Hướng dẫn trẻ 4 5 tuổi khám phá môi trường xung quanh thông qua tổ chức các ngày lễ hội ở trường mầm non”.

MỤC LỤCPHẦN MỞ ĐẦU NỘI DUNG Chương 1: Cơ sở lí luận của việc hướng dẫn trẻ 4 – 5 tuổi khám phá MTXQ thông qua hình thức tổ chức các ngày lễ hội ở trường mầm non 1.1.. Việc vận dụng hình

LỜI CẢM ƠN

Tác giả xin được gửi lời cảm ơn chân thành đến cô giáo, Th.S Lê ThịNguyên - giảng viên khoa Giáo dục Tiểu học, trường Đại học Sư phạm HàNội 2 - người đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình thựchiện và hoàn thành khóa luận

Tác giả cũng xin được gửi lời cảm ơn chân thành đến các thầy, cô giáotrong khoa Giáo dục Tiểu học, trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 đã giúp đỡ,tạo điều kiện thuận lợi cho tác giả trong suốt quá trình học tập tại nhà trường Xin được gửi lời cảm ơn đến Ban giám hiệu, các thầy cô giáo ở các trườngmầm non: trường mầm non Kim Chung, trường mầm non Sao Mai (ĐôngAnh, Hà Nội) đã tạo điều kiện cho tác giả điều tra, khảo sát các vấn đề thựctiễn có liên quan đến phạm vi nghiên cứu của đề tài

Tôi xin trân thành cảm ơn !

Hà Nội, ngày 04 tháng 5 năm 2012

Người thực hiện

Đoàn Thị Thơm

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan những kết quả nghiên cứu trong khóa luận này là thànhquả nghiên cứu của riêng tôi Nội dung khóa luận không trùng với bất cứ mộtcông trình nghiên cứu nào

Hà Nội, ngày 04 tháng 5 năm 2012

Người thực hiện

Đoàn Thị Thơm

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU

NỘI DUNG

Chương 1: Cơ sở lí luận của việc hướng dẫn trẻ 4 – 5 tuổi khám phá MTXQ thông qua hình thức tổ chức các ngày lễ hội ở trường mầm non

1.1 Đặc điểm phát triển tâm lí của trẻ lứa tuổi mầm non………

1.1.1 Đặc điểm phát triển nhận thức………

1.1.2 Đặc điểm phát triển thể chất………

1.2 Giới thiệu chương trình cho trẻ KPKH về MTXQ………

1.2.1 Chương trình cho trẻ KPKH về MTXQ………

1.2.2 Chương trình KPKH về MTXQ cho trẻ mẫm giáo nhỡ ( 4 – 5 tuổi) ………

Chương 2: Cơ sở thực tiễn của việc hướng dẫn trẻ 4 – 5 tuổi khám phá MTXQ thông qua việc tổ chức các ngày lễ hội ở trường mầm non……….

2.1 Mục đích khảo sát thực trạng………

2.2 Đối tượng khảo sát thực trạng………

2.3 Nội dung khảo sát thực trạng……….

2.4 Phương pháp khảo sát thực trạng………

2.5 Kết quả khảo sát thực trạng……….

2.5.1 Việc tổ chức cho trẻ KPKH về MTXQ hiện nay………

2.5.2 Việc vận dụng hình thức tổ chức các ngày lễ hội trong tổ chức cho trẻ 4 – 5 tuổi KPKH về MTXQ ở trường mầm non………

Chương 3: Xây dựng quy trình tổ chức các ngày lễ hội ở trường mầm non trong việc hướng dẫn trẻ 4 – 5 tuổi KPKH về MTXQ………

3.1 Các nguyên tắc xây dựng quy trình tổ chức các ngày lễ hội ở trường mầm non trong việc hướng dẫn trẻ 4 – 5 tuổi KPKH về MTXQ ………

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính giáo dục………

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính phù hợp giữa nội dung kiến thức và nội dung thực hành ………

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo phát triển tính độc lập và tự tin của trẻ ………… 3.2 Quy trình tổ chức các ngày lễ hội ở trường mầm non thông qua việc

hướng dẫn trẻ 4 – 5 tuổi KPKH về MTXQ………

3.2.1 Chuẩn bị trước ngày lễ hội ……… 3.2.2 Tiến trình tổ chức ngày lễ hội ……… 3.3 Một số giáo án minh họa tổ chức lễ hội cho trẻ 4 – 5 tuổi thông qua việc

hướng dẫn trẻ KPKH về MTXQ ……….KẾT LUẬN

DANH MỤC HÌNH VẼ, BẢNG SỐ LIỆU

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Giáo dục mầm non đang ngày càng có vị trí quan trọng được các cấp, các

ngành, được gia đình, nhà trường và xã hội đặc biệt quan tâm Trong báo cáo giám sát toàn cầu về giáo dục cho mọi người năm 2005, UNESCO đã đánh

giá: “Những năm đầu của cuộc sống là giai đoạn chủ yếu của sự phát triển trítuệ, nhân cách và hành vi” và “việc chăm sóc giáo dục trẻ ở lứa tuổi trướctuổi học có liên quan đến việc phát triển nhận thức và xã hội tốt hơn” Trong

hệ thống giáo dục Việt Nam, giáo dục mầm non là mắt xích đầu tiên trong hệthống giáo dục quốc dân, đặt nền móng cho sự hình thành và phát triển nhâncách của trẻ và là cơ sở cho quá trình học tập của trẻ ở các cấp học tiếp theo.Cho trẻ KPKH về MTXQ là hoạt động giáo dục rất quan trọng ở trườngmầm non, góp phần tích cực vào sự phát triển toàn diện của trẻ - kể cả pháttriển tình cảm, thẩm mĩ, trí tuệ, thể chất và ngôn ngữ Việc tổ chức cho trẻKPKH về MTXQ giúp trẻ thỏa mãn trí tò mò, ham hiểu biết; thỏa mãn nhucầu tìm hiểu, khám phá TGXQ của trẻ; trang bị cho trẻ vốn kiến thức sơ đẳng

về các sự vật, hiện tượng; rèn luyện khả năng QS, tri giác và phát triển tư duycho trẻ; giúp trẻ thêm mạnh dạn, tự tin và hình thành các kĩ năng sống

