Bài giảng Lập trình căn bản

Mục Lục LỜI NÓI ĐẦU ................................................................................................................ 2 NỘI DUNG TỔNG QUÁT VÀ PHÂN BỐ THỜI GIAN MÔ – ĐUN...................... 3 THIẾT BỊ DỤNG CỤ VẬT LIỆU (CỦA MÔ ĐUN) .......................................... 4 BÀI 1. NGÔN NGỮ LẬP TRÌNH VÀ PHƢƠNG PHÁP LẬP TRÌNH ................... 5 A. MỤC TIÊU. ............................................................................................................. 5 B. DỤNG CỤ THIẾT BỊ VẬT LIỆU. ................................................................... 5 C. NỘI DUNG. ............................................................................................................. 5 1. Ngôn ngữ lập trình(ProgrammingLanguage) ...................................................... 5 2. Các bƣớc lập trình .................................................................................................. 6 3. Kỹ thuật lập trình ................................................................................................... 6 D. TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ. ........................................................................................ 11 BÀI 2. LÀM QUEN LẬP TRÌNH C QUA CÁC VÍ DỤ ĐƠN GIẢN ..................... 13 A. MỤC TIÊU. ........................................................................................................... 13 B. DỤNG CỤ THIẾT BỊ VẬT LIỆU. ................................................................. 13 C. NỘI DUNG. ........................................................................................................... 13 1. Khởi động và thoát Borland C ............................................................................ 13 2. Các ví dụ đơn giản ................................................................................................ 15 D. TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ. ........................................................................................ 22 204 BÀI 3. CÁC THÀNH PHẦN TRONG NGÔN NGỮ C ............................................ 24 A. MỤC TIÊU. ........................................................................................................... 24 B. DỤNG CỤ THIẾT BỊ VẬT LIỆU. ................................................................. 24 C. NỘI DUNG. ........................................................................................................... 24 1. Từ khóa .................................................................................................................. 24 2. Tên .......................................................................................................................... 25 3. Kiểu dữ liệu ........................................................................................................... 25 4. Ghi chú ................................................................................................................... 26 5. Khai báo biến ........................................................................................................ 27 6. Biểu thức ................................................................................................................ 29 7. Phép toán ............................................................................................................... 29 D. TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ. ........................................................................................ 33 BÀI 4. NHẬP XUẤT DỮ LIỆU ................................................................................ 34 A. MỤC TIÊU. ........................................................................................................... 34 B. DỤNG CỤ THIẾT BỊ VẬT LIỆU. ................................................................. 34 C. NỘI DUNG. ........................................................................................................... 34 1. Hàm printf ............................................................................................................. 34 2. Hàm scanf .............................................................................................................. 43 D. TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ. ........................................................................................ 44 BÀI 5. CẤU TRÖC RẼ NHÁNH CÓ ĐIỀU KIỆN ................................................... 46 205 A. MỤC TIÊU. ........................................................................................................... 46 B. DỤNG CỤ THIẾT BỊ VẬT LIỆU. ................................................................. 46 C. NỘI DUNG. ........................................................................................................... 47 1. Lệnh và khối lệnh .................................................................................................. 47 2. Lệnh if .................................................................................................................... 47 3. Lệnh switch ............................................................................................................ 59 D. TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ. ........................................................................................ 70 BÀI 6. CẤU TRÖC VÕNG LẶP ................................................................................. 72 A. MỤC TIÊU. ........................................................................................................... 72 B. DỤNG CỤ THIẾT BỊ VẬT LIỆU. ................................................................. 72 C. NỘI DUNG. ........................................................................................................... 72 1. Lệnh for ................................................................................................................. 72 2. Lệnh break ............................................................................................................ 79 3. Lệnh continue ........................................................................................................ 80 4. Lệnh while ............................................................................................................. 80 5. Lệnh dowhile ..................................................................................................... 82 6. Vòng lặp lồng nhau ............................................................................................... 85 7. So sánh sự khác nhau của các vòng lặp .............................................................. 86 D. TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ. ........................................................................................ 87 BÀI 7. HÀM .................................................................................................................. 89 206 A. MỤC TIÊU. ........................................................................................................... 89 B. DỤNG CỤ THIẾT BỊ VẬT LIỆU. ................................................................. 89 C. NỘI DUNG. ........................................................................................................... 89 1. Các ví dụ về hàm ................................................................................................... 89 2. Tham số dạng tham biến và tham trị .................................................................. 