Sách hướng dẫn học tập tư tưởng hồ chí minh

Sách hướng dẫn học tập Tư tưởng Hồ Chí Minh Mục đích yêu cầu: Học tập, nghiên cứu chương I cần nắm vững những nội dung chủ yếu sau đây: Đối tượng và phương pháp nghiên cứu môn tư tưởng Hồ Chí Minh; Khái niệm Tư tưởng Hồ Chí Minh; Các nguồn gốc hình thành Tư tưởng Hồ Chí Minh; Các giai đoạn chủ yếu của quá trình hình thành và phát triển Tư tưởng Hồ Chí Minh...

T T NG H CHÍ MINH

ph c v cho vi c t nghiên c u và h c t p c a sinh viên theo ph ng th c đào t o

t xa c a H c vi n công ngh B u chính Vi n thông B môn Mác-Lênin thu c khoa C b n

I - H c vi n công ngh B u chính Vi n thông t ch c biên so n t p sách H ng d n h c

t p môn t t ng H Chí Minh T p sách đ c biên so n d a trên c s giáo trình t

t ng H Chí Minh (dùng trong các tr ng đ i h c, cao đ ng) c a B Giáo d c – ào t o,

do nhà xu t b n chính tr Qu c gia phát hành n m 2005

Tài li u đ c trình bày d i d ng h ng d n h c t p g m 7 ch ng sát v i giáo trình

t t ng H Chí Minh c a B Giáo d c - ào t o và tài li u h ng d n gi ng d y, h c t p các môn khoa h c Mác-Lênin, t t ng H Chí Minh tháng 1 n m 2007 Tài li u s giúp cho

ng i h c ti p thu và n m v ng m t cách có h th ng nh ng n i dung c b n c a t t ng

H Chí Minh, s v n d ng c a ng C ng s n Vi t nam trong quá trình ho ch đ nh ch

tr ng đ ng l i chi n l c, sách l c trong cách m ng gi i phóng dân t c c ng nh quá trình kiên trì gi v ng đ nh h ng đi lên ch ngh a xã h i Vi t nam

Nôi dung đ c biên so n theo trình t : Nêu rõ m c đích yêu c u, tr ng tâm tr ng đi m

c a bài, nh ng n i dung c b n, nh ng nguyên t c ch đ o ho t đ ng nh n th c và ho t đ ng

th c ti n đ c rút ra t nh ng n i dung c b n H th ng câu h i đ t ra giúp ng i h c có

th t mình xây d ng đ c ng đ h c t p đ c t t h n

Trong quá trình biên so n, các tác gi đã r t c g ng song ch c ch n không tránh kh i

nh ng thi u sót, h n ch nh t đ nh, r t mong đ c các đ ng nghi p và các b n sinh viên đóng góp ý ki n đ l n tái b n sau đ c hoàn ch nh h n

Xin trân tr ng cám n !

KHÁI NI M, NGU N G C, QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH

M C ÍCH YÊU C U

H c t p, nghiên c u ch ng I c n n m v ng nh ng n i dung ch y u sau đây:

- i t ng và ph ng pháp nghiên c u môn t t ng H Chí Minh

- Khái ni m t t ng H Chí Minh

- Các ngu n g c hình thành t t ng H Chí Minh

- Các giai đo n ch y u c a quá trình hình thành và phát tri n t t ng H Chí Minh

- Ý ngh a và s c n thi t c a vi c h c t p và nghiên c u t t ng H Chí Minh đ i

v i s nghi p cách m ng c a ng và nhân dân ta c ng nh đ i v i b n thân ng i h c

N I DUNG CHÍNH

I I T NG VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U C A B MÔN T T NG H CHÍ MINH

t ng gi i phóng dân t c, gi i phóng giai cáp, gi i phóng con ng i; v đ c l p dân t c v i

ch ngh a xã h i; v các quan đi m c b n trong h th ng t t ng H Chí Minh

Trên c s đ i t ng, b môn t t ng H Chí Minh có nhi m v đi sâu nghiên c u và làm rõ:

• Ngu n g c, quá trình hình thành và phát tri n t t ng H Chí Minh

• N i dung, b n ch t cách m ng và khoa h c, đ c đi m c a các quan đi m trong h

th ng t t ng H Chí Minh

• Vai trò n n t ng, kim ch nam hành đ ng c a t t ng H Chí Minh đ i v i cách

m ng Vi t Nam và giá tr t t ng c a Ng i trong kho tàng t t ng, lý lu n cách

m ng th gi i c a th i đ i

1.2 Ph ng pháp nghiên c u:

1.2.1 Ch ngh a duy v t bi n ch ng và ch ngh a duy v t l ch s là c s ph ng pháp

lu n khoa h c đ nghiên c u, h c t p, v n d ng và phát tri n t t ng H Chí Minh:

Nghiên c u t t ng H Chí Minh là trên c s lý lu n, quan đi m và ph ng pháp

c a ch ngh a Mác-Lênin đ t ng k t kinh nghi m, phân tích m t cách đúng đ n nh ng đ c

Chí Minh khi v n d ng ph ng pháp bi n ch ng duy v t, không giáo đi u, r p khuôn, luôn xem xét s v t trong v n đ ng và phát tri n và trong quá trình phát tri n l ch s C th :

• Lý lu n g n li n v i th c ti n

• Quan đi m th ng nh t bi n ch ng gi a l p tr ng giai c p v i l p tr ng dân t c,

gi a dân t c v i th i đ i

• Quan đi m phát tri n, sáng t o, đ i m i

• Quan đi m toàn di n nh ng có tr ng tâm, tr ng đi m c th

• Quan đi m l ch s c th

• Quan đi m “d b t bi n, ng v n bi n”

1.2.3 Tuân th nguyên t c th ng nh t tính ng và tính khoa h c: nh n th c và th hi n

s th ng nh t gi a tính đ ng và tính khoa h c mang tính nguyên t c s giúp ng i nghiên

c u b o đ m tính chân th c c a t t ng H Chí Minh; đ ng th i góp ph n phê phán quan

đi m th n thánh hóa ho c h th p ý ngh a c a vi c nghiên c u, h c t p và v n d ng t t ng