Nội dung khám phá về MTXQ ở mầm non rất phong phú và đa dạng Ở cả

3 lứa tuổi, trẻ đều được tìm hiểu về các yếu tố tự nhiên và xã hội theo từngchủ điểm giáo dục nhất định và được cụ thể hóa qua các chủ đề, chủ đề nhánhnhư: Trường mầm non; Bản thân, Gia đình, Nghề nghiệp, Động vật, Thực vật,PTGT, Quê hương, đất nước, Bác Hồ, Nội dung cho trẻ KPKH về MTXQđược thực hiện thông qua các tiết học, hoạt động ngoài trời, hoạt động góc,sinh hoạt hàng ngày hay thông qua tổ chức các ngày lễ hội ở trường mầmnon Trong đó, tổ chức các ngày lễ hội cho trẻ trong trường mầm non là hìnhthức hiệu quả giúp trẻ làm quen, khám phá cuộc sống xã hội, tạo sự hứng thú

và mang lại niềm vui cho trẻ Việc tổ chức các ngày lễ hội giúp trẻ mở rộngvốn hiểu biết về thế giới xung quanh, rèn luyện và phát triển các kĩ năng xãhội, bồi dưỡng những tình cảm, xúc cảm tích cực cho trẻ

Tuy nhiên, việc tổ chức các ngày lễ hội trong trường mầm non vì những lí

do khác nhau mà vẫn chưa được chú trọng Trên thực tế, tổ chức ngày lễ ởtrường mầm non nhiều khi còn mang tính hình thức, sơ sài; qua loa, đại kháinên hiệu quả giáo dục trẻ chưa cao, chưa phát huy những ưu điểm của nó đốivới sự phát triển của trẻ

Những lí do trên là căn cứ để người nghiên cứu lựa chọn đề tài: “Hướng dẫn trẻ 4 - 5 tuổi khám phá môi trường xung quanh thông qua tổ chức các ngày lễ hội ở trường mầm non”.

2 Mục đích nghiên cứu

Xây dựng quy trình tổ chức ngày lễ hội ở trường mầm non, từ đó hướngdẫn trẻ 4 - 5 tuổi khám phá MTXQ.

3 Nhiêm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nêu trên, đề tài cần giải quyết những nhiệm vụ sau:

- Nghiên cứu cơ sở lí luận của việc hướng dẫn trẻ 4-5 tuổi khám pháMTXQ thông qua tổ chức các ngày lễ hội ở trường mầm non

- Tìm hiểu cơ sở thực tiễn của việc hướng dẫn trẻ 4 - 5 tuổi khám pháMTXQ thông qua tổ chức các ngày lễ hội ở trường mầm non

- Xây dựng quy trình tổ chức các ngày lễ hội ở trường mầm non, thông qua

đó mà hướng dẫn trẻ khám phá về MTXQ

- Minh họa một số kế hoạch bài học cho trẻ 4-5 tuổi khám phá MTXQthông qua tổ chức các ngày lễ hội ở trường mầm non

4 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Quy trình tổ chức các ngày lễ hội trong hướng dẫntrẻ 4-5 tuổi khám phá MTXQ

- Khách thể nghiên cứu: Quá trình tổ chức cho trẻ 4-5 tuổi khám phá khoahọc về MTXQ

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Phương pháp nghiên cứu lí luận

6.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Quan sát

- Điều tra

- Phỏng vấn

6.3 Phương pháp thống kê toán học

7 Giả thuyết khoa học

Nếu vận dụng hình thức tổ chức các ngày lễ hội để tổ chức cho trẻ khámphá khoa học về MTXQ trong đó khuyến khích trẻ tham gia vào toàn bộ quátrình chuẩn bị và tiến hành các hoạt động của ngày lễ hội thì sẽ giúp trẻ mởrộng và nâng cao hiểu biết về thế giới xung quanh, góp phần tích cực vào sựphát triển toàn diện của trẻ

Chương 2: Cơ sở thực tiễn của việc hướng dẫn trẻ 4-5 tuổi khám pháMTXQ thông qua hình thức tổ các ngày lễ hội ở trường mầm non

Chương 3: Xây dựng qui trình tổ chức các ngày lễ hội ở trường mầm nontrong tổ chức cho trẻ 4 - 5 tuổi khám phá MTXQ