94 3. Sử dụng biến toàn cục .......................................................................................... 95 4. Dùng dẫn hƣớng define ...................................................................................... 98 5. Hàm đệ qui .......................................................................................................... 100 D. TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ. ...................................................................................... 107 BÀI 8. MẢNG ............................................................................................................. 109 A. MỤC TIÊU. ......................................................................................................... 109 B. DỤNG CỤ THIẾT BỊ VẬT LIỆU. ............................................................... 109 C. NỘI DUNG. ......................................................................................................... 109 1. Cách khai báo mảng ........................................................................................... 110 2. Tham chiếu đến từng phần tử mảng ................................................................. 110 3. Nhập dữ liệu cho mảng ....................................................................................... 111 4. Kỹ thuật Sentinal ................................................................................................ 113 5. Khởi tạo mảng ..................................................................................................... 115 6. Mảng nhiều chiều ................................................................................................ 117 7. Tham chiếu đến từng phần tử mảng 2 chiều .................................................... 117 8. Nhập dữ liệu cho mảng 2 chiều ......................................................................... 118 207 9. Đọc dữ liệu từ mảng 2 chiều .............................................................................. 118 10. Khởi tạo mảng 2 chiều. ....................................................................................... 120 11. Dùng mảng 1 chiều làm tham số cho hàm ........................................................ 122 12. Dùng mảng 2 chiều làm tham số cho hàm. ....................................................... 127 D. TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ. ...................................................................................... 132 BÀI 9. CHUỖI ............................................................................................................ 134 A. MỤC TIÊU. ......................................................................................................... 134 B. DỤNG CỤ THIẾT BỊ VẬT LIỆU. ............................................................... 134 C. NỘI DUNG. ......................................................................................................... 134 1. Cách khai báo chuỗi ........................................................................................... 135 2. Hàm nhập (gets), xuất (puts) chuỗi ................................................................... 137 3. Khởi tạo chuỗi ..................................................................................................... 138 4. Mảng chuỗi .......................................................................................................... 139 5. Các hàm chuyển đổi dữ liệu ............................................................................... 141 6. Các hàm xử lý chuỗi ký tự ................................................................................. 143 D. TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ. ...................................................................................... 149 BÀI 10. CON TRỎ ..................................................................................................... 151 A. MỤC TIÊU. ......................................................................................................... 151 B. DỤNG CỤ THIẾT BỊ VẬT LIỆU. ............................................................... 151 C. NỘI DUNG. ......................................................................................................... 152 208 1. Khái báo biến con trỏ ......................................................................................... 152 2. Truyền địa chỉ sang hàm .................................................................................... 154 3. Con trỏ va mảng .................................................................................................. 155 4. Con trỏ trỏ đến mảng trong hàm ...................................................................... 156 5. Con trỏ và chuỗi .................................................................................................. 158 6. Khởi tạo mảng con trỏ trỏ đến chuỗi ................................................................ 160 7. Xử lý con trỏ trỏ đến chuỗi ................................................................................ 162 8. Con trỏ trỏ đến con trỏ ....................................................................................... 165 9. Con trỏ với mảng 2 chiều ................................................................................... 166 10. Cấp phát mảng động với toán tử new ............................................................... 171 D. TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ. ...................................................................................... 174 BÀI 11. CÁC KIỂU DỮ LIỆU TỰ TẠO ................................................................. 176 A. MỤC TIÊU. ......................................................................................................... 176 B. DỤNG CỤ THIẾT BỊ VẬT LIỆU. ............................................................... 176 C. NỘI DUNG. ......................................................................................................... 176 1. Structure .............................................................................................................. 176 2. Enum .................................................................................................................... 188 D. TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ. ...................................................................................... 191 BÀI 12. TẬP TIN (FILE) ......................................................................................... 192 A. MỤC TIÊU. ......................................................................................................... 192 209 B. DỤNG CỤ THIẾT BỊ VẬT LIỆU. ............................................................... 192 C. NỘI DUNG. ......................................................................................................... 192 1. Ví dụ ghi, đọc số nguyên..................................................................................... 192 2. Ghi, đọc mảng ..................................................................................................... 195 3. Các mode khác để mở tập tin ............................................................................ 198 4. Các hàm xử lý file ............................................................................................... 199 D. TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ. ...................................................................................... 200 TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................................... 202

BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN

TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ CÔNG NGHỆ VÀ NÔNG LÂM NAM BỘ

-  -

BÀI GIẢNG

LẬP TRÌNH CĂN BẢN

Mã số: MĐ13

NGHỀ: CÔNG NGHỆ THÔNG TIN

KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN

Địa chỉ: QL 1K, Phường Bình An, TX Dĩ An, Tỉnh Bình

Dương Email: it.svoctaf@gmail.com

LỜI NÓI ĐẦU

Lập trình căn bản là mô đun cơ sở bắt buộc cho ngành học công nghệ thông tin nói chung và cho ngành công nghệ thông tin của Trường Cao Đẳng Nghề Công Nghệ

& Nông Lâm Nam Bộ nói riêng Theo phân bổ chương trình đào tạo nghề mô đun được giảng dạy với thời lượng 60 tiết gồm các phần sau:

- Kiểu cấu trúc (Struct)

- Kiểu tập tin (File)

Học sinh-sinh viên cùng quí đọc giả sẽ nắm bắt được các bước lập trình căn bản, bản chất của một chương trình giả lập trên máy tính thông qua giải thuật và cấu trúc dữ liệu Phần đầu bài giảng thể hiện được các phương tiện xây dựng một giải thuật thông qua các thành phần cơ bản của trình biên dịch, các lệnh có cấu trúc, các hàm xây dựng sẵn hoặc do người lập trình định nghĩa Cấu trúc dữ liệu được trình bày ở phần cuối bao gồm các bài về mảng, chuỗi ký tự, kiểu con trỏ, kiểu dữ liệu có cấu trúc và kiểu tập tin

Bài giảng được biên soạn lần đầu tiên nên không tránh khỏi sự thiếu sót và tham khảo từ nhiều nguồn tài liệu khác Mọi thắc mắc hoặc đóng góp ý kiến xin liên hệ theo địa chỉ email: thaiminhtam@gmail.com; giáo viên Thái Minh Tâm, Khoa Công Nghệ Thông Tin, Trường Cao Đẳng Nghề Công Nghệ & Nông Lâm Nam Bộ, địa chỉ: QL 1K, Phường Bình An, TX Dĩ An, Tỉnh Bình Dương.

Bình Dương, ngày tháng năm 201

NỘI DUNG TỔNG QUÁT VÀ PHÂN BỐ THỜI GIAN MÔ – ĐUN

Kiểm tra*

1 Bài 1: Ngôn ngữ lập trình và phương

THIẾT BỊ - DỤNG CỤ - VẬT LIỆU (CỦA MÔ - ĐUN)

- Ứng dụng đƣợc các kiến thức nói trên vài các bài tập

- Rèn luyện ý thức lao động, tác phong công nghiệp, có trách nhiệm và sáng tạo

Thuật giải là một tập các thao tác hữu hạn trên một đối tượng cụ thể nhằm đạt được những mục tiêu ban đầu R.A.Kowalski có nói:

• Logic: Thể hiện tính thống nhất và liên hệ chặt chẽ giữa các mặt trong một sự

vật, sự việc Ở đây muốn nói tính logic của một quá trình giải quyết bài toán là bao gồm các bước thực hiện theo một trình tự hợp lí và tương quan đúng đắn giữa chúng

• Điều khiển: Các cách thể hiện tính logic ấy của các mặt trong một đối tượng

- Chương trình (Program)

Là một tập hợp các mô tả, các phát biểu, nằm trong một hệ thống qui ước về ý nghĩa và thứ tự thực hiện, nhằm điều khiển máy tính làm việc Theo Niklaus Wirth thì:

Các loại lệnh trong một chương trình:

Tuần tự (Sequential): Các lệnh thực hiện tuần tự chính xác từ trên xuống Các

lệnh chỉ thực hiện đúng một lần

Chọn lọc (Selection): Chọn một trong hai hay nhiều khối lệnh để thực thi

Lặp lại (Repetition): Một khối lệnh được thực hiện lại một số lần

Lập trình viên cần tuân theo các bước sau:

- Ngôn ngữ lập trình (Programming language)

Ngôn ngữ lập trình là hệ thống các ký hiệu tuân thủ các qui ước về ngữ pháp và ngữ nghĩa, nhằm xây dựng các chương trình trên máy tính

Chương trình nguồn là chương trình được soạn thảo trên các ngôn ngữ lập trình nhất định như Pascal, C…Chương trình dịch sẽ biện dịch chương trình nguồn này thành chương trình thực thi được trên máy

2 Các bước lập trình

Việc lập trình cần tuân theo các bước sau:

Bước 1: Phân tích đối tượng (vấn đề) và xác định được các đặc điểm (Xác định

Input-Process-Output)

Bước 2: Đưa ra các giải pháp (các thuật giải)

Bước 3: Cài đặt (viết chương trình)

Bước 4: Dịch chương trình

Bước 5: Thực nghiệm (Kiểm chứng) và hoàn thiện chương trình

3 Kỹ thuật lập trình

- Qúa trình nhập-xử lý-xuất

Qúa trình xử lý của máy tính gồm I-P-O

Thuật giải = Logic + Điều khiển

Chương trình = Thuật giải + Cấu trúc dữ

liệu

 Input là đầu vào quá trình xử lý (Process)

 Output kết quả của quá trình xử lý

Ví dụ 1: Xác định Input, Process, Output của việc làm 1 ly nước chanh nóng

Input : ly, đường, chanh, nước nóng, muỗng

Process : - Cho hỗn hợp đường, chanh, nước nóng vào ly

- Dùng muỗng khuấy đều

Output : ly chanh nóng đã sẵn sàng để dùng

Trình tự thực hiện

1 Xác định input Ly, đường, chanh, nước nóng,

muỗng

Cách thức xác định input

2 Xác định process - Cho hỗn hợp đường, chanh,

nước nóng vào ly

- Dùng muỗng khuấy đều

Cách thức xác định quá trình xử

lý

3 Xác định output Ly chanh nóng đã sẵn sàng để

dùng

Cách thức xác định output

Ví dụ 2: Xác định Input, Process, Output của chương trình tính tiền lương công nhân

tháng 10/2002 biết rằng lương = lương căn bản * ngày công

Input : lương căn bản, ngày công

Process : nhân lương căn bản với ngày công

Output : lương

Trình tự thực hiện

định input

2 Xác định process Nhân lương căn bản với ngày

công

Cách thức xác định quá trình xử

(*) Chú ý về an toàn

- Tuân thủ nội quy phòng máy

- Dữ liệu lưu trữ trên máy tính gọn gàng, khoa học

(*) Những sai hỏng thường gặp, nguyên nhân và biện pháp khắc phục

1 Không nắm rõ yêu cầu

bài toán

Kĩ năng phân tích bài toán hạn chế

Xác định được input, output và proccessing

2 Không phân biệt được

giải thuật, cấu trúc dữ

liệu

Cơ sở lí luận, kiến thức toán học, kiến thức bộ nhớ chính còn hạn chế

Củng cố lại kiến thức toán, kiến thức bộ nhớ chính máy tính

3 Nhằm lẫn các kí hiệu

lưu đồ thuật toán

Tiếp nhận kiến thức không đầy đủ

Trao dồi thường xuyên

D TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ

chuẩn

Điểm đánh

2 Hoàn thành trước thời gian qui định từ 10-15 phút 0.25

3 Hoàn thành trước thời gian qui định từ 16 phút trở lên 0.5

Bài 2

LÀM QUEN LẬP TRÌNH C QUA CÁC VÍ DỤ ĐƠN

GIẢN

A MỤC TIÊU

- Trình bày đƣợc các chức năng cơ bản của trình biên dịch C

- Lập trình đƣợc các bài toán đơn giản

- Rèn luyện ý thức lao động, tác phong công nghiệp, có trách nhiệm và sáng tạo

Khởi động tại dấu nhắc DOS: Tùy theo tập tin BC.EXE được lưu trữ tại đâu

thì ta có đường dẫn cần nhập tại dấu nhắc DOS tương ứng Ví dụ tập tin BC.EXE

được lưu tại C:\ BORLANDC\BIN thì để khởi động Borland C ta cần nhập đường

dẫn:

Khởi động trên Windows: Ta dùng Window Explorer để chọn và mở ổ đĩa có

chứa thư mục BORLANDC và tập tin BC.EXE, rồi khởi chạy tập tin BC.EXE này

Màn hình sau khi khởi động thành công

2 Cách 2: Kích hoạt icon

chương trình đã cài đặt

hoặc click vào tệp tin

Cặp dấu /* */ : Dùng bao bọc những chú thích cần thiết trong việc lập

trình Việc này làm cho chương trình được dễ hiểu và rõ ràng hơn Khi thông biên dịch chương trình dòng có cặp dấu này không được thực thi

#include <stdio.h> Tiền xử lý này buộc phải có bởi đây là thư viện của hàm printf Nếu không có thư viện thì chương trình sẽ bị báo lỗi

Hàng cách dòng: Người lập trình nên viết cách dòng sau một nhóm lệnh

nào đó nhằm làm cho chương trình được thông thoáng và dễ đọc hơn

void main(void): Đây là hàm chính của các chương trình Ta có thể viết

theo các cách sau cho hàm chính với ý nghĩa là hàm chính không nhận giá trị trả

về, hàm chính không có bất kì tham số nào: main() hoặc void main() hoặc void main(void)) Hàm main luôn được thực thi đầu tiên trong chương trình

Cặp dấu ngoặc móc {}: Bao bọc nhóm lệnh thuộc hàm main()

printf("Xin chào các bạn! Hãy bước vào thế giới lập trình.");:Dòng lệnh có

chức năng xuất chuỗi "Xin chào các bạn! Hãy bước vào thế giới lập trình." ra màn

hình Kết thúc mỗi câu lệnh ta phải dùng “;”

Để chạy chương trình ta ấn tổ hợp phím Ctrl + F9, nhưng lúc này ta thấy màn hình màu đen xuất hiện chớp tắt rât nhanh Thay vào đó ta nên dùng Alt + F5 để xem

kết quả Kết thúc quá trình chạy ta nhấn phím bất kì để trở về màn hình soạn thảo chương trình

Nếu dòng lệnh printf có bổ sung thêm “\n” như sau: printf("Xin chào các bạn!

Hãy bước vào thế giới lập trình.\n");

Kết quả in ra màn hình

Vậy “\n” có chức năng xuống dòng cho chuỗi câu trong câu lệnh printf tiếp

theo Dưới đây là một số kí hiêu với các chức năng khác :

\ n : Chức năng xuống dòng tiếp theo và về cột đầu

\ t : Canh tab ngang

\ r : Về đầu dòng và không xuống dòng

\ a : Phát tiếng kêu beep

\\ : In ra dấu \

\" : In ra dấu "

\' : In ra dấu '

Thay thế tổ hợp phím Alt + F5 ta viết bằng dòng lệnh getch() như sau:

Chương trình được viết lại có thêm tiền xử lý #include <conio.h> bởi conio.h là thư viện xác định dòng lệnh getch() Dĩ nhiên chương trình sẽ bị báo lỗi nếu không có

thư viện này

2 Thân

chương

trình

Hàm main, từ khóa void

3 Lệnh

xử lý

Lệnh printf, lệnh getch()

Ví dụ 2

int i;: Đây là lệnh khai báo, i gọi là tên biến Biến là một vị trí nào đó trong bộ

nhớ dùng lưu trữ giá trị và cho chương trình sử dụng đến Biến phải có kiểu dữ liệu Ví

dụ trên cho thấy biến i có kiểu dữ liệu số nguyên integer được viết tắt int

Lệnh scanf trong ví dụ dùng để nhận một giá trị từ người nhập %d và &i là các

đối mục của hàm scanf Giá trị của người nhập được lưu vào biến i theo kiểu định dạng

số nguyên %d

Kết quả hiển thị:

Trình tự thực hiện

1 Khai báo thư viện

chương trình

Các file thư viện

khóa void

scanf, biến i, lệnh getch()

Ví dụ 3

2 Thân

chương

trình

Hàm main, từ khóa void

3 Lệnh

scanf, biến N1, N2, lệnh getch()

