BÀI BÁO CÁO HẤP PHỤ

BÀI BÁO CÁOCÁC HIỆN TƯỢNG BỀ MẶT SỰ HẤP PHỤ VÀ MỘT SỐ ỨNG DỤNG CÁC VẬT LIỆU HẤP PHỤ TRONG QUÁ TRÌNH NGHIÊN CỨU BÀO CHẾ DƯỢC CHẤT GVHD: ThS..  Hấp phụ xảy ra do lực hút tồn tại ở trên v

BÀI BÁO CÁO

CÁC HIỆN TƯỢNG BỀ MẶT SỰ HẤP PHỤ VÀ MỘT SỐ ỨNG DỤNG CÁC VẬT LIỆU HẤP PHỤ TRONG QUÁ TRÌNH NGHIÊN CỨU BÀO CHẾ

DƯỢC CHẤT

GVHD: ThS NGUYỄN MINH KHA

Nhóm 1: Nguyễn Lê Nhật Linh Hồ Linh Phương

Trần Ngọc Thiên Vy Huỳnh Hữu Nghĩa

Đỗ Công Hậu Đặng Thị Thùy Dung Dương Thị Ngọc Em

I CÁC HIỆN TƯỢNG BỀ MẶT

VÀ SỰ HẤP PHỤ

NỘI DUNG HIỆN TƯỢNG BỀ MẶT :

1 HIỆN TƯỢNG BỀ MẶT VÀ SỰ HẤP PHỤ

Sức căng bề mặt

(SCBM) Hiện tượng mao dẫn Hiện tượng ngưng tụ mao quản

Hiện tượng thấm ướt bề mặt Sự hấp phụ

 Sức căng bề mặt là lực tác dụng lên một đơn vị

chiều dài bề mặt theo hướng song song với bề mặt gây ra sự co diện tích bề mặt.

1.1 Sức căng bề mặt (SCBM)

Hình 1-1: Hiện tượng sức căng bề mặt

 Công dùng để kéo căng bề mặt giữa hai pha gọi là sức căng bề mặt ký hiệu là σ.

Với : l là chiều dài bị lực căng F tác động.

Chất SCBM (dyn/

SCBM (dyn/cm)

1.2 Hiện tượng mao dẫn

Là hiện tượng chất lỏng tự dâng lên cao trong vùng không gian hẹp mà không cần, thậm chí ngược hướng với ngoại lực (như trọng lực)

Hình 1.2: Hiện tượng mao dẫn

 Ngưng tụ mao quản có được do sự ngưng tụ hơi của chất bị hấp phụ trong các mao quản của chất hấp phụ xốp diễn ra tiếp sau sự hấp phụ.

1.3 Hiện tượng ngưng tụ mao quản

Hình 1-3: Hấp phụ trên chất rắn

1.3 Hiện tượng ngưng tụ mao

quản

Đặc điểm

 Thấm ướt là quá trình làm giảm năng lượng tự do

bề mặt, giảm sức căng bề mặt (xảy ra ở hệ có ba

pha tiếp xúc rắn - lỏng - khí)

 Hiện tượng chất lỏng thấm ướt bề mặt :

1.4 Hiện tượng thấm ướt bề mặt

Hình 1-4: Hiện tượng thắm ướt bề mặt

1.4 Hiện tượng thấm ướt bề mặt

Hình 1-5: Sự liên hệ giữa góc tiếp xúc

 Hiện tượng chất lỏng thấm ướt chất rắn :

 Hiện tượng chất lỏng không thấm ướt chất rắn :

• Khái niệm về hấp phụ

• Bản chất của lực hấp phụ Hấp phụ vật lý và

hấp phụ hóa học.

