Kiến thức - HS nhận biết được loài giun khoang, chỉ rõ đặc điểm cấu tạo ngoài và cấu tạo trong 1 số hệ cơ quan của chúng.. TG Hoạt động của thầy Hoạt động của trò 14’ * Tìm hiểu cấu tạo
Trang 1BÀI 16 THỰC HÀNH: MỔ VÀ
QUAN SÁT GIUN ĐẤT
1 Mục tiêu
a Kiến thức
- HS nhận biết được loài giun khoang, chỉ rõ đặc điểm cấu tạo ngoài và cấu tạo trong 1 số hệ cơ quan của chúng
b.Kĩ năng
- Rèn cho HS làm quen thao tác mổ ĐVKXS, sử dụng đồ mổ, quan sát, nhận biết,
so sánh
- Kỹ năng sống: Rèn tính cẩn thận, chính xác trong quá trình làm thí nghiệm
c.Thái độ : Lòng yêu thích môn học, say mê HT.
2 Chuẩn bị:
a GV: Bộ đồ mổ (8 bộ), kính lúp, khay mổ, tranh câm H16.1→16.3.
b HS: Mỗi nhóm hai con giun đất.
3.Tiến trình bài dạy
a Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra sự chuẩn bị của các nhóm (1’)
* Nêu vấn đề: (1’)
- Để hiểu rõ đặc điểm của giun đất, các nội quan của ngành giun tròn N/cứu bài
b Dạy bài mới:
Trang 2
TG Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
14’
* Tìm hiểu cấu tạo ngoài
- Nêu mục đích TH, phát đồ dùng
đến các nhóm
- Trước khi mổ cần xử lý mẫu ntn?
- Y/cầu HS đọc SGK và thực hiện
theo nhóm
? Đại diện 1 nhóm trình bày thao tác
xử lý mẫu?
- Quan sát cấu tạo ngoài trên mẫu
- Tổ chức HS hoạt động nhóm nhỏ
(4’)
Đọc SGK, quan sát mẫu để xác
định:
? Mặt lưng, mặt bụng phân biệt ở
đặc điểm nào?
? Đặc điểm đốt, vị trí đai sinh dục,
đầu
- Gọi đại diện 1 nhóm báo cáo,
nhóm khác nhận xét bổ sung
1 Quan sát cấu tạo ngoài:
a Xử lí mẫu:
- Đọc SGK và thực hiện theo nhóm
-Rửa sạch đất trên cơ thể.
- Làm giun chết trong hơi ete(cồn loãng).
b Quan sát cấu tạo ngoài
- Hoạt động nhóm nhỏ.Đọc SGK, quan sát mẫu Thực hiện theo yêu cầu
- Lưng sẫm hơn, bụng hơi trắng hồng.
- Đầu gần đai sinh dục.
- Đai SD: 3 đốt(14;15;16)màu nhạt hơn các đốt khác và hơi thắt lại.
Trang 3? Muốn xác định vành tơ làm thế
nào?
? Đặc điểm lưng-bụng có ý nghĩa
sinh học ntn?
* Ghi chú hình
- Y/cầu HS hoạt động cá nhân Tự
ghi chú thích hình 16.1(3’)
- Gọi HS 1,2 em chữa, lớp nhận xét
? Nêu ý nghĩa sinh học của đặc
điểm: Đốt phần đầu lớn hơn phần
đuôi
* Xác định cấu tạo trong
- Hướng dẫn HS quan sát H16.2 đọc
thông tin sgk
GV: Hướng dẫn cách mổ
-Bước 1:Đặt giun nằm sấp giữa khai
- Cầm phần đầu kéo lên trên tờ giấy thấy lạo xạo
- Xác định vị trí các bộ phận…
c Ghi chú hình:
- Hoạt động cá nhân Tự ghi chú thích hình 16.1
- Đại diện chữa, lớp nhận xét
- H 16.1A: 1-Lỗ miệng; 2-Đai SD; 3-
Lỗ hậu môn
- H 16.1B: 1-Miệng; 2-Thành cơ
3-Lỗ cái; 4-Đai SD; 5- 3-Lỗ đực
- H 16.1C: 1 và 2- Chi bên (vàng tơ)
- Thành cơ phát triển→khoan đất
2 Mổ và quan sát cấu tạo trong:
- Quan sát H16.2 + đọc
Trang 4mổ , cố định đầu và đuôi
-Bước 2:Dùng kẹp kéo da, dùng kéo
cắt một đường dọc chính giữa lưng
về phía đuôi
-Bước 3:Đổ nước ngập cơ thể giun
dùng kẹp phanh thành cơ thể, tách
ruột khỏi thành cơ thể
- Bước 4: Phanh thành cơ thể đến
đâu cắm khim đến đó
- Y/cầu các nhóm tiến hành mổ
- Bao quát, hướng dẫn nhóm yếu…
Chọn nhóm có mẫu mổ đẹp để cả
lớp quan sát
? Khi mổ thành cơ thể có nhận xét
gì? Vai trò của chất dịch đó?
- Đó là dịch thể xoang Đặc điểm
tiến hoá…
? Dùng kéo tách nhẹ nội quan tìm hệ
tiêu hoá, thần kinh trên mẫu mổ
? Quan sát đối chiếu H16.3? Ghi chú
hình?
a Cách mổ:
- Mổ ở mặt lưng (tránh dập nát chuỗi
TK bụng)
- Mổ nhẹ tay, đường kéo ngắn Tách nội quan từ→ngâm vào nước.
- Các nhóm tiến hành mổ
b Quan sát
- Thể xoang chứa dịch→ di chuyển
- Thực hành theo nhóm
- Ghi chú H 13.3:
B 1- Miệng; 2- Hầu; 3- TQ; 4- Diều 5- Dạ dày; 6- Ruột; 7- Ruột tịt
C 8- Hạch não; 9- Vòng hầu;
10- Hạch TK bụng
Trang 5? Quan sát trình bày cấu tạo ngoài
của giun đất
? Hoàn thành các chú thích hình vẽ
cấu tạo ngoài
3.Thu hoạch
- Lưng sẫm hơn, bụng hơi trắng hồng.
- Đầu gần đai sinh dục.
- Đai SD: 3 đốt (14;15;16)màu nhạt hơn các đốt khác và hơi thắt lại.
- H 16.1A: 1-Lỗ miệng; 2-Đai SD; 3-
Lỗ hậu môn
- H 16.1B: 1-Miệng; 2-Thành cơ 3-Lỗ cái; 4-Đai SD; 5- Lỗ đực
- H 16.1C: 1 và 2- Chi bên (vàng tơ)
c Củng cố - Luyện tập (5’)
- 1,2 nhóm báo cáo kết quả, ghi chú hình, cách mổ, xử lí mẫu…
- Đánh giá cho điểm nhóm có kết quả tốt
- Thu dọn, vệ sinh phòng học
d Hướng dẫn học ở nhà (1’)
- Viết nội dung thu họach vào vở TH
- Chuẩn bị bài tiếp theo: kẻ bảng 1,2 vào vở,tìm đặc điểm chung của ngành giun đốt