H Chí Minh vào cu c s ng sinh đ ng hàng ngày

1.2.4 K t h p ch t ch ph ng pháp logic v i ph ng pháp l ch s : Ph ng pháp l ch s giúp chúng ta nh n th c v m t l ch s quá trình t duy c a H Chí Minh, qua đó giúp chúng

ta nh n th c logic v n đ (tính quy lu t c a t duy), t đó tìm ra c t lõi c a t duy và h ng phát tri n c a ti n trình l ch s

1.2.5 V n d ng các ph ng pháp liên ngành: Th ng kê, t ng h p, phân tích, so sánh, đi u tra xã h i h c, ti p xúc nhân ch ng l ch s …

II KHÁI NI M VÀ H TH NG T T NG H CHÍ MINH

2.1 Khái ni m t t ng H Chí Minh

i h i l n th VII, ng C ng s n Vi t Nam (6-1991) kh ng đ nh: ng l y ch ngh a Mác-Lênin và t t ng H Chí Minh làm n t ng t t ng, kim ch nam cho hành

đ ng c a ng và dân t c

Báo cáo chính tr c a Ban Ch p hành Trung ng ng t i i h i đ i bi u toàn qu c

l n th IX có vi t: “T t ng H Chí Minh là m t h th ng quan đi m toàn di n và sâu s c

đ n cách m ng XHCN; là k t qu c a s v n d ng sáng t o và phát tri n ch ngh a Mác- Lênin vào đi u ki n c th c a n c ta, k th a và phát tri n các giá tr truy n th ng t t đ p

c a dân t c, ti p thu tinh hoa c a nhân lo i ” 1

ây là đ nh h ng cho các nghiên c u ti p t c đi sâu vào tìm hi u t t ng c a Ng i

đ trên c s đó đi t i m t khái ni m có kh n ng bao quát đ c nh ng n i dung l n trong

t t ng H Chí Minh

1( ng C ng s n Vi t Nam: V n ki n i h i đ i bi u toàn qu c l n th IX, NXB Chính

tr qu c gia, Hà n i, 2001, tr.83)

v c b n c a cách m ng Vi t Nam, t cách m ng dân t c dân ch nhân dân đ n cách m ng XHCN; là k t qu c a s v n d ng sáng t o và phát tri n ch ngh a Mác Lênin vào đi u

ki n c th c a n c ta, đ ng th i là s k t tinh tinh hoa dân t c và trí tu th i đ i, nh m

gi i phóng dân t c, gi i phóng giai c p và gi i phóng con ng i

Nh v y:

• T t ng H Chí Minh là m t h th ng quan đi m toàn di n và sâu s c v nh ng

v n đ c b n c a cách m ng Vi t Nam, t cách m ng dân t c dân ch nhân dân

Trên đây là nh ng n i dung ch y u trong t t ng chính tr , t t ng v n hoá-đ o

đ c, t t ng nhân v n H Chí Minh Tu t ng đ i t ng, t ng l nh v c, các nhà khoa h c

có th nghiên c u, khái quát, b xung các n i dung phù h p v i yêu c u c a mình vào h

th ng t t ng H Chí Minh, xây d ng thành m t h th ng hoàn ch nh, khoa h c

Nghiên c u và h c t p t t ng H Chí Minh các tr ng i h c và Cao đ ng trong

c n c chúng ta t p trung vào các n i dung ch y u sau:

1 T t ng v dân t c và cách m ng gi i phóng dân t c

2 T t ng v CNXH và con đ ng quá đ lên CNXH

3 T t ng v ng c ng s n Vi t Nam; v xây d ng nhà n c c a dân, do dân và vì dân

4 T t ng v đ i đoàn k t dân t c k t h p s c m nh dân t c v i s c m nh

th i đ i

t cách m ng dân t c dân ch nhân dân đ n cách m ng xã h i ch ngh a Trên c s đó góp

ph n hình thành nên lý lu n đ i m i v kinh t , chính tr , xã h i… trong s nghi p xây d ng

và b o v t qu c hi n nay Ch c n ng này đ c coi là n n t ng t t ng c a toàn ng và toàn dân ta

Hai là, ch c n ng hành đ ng giúp cho ng i h c:

- Có kh n ng th m đ nh đ c các ch tr ng, chính sách c a ng và nhà n c

- Góp ph n giáo d c tinh th n phát huy truy n th ng đoàn k t, ý chí t c ng, ph n

đ u cho s nghi p gi i phóng dân t c, gi i phóng xã h i, gi i phóng con ng i

- Nghiên c u, h c t p t t ng H Chí Minh là m t trong nh ng ph ng pháp đ nâng cao trình đ lý lu n cho t t c ng i h c nói chung và các cán b đ ng viên nói riêng

Ch c n ng này đ c coi nh kim ch nam cho m i hành đ ng c a chúng ta

Hai ch c n ng trên quan h ch t ch v i nhau H Chí Minh nh n m nh ch khi t

• Sang đ u th k XX: phong trào yêu n c chuy n d n sang xu h ng dân ch t

s n v i các phong trào ông du, Duy tân, ông kinh ngh a th c n i lên m nh m

và r ng kh p nh ng nhanh chóng th t b i vì đ ng l i cách m ng không rõ ràng, không huy đ ng đ c m i t ng l p nhân dân, t t ng c u vi n n c ngoài, không

đ c l p t ch

Tóm l i: Xã h i Vi t Nam cu i th k XIX đ u th k XX là xã h i thu c đ a n a phong ki n v i hai mâu thu n c b n:

tay sai

• Hai là: mâu thu n gi a nhân dân Vi t Nam mà ch y u là nông dân v i giai c p đ a

ch phong ki n

gi i quy t các mâu thu n khách quan đó, các phong trào yêu n c đã n ra liên ti p

nh ng đ u không thành công S th t b i c a phong trào yêu n c nói lên s kh ng ho ng

v đ ng l i chính tr Vi t Nam, do đó, đòi h i khách quan c a th c ti n lúc này là ph i tìm ki m m t đ ng l i m i đ gi i phóng dân t c Vi t Nam H Chí Minh ra đi tìm đ ng

c u n c là m t t t y u l ch s

3.1.2 Quê h ng và gia đình:

H Chí Minh tên th t là Nguy n Sinh Cung sinh ngày 19-5-1890 (Sau này Bác có r t nhi u tên: Nguy n T t Thành, Nguy n Ái Qu c, V n Ba, Lý Thu , Th u Chín, V ng, Lin )