1.5 Sự hấp phụ

Hình 1-6 : Hấp phụ trên chất rắn

 • Chất hấp phụ:

than hoạt tính

Lực liên kết hóa học

( kết cộng hóa trị hoặc liên kết ion)

Lực liên kết hóa học

( liên kết hydro và liên kết π )

Lực tương tác đồng cực Lực cảm ứng

Lực định hướng

 Hấp phụ xảy ra do lực hút tồn tại ở trên và gần sát bề mặt trong các mao quản :

 Hấp phụ vật lý :là quá trình gia tăng lượng chất trên

bề mặt bởi các lực hấp phụ vật lý như lực Van der

Waals

 Hấp phụ hóa học : là quá trình gia tăng lượng chất

trên bề mặt bởi các lực hấp phụ hóa học như liên kết cộng hóa trị, liên kết ion,…

 Hấp phụ trao đổi ion: là sự tổ hợp của hấp phụ hóa

học và phản ứng trao đổi ion xảy ra trên bề mặt rắn – lỏng.

Hấp phụ vật lý và hấp phụ hóa học.

Lực hấp phụ Lực Van der Waals

Lực liên kết hydro, liên kết π

Lực liên kết hóa học Liên kết hydro, liên kết π

Nhiệt hấp phụ Nhỏ , 2-6 kcal/mol Lớn, vài chục đến vài

trăm kcal/mol

Tốc độ hấp phụ Nhanh, không đòi hỏi

hoạt hóa

Chậm , cần sự hoạt hóa

Ảnh hưởng của

nhiệt độ

Nhiệt độ thấp, nhiệt

độ tăng làm tăng sự phản hấp phụ

Nhiệt độ cao, tăng nhiệt độ diễn ra sự hấp phụ hóa học tăng

Tính thuận nghịch Có tính thuận nghịch Không có tính thuận -

nghịch, có thể tạo ra liên kết hóa học mới.

 Sự hấp phụ được đánh giá bằng lượng khí hay hơi bị hấp

phụ trong một gam chất của vật hấp phụ rắn

 Thông thường đường hấp phụ đẳng nhiệt được sử dụng

nhiều Dựa vào các kết quả phân tích số liệu thực nghiệm,

người ta chia thành năm dạng đường hấp phụ đẳng nhiệt

quan trọng nhất :

•

2 Hấp phụ các chất khí lên bề mặt rắn

 Khi thiết lập phương trình hấp phụ, Langmuir đưa ra

• Tương tác giữa các phân tử bị hấp phụ có thể bỏ qua

2.1 Phương trình hấp phụ đẳng nhiệt Langmuir

 Xét bề mặt S = 1cm 2

 Gọi p là áp suất khí,θ là phần bề mặt tại một

thời điểm nào đó đã bị phân tử khí chiếm, phần

2.1 Phương trình hấp phụ đẳng nhiệt

Langmuir

2.2 Phương trình hấp phụ Freundlich:

 Phương trình BET hấp phụ chất tan từ dung dịch

3.1 Hấp phụ chất tan lên bề mặt rắn tuân theo

các quy định đã nêu như trong mô hình của :

 Xét trên tổng bề mặt hấp phụ là 1 đơn vị diện

tích Gọi α là bề mặt đã bị chiếm chổ bởi chất bị

hấp phụ trước C là nồng độ chất tan trong dung

 Ảnh hưởng của dung môi:

4 Chất hoạt động bề mặt và cơ chế

làm tang độ tan của chất diện hoạt

 Chất hoạt động bề mặt là một chất làm ướt có tác dụng làm giảm sức căng bề mặt của một chất lỏng Là chất mà phân tử của nó phân cực: một đầu ưa nước và một đuôi kị nước.

 Chất diện hoạt là những chất khi tan trong dung môi, có khả năng làm giảm sức căng bề mặt phân cách pha.

 Đặc điểm cấu tạo…

Chất diện hoạt

 Điều kiện để chất diện hoạt có tác dụng làm tăng độ tan của một chất khác là khi dùng với lượng đủ lớn, tạo nồng độ

lớn hơn nồng độ micell tới hạn

 Cơ chế làm tăng độ tan của chất điện hoạt là hấp thụ chất tan vào micell Dung dịch thu được ngoài cấu trúc là dung dịch thật còn là dung dịch keo

 Ứng dụng của chất diện hoạt : …

1.4 Chất diện

hoạt

II MỘT SỐ ỨNG DỤNG CÁC VẬT LIỆU HẤP PHỤ

TRONG QUÁ TRÌNH NGHIÊN CỨU BÀO CHẾ DƯỢC

CHẤT

 Than hoạt tính có khối lượng riêng đặc khoảng 1.75 – 2.1g/

cm 3.