Ví dụ 4

#define PI 3.14: Hằng số PI trị là 3.14 Để máy hiểu điều này ta dùng define Đây

cũng như hình thức định nghĩa hằng số PI khi mã hóa Không cần dấu “;” phía sau lệnh này và phía trước là dấu “#”

(*) Chú ý về an toàn

- Tuân thủ nội quy phòng máy

- Dữ liệu lưu trữ trên máy tính gọn gàng, khoa học

(*) Những sai hỏng thường gặp, nguyên nhân và biện pháp khắc phục

1 Không làm chủ được

trình biên dịch C++

Tần suất sử dụng chương trình thấp

Trao dồi nhiều trên trình biên dịch

D TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ

Điểm chuẩn

Điểm đánh giá

II Điểm cộng sáng tạo 0.5

2 Hoàn thành trước thời gian qui định từ 10-15 phút 0.25

3 Hoàn thành trước thời gian qui định từ 16 phút trở lên 0.5

Bài 3

CÁC THÀNH PHẦN TRONG NGÔN NGỮ C

A MỤC TIÊU

- Trình bày được các từ khóa cơ bản, qui tắc đặt tên, kiểu dữ liệu, cách chú thích,

cách khai báo biến, các phép toán và biểu thức

- Vận dụng các kiến thức trên để lập trình các bài toán cơ bản

- Rèn luyện ý thức lao động, tác phong công nghiệp, có trách nhiệm và sáng tạo

Từ khóa : Từ khóa có ý nghĩa cụ thể liên quan đến việc khai báo dữ liệu, viết

lệnhTừ khóa trong C được viết thường

2 Tên

Tên thể hiện rõ ý nghĩa trong chương trình và được dùng để xác định các đại

lượng khác nhau khi viết chương trình Tên dùng đặt cho biến, hằng, mảng, nhãn,

hàm(Function) Tên có tối đa 32 ký tự Tên hợp lệ chỉ gồm: Chữ, số và dấu gạch dưới Tên bắt đầu chỉ là kí tự chữ hoặc dấu gạch dưới Tên và từ khóa không được trùng nhau Tên trong C có phân biệt hoa thường

Ví dụ 1 :

Tên đúng: max, c_2, Num_MIN, If…

Tên sai: 4abc, giai-thua, if, phuong trinh, y(x)…

3 Kiểu dữ liệu

Các kiểu dữ liệu cơ bản trong C là: char, int, float và double

5 Khai báo biến

- Tên biến

Việc đặt tên biến như đã nói ở trên 3.2

- Khai báo biến

Khai báo: Kiểu dữ liệu Danh sách tên biến;

Danh sách tên biến: là các biến có cùng kiểu dữ liệu, mỗi biến cách nhau bởi dấu phẩy Kết thúc câu lệnh khai bao là dấu “;”

Theo qui tắc khai báo biến kiểu Hungarian Notation thì cần thêm kí tự đầu tiên của kiểu dữ liệu vào trước tên biến Điều này giúp cho lập trình viên hiểu được đây là biến kiểu gì Cần tuân theo qui tắc này khi đặt tên biến

Ví dụ 4 :

int imax; float fdiem; char ckitu;

- Vừa khai báo vừa khởi gán

Trong quá trình khai báo biến ta có thể khởi trị cho biến này thông qua toán tử gán

Ví dụ 5 :

Khai báo trước, gán giá trị sau:

Vừa khai báo vừa gán giá trị:

chỉ sử dụng cặp ngoặc () trong biểu thức, cặp ngoặc đơn đƣợc thực hiện theo thứ

tự ƣu tiên từ trong ra ngoài

- Phép quan hệ

> : lớn hơn

* Thứ tự ƣu tiên giảm dần từ trái qua phải > , >= , <, <= , == , !=

Kết quả của phép toán quan hệ là số nguyên kiểu int, bằng 1 nếu đúng, bằng 0 nếu sai

* Thứ tự ƣu tiên giữa toán tử số học và toán tử quan hệ giảm dần từ trái qua

phải: Toán tử số học, toán tử quan hệ

* Thứ tự ƣu tiên giữa các toán tử:

- Phép toán trên bit (bitwise)