NỘI DUNG CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC HƯỚNG DẪN TRẺ

4 - 5 TUỔI KHÁM PHÁ MÔI TRƯỜNG XUNG QUANH THÔNG QUA

TỔ CHỨC NGÀY LỄ HỘI TRONG TRƯỜNG MẦM NON

1.1 Đặc điểm phát triển của trẻ - lứa tuổi mẫu giáo nhỡ

1.1.1 Đặc điểm hoạt động vui chơi

Ở giai đoạn này, hoạt động vui chơi đã đạt đến dạng chính thức của nó,nghĩa là trong quá trình vui chơi trẻ đã thể hiện được đầy đủ những đặc điểmcủa hoạt động chơi Điều này thể hiện ở việc trẻ nắm bắt được vai chơi củamình trong trò chơi và thể hiện được vai chơi đó ra ngoài trong trò chơi, khiếncho trò chơi được liền mạch hơn trong quá trình trẻ chơi Trẻ đã thể hiện đượctính độc lập tự chủ rõ nét trong khi chơi, trẻ hóa thân vào các nhân vật trongtrò chơi, thực hiện những hành động của nhân vật, nói những lời nói của nhânvật nhưng thực chất lại là những hành động và lời nói trẻ tự nghĩ ra mà trẻcoi đó là những biểu hiện của nhân vật mà trẻ đang đóng Sở dĩ xuất hiện đặcđiểm này ở trẻ 4-5 tuổi là do vốn kinh nghiệm của trẻ giai đoạn này đã phongphú hơn giai đoạn trước, phạm vi giao tiếp và hiện thực được mở rộng đặcbiệt là ý thức và tự ý thức được phát triển Vì những phát triển về tâm lí đặcbiệt là đặc điểm ý thức và tự ý thức mà trẻ bắt đầu bộc lộ cá tính của mình, cátính này được thể hiện trong chính trò chơi, chính vai chơi mà trẻ đóng Cũngnhờ ý thức và tự ý thức này mà trẻ bắt đầu nhận thức sự vật, hiện tượng một

cách sâu sắc hơn nhưng vẫn nặng về cảm tính Trẻ đã biết thiết lập mối quan

hệ rộng rãi , phong phú giữa các đối tượng trong khi tìm hiểu, nhận biết,khám phá các sự vật hiện tương Vì thế, trong các hoạt động trẻ đã có sự liênkết, suy luận tạo ra những kết quả bất ngờ mà vô cùng sáng tạo trong trò chơi

1.1.2 Đặc điểm phát triển nhận thức

Trẻ em nhìn chung có nhu cầu nhận thức rất cao về thế giới xung quanh; trẻ

tò mò, ham tìm hiểu, thích khám phá và thường đặt ra các câu hỏi: đó là ai,cái gì, tại sao, như thế nào,… khi được tiếp xúc với các sự vật, hiện tượng ởxung quanh Sự nhận biết của trẻ về thế giới xung quanh còn mang nặng cảmtính và tính trực quan hành động Mức độ nhận biết của trẻ phụ thuộc đặcđiểm tâm lí lứa tuổi

Đến tuổi mẫu giáo, nhờ sự mở rộng phạm vi, mức độ làm quen với các đồvật và sự đa dạng hóa các loại hình trò chơi (đặc biệt là trò chơi đóng vai theochủ đề) dẫn tới một bước ngoặt rất lớn trong tư duy của trẻ, đó là chuyển tư tưduy trực quan - hành động sang tư duy trực quan - hình tượng Xem xét trongphạm vi nghiên cứu của đề tài, người nghiên cứu chủ yếu tập trung tìm hiểu

sự phát triển nhận thức của trẻ lứa tuổi mẫu giáo nhỡ (4 - 5 tuổi) với các đặcđiểm cơ bản sau: (1) Sự phát triển mạnh kiểu tư duy trực quan - hình tượng;(2) Sự xuất hiện kiểu tư duy trực quan - hình tượng mới và những yếu tố củakiểu tư duy trừu tượng Cụ thể:

Sự phát triển mạnh kiểu tư duy trực quan - hình tượng:

Ở giai đoạn này, sự phát triển các hoạt động vui chơi, vẽ, nặn, kể chuyện,

… giúp trẻ tăng cường và mở rộng vốn biểu tượng, kí hiệu; kích thích nhucầu, tính ham hiểu biết và hứng thú nhận thức của trẻ Nhờ đó, ở lứa tuổi mẫugiáo nhỡ, kiểu tư duy trực quan - hình tượng có sự phát triển mạnh mẽ sơ vớilứa tuổi mẫu giáo bé Với sự phát triển khả năng chú ý có chủ định, trẻ thường

tỏ ra chăm chú quan sát các hiện tượng và suy nghĩ, tìm tòi cách giải thíchnhững hiện tượng mà trẻ được tiếp xúc Trẻ mẫu giáo nhỡ cũng bắt đầu đề racho mình những bài toán nhận thức và thường tiến hành các “thực nghiệm” đểkiểm chứng đối tượng (đó là vì tư duy của trẻ vẫn dựa trên cơ sở kết hợp chặtchẽ với các hoạt động vật chất, hoạt động thực tiễn của trẻ)

Khả năng suy luận của trẻ lứa tuổi mẫu giáo nhỡ cũng có sự phát triển hơnhẳn so với trẻ mẫu giáo bé Khác với trẻ mẫu giáo bé suy luận vấn đề chủ yếubằng các hành động định hướng bên ngoài (tư duy trực quan – hành động), trẻmẫu giáo nhỡ có khả năng giải quyết vấn đề bằng các phép thử ngầm trong ócdựa vào các hình ảnh, biểu tượng đã có về đối tượng, nghĩa là ở lứa tuổi này,

tư duy trực quan – hình tượng bắt đầu chiếm ưu thế Tuy nhiên, trong thực tế

có nhiều đối tượng mà bản chất của đối tượng là những thuộc tính trẻ khó có

thể hình dung được Trường hợp này đòi hỏi ở trẻ mức độ tư duy cao hơn, đó

là kiểu tư duy trừu tượng song ở lứa tuổi mẫu giáo nhỡ, khả năng tư duy nàycòn chưa được phát triển

