Tiết 24 Miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự

-Trong văn tự sự khi miêu tả và biểu cảm cần chú trọng đến việc quan sát, liên tưởng và tưởng tượng 2.. Kĩ năng : có ý thức rèn luyện để nâng cao năng lực miêu tả và biểu cảm nói chung,

Tiết:24 Làm văn:

Ngày soạn: 16.10.2009

I M ụ c tiêu : Giúp học sinh:

1.Kiến thức:

-Củng cố vững chắc hơn những kiến thức và kỹ năng đã học về miêu tả và biểu cảm trong văn bản tự sự

-Trong văn tự sự khi miêu tả và biểu cảm cần chú trọng đến việc quan sát, liên tưởng và tưởng tượng

2 Kĩ năng : có ý thức rèn luyện để nâng cao năng lực miêu tả và biểu cảm nói chung, quan sát, liên tưởng, tượng nói riêng khi viết bài văn tự sự

3 Thái độ :- Tạo sự hình thành thói quen, tính cách, nhân cách nhằm phát triển con người toàn diện theo mục tiêu giáo dục

II.Chuẩn bị:

1 Chuẩn bị của giáo viên:

-Giáo viên thiết kế giáo án, làm một số sơ đồ biểu bảng (tranh, mô hình, …)

2 Chuẩn bị của học sinh:

-Học sinh đọc bài, soạn bài, làm một số đồ dùng học tập

III Hoạt động d ạ y h ọ c:

1 Oån định tình hình lớp : (1phút) Kiểm tra sĩ số, vệ sinh phòng học, đồng phục

2 Ki ể m tra bài c ũ : (5phút)

a.Tự sự là gì?

b.Một bài văn tự sự cần cĩ những yếu tố nào?

c Miêu tả là gì ? (kiến thức đã học ở lớp 8 )

d Biểu cảm là gì? (kiến thức đã học ở lớp 8 )

3 Giảng bài m ớ i :

* Giới thiệu bài : (1phút)

Trong một bài văn tự sự, người viết phải làm cho phong cảnh, con người, sự việc được kể trong câu chuyện hiện lên thật rõ ràng trước người đọc (người nghe) đến mức họ có cảm tưởng như có thể nhìn thấy, sờ mó được Đồng thời qua đó cũng bộc lộ tình cảm chủ quan của bản thân trước sự vật, sự việc, hiện tượng, con người trong đời sống -Tiến trình bài dạy:

Thời

gian Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung

15’ Hoạt động 1Giáo viên cho học sinh :

oÂn lại những kiến thức

đã học về miêu tả và

biểu cảm

Giáo viên lần lượt mời

đại diện nhóm trả lời

những câu hỏi theo sự

chuẩn bị trước :

Hoạt động 1 :

Học sinh oÂn lại những kiến thức đã học về miêu tả và biểu cảm

Đại diện nhóm trả lời những câu hỏi theo sự chuẩn bị trước :

I.Miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự:

1.Miêu tả: Dùng ngôn ngữ hoặc một phương tiện nghệ thuật khác làm cho người nghe, người đọc, người xem thấy sự vật, hiện tượng, con người như đang hiện ra trước mắt

Giáo án 10 cơ bản - 1 - – Nguyễn Văn Mạnh

Thế nào là miêu tả?

Thế nào là biểu cảm?

Miêu tả, biểu

cảm trong văn tự sự có

khác với miêu tả, biểu

cảm trong văn biểu

cảm và văn miêu tả

hay không?

Hiệu quả của miêu tả

và biểu cảm trong văn

tự sự ?

Học sinh thảo luận nhóm theo những câu hỏi gợi ý trong Sách giáo khoa, sau đó đại diện

2.Biểu cảm: Bộc lộ tình cảm chủ quan của bản thân trước sự vật, sự việc, con người trong đời sống

3.Phân biệt miêu tả, biểu cảm trong văn miêu tả, văn biểu cảm và trong văn tự sư ï: Mục đích :

a.Sự giống nhau và khác nhau giữa miêu tả trong bài văn tự

sự và miêu tả trong bài văn miêu tả

-Giống:

*Đều phải miêu tả thật rõ, thật hay

-Khác:

*Văn tự sự chỉ dùng yếu tố miêu tả để chen vào làm cho câu chuyện sinh động

*Văn miêu tả dùng yếu tố miêu tả là yếu tố chính của tồn bài

2b.Sự khác nhau và giống nhau giữa biểu cảm trong bài văn tự sự với biểu cảm trong văn bản biểu cảm:

-Giống:

*đều bộc lộ tư tưởng tình cảm của người viết

-Khác:

*Văn tự sự dùng phương thức biểu cảm xen vào làm cho câu chuyện hấp dẫn, lôi cuốn

*Văn biểu cảm chỉ dùng phương thức biểu cảm là chính

4.Hiệu quả của việc miêu tả, biểu cảm trong văn tự sư ï:

Ở chỗ miêu tả và biểu cảm đã phục vụ đắc lực cho văn bản tự

sự, tác động đến nhận thức, cảm xúc người đọc, người nghe

4.Tìm những yếu tố miêu tả Giáo án 10 cơ bản - 2 - – Nguyễn Văn Mạnh

15’ Hoạt động 2:

Giáo viên cho học sinh

tìm hiểu quan sát, liên

tưởng, tưởng tượng đối

với việc miêu tả và

biểu cảm trong văn tự

sự:

Giáo viên gọi học

sinh xác định yêu cầu

của bài tập 1 và làm

bài tập theo gợi ý

trong sách giáo khoa

Giáo viên nhận xét,

bổ sung

- Giáo viên cho học

sinh vận dụng kiến thức

qua việc thực hành một

bài tập cụ thể :

Nhận xét:

Các yếu tố miêu tả và biểu cảm đã giúp cho đoạn văn tự sự trở nên sinh động, hấp dẫn và đầy chất thơ

Hoạt động 2:

Học sinh tìm hiểu quan sát, liên tưởng, tưởng tượng đối với việc miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự:

Học sinh xác định yêu cầu của bài tập 1 và làm bài tập theo gợi ý trong sách giáo khoa Học sinh làm bài tập theo gợi ý trong sách giáo khoa

Từ việc tìm hiểu bài tập, học sinh xác định:

Vai trò của việc miêu

và biểu cảm trong đoạn

“Những vì sao”(trích) của Ađơđê

a.Những yếu tố miêu tả:

-Suối reo rõ hơn, đầm ao nhen lên những đốm lửa nhỏ và văng văng trong khơng gian những tiếng sột soạt, những tiếng rung khe khẽ …

-…từ phía mặt đầm lấp lánh dưới kia nổi lên một tiếng kêu dài…mang theo một luồng ánh sáng

-Nàng vẫn ngước mắt lên cao…

b.Những yếu tố biểu cảm trong đoạn văn:

-Còn tôi, tôi nhìn nàng ngủ, đáy lòng hơi xao xuyến… những ý nghĩ cao đẹp

-Tôi tưởng đâu một trong những ngôi sao kia , ngôi sao thanh tú nhất , ngời sáng nhất lạc mất đường đi đã đậu xuống vai tôi mà thiêm thiếp ngủ

II.Quan sát, liên tưởng, tưởng tượng đối với việc miêu tả và biểu cảm trong bài văn tự sự:

1.Đọc và phân tích ngữ liệu:

Bài tập 1(Sách giáo khoa):Khái niệm liên tưởng, quan sát, tượng:

1.Chọn điền từ

a.Liên tưởng là từ sự việc,

hiện tượng nào đĩ mà nghĩ đến

sự việc, hiện tượng cĩ liên quan

b.Quan sát là xem xét để nhìn

rõ, biết rõ sự vật hay hiện tượng

c.Tưởng tượng là tạo ra trong

tâm trí hình ảnh của cái khơng Giáo án 10 cơ bản - 3 - – Nguyễn Văn Mạnh

Yêu cầu của bài tập

2,3 Gọi học sinh làm

bài tập theo gợi ý

trong Sách giáo khoa

Sau đó giáo viên nhận

xét, bổ sung

Giáo viên cho học sinh

chốt lại phần ghi nhớ

Giáo viên nhận xét, bổ

sung, chốt lại vấn đề

Hoạt động 3:

Bài tập 1b/ 76(Sách

giáo khoa):

tả, biểu cảm trong văn bản tự sự Muốn miêu tả, biểu cảm thành công, người viết cần phải làm gì

Bàùi tập 2,3(Sách giáo khoa):

Vai trò của quan sát, liên tưởng, tưởng tượng đối với việc miêu tả, biểu cảm trong văn tự sự:

Mục II.2 : Cần quan sát, liên tưởng, tưởng tượng

Mục II.3: d không chính xác

Hoạt động 3:

Bài tập (Sách giáo khoa):

hề cĩ trước mắt, hoặc chưa hề gặp

2.Tìm trong đoạn văn của Ađ Đô -đê những yếu tố:

a quan sát:

b.liên tưởng:

c.tưởng tượng:

-tiếng suối trong đêm nghe rõ hơn, đầm ao nhen lên những đốm lửa nhỏ, những tiếng sột soạt…

-Cô gái như mục đồng của nhà trời…

-Cuộc hành trình thầm lặng ngoan ngoãn của ngàn sao gợi nghĩ đến sự di chuyển của đàn cừu lớn

3.Những cảm xúc, những rung động được nảy sinh từ đâu? a.Từ sự quan sát chăn chú, kĩ càng, tinh tế?

b.Từ sự vận dụng liên tưởng, tưởng tượng, hồi ức?

c.Từ những sự vật, sự việc khách quan ?

d.Từ bên trong trái tim người kể?

=> Vì chỉ cĩ tiếng nĩi của trái tim thì chưa đủ, nĩ mang tính chủ quan, phải kết hợp với quan sát, liên tưởng, tưởng tượng để cĩ những ý nghĩ khách quan, sâu sắc

2 Ghi nhớ:(Sách giáo khoa) -Vai trò của miêu tả và biểu cảm trong văn bản tự sự

- Những lưu ý khi miêu tả, biểu cảm thành công

III.Luyện tập:

Bài tập 1b/ 76(Sách giáo khoa):

-Là văn bản tự sự

-Có nhiều yếu tố miêu tả, biểu cảm  bức tranh tuyệt Giáo án 10 cơ bản - 4 - – Nguyễn Văn Mạnh

đẹp về mùa thu.

-Hiệu quả miêu tả, biểu cảm được tạo nên từ tình yêu cuộc sống và khả năng quan sát, liên tưởng, tưởng tượng của nhà văn

4.Dặn dò học sinh chuẩn bị cho tiết học tiếp theo: ( 3 phút)

- Nhắc lại trọng tâm bài học ( ghi nhớ)

-Hướng dẫn đọc thêm.

-Hướng dẫn học sinh làm bài tập 1a và 2 (trang 76- Sách giáo khoa )

- Ra bài tập về nhà:

-Vai trò của miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự ?

-Muốn miêu tả và biểu cảm thành công, chúng ta phải làm gì?

-Chuẩn bị bài:

-Soạn bài: “Tam đại con ga”ø, “Nhưng nó phải bằng hai mày”

IV Rút kinh nghiệm, bổ sung :

Giáo án 10 cơ bản - 5 - – Nguyễn Văn Mạnh

Giáo án 10 cơ bản - 6 - – Nguyễn Văn Mạnh