H Chí Minh sinh ra trong m t gia đình nhà nho yêu n c, g n g i v i nhân dân Cha Bác là C Nguy n Sinh S c - m t nhà nho yêu n c, th ng dân, có t t ng ti n b C là

t m g ng cho các con v ý chí kiên c ng, v t khó, v s hi u h c i u này đã có nh

h ng r t sâu s c đ n H Chí Minh trong quá trình hình thành nhân cách và b n l nh đ sau này, khi b t g p ch ngh a Mác-Lênin, Ng i đã nâng lên thành t t ng c t lõi v đ ng

l i chính tr c a mình

Quê h ng Ngh An là m nh đ t giàu truy n th ng yêu n c ch ng gi c ngo i xâm

v i nh ng anh hùng n i ti ng nh : Mai Thúc Loan, Nguy n Bi u, ng Dung, Phan B i Châu, Phan ình Phùng

Làng Kim Liên c ng có nh ng li t s ch ng Pháp nh : V ng Thúc M u, Nguy n Sinh Quy n và c anh, ch c a Nguy n T t Thành c ng tham gia ho t đ ng ch ng Pháp

đ u b b t giam và tù đ y Do đó, không ph i ng u nhiên mà Ngh An l i sinh ra v anh hùng

gi i phóng dân t c, nhà t t ng, nhà v n hoá ki t xu t

3.1.3 Th i đ i:

Cu i th k XIX, CNTB đã chuy n sang giai đo n CNTB đ c quy n (CN Q), v i đ c

đi m quan tr ng nh t c a nó là xâm chi m thu c đ a.Th ng tr và xâm chi m thu c đ a đã

đ y m nh phong trào đ u tranh gi i phóng dân t c trên th gi i==> Cu c đ u tranh ch ng

ch ngh a th c dân giành đ c l p dân t c, g n bó v i cu c đ u tranh c a giai c p vô s n th

gi i là đ c đi m m i c a th i đ i

S th t b i c a các phong trào c u n c cu i th k XIX đ u th k XX Nguy n T t Thành tuy ch a nh n th c đ c đ c đi m c a th i đ i, nh ng Ng i c ng th y rõ con đ ng

c u n c c a các b c ti n b i cách m ng là không phù h p, không đem l i k t qu Ng i

ph i đi tìm m t con đ ng m i M c đích ra đi lúc đ u là tìm hi u t i sao và b ng cách nào

mà các n c ph ng Tây giàu m nh? cái gì n d u đ ng sau nh ng câu châm ngôn lý t ng

v T do, Bình đ ng, Bác ái?

Mong mu n m r ng t m nhìn b ng ra đi tìm m t con đ ng c u n c m i b ng m t trái tim yêu n c, m t b óc thông minh khát khao hi u bi t và b ng hai bàn tay lao đ ng -

cho Ng i nh n th c đ c b n ch t c a ch ngh a đ qu c, c ng nh hoàn c nh c a các

n c thu c đ a, ph thu c trên th gi i cùng c nh ng v i dân t c mình

Cu i n m 1917, Nguy n Ái Qu c t Anh tr v Pháp, trung tâm v n minh đ ng th i

v i kh u hi u T do-Bình đ ng-Bác ái, và là k thù c a dân t c Vi t Nam Nguy n Ái Qu c

đã sát cánh v i nh ng ng i Vi t Nam yêu n c và nh ng chi n s cách m ng t nh ng

n c thu c đ a c a th c dân Pháp, th c dân Anh đang ho t đ ng đây Ng i gia nh p

ng xã h i Pháp, m t chính đ ng duy nh t c a n c Pháp bênh v c các dân t c thu c đ a;

N m 1919: t i h i ngh Véc xây, Nguy n Ái Qu c g i b n yêu sách c a nhân dân An Nam đòi các quy n t do dân ch t i thi u cho Vi t Nam, nh ng không đ c ch p nh n

T s th t đó Nguy n Ái Qu c nh n th c đ c r ng: mu n đ c gi i phóng các dân t c ch

có th trông c y vào b n thân mình

Cách m ng tháng M i Nga n m 1917 và Lênin thành l p Qu c t C ng s n III (tháng 3-1919) d n đ n s phân hoá trong n i b các ng dân ch xã h i nhi u n c, cu c đ u tranh trong n i b các đ ng này là l i Qu c t II hay gia nh p Qu c t III

Tháng 7- 1920, s th o l n th nh t lu n c ng v v n đ dân t c và v n đ thu c

đ a c a Lênin đ ng trên báo Luymanitê đã t o ra s chuy n bi n sâu s c trong nh n th c c a

Bác C th :

• T nh n th c v quan h áp b c dân t c đ n nh n th c v quan h áp b c giai c p

và mâu thu n gi a giai c p vô s n v i giai c p t s n

• T nh n th c v quy n đ c l p t do c a các dân t c b áp b c, Ng i đi t i nh n

th c v quy n t do dân ch c a con ng i, v v n đ gi i phóng con ng i và gi i phóng loài ng i

• Xác đ nh k thù chung c a các dân t c thu c đ a, c a giai c p công nhân và nhân dân lao đ ng qu c t là CN Q, Ng i th y rõ giai c p vô s n và nhân dân lao đ ng các n c chính qu c là b n đ ng minh c a các dân t c thu c đ a trong cu c đ u tranh gi i phóng dân t c

m ng c a Nguy n Ái Qu c v i 3 d u n: t ch ngh a yêu n c đ n v i ch ngh a Lênin; tìm th y con đ ng gi i phóng dân t c; t ng i yêu n c tr thành ng i c ng s n

Mác-K t lu n: Hoàn c nh l ch s ra đ i t t ng H Chí Minh chính là s v n đ ng, phát tri n c a t t ng yêu n c vi t Nam nh ng n m cu i th k XIX đ u th k XX; là s g p

g gi a trí tu m n c m, thiên tài c a H Chí Minh v i trí tu th i đ i, ch ngh a Lênin T s ti p thu nh n th c ban đ u, trong quá trình ho t đ ng cách m ng, lãnh đ o cách

Mác-m i, t o thành h th ng t t ng c a Ng i

3.2 Ngu n g c hình thành t t ng H Chí Minh

3.2.1 Các giá tr t t ng và v n hoá truy n th ng Vi t Nam:

Ch ngh a yêu n c và ý chí b t khu t đ u tranh d ng n c và gi n c, đây là dòng

ch l u ch y xuyên su t tr ng k l ch s Vi t Nam, là chu n m c cao nh t, đ ng đ u b ng giá tr v n hoá tinh th n Vi t Nam, đ ng th i là hành trang quan tr ng c a nguy n T t Thành khi r i t qu c ra đi tìm đ ng c u n c