Khả năng tư duy trừu tượng còn chưa phát triển nên trẻ lứa tuổi mẫu giáonhỡ chủ yếu dựa vào những biểu tượng, kinh nghiệm đã có để suy luận ra vấn

đề mới Điều này dẫn tới trong nhiều trường hợp, trẻ còn lẫn lộn giữa thuộctính bản chất và không bản chất, nghĩa là chưa khám phá được bản chất bêntrong của các sự vật, hiện tượng Mặc dù vậy, sự phát triển mạnh mẽ của tưduy trực quan - hình tượng ở lứa tuổi này cho phép trẻ giải quyết được nhiềuvấn đề trong thực tiễn cuộc sống; đó cũng là điều kiện thuận lợi để giúp trẻcảm thụ các hình tượng trong lĩnh vực nghệ thuật và cũng là tiền đề cần thiếtlàm nảy sinh những yếu tố ban đầu của kiểu tư duy mới ở các lứa tuổi tiếptheo (tư duy trực quan - sơ đồ, tư duy trừu tượng)

Xuất hiện kiểu tư duy trực quan - hình tượng mới và những yếu tố của kiểu tư duy trừu tượng:

Như đã trình bày ở trên, kiểu tư duy trực quan hình tượng giúp trẻ giảiquyết nhiều bài toán thực tiễn song không đáp ứng được nhu cầu nhận thứccủa trẻ trước sự phong phú, đa dạng, muôn màu muôn vẻ của thế giới xungquanh Vì vậy, ở trẻ bắt đầu xuất hiện kiểu tư duy mới, đó là tư duy trực quan

- sơ đồ Trẻ cuối tuổi mẫu giáo nhỡ đã có khả năng hiểu sự vật thông quanhững biểu diễn bằng sơ đồ đơn giản, đây cũng là ưu thế cho sự nảy sinh kiểu

tư duy trực quan - sơ đồ

Về bản chất, kiểu tư duy này vẫn là tư duy trực quan - hình tượng song đãmất đi những chi tiết rườm rà, chỉ giữ lại những thuộc tính chủ yếu của đốitượng Nhờ đó, kiểu tư duy giúp trẻ có khả năng phản ánh các mối liên hệ mộtcách khách quan, không phụ thuộc ý muốn chủ quan của trẻ; giúp trẻ lĩnh hộinhững tri thức ở mức độ khái quát hơn, từ đó mà hiểu được bản chất của sựviệc Mặc dù kiểu tư duy này vẫn bị hạn chế khi trẻ cần giải bài toán đòi hỏiphải tách biệt các thuộc tính, các mối quan hệ mà không hình dung dưới dạnghình tượng song nó là bước trung gian quan trọng để trẻ hình thành và pháttriển kiểu tư duy mới, cao hơn – kiểu tư duy trừu tượng Tư duy trừu tượng

1.1.3 Đặc điểm phát triển tình cảm

Ở trẻ mẫu giáo nhỡ tình cảm diễn ra rất mạnh mẽ Điều này thể hiện ở trẻ

đó là tính đồng cảm, dễ xúc cảm Trẻ có những khao khát được người lớn yêuthương, trẻ rất vui mừng khi được người lớn quan tâm, khen ngợi và buồn bãkhi người lớn thờ ơ lạnh nhạt với trẻ Tình cảm của trẻ đối với người thân,những người ở xung quanh trẻ bắt đầu được hình thành đặc biệt là đối với mọingười trong gia đình Trẻ rất buồn bã khi người thân bị đau ốm, trẻ không chỉ

đồng cảm mà còn mong muốn làm việc gì đó để an ủi và chăm sóc ngườithân Trẻ bắt đầu bộc lộ tình cảm của mình với các nhân vật trong chuyện cổtích, trẻ có thể nghe, kể lại những câu chuyện cổ tích nhiều lần nhưng tìnhcảm của trẻ đối với những nhân vật không giảm đi mà chỉ có tăng lên Trẻ bắtđầu gán những tình cảm của trẻ vào đồ chơi, thực vật, động vật nghĩa là trẻbắt đầu nhìn nhận sự vật bằng con mắt nhân cách hóa Đây là giai đoạn thuậnlợi nhất để giáo dục cho trẻ lòng nhân ái, giáo dục cho trẻ tình cảm yêuthương con người, yêu thương môi trường tự nhiên Bên cạnh đó, ở trẻ mẫugiáo nhỡ đã hình thành và phát triển tình cảm cấp cao, đó là tình cảm đạo đức,tình cảm trí tuệ và tình cảm thẩm mĩ Đây là giai đoạn phát triển mạnh mẽ củatình cảm thẩm mĩ Trẻ biết rung cảm với những cái đẹp của các hiện tượngxung quanh, tức là ở trẻ xuất hiện những phản ứng tích cực khi trẻ tiếp xúctrực tiếp với cái đẹp, khiến trẻ thấy gắn bó tha thiết với những con người vàcảnh vật xung quanh, kích thích chúng làm những việc tốt để đem lại niềmvui cho mọi người, và đây cũng là bước đầu hình thành nên tình cảm đạo đứccon người.