Phép gán là thay thế giá trị hiện tại của biến bằng một giá trị mới Các phép gán:

- Phép toán tăng, giảm: ++,

Toán tử ++ sẽ cộng thêm 1 vào toán hạng của nó, toán tử sẽ trừ đi 1

(*) Chú ý về an toàn

- Tuân thủ nội quy phòng máy

- Dữ liệu lưu trữ trên máy tính gọn gàng, khoa học

(*) Những sai hỏng thường gặp, nguyên nhân và biện pháp khắc phục

thập, nhị phân Ghi nhớ mã Ascii của các

kí tự cơ bản

D TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ

Điểm chuẩn

Điểm đánh giá

2 Hoàn thành trước thời gian qui định từ 10-15 phút 0.25

3 Hoàn thành trước thời gian qui định từ 16 phút trở lên 0.5

Bài 4

NHẬP / XUẤT DỮ LIỆU

A MỤC TIÊU

- Trình bày đƣợc lệnh nhập xuất dữ liệu

- Ứng dụng lệnh nhập xuất vào các bài tập

- Rèn luyện ý thức lao động, tác phong công nghiệp, có trách nhiệm và sáng tạo

Hàm này có chức năng in ra màn hình chuỗi định dạng

Printf(“chuỗi định dạng”, đối mục 1, đối mục 2,…);

Hàm này để sử dụng cần khai báo tiền xử lý #include <stdio.h> Các đối mục

1, là các giá trị cần in ra màn hình Đối mục có thể là biến, là hằng hoặc biểu thức đã định trị

Các đối mục trước khi in ra màn hình cần được định dang Phần định dạng này được lòng ghép với chuổi kí tự cần xuất ra màn hình Đây được gọi là chuổi định dạng

\n : Xuống dòng và trở về cột đầu tiên

\t : Canh cột tab ngang

\r : Về đầu dòng và không xuống dòng

\a : Tiếng kêu bip

2 Thân

chương

trình

Hàm main, từ khóa void

3 Lệnh xử

lý

Lệnh printf, getch()

Ví dụ 2: printf("In ra chuoi ki tu, ki tu dieu khien va ki tu dac biet \\\ , \" \n");

Ví dụ 3: Nếu biến i có giá trị là 7, kết quả sẽ nhƣ sau khi thực hiện câu lệnh

printf("Gia tri cua bien i la: %d \n", i);

Ví dụ 4: printf("Tong cua 2 so %d va %d la %d \n", a, b, a+b);

2 Thân

chương

trình

Hàm main, từ khóa void

3 Lệnh

xử lý

Biến a, b, lệnh printf, getch()

Ví dụ 5: printf("Tong cua 2 so %5d va %3d la %1d \n", a, b, a+b);

2 Thân

chương

trình

Hàm main, từ khóa void

3 Lệnh

xử lý

Biến a, b, lệnh printf, getch()

Ví dụ 6: printf("Tong cua 2 so %-5d va %-3d la %-1d \n", a, b, a+b);

2 Thân

chương

trình

Hàm main, từ khóa void

3 Lệnh

printf, getch()

Ví dụ 7: printf("Tong cua 2 so %02d va %02d la %04d \n", a, b, a+b);

2 Thân

chương

trình

Hàm main, từ khóa void

3 Lệnh

printf, getch()

Ví dụ 8: printf("%7d%7d%7d.\n", a, b, c);

printf("%7d%7d%7d.\n", 165, 2, 965);

2 Hàm scanf

Hàm này có chức năng nhập liệu theo định dạng:

- Cần khai báo tiền xử lý #include <stdio.h>cho hàm scanf

- Hàm scanf viết thường Dữ liệu nhập vào cũng cần phải định dạng

- Dấu “” bao bọc chuỗi định dạng Các đối mục cách nhau bởi “,”

- Mỗi đối mục sẽ lưu trữ một giá trị nhập vào

Ví dụ 11: scanf("%d", &i);

Nếu nhập vào 14xyz, biến i chỉ nhận giá trị 14 Nếu nhập 7.4, i chỉ nhận giá trị 7

Ví dụ 12: scanf("%d%d", &a, &b);

Ví dụ 13: scanf("%d/%d/%d", &day, &month, &year);