Tinh th n nhân ngh a, truy n th ng đoàn k t, t ng thân t ng ái đ c hình thành và phát tri n t nhu c u ng i dân Vi t Nam ph i ch ng ch i v i thiên tai kh c nghi t, v i các

th l c ngo i xâm hung b o, dã đ c H Chí Minh k th a trong su t quá trình lãnh đ o s nghi p cách m ng Vi t Nam

Truy n th ng l c quan, yêu đ i b t ngu n t ni m tin vào b n thân, vào chân lý, vào chính ngh a

Truy n th ng c n cù d ng c m, thông minh sáng t o trong s n xu t và chi n đ u, tinh

th n ham h c h i và không ng ng m r ng c a đón tinh hoa v n hoá nhân lo i trên c s gi

v ng b n s c c a dân t c, ch n l c, ti p thu c i bi n nh ng cái hay, cái t t thành nh ng giá

tr riêng c a mình H Chí Minh là hình nh sinh đ ng và tr n v n c a truy n th ng đó

3.2.2 Tinh hoa v n hoá nhân lo i:

X Nho giáo đ cao v n hoá, l giáo t o ra truy n th ng hi u h c

H Chí Minh đã khai thác Nho giáo, l a ch n nh ng y u t tích c c, phù h p đ ph c

v nhi m v cách m ng Trong các tác ph m c a mình, H Chí Minh đã s d ng khá nhi u

m nh đ c a nho giáo và đ a vào đó nh ng n i dung và ý ngh a m i

• Ph t giáo: Ph t giáo vào Vi t Nam r t s m và có nh h ng r t m nh đ n nhân

dân ta Ph t giáo là tôn giáo nên có nhi u m t tiêu c c không tránh kh i, nh ng

nh ng m t tích c c c ng đ l i d u n r t sâu s c trong t duy, hành đ ng, cách

ng x c a con ng i Vi t Nam ó là:

X T t ng v tha, t bi, bác ái, th ng ng i;

X N p s ng có đ o đ c, trong s ch gi n d , ch m lo làm đi u thi n

X Tinh th n dân ch ch t phác, ch ng phân bi t đ ng c p

X Thi n phái Trúc lâm Vi t Nam ch tr ng s ng không xa đ i, g n bó v i dân,

v i n c, tham gia vào c ng đ ng, vào cu c đ u tranh ch ng k thù c a dân

t c

Ngoài ra t t ng c a lão t , ch ngh a Tam dân c a Tôn Trung S n c ng đ c Ng i tìm hi u đ th y trong đó nh ng đi u có th v n d ng n c ta

H c ti ng Pháp và làm quen v i v n hoá Pháp t khi h c tr ng ti u h c ông Ba và

tr ng Qu c h c Hu , h n 30 n m s ng và ho t đ ng cách m ng Châu Âu cho nên Ng i

ch u nh h ng sâu s c n n v n hoá dân ch và cách m ng Ph ng Tây:

• M : V i ý chí đ u tranh cho t do, đ c l p, cho quy n s ng c a con ng i trong

tuyên ngôn đ c l p 1776 c a n c M

• Pháp: Ng i đ c ti p xúc tr c ti p v i các tác ph m c a các nhà t t ng khai

sáng nh : v i các nhà t t ng khai sáng nh : Vonte, Môngtexki , Rútxô, v i

nh ng lý lu n c a đ i cách m ng Pháp n m 1789 nh tinh th n pháp lu t c a Môngtexki , Kh c xã h i c a Rútxô, tuyên ngôn dân quy n và nhân quy n;

• Ho t đ ng trong phong trào công nhân Pháp, H Chí Minh h c đ c t t ng dân

ch và t đó hình thành đ c phong cách làm vi c dân ch trong sinh ho t chính

tr

c s dìu d t c a các nhà cách m ng và trí th c ti n b Pháp, Nguy n Ái Qu c đã

t ng b c tr ng thành, ti p nh n, g n l c làm giàu trí tu c a mình đ có th t t m cao c a tri th c nhân lo i suy ngh , l a ch n, k th a và đ i m i, v n d ng và phát tri n vào hoàn

c nh c th c a cách m ng Vi t Nam

3.2.3 Ch ngh a Mác-Lênin là c s th gi i quan và ph ng pháp lu n c a t t ng H Chí Minh

Nh ng bài h c rút ra t nh ng phong trào yêu n c c a th h cha anh, v i 10 n m (1911-1920) bôn ba n c ngoài đã giúp Nguy n T t Thành phát tri n và hoàn thi n ngu n

v n chính tr , v n hóa và đ i s ng th c ti n xã h i đ hình thành nên b n l nh chính tr c a

ng i chi n s cách m ng Chính b n l nh chính tr y đã giúp Nguy n Ái Qu c đã ti p thu

ch ngh a Mác-Lênin v i tinh th n đ c l p, t ch , sáng t o không sao chép, giáo đi u khi

v n d ng vào th c ti n cách m ng Vi t Nam

V i t duy hành đ ng, Ng i ti p thu ch ngh a Mác-Lênin còn do yêu c u c a th c

ti n cách m ng Vi t Nam, đó là con đ ng c u n c, giành đ c l p dân t c Ng i đ n v i

ch ngh a Mác-Lênin t ch ngh a yêu n c åNg i nghiên c u ch ngh a Mác m t cách sâu s c, khoa h c, n m ch c cái tinh th n, b n ch t đ v n d ng phù h p

Ch ngh a Mác-Lênin là ngu n g c lý lu n tr c ti p quy t đ nh b n ch t t t ng H Chí Minh đ c th hi n:

dân t c và v n đ thu c đ a” c a Lênin là b c quy t đ nh nh y v t v ch t trong quá trình hình thành t t ng H Chí Minh

• Ch ngh a Mác-Lênin đã cung c p cho H Chí Minh th gi i quan và ph ng pháp

lu n duy v t bi n ch ng, đ t ng k t l ch s và kinh nghi m th c ti n, tích lu ki n

th c tìm ra con đ ng c u n c m i

• Ch ngh a Mác-Lênin đã giúp H Chí Minh v t h n lên phía tr c so v i nh ng

ng i yêu n c đ ng th i, kh c ph c cu c kh ng ho ng v đ ng l i gi i phóng dân t c, v ch ra con đ ng c u n c đúng đ n: gi i phóng dân t c b ng con đ ng cách m ng vô s n