Trẻ mẫu giáo nhỡ đang ở giai đoạn phát triển mạnh mẽ về tư duy, tình cảm,trí tuệ Đây là giai đoạn có bước ngoặt lớn đối với sự thay đổi tâm lí của trẻ,

vì thế người lớn phải thường xuyên trò chuyện với trẻ, cho trẻ tiếp xúc với các

sự vật hiện tượng xung quanh để kích thích những tình cảm tốt đẹp của trẻ.Bước đầu giúp trẻ hình thành nhân cách con người mới với đầy đủ nhữngphẩm chất đạo đức và tư duy năng động, sáng tạo

1.2 Chương trình cho trẻ KPKH về MTXQ ở mầm non

1.2.1 Mục tiêu, nội dung cho trẻ KPKH về MTXQ ở mầm non

Ở lứa tuổi nhà trẻ chưa có chương trình riêng về tổ chức cho trẻ KPKH vềMTXQ Nội dung này được lồng ghép vào các nội dung phát triển thể chất,nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm, kĩ năng xã hội và thẩm mĩ và được thực hiệnthông qua các hoạt động chơi - tập, hoạt động với đồ vật hay tiết học “Nhậnbiết, tập nói” ở nhà trẻ

Khác với nhà trẻ, lứa tuổi mẫu giáo đã có chương trình riêng về cho trẻKPKH về MTXQ Tổ chức cho trẻ KPKH về MTXQ đã được tách thành môn

học riêng và phân phối thành tiết học Nội dung này được thực hiện thông quacác tiết học, hoạt động ngoài trời hay các thời điểm trong sinh hoạt hàngngày; trong đó yêu cầu, nội dung cho trẻ làm quen được cấu trúc, phân phốiphù hợp với trình độ nhận thức của trẻ ở từng độ tuổi MGB, MGN và MGL.

Mục tiêu cho trẻ KPKH về MTXQ:

Về kiến thức:

- Củng cố, chính xác hóa những biểu tượng cũ; cung cấp biểu tượng mới

và mở rộng hiểu biết cho trẻ về thế giới xung quanh một cách khoa học,

Nội dung cho trẻ KPKH về MTXQ:

Như các môn học khác, nội dung cho trẻ KPKH về MTXQ ở mẫu giáocũng được thực hiện thông qua các chủ đề khác nhau Cụ thể, ở cả ba lứa tuổimẫu giáo, trẻ đều được tìm hiểu về hai chủ đề lớn là môi trường tự nhiên vàmôi trường xã hội Những nội dung về tự nhiên và xã hội mà trẻ được khámphá sẽ được thực hiện theo từng chủ điểm giáo dục nhất định và được cụ thểhóa qua các chủ đề/chủ đề nhánh như: Trường mầm non; Bản thân, Gia đình,Nghề nghiệp, Động vật, Thực vật, PTGT, Quê hương, đất nước, Bác Hồ, Cóthể khái quát cấu trúc nội dung cho trẻ KPKH về MTXQ theo sơ đồ sau:

Nội dung cho trẻ KPKH về MTXQ được thực hiện thông qua các chủ đềsong yêu cầu, mức độ và nội dung cho trẻ làm quen sẽ được nâng cao dầntheo từng lứa tuổi (tính đồng tâm và phát triển của nội dung chương trình).Với mỗi chủ đề, đề tài cụ thể đòi hỏi trẻ phải có những hiểu biết nhất định vềchủ đề, đề tài đó Nghĩa là ở cả 3 lứa tuổi, trẻ đều phải có vốn kiến thức cơbản về cùng đối tượng mà trẻ làm quen trong chủ đề (trẻ biết tên gọi, các đặcđiểm, cấu tạo, vai trò, lợi ích,…của đối tượng) Và trên nền tảng vốn kiếnthức chung đó, trẻ sẽ được mở rộng dần hiểu biết về đối tượng theo sự pháttriển của lứa tuổi (trẻ càng lớn thì các yêu cầu càng cao hơn, phạm vi làmquen càng rộng hơn, kiến thức càng tổng hợp và khái quát hơn).

1.2.2 Chương trình cho trẻ KPKH về MTXQ - lứa tuổi MGN (4 - 5 tuổi) 1.2.2.1 Mục tiêu cho trẻ KPKH về MTXQ - lứa tuổi MGN

Mục tiêu, nội dung cho trẻ KPKH về MTXQ được người nghiên cứu trình bàytheo “Hướng dẫn tổ chức thực hiện chương trình giáo dục mầm non - mẫugiáo nhỡ (4 - 5 tuổi)” và “ Chương trình giáo dục mầm non” được ban hànhtheo Thông tư số 17/2009/TT-BGDĐT, ngày 25/7/2009 của Bộ GD&ĐT.Cũng như các lĩnh vực giáo dục khác, nhìn chung việc thực hiện chương trìnhcho trẻ KPKH về MTXQ được căn cứ dựa theo các tài liệu hướng dẫn của BộGD&ĐT Tuy nhiên, trên thực tế, việc lựa chọn và tiến hành các nội dung cho

MTXQ

HTTN Nắng, mưa, gió Bầu trời Các mùa

MT hẹp -Bản thân -Gia đình -Trường MN

MT rộng Quê hương Đất nước Bác Hồ Các tỉnh thành Nghề nghiệp Các qui định, các luật lệ

Đồ vật

Đồ dùng

Đồ chơi PTGT

trẻ KPKH về MTXQ vẫn có sự điều chỉnh nhất định cho phù hợp với từng đốitượng và điều kiện thực tiễn của mỗi trường, lớp, địa phương

Mục tiêu cho trẻ KPKH về MTXQ - lứa tuổi MGN:

Về kiến thức: tiếp tục cung cấp cho trẻ những biểu tượng (tên gọi, một số đặcđiểm) của các sự vật, hiện tượng gần gũi xung quanh trẻ; bước đầu nhận biếtcác mối liên hệ đơn giản của các đối tượng gần gũi, quen thuộc cũng như cảmnhận được sự phong phú đa dạng của các sự vật, hiện tượng Cụ thể:

- Trẻ nhận biết được một số đặc điểm giống và khác nhau của bản thân vớinhững người gần gũi

- Nói được địa chỉ, số điện thoại của gia đình

- Nhận biết được một số công cụ, sản phẩm, ý nghĩa của một số nghềnghiệp phổ biến và gần gũi

- Biết tên của một vài danh lam thắng cảnh của quê hương, đất nước

- Nhận ra mối liên hệ đơn giản giữa các sự vật, hiện tượng quen thuộc

- Trẻ biết thể hiện hành vi văn hóa trong giao tiếp, ứng xử với mọi người

1.2.2.2 Yêu cầu, nội dung giáo dục theo độ tuổi

Như đã trình bày ở trên, ngoài các yêu cầu chung theo quy định của BộGD&ĐT, thực tế việc thực hiện chương trình cho trẻ KPKH về MTXQ vẫn có

sự điều chỉnh nhất định so với Chương trình giáo dục mầm non mà Bộ banhành (áp dụng chung cho các trường mầm non trên toàn quốc) Về cơ bản, nộidung cho trẻ KPKH về MTXQ gồm 8 chủ điểm Song khi xây dựng kế hoạchgiảng dạy cho từng tuần, tháng; việc lựa chọn đề tài trong mỗi chủ điểm cũngnhư xác định yêu cầu, nội dung giáo dục cho từng độ tuổi lại có sự khác nhautùy điều kiện của từng trường, từng địa phương Trên cơ sở tổng kết việc thựchiện chương trình giáo dục ở một số trường mầm non, dưới dây tác giả trìnhbày các gợi ý đề tài thường được tổ chức theo từng chủ điểm và yêu cầu giáodục đối với trẻ MGN trong các chủ điểm đó

Gợi ý đề tài theo từng chủ điểm:

- Ngày hội của các cô giáo (20/11)

- Nhu cầu của gia đình (lồng ghép vai trò của dinhdưỡng với sức khỏe)

4 Nghề nghiệp (theo

6 loại nghề)

(4 - 5 tuần)

- Giao thông (lái tàu, lái xe, phi công,…)

- Xây dựng (thợ xây, thợ mộc, kiến trúc sư)

- Dịch vụ (bán hàng, thợ may, thợ làm đầu)

- Chăm sóc sức khỏe (bác sĩ, y tá,…)

- Giúp đỡ cộng đồng (cảnh sát, bộ đội, người đưathư, giáo viên,…)

- Lồng ghép ngày của các chú bộ đội

- Sản xuất (nông dân, công nhân, đầu bếp)

7 Giao thông - Một số phương tiện giao thông phổ biến.

- Một số luật lệ giao thông

-10 Bác Hồ - Bác Hồ với các cháu thiếu nhi

Các ngày hội, ngày lễ tùy vào từng năm học mà được sắp xếp vào các chủđiểm khác nhau; không nhất thiết ngày lễ, ngày hội này phải ở chủ điểm này

mà năm khác nó có thể ở chủ điểm khác, tùy theo kế hoạch hoạt động củatrường năm đó Cốt yếu là các ngày lễ, ngày hội đó phải được tổ chức đúngngày hoặc có thể xê dịch 1 - 2 ngày tùy thuộc vào điều kiện của nhà trường

Yêu cầu giáo dục đối với trẻ MGN theo từng chủ điểm:

_ Họ tên và một vài đặc điểm của các bạn

_ Các hoạt động của trẻ ở trường

_Đặc điểm, công dụng, cách sử dụng đồ chơi

_ So sánh sự khác nhau và giống nhau của 2-3 đồ chơi._ Phân loại theo 1-2 dấu hiệu

2 Bản thân _ Trẻ biết tên, tuổi, giới tính, đặc điểm bên ngoài, sở

thích của bản thân

_Trẻ biết chức năng các giác quan và các bộ phận kháccủa cơ thể.

3 Gia đình _ Trẻ biết họ, tên công việc của bố, mẹ, những người

thân trong gia đình và công việc của họ

_ Một số nhu cầu của gia đình_Địa chỉ gia đình

_Đặc điểm, công dụng và cách sử dụng đồ dùng giađình

_ Một số mối liên hệ đơn giản giữa đặc điểm cấu tạovới cách sử dụng đồ dùng quen thuộc

_ So sánh sự giống và khác nhau của 2-3 đối tượng,phân loại theo 1-2 dấu hiệu

_ Đặc điểm bên ngoài của các loại cây, rau, quả…

_ So sánh sự khác nhau và giống nhau của 2 loại cây,rau, quả…,phân loại theo 1-2 dấu hiệu

_ Quan sát, phán đoán mối liên hệ giữa cây, quả, hoa…với môi trường sống

_ Cách chăm sóc và bảo vệ các loài thực vật

7 Ngày hội của

lễ hội _Trẻ biết thể hiện đúng tình cảm của mình tương ứng

với các ngày lễ hội

8 Giao thông _ Trẻ biết tên, đặc điểm, công dụng của một số phương

tiện giao thông quen thuộc

_ Phân loại phương tiện giao thông theo 1 – 2 dấu hiệu

9 Nước

Một số hiện

tượng tự nhiên

Bác Hồ với các

cháu thiếu nhi

_ Các nguồn nước trong môi trường sống_ Ích lợi của nước với đời sống con người, con vật vàcây

_Một số đặc điểm, tính chất của nước

_Nguyên nhân gây ô nhiễm nguồn nước và cách bảo vệnguồn nước

_Một số hiện tượng thời tiết theo mùa và ảnh hưởng của

nó đến sinh hoạt của con người

_Nhận biết sự khác nhau giữa ngày và đêm_ Không khí, các nguồn ánh sáng và sự cần thiết của nóvới cuộc sống con người, con vật và cây

_ Một vài đặc điểm, tính chất của đất, đá, sỏi, cát

1.3 Hướng dẫn trẻ khám phá MTXQ thông qua hình thức tổ chức ngày lễ hội ở trường mầm non

1.3.1 Mục đích, ý nghĩa của hình thức tổ chức ngày lễ hội trong hướng dẫn trẻ khám phá MTXQ

Khái quát về hình thức tổ chức ngày lễ hội ở trường mầm non:

Tổ chức ngày hội ngày lễ là hình thức giúp trẻ tham gia vào cuộc sống xãhội tại những thời điểm có ý nghĩa nhằm giáo dục tình cảm, đạo đức, thóiquen và hành vi ứng xử phù hợp cho trẻ; giáo dục trẻ những phong tục, truyềnthống tốt đẹp của dân tộc; đem lại niềm vui sướng và góp phần giáo dục toàndiện cho trẻ

Ở trường mầm non, các ngày hội ngày lễ được tổ chức trong phạm vi lớphọc hoặc tổ chức như một ngày hội cho trẻ toàn trường tham gia với nhữngnội dung phong phú như: văn nghệ, chơi trò chơi, giao lưu, trò chuyện,… Vớihình thức này trẻ không chỉ được làm quen, khám phá về cuộc sống xã hội,được tham gia vào các trò chơi tập thể mà còn được tham dự những hoạt độngđặc trưng của ngày lễ, ngày hội đó

Vai trò, ý nghĩa của hình thức tổ chức ngày lễ hội với việc hướng dẫn trẻ KPKH về MTXQ:

Tổ chức ngày lễ hội là một hoạt động giáo dục quan trọng trong việc chămsóc giáo dục trẻ ở trường mầm non; góp phần tích cực vào sự phát triển trítuệ, thể chất, tình cảm, thẩm mĩ cho trẻ Cụ thể, vai trò của ngày lễ hội đó là:

- Giúp trẻ thấy được ý nghĩa của các ngày lễ hội, từ đó trẻ ghi nhớ và cóthái độ, hành vi ứng xử đúng đắn với những người là trung tâm của ngày

lễ và với những người xung quanh

- Thông qua hoạt động nghệ thuật trong các ngày lễ hội, trẻ được ônluyện, củng cố các nội dung đã học; mở rộng vốn hiểu biết xã hội vàhình thành các kĩ năng xã hội cho trẻ

- Gây hứng thú và tạo cho trẻ những xúc cảm thẩm mĩ tích cực

- Giáo dục tình cảm, đạo đức; giáo dục những truyền thống tốt đẹp củadân tộc

1.3.2 Các ngày lễ hội thường tổ chức cho trẻ ở trường MN

Trên thực tế, việc lựa chọn tổ chức các ngày lễ, hội ở các trường mầm non

có sự khác nhau tùy thuộc điều kiện thực tiễn của trường, lớp, địa phương.Nhìn chung, các ngày lễ hội thường được tổ chức ở trường mầm non gồm:

- Ngày Khai giảng, ngày tổng kết năm học

- Các ngày lễ trong năm: ngày ngày Tết thiếu nhi (Rằm tháng tám), ngày20/11, tết Nguyên Đán, ngày 08/3, ngày 19/5, ngày 01/6,…

- Các ngày lễ hội truyền thống ở địa phương

- Ngày hội khi kết thúc một chủ đề (có thể tổ chức cho từng khối, lớp)như: ngày hội “Chúng em với thế giới thực vật”; “Gia đình của chúngem”;…

Ngày hội đến trường: Ngày khai trường được coi là “ngày hội đến trường”

của bé Vì vậy, nhà trường cần tổ chức long trọng, tạo quang cảnh vui tươi,phấn khởi, làm cho trẻ háo hức, vui sướng tham gia vào ngày lễ và nồng nhiệtchào đón các bạn mới (trẻ 3 tuổi) vào trường

Tết trung thu: Là ngày tết dành riêng cho các cháu thiếu niên, nhi đồng Tết

Trung thu tổ chức vào ngày rằm tháng tám Có thế giới thiệu cho trẻ về thờitiết mùa thu, về trăng, các loại hoa quả, trang phục của mọi người,… Tổ chứcchương trình Trung thu cần chú ý đến các hoạt động bày cỗ, rước đèn, phá cỗ,hát múa dân gian,…

Ngày hội của thầy, cô giáo (20/11): Giáo dục truyền thống tôn sư trọng đạo

của dân tộc Việt Nam, giới thiệu công việc của các cô giáo trong trường, chú

ý giáo dục tình cảm mến yêu, biết ơn của trẻ đối với cô giáo Để tổ chức ngàynày, cần chuẩn bị từ trước, trong các giờ học nghệ thuật, các buổi hoạt độngngoài giờ, tổ chức cho trẻ làm những vật phẩm tặng cô, học các bài hát, bàithơ, vẽ tranh, kể chuyện về cô giáo (về bố mẹ là giáo viên).

Tết Nguyên đán là tết cổ truyền của dân tộc Việt Nam Cần tổ chức cho trẻ

đón xuân, đón Tết năm mới với tâm trạng vui mừng Giới thiệu cho trẻ nhữngphong tục, tập quán tốt đẹp trong ngày tết: chúc tết bố mẹ, người thân, thầy côgiáo…, mọi người mặc quần áo đẹp, tổ chức sum họp, mừng thọ người caotuổi, tổ chức các trò chơi dân gian; thời tiết mùa xuân, cây cối đâm trồi nảylộc, không khí trong lành, vui vẻ; mỗi dân tộc có những tập quán, phong tụcđón tết khác nhau… Nên tổ chức Tết Nguyên đán vào ngày cuối cùng trẻ ởtrường, trước khi nghỉ tết, tập trung vào chủ đề mùa uân, giáo dục trẻ tìnhcảm gắn bỏ gia đình, tình yêu thiêm nhiên, tình cảm giữa các dân tộc,…

Ngày quốc tế Phụ nữ (8/3): Tạo ra được quang cảnh chào mừng, phấn khởi

và các hoạt động thiết thực để nhận biết ngày 8/3 là ngày vui của các bà, các

mẹ, các cô giáo, các bạn gái Thông qua việc tổ chức ngày lễ, giáo dục trẻlòng kính trọng, biết ơn và tình cảm của trẻ với bà, mẹ, cô giáo và tôn trọngcác bạn gái

Ngày sinh nhật Bác Hồ (19/5): Tổ chức kỉ niệm với hình thức sinh động,

những tiết mục văn nghệ, nghệ thuật có nội dung thiết thực: Giới thiệu về quêhương của Bác, về thủ đô Hà Nội, nơi Bác đã sống và làm việc, về tình cảmcủa Bác với các cháu thiếu niên, nhi đồng

Ngày Quốc tế Thiếu nhi (01/6): ngày hội của thiếu nhi và lễ ra trường của

các cháu mẫu giáo lớn Tổ chức ngày 1/6 với nội dung giáo dục tình đoàn kếtvới các bạn thiếu nhi quốc tế Nhân dịp này, có thể tổ chức ngày ra trườngcho các cháu mẫu giáo lớn Cần tổ chức nhẹ nhàng, ngắn gọn tạo cho trẻ mộttâm trạng thoải mái, thể hiện tình cảm yêu mến, lưu luyến tiễn trẻ 5 tuổi lênlớp , để lại cho trẻ những ấn tượng tốt đẹp về trường, về lớp học của mình

Tổ chức sinh nhật cho trẻ trong lớp: Tùy điều kiện thực tế của lớp, có thể

tổ chức sinh nhật cho từng trẻ hay tổ chức sinh nhật cùng một ngày chonhững trẻ trong lớp có ngày sinh gần nhau…

Ngoài ra còn có các ngày lễ, ngày hội khác có thể tổ chức nếu có điều kiệnnhư ngày thành lập quân đội nhân dân Việt Nam (22/12), Tết Dương lịch(01/1), ngày giải phóng miền Nam (30/4), ngày quốc tế lao động (01/5) và cácngày hội, ngày lễ truyền thống của địa phương (nếu có)

Việc lựa chọn nội dung các ngày lễ hội theo chủ đề là vô cùng quan trọng.Thực tế trong khi tiến hành các chủ đề, có thể có những ngày lễ hội nội dungphù hợp với chủ đề hoặc ngược lại Vì vậy, tùy thuộc vào kế hoạch phân chiacác chủ đề trong năm học của trường, lớp mầm non và thời điểm diễn ra các

ngày lễ hội mà GV linh hoạt lựa chọn, tổ chức ngày lễ hội cho phù hợp, đạthiệu quả giáo dục.

1.3.3 Qui trình tổ chức ngày lễ hội ở trường mầm non trong hướng dẫn trẻ KPKH về MTXQ

Xây dựng chương trình là là việc làm cần thiết đảm bảo việc tổ ngày lễ hộithành công tốt đẹp Trong đó, phần biểu diễn - chủ yếu là các hoạt động trẻtham gia trong buổi lễ (hát, múa,…) chiếm một vị trí cực kỳ quan trọng, quyếtđịnh sự thành công của buổi lễ, ngày hội hôm đó

Việc tổ chức ngày lễ hội ở trường mầm non được tiến hành theo tiến trìnhsau:

- Chuẩn bị cơ sở vật chất, đồ dùng, phương tiện cần thiết cho buổi lễ hội

- Lên chương trình và tổ chức luyện tập các tiết mục văn nghệ (hát, múa,tiểu phẩm, tình huống…) phục vụ cho buổi lễ Có thể phân công chotừng nhóm trẻ chuẩn bị từng phần việc và cùng cô tổ chức ngày hội,ngày lễ (đọc thơ, kể chuyện, múa,…) Tuy nhiên, cần phải thường xuyênbao quát, nhắc nhở trẻ thực hiện công việc được giao

- Truyên truyền, phát động các phong trào hưởng ứng buổi lễ hội

ii) Tiến hành:

- Bước 1: Mở đầu: ổn định tổ chức và thực hiện các nghi lễ trước buổi lễ

- Bước 2: Khai mạc chương trình: người điều khiển buổi lễ tuyên bố khaimạc và giới thiệu về nội dung, chương trình của buổi lễ

- Bước 3: Tổ chức các hoạt động kỉ niệm buổi lễ (các hoạt động đã lêntrong kế hoạch): đại biểu phát biểu; trình diễn các tiết mục văn nghệ; tổchức các trò chơi; giao lưu với khách mời,…

- Bước 4: Tổng kết các hoạt động kết thúc buổi lễ (phát biểu, tuyên bố kếtthúc buổi lễ)