b.Kỹ năng : - Biết cách sử dụng các dụng cụ thực hành để mổ cá, quan sát cấu tạo trong của cá.. GV hướng dẫn HS nội dung thực hành: - Các nhóm chú ý theo dõi phần hướng dẫn của GV - Tr
Trang 1BÀI 32: THỰC HÀNH: MỔ CÁ
1.Mục tiêu
a.Kiến thức :
- Kỹ năng mổ cá
- Quan sát bộ xương: Cột sống, xương sườn, nhận dạng và xác định vị trí một số nội quan : Dạ dày, tim, gan, ruột, mật, thận, tinh hoàn hoặc buồng trứng, lá mang
b.Kỹ năng :
- Biết cách sử dụng các dụng cụ thực hành để mổ cá, quan sát cấu tạo trong của cá
- Kỹ năng sống: Rèn luyện kỹ năng quan sát, cách trình bày
c.Thái độ : Giáo dục HS tính nghiêm túc, cẩn thận, chính xác.
2 Chuẩn bị:
a GV:
- Mẫu cá chép
- Bộ đồ mổ, khay mổ, đinh ghim (Đủ cho các nhóm)
- Tranh phóng to hình vẽ SGK
b HS:
- Nghiên cứu nội dung bài mới
3.Tiến trình bài dạy
a.Kiểm tra bài cũ: (không kiểm tra)
* Nêu vấn đề: (1’)
- Để nắm được vị trí sắp xếp và đặc điểm cấu tạo chi tiết 1 số nội quan của cá N/cứu bài →
b Dạy bài mới
Trang 2TG Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
10
- GV trình bày kỹ thuật, các thao tác
mổ theo SGK Tr 106
- Các em chú ý đường cắt để nhìn rõ
nội quan cá
+ Mổ cá : lưu ý nâng mũi kéo để
tránh cắt phải các cơ quan bên trong
+ QS cấu tạo trong: QS đến đâu ghi
chép đến đó
? Y/cầu HS quan sát lại các bước cơ
bản trên hình Nhận xét, bổ sung?
I GV hướng dẫn HS nội dung thực hành:
- Các nhóm chú ý theo dõi phần hướng dẫn của GV
- Trình bày lại các bước cơ bản Nhận xét, bổ sung
1 Cách mổ: (theo H 32.1)
- Cắt một vết trước hậu môn bắt đầu từ vị trí a dọc bụng cá cho tới
b, nâng mũi kéo tránh cắt vào các nội quan vùng bụng và tim nằm ở gần vùng vây ngực.
- Cắt tiếp theo đường bc vòng theo nắp mang.
- Sau đó cắt theo đường edc qua các xương sườn, dưới cột sống và lật bỏ
- cuối cùng cắt tiếp xương nắp
Trang 3- Y/cầu HS thực hiện mổ cá theo
nhóm - thực hiện trả lời câu hỏi
▼SGK Phần bộ não quan sát mẫu
não chuẩn bị sẵn, hoặc quan sát
H33.3 SGK
- Sau khi mổ yêu cầu HS quan sát vị
trí tự nhiên của các nội quan chưa gỡ
Vẽ hình vào vở
- Sau khi quan sát tổng thể sự sắp xếp
theo tự nhiên, yêu cầu các nhóm gỡ
nội quan lần lượt để quan sát theo thứ
tự bảng SGK
- Tiếp tục quan sát mẫu (mô hình) bộ
não cá:
? Rút ra nhận xét màu sắc và các đặc
điểm khác?
- Y/cầu HS quan sát hình 32.2 + quan
sát bộ xương cá chuẩn bị sẵn ;
? Nhận xét đặc điểm bộ xương cá ?
mang theo đường cb’ để lộ toàn
bộ nội quan
- Xác định vị trí của các nội quan
và vẽ hình vào vở
- Các nhóm gỡ dần nội quan theo thứ tự hướng dẫn của SGK để quan sát
- Tiếp tục quan sát mẫu (mô hình)
bộ não cá rút ra nhận xét
2 Quan sát cấu tạo trong trên
Trang 410
- HS thực hành theo nội dung hướng
dẫn của GV→ chia lớp thành 4 nhóm
- Yêu cầu mỗi nhóm cử ra nhóm
trưởng: điều hành chung, thư ký ghi
chép kết quả quan sát
- GV yêu cầu các nhóm tiến hành các
nội dung thực hành đã hướng dẫn
- Sau khi quan sát xong GV yêu cầu
các nhóm trao đổi rút ra nhận xét về
vị trí, vai trò của từng cơ quan và
điền vào bảng SGK Tr 107
- Hướng dẫn viết tường trình→
- GV hướng dẫn HS cách điền vào
bảng các nội quan của cá
mẫu mổ
- Bộ xương cá gồm:
+ Xương đầu + Tia vây xương + Xương sống: gồm nhiều đốt khớp lại.
+ Đốt sống ở phần mình có xương sườn=> lồng ngực chứa, bảo vệ
nội quan Là chỗ bám của cơ
II HS thực hành theo nhóm:
- Mỗi nhóm cử ra : + Nhóm trưởng : Điều hành chung
+ Thư ký : Ghi chép KQ quan sát
- Các nhóm thực hiện theo yêu cầu của GV
- Sau khi quan sát các nhóm trao đổi
→ Nhận xét về vị trí và vai trò của từng cơ quan
III Viết tường trình:
- Thực hiện theo yêu cầu của GV
- Hoàn thiện nội dung kiến thức
Trang 5- Nhận xét vị trí, vai trò các cơ quan?
+ Điền ngay vào bảng kết quả quan
sát của mỗi cơ quan
+ Kết quả bảng 1 chính là nội dung
cơ bản của bài tường trình
- GV quan sát việc thực hiện viết
tường trình của các nhóm
- Chấn chỉnh những sai sót của HS
khi xác định tên và vai trò của từng
cơ quan
-Thông báo ĐA chuẩn để các nhóm
đối chiếu, sửa chữa sai sót
vào bài tường trình
BẢNG CÁC NỘI QUAN CỦA CÁ
Mang (Hệ hô
hấp)
Nằm dưới xương nắp mang trong phần đầu bao gồm các lá mang gần xương cung mang.
Có vai trò trao đổi khí.
Tim (Hệ tuần
hoàn)
Nằm phía trước khoang thân ứng với vây ngực.
Co bóp để đẩy máu vào động mạch –> giúp cho sự tuần hoàn máu.
Hệ tiêu hoá
(thực quản, dạ
dày, ruột, gan)
Ruột dài nằm trong ổ bụng phân hoá rõ rệt thành thực quản, dạ dày, ruột, có gan tiết mật
Giúp cho sự tiêu hoá thức ăn.
Bóng hơi Trong khoang thân, sát cột
sống
Giúp cá chìm nổi dễ dàng trong nước.
Thận (Hệ bài
tiết)
Hai dải, sát cột sống Lọc từ máu các chất không
cần thiết để thải ra ngoài.
Trang 6Tuyến sinh dục
(Hệ sinh sản)
Trong khoang thân, ở cá đực là
2 dải tinh hoàn, ở cá cái là hai buồng trứng phát triển trong mùa sinh sản
Sinh sản duy trì nòi giống.
Não (Hệ thần
kinh)
Não nằm trong hộp sọ, ngoài ra còn tuỷ sống nằm trong các cung đốt sống
Điều khiển, điều hoà hoạt động của cá
c Củng cố - Luyện tập (4’)
- Gọi đại diện các nhóm báo cáo kết quả, các nhóm khác nhận xét, bổ sung
- GV nhận xét đánh giá kết quả của các nhóm
- GV nhận xét từng mẫu mổ: Mổ đúng, nội quan gỡ không bị nát, trình bày đẹp
- Nêu sai sót của từng nhóm cụ thể Nhận xét tinh thần, thái độ học tập của các nhóm
- Cho các nhóm thu dọn vệ sinh
d Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà (1’)
* Y/cầu HS về nhà hoàn thiện vào vở tường trình
* Nghiên cứu tiết 33: Cấu tạo trong của cá chép Quan sát kỹ H.32.3 + bảng 1
* Ôn lại kiến thức cấu tạo trong của giun đất