Nh v y, ch ngh a yêu n c là c s ban đ u và là đ ng l c thôi thúc H Chí Minh

đ n v i ch ngh a Mác-Lênin Còn ch ngh a Mác-Lênin đã nâng ch ngh a yêu n c truy n

th ng H Chí Minh lên m t t m cao m i, t o ra b c phát tri n m i v ch t phù h p v i

th i đ i m i

3.2.4 Nh ng nhân t ch quan thu c v ph m ch t con ng i Nguy n Ái Qu c:

Nguy n Ái Qu c là ng i có t duy đ c l p, t ch , sáng t o, có đ u óc phê phán tinh

t ng, sáng su t trong nghiên c u tìm hi u các cu c cách m ng t s n hi n đ i đ tìm ra

đ c b n ch t c a các cu c cách m ng đó

Ng i đã có m t quá trình kh công h c t p, rèn luy n đ ti p thu có ch n l c nh ng tinh hoa tri th c nhân lo i, s m v ng t i đ nh cao tri th c nhân lo i đ t o nên tri th c và

kinh nghi m c a riêng mình

Ng i có tâm h n c a m t nhà yêu n c, m t chi n s c ng s n nhi t tình cách m ng,

m t trái tim yêu n c, th ng dân, m t tinh th n s n sàng hy sinh vì n n đ c l p t do c a t

qu c, vì s nghi p gi i phóng con ng i, gi i phóng nhân lo i

V i ph m ch t cá nhân c a mình, Nguy n Ái Qu c đã ti p nh n, ch n l c, chuy n hoá

đ c nh ng tri th c c a nhân lo i và dân t c thành trí tu c a b n thân mình, Ng i đã tìm

ra cho dân t c mình m t con đ ng, m t h ng đi đúng đ n phù h p v i xu th c a th i đ i:

ó là con đ ng cách m ng vô s n, con đ ng đi lên ch ngh a xã h i

3.3 Quá trình hình thành t t ng H Chí Minh

3.3.1 Giai đo n hình thành t t ng yêu n c và chí h ng cách m ng (1890 -1911)

Ngay t khi còn nh , Nguy n Sinh Cung đã ti p thu n n v n hoá Qu c h c và Hán

h c, b c đ u ti p nh n n n v n hoá ph ng Tây t tr ng qu c h c Hu ; ch ng ki n n i

th ng kh c a ng i dân m t n c, c ng nh tinh th n đ u tranh b t khu t c a th h cha anh Nh đó hoài bão c u n c c u dân trong Ng i b t đ u hình thành cùng v i quy t đ nh

ch n h ng đi, cách đi đ s m t i thành công

3.3.2 Giai đo n tìm tòi, kh o nghi m và hình thành t t ng c u n c theo l p tr ng

vô s n (T 1911 - 1920)

hi u các cu c cách m ng l n trên th gi i và kh o sát cu c s ng c a nhân dân các dân t c b

áp b c

Tháng 7/1920, đ c nghiên c u S th o l n th nh t nh ng lu n c ng v v n đ dân

t c và v n đ thu c đ a c a Lênin Nguy n Ái Qu c đã tìm th y con đ ng c u n c gi i phóng dân t c

Tháng 12/1920 Ng i bi u quy t tán thành đ ng v qu c t III, tham gia thành l p

ng c ng s n Pháp đã đánh d u b c chuy n bi n v ch t trong t t ng Nguy n Ái Qu c:

t ch ngh a yêu n c đ n ch ngh a Lênin, t giác ng dân t c đ n giác ng giai c p, t

ch ngh a Mác-Lênin vào các n c thu c đ a trong đó có Vi t Nam

• Tháng 10/1923, t i Mátxc va, Nguy n Ái Qu c tham d h i ngh nông dân qu c t

và đ c b u làm u viên oàn ch t ch Qu c t Nông dân Sau đó, Ng i ti p t c tham gia đ i h i Qu c t C ng s n l n th V và đ i h i c a m t s t ch c qu c t

nh : Qu c t thanh niên, Qu c t C u t đ , Qu c t Công h i đ

• Cu i n m 1924, Ng i t i Qu ng châu (Trung qu c); tháng 6/1925 Ng i thành

l p H i Vi t Nam cách m ng thanh niên, ra báo thanh niên, m các l p hu n luy n chính tr , đào t o cán b ây là th i k Nguy n Ái Qu c tr c ti p chu n b v chính tr , t t ng và t ch c đ chu n b cho vi c thành l p ng c ng s n Vi t Nam

• Các v n ki n c a th i k này nh các bài vi t trên báo Le Paria, “B n án ch đ

th c dân Pháp” (1925); “T p chí thanh niên” (1925-1927); “ ng cách m nh” (1927) và nh ng bài vi t trên các t p chí: C ng s n, i s ng công nhân, thông tin

qu c t là nh ng công c quan tr ng trong giáo d c nh ng ng i Vi t Nam yêu

n c theo con đ ng cách m ng vô s n

Ngày 3-7/2/1930 H i ngh h p nh t các t ch c c ng s n Vi t Nam đ c t ch c

d i s ch trì tr c ti p c a Nguy n Ái Qu c, h i ngh đã thông qua Chánh c ng v n t t, Sách l c v n t t, Ch ng trình tóm t t, i u l v n t t c a ng C ng s n Vi t Nam và l i kêu g i nhân d p thành l p ng

Các v n ki n quan tr ng nói trên đã tr thành c ng l nh đ u tiên c a ng ta - c ng

l nh gi ng cao ng n c đ c l p dân t c và ch ngh a xã h i, và đánh d u s hình thành c

b n t t ng H Chí Minh v con đ ng cách m ng c a Vi t Nam

m ng Vi t Nam (1930 - 1941)

Nh ng ch tr ng sáng t o c a H Chí Minh không đ c Qu c t c ng s n ng h b i lúc đó Qu c t c ng s n còn b chi ph i b i quan đi m “t khuynh” Theo s ch đ o c a

Qu c t C ng s n, H i ngh trung ng tháng 10 -1930 c a ng ta đã ra ngh quy t th tiêu Chánh c ng và Sách l c v n t t, đ i tên ng C ng s n Vi t Nam thành ng C ng s n ông D ng

i h i VII Qu c t C ng s n (tháng 8/1935) tr c nguy c ch ngh a phát xít và chi n tranh th gi i m i, Qu c t C ng s n đã nghiêm kh c t phê bình v nh ng sai l m