 Than này được chế tạo từ nguyên liệu: giàu cacbon như than bùn, than đá, các loại thực vật (gỗ, mùn cưa, bã mía,…), xương động vật.

 Quá trình sản xuất than hoạt tính gồm hai giai đoạn:

+ Than hóa

+ Hoạt hóa

1 Than hoạt

tính

 Cấu trúc xốp và độ hoạt động phụ thuộc vào

loại nguyên liệu và chế độ hoạt hóa Do đó than

có nhiều loại với phạm vi sử dựng rất khác

nhau, than hấp phụ khí, và than dùng trong y học

 Than hoạt tính được dùng rất sớm và rộng rãi nhờ hoạt tính lớn và tính chọn lọc cao

 Nhược điểm lớn nhất của nó là dễ cháy, thậm chí gây nổ.

1 Than hoạt tính

 Silicagen là chất hấp phụ ưa nước Hấp phụ tốt nước.

 Còn có thể được dùng tách các chất hữu cơ từ dung

dịch (dùng trong sắc kí, công nghiệp dầu mỏ, dược

phẩm,…)

 Silicagen bền cơ học ở nhiệt độ cao

 Silicagen được sử dụng dưới dạng hạt kích thước 0.2 – 0.7mm; khối lượng riêng đặc 2.1 – 2.3g/cm3

2 Silicagen

 Là dạng khoáng từ aluminosilicat được tổng hợp

 Zeolít thường được sử dụng dưới dạng viên được trộn thêm đất sét làm chất kết dính, đồng thời làm tăng thêm

bề mặt hấp phụ nhưng lại làm tăng trở lực khuyếch tán

 Ngoài ra zeolít còn là tác nhân làm khô rất tốt

3 Zeolit

Cấu trúc phân tử Zeolit

 Còn gọi là alumogen vì chúng được tạo ra theo cách tương tự như silicagen.

 Ứng dụng chủ yếu của oxyt nhôm:

o Làm khô, hấp phụ khí,

o Tinh chế dầu, chất làm khô ,

o Có khả năng hấp phụ các ion flo,

o Hấp phụ hơi HF

4 Nhôm oxyt hoạt tính

III ỨNG DỤNG CÁC VẬT LIỆU HẤP

PHỤ VÀO CÁC CHẾ PHẨM DƯỢC

ĐANG LƯU HÀNH TRÊN THỊ TRƯỜNG

 Ngay khi được tạo thành, các gel silica đã thể hiện tính hấp thụ ẩm của mình và được các nhà kinh tế ứng dụng tạo thành các vật liệu hấp phụ ẩm, mùi, khí với nguyên liệu chính làm từ gel silica

 Ứng dụng trong y học : silica gel được tìm thấy trong các lọ thuốc vitamin, các dạng thực phẩm chức năng và chúng được đóng trong các gói nhỏ hoặc được nhồi vào nắp hộp

1.Ứng dụng của silicagen

 Thuốc than hoạt tính có tác dụng trị tiêu chảy, ngăn ngừa chướng bụng đầy hơi.

 Thuốc than hoạt tính được sản xuất từ các nguyên liệu hữu cơ như vỏ trấu, than bùn, gỗ…thông qua quá trình sấy khô ở nhiệt độ cao

 Thuốc than hoạt tính có cấu trúc xốp có khả năng hấp thụ các loại độc

 Là một silicate kép của nhôm và magiê.

 Smecta là chất hấp phụ trơ về mặt hóa học

và có cấu trúc đặc biệt………

 Smecta tương tác với glycoprotein của chất nhầy làm tăng sức chịu đựng của lớp gel

dính trên niêm mạc khi bị tấn công

 Thuốc được chỉ định điều trị các triệu chứng trong tiêu chảy cấp,tiêu chảy mạn tính……

3 Smecta :