“t ” khuynh và quy t đ nh thành l p M t tr n Dân ch ch ng phát xít đã ch ng minh nh ng quan đi m đúng đ n, sáng t o c a Nguy n Ái Qu c và H i ngh thành l p ng

Cu i tháng 9 n m 1938, Qu c t C ng s n đã quy t đ nh đi u đ ng H Chí Minh v công tác ông d ng ây là đi u ki n thu n l i đ H Chí Minh bi n t t ng c a mình thành s c m nh qu n chúng đ a cách m ng Vi t Nam đi đ n tháng l i

Giai đo n phát tri n và th ng l i c a t t ng H chí Minh (1941 -1969)

• Tháng 2/1941 Ng i v n c

• Tháng 5/1941 Ng i tri u t p và ch trì h i ngh TW l n th 8 (khoá I) đ t nhi m

v gi i phóng dân t c lên hàng đ u, quy t đ nh thành l p m t tr n Vi t Minh nh m đoàn k t m i l c l ng yêu n c, ch ng đ qu c, giành đ c l p dân t c

• 2-9-1945 H Chí Minh đ c tuyên ngôn đ c l p khai sinh ra n c Vi t Nam dân

• Sau 1954, đ t n c t m th i b chia c t, đ t n c ta b c vào th i k v a xây d ng

Ch ngh a xã h i Mi n B c, v a đ u tranh gi i phóng Mi n Nam ây c ng là

th i k t t ng H Chí Minh đ c b sung, phát tri n và hoàn thi n trên m t lo t

v n đ c b n c a cách m ng Vi t Nam: ng l i chi n tranh nhân dân và qu c phòng toàn dân; v quá đ lên CNXH m t n c thu c đ a, n a phong ki n, nông nghi p l c h u không qua TBCN; V đ ng l i chi n l c c a hai mi n; v xây

d ng nhà n c c a dân, do dân và vì dân; v xây d ng ng c ng s n Vi t Nam

• N m 1969 Ch t ch H Chí Minh qua đ i đã đ l i m t b n di chúc thiêng liêng cho c dân t c ây là nh ng l i c n d n cu i cùng đ y tâm huy t, th m đ m tình

ng i c a Bác, m t di s n vô cùng quý báu c a dân t c và nhân lo i

Lu n gi i nh ng đóng góp, sáng t o c a H Chí Minh đ i v i v n minh nhân lo i, đ c

Nghiên c u h c t p t t ng H Chí Minh là đ kiên đ nh m c tiêu, nâng cao nh n

th c t t ng, c i ti n ph ng pháp và phong cách công tác c a chúng ta, góp ph n đ a công cu c đ i m i đi t i nh ng th ng l i m i

2 C t lõi t t ng H Chí Minh là đ c l p dân t c g n li n v i ch ngh a xã h i,

Nghiên c u t t ng H Chí Minh đ có th v n d ng trong th i k đ i m i, đ m

c a, h p tác, liên doanh, phát tri n kinh t mà v n gi v ng đ c đ c l p, ch quy n dân

t c, không đi ch ch h ng m c tiêu b n ch t c a CNXH, ph i t o ra đ c n ng l c n i sinh cho s phát tri n b n v ng đ t n c, cái c t lõi c a n ng l c n i sinh đó là nh ng đ nh

h ng giá tr c a t t ng H Chí Minh “không có gì quý h n đ c l p t do”, là “yêu t

qu c, yêu nhân dân ph i g n li n v i yêu CNXH”

3 Trình bày khái ni m và h th ng t t ng H Chí Minh

4 Phân tích ch c n ng c a môn t t ng H Chí Minh

5 i u ki n l ch s -xã h i Vi t Nam và th gi i nh h ng t i s hình thành và phát tri n c a t t ng H Chí Minh

6 Phân tích nh h ng c a truy n th ng v n hóa dân t c đ i v i s hình thành t

N I DUNG CHÍNH

I T T NG H CHÍ MINH V V N DÂN T C

V n đ dân t c mà H Chí Minh đ c p là v n đ dân t c thu c đ a mà th c ch t là v n

đ đ u tranh gi i phóng c a các dân t c thu c đ a nh m th tiêu s th ng tr c a n c ngoài, giành đ c l p dân t c, xoá b ách áp b c bóc l t th c dân, th c hi n quy n dân t c t quy t, thành l p nhà n c dân t c đ c l p

Khi cách m ng gi i phóng dân t c đã tr thành m t b ph n c a cách m ng vô s n th

gi i, vi c nhân th c và gi i quy t v n đ dân t c có quan h đ n toàn b đ ng l i chi n

l c, sách l c c a cách m ng gi i phóng dân t c

1.1 c l p t do là quy n thiêng liêng b t kh xâm ph m

Dân t c vi t Nam v n có truy n th ng yêu n c và đ u tranh cho đ c l p t do Truy n th ng này t o nên s c s ng v ng b n, m nh m chi ph i m i ho t đ ng c a c ng

đ ng ng i Vi t Nam

i v i ng i dân b đô h thì cái quý nh t trên đ i là “đ c l p c a T qu c và t do

c a nhân dân” H Chí Minh t ng nói: Cái mà tôi c n nh t trên đ i là: đ ng bào tôi đ c t

do, t qu c tôi đ c đ c l p Trong quá trình tìm đ ng c u n c, H Chí Minh đã tìm hi u

đó Ng i khái quát nên chân lý: T t c các dân t c trên th gi i đ u sinh ra bình đ ng, dân

t c nào c ng có quy n s ng, quy n sung s ng và quy n t do

N m 1919 H Chí Minh g i b n yêu sách 8 đi m đòi các quy n t do dân ch cho nhân dân Vi t Nam t i h i ngh hoà bình Vec-xây B n yêu sách ch a đ c p t i v n đ đ c

l p hay t tr , mà t p trung vào hai n i dung c b n:

đòi quy n bình đ ng v ch đ pháp lý cho ng i b n x ông d ng nh đ i

v i ng i châu Âu

Hai là: đòi các quy n t do dân ch t i thi u cho nhân dân: t do ngôn lu n, t do báo chí, t do l p h i, t do c trú, t do h i h p

B n yêu sách đã không đ c b n đ qu c ch p nh n Nguy n ái Qu c k t lu n: Mu n

gi i phóng dân t c, không th b đ ng trông ch vào s giúp đ bên ngoài, mà tr c h t ph i

d a vào s c m nh c a chính dân t c mình

Trong chính c ng v n t t, sách l c v n t t c ng nh trong l i kêu g i sau khi thành

l p ng, H Chí Minh xác đ nh m c tiêu chính tr c a ng ta là: a) ánh đ đ qu c ch ngh a Pháp và b n phong ki n b) làm cho n c Nam đ c hoàn toàn đ c l p

Tháng 5/1941 t i h i ngh TW 8: H Chí Minh ch rõ “trong lúc này quy n l i dân t c

gi i phóng cao h n h t th y” Ng i ch đ o thành l p m t trân Vi t minh, ra báo Vi t Nam

đ c l p, và Ng i đúc k t ý chí đ u tranh c a dân t c Vi t Nam trong câu nói b t h : “Dù có

ph i đ t cháy c dãy tr ng s n c ng ph i kiên quy t giành cho đ c đ c l p t do”

Tuyên ngôn đ c l p ngày 2-9-1945: “n c Vi t Nam có quy n h ng t do và đ c l p Toàn th dân t c Vi t Nam quy t đem t t c tinh th n và l c l ng, tính m ng và c a c i đ

gi v ng quy n t do, đ c l p y”

Tháng 12-1946 kháng chi n toàn qu c bùng n Ng i ra l i kêu g i vang d y núi sông: “Không! chúng ta thà hy sinh t t c ch nh t đ nh không ch u m t n c, nh t đ nh không ch u làm nô l ”

Trong cu c kháng chi n ch ng M c u n c H Chí Minh đ a ra chân lý: “Không có

gì quý h n đ c l p t do” ây là m c tiêu chi n đ u, là ngu n s c m nh làm nên chi n

th ng, đ ng th i c ng là ngu n đ ng viên v i các dân t c b áp b c trên th gi i

1.2 K t h p nhu n nhuy n dân t c v i giai c p, đ c l p dân t c v i ch ngh a xã h i,

ch ngh a yêu n c v i ch ngh a qu c t

Trong l ch s , v n đ dân t c bao gi c ng đ c nh n th c và gi i quy t trên l p

tr ng c a m t giai c p nh t đ nh Theo h c thuy t Mác-Lênin, ch đ ng v ng trên l p

tr ng c a giai c p vô s n thì m i gi i quy t đúng đ n và thành công v n đ dân t c C.Mác

kh ng đ nh: “giai c p vô s n m i n c tr c h t ph i giành l y chính quy n, ph i t v n lên thành giai c p dân t c, ph i t mình tr thành dân t c, tuy hoàn toàn không ph i theo ngh a nh giai c p t s n hi u” 2

Th i Mác- ngghen xu t phát t yêu c u và m c tiêu c a cách m ng vô s n châu Âu, các ông t p trung nhi u h n v v n đ giai c p, các ông không đi sâu gi i quy t v n đ dân

t c; nh t là các ông ch a có đi u ki n bàn nhi u v v n đ dân t c thu c đ a úng nh Lênin nh n xét, đ i v i hai ông, v n đ dân t c là th y u so v i v n đ giai c p vô s n

đ c th ng l i n u nó không bi t liên minh v i cu c đ u tranh ch ng ch ngh a đ qu c c a các dân t c b áp b c thu c đ a

B i v y kh u hi u c a Mác đ c phát tri n thành “vô s n toàn th gi i và các dân t c b áp

b c toàn th gi i đoàn k t l i” H Chí Minh đánh giá cao t t ng c a Lênin, Ng i cho

r ng: “Lênin đã đ t ti n đ cho m t th i đ i m i, th t s cách m ng trong các n c thu c

đ a”

a Quan đi m c a H Chí Minh:

- H Chí Minh đã nh n th c đ c m i quan h ch t ch gi a dân t c và giai c p trong cách m ng gi i phóng dân t c theo con đ ng cách m ng vô s n Tuy nhiên, khi

v n d ng ph i bi t sáng t o cho phù h p v i nhi m v c th c a cách m ng gi i phóng dân

t c thu c đ a, phù h p v i đ c đi m l ch s c th c a các n c ph ng ông

- Các dân t c ph i bi t d a vào s c c a chính mình, đ ng th i ph i bi t tranh th s đoàn k t, ng h c a giai c p vô s n và nhân dân th gi i đ tr c h t giành đ c l p dân t c,

t th ng l i này ti n lên làm cách m ng XHCN, góp ph n vào ti n trình cách m ng th gi i

- i v i các v n đ thu c đ a, v n đ mâu thu n dân t c n i lên hàng đ u, gay g t, quy t li t Vì v y, tr c h t ph i đ t l i ích c a dân t c lên trên h t H Chí Minh nêu ra

lu n đi m: Các dân t c thu c đ a tr c h t ph i đ u tranh giành l i đ c l p cho dân t c, có

đ c l p dân t c r i m i có đ a bàn đ ti n lên làm cách m ng XHCN và đóng góp thi t th c vào s nghi p cách m ng Vô s n th gi i

- các n c thu c đ a, ch ngh a yêu n c và tinh th n dân t c là m t đ ng l c

l n c a đ t n c ây là ch ngh a dân t c chân chính V i dân t c Vi t Nam đó chính là

ch ngh a yêu n c và tinh th n dân t c chân chính c a nhân dân Vi t Nam đã đ c hun đúc qua hàng nghìn n m l ch s - là m t đ ng l c tinh th n vô giá trong các cu c đ u tranh

ch ng ngo i xâm, b o v đ c l p dân t c, nó khác h n ch ngh a dân t c xô vanh, v k c a giai c p t s n

S sáng t o c a H Chí Minh đây là s phân tích hoàn c nh c a các n c ông

D ng: kinh t còn l c h u, s phân hoá giai c p ch a tri t đ , do đó, cu c đ u tranh giai

c p đây không di n ra quy t li t nh Ph ng Tây Trong khi đó tinh th n dân t c chân chính các n c này di n ra r t m nh m Vì v y, nh ng ng i c ng s n ph i bi t n m l y

ng n c dân t c đ gi i quy t v n đ dân t c trên l p tr ng c a giai c p vô s n

b c l p dân t c g n li n v i CNXH

c l p dân t c và ch ngh a xã h i là s v n d ng rõ r t nh t, t p trung nh t c a H Chí Minh v s k t h p gi a v n đ dân t c và giai c p trong cách m ng Vi t Nam S g n

bó th hi n ngay khi Ng i tr thành ng i c ng s n và c quá trình phát tri n t duy lý lu n

c a Ng i

Theo H Chí Minh “ch có gi i phóng giai c p m i có th gi i phóng dân t c, c hai

cu c gi i phóng này ch có th là s nghi p c a CNCS & c a cách m ng trên th gi i”3 B i

3

H Chí Minh: toàn t p, NXB Chính tr qu c gia, Hà N i,2000, t.1, tr.416

đ c các dân t c b áp b c và nh ng ng i lao đ ng trên th gi i kh i ách nô l Xoá b áp b c dân t c, mà không xoá b tình tr ng bóc l t và áp

b c giai c p thì nhân dân lao đ ng v n ch a đ c gi i phóng, do đó, phát tri n đ t n c theo con đ ng c a CNXH là b o đ m v ng ch c cho n n đ c l p c a dân t c

c l p dân t c là đi u ki n tiên quy t đ ti n lên CNXH và CNXH là c s b o đ m

v ng ch c cho đ c l p dân t c

T t ng H Chí Minh v s g n bó th ng nh t gi a đ c l p dân t c và CNXH v a

ph n ánh quy lu t khách quan c a s nghi p gi i phóng dân t c trong th i đ i cách m ng vô

s n, v a ph n ánh m i quan h kh ng khít gi a m c tiêu gi i phóng dân t c v i m c tiêu gi i phóng giai c p và gi i phóng con ng i V i H Chí Minh, ch ngh a yêu n c truy n th ng

đã phát tri n thành ch ngh a yêu n c hi n đ i, đ c l p dân t c g n li n v i CNXH

c c l p cho dân t c mình đ ng th i đ c l p cho t t c các dân t c

H Chí Minh đã kh ng đ nh: quy n t do, đ c l p là quy n b t kh xâm ph m c a các dân t c: “dân t c nào c ng có quy n s ng, quy n sung s ng và quy n t do” ây chính là

s g n bó gi a tinh th n dân t c t quy t v i ngh a v qu c t ; gi a ch ngh a yêu n c chân chính v i ch ngh a qu c t trong sáng v.v

Vì v y n m 1914, khi Anh, Ng i đã đem toàn b s ti n dành d m đ c t đ ng

l ng ít i đ ng h qu kháng chi n c a ng i Anh và nói v i b n mình r ng: chúng ta

ph i tranh đ u cho t do, đ c l p c a các dân t c khác nh là tranh đ u cho dân t c ta v y

Ng i tôn tr ng quy n t quy t c a các dân t c Nh ng Ng i ch tr ng ng h cách

m ng Trung Qu c,Lào, C mpuchia … vì theo H Chí Minh “giúp b n là t giúp mình”

K t lu n:

tính ch t cách m ng sâu s c th hi n s k t h p nhu n nhuy n gi a dân t c và giai c p, ch ngh a yêu n c chân chính v i ch ngh a qu c t trong sáng, đ c l p cho dân t c mình đ ng

ngghen:" nh ng t t ng dân t c chân chính trong phong trào công nhân bao gi c ng là

II T T NG H CHÍ MINH V CÁCH M NG GI I PHÓNG DÂN T C

Ch t ch H Chí Minh trong quá trình ho t đ ng lý lu n và th c ti n c a mình đã nêu lên đ c m t h th ng các lu n đi m v cách m ng gi i phóng dân t c nh sau:

2.1 Cách m ng gi i phóng dân t c mu n th ng l i ph i đi theo con đ ng c a cách m ng

vô s n

Nghiên c u phong trào yêu n c và gi i phóng dân t c Vi t Nam cu i th k XIX đ u

th k XX, Nguy n Ái Qu c khâm ph c tinh th n yêu n c c a các b c ti n b i nh ng

Ng i c ng nh n th y rõ nh ng h n ch c a các con đ ng c u n c đó là ch a có đ ng

l i và ph ng pháp đ u tranh đúng đ n nên cách m ng không thành công

Sau nhi u n m bôn ba tìm đ ng c u n c cho dân t c, Ng i nghiên c u, kh o sát nhi u cu c cách m ng trên th gi i Trong đó có 3 cu c cách m ng đi n hình: cách m ng M

đi đ n k t lu n: Cách

m ng Pháp và cách m ng M đ u là nh ng cu c cách m ng không tri t đ và Cách m ng Nga là cu c cách m ng tri t đ nh t vì: Cách m ng Nga đã đu i đ c vua, t b n, đ a ch r i

l i ra s c cho công nông các n c và các dân t c b áp b c, các thu c đ a làm cách m ng đ

đ p đ t t c đ qu c ch ngh a và t b n trong th gi i T đó, Ng i kh ng đ nh: mu n

c u n c và gi i phóng dân t c không có con đ ng nào khác con đ ng cách m ng vô

s n

H Chí Minh ví: Ch ngh a đ qu c nh m t con đ a có hai vòi, m t vòi bám vào giai

c p vô s n chính qu c, m t vòi bám vào giai c p vô s n thu c đ a Mu n đánh b i ch ngh a đ qu c ph i đ ng th i c t c hai cái vòi c a nó đi, t c là ph i k t h p cách m ng vô

s n chính qu c v i cách m ng gi i phóng thu c đ a; ph i xem cách m ng thu c đ a

nh là “m t trong nh ng cái cánh c a cách m ng vô s n”, phát tri n nh p nhàng v i cách

m ng vô s n

ây là lu n đi m h t s c quan tr ng th hi n s sáng t o c a t t ng H Chí Minh v cách m ng gi i phóng dân t c: đi theo con đ ng cách m ng vô s n các dân t c thu c đ a s tìm ki m đ c nh ng đ ng minh tin c y, không b đ n đ c trong đ u tranh ; đáp ng đ c nguy n v ng c a dân t c, c a nhân dân, đ ng th i phù h p v i xu th c a th i đ i cách

m ng vô s n đ c m ra t cách m ng tháng M i ; đ m b o cho cách m ng gi i phóng dân

t c th ng l i tri t đ - đ c l p dân t c g n v i t do h nh phúc c a nhân dân

2.2 Cách m ng gi i phóng dân t c mu n th ng l i ph i do ng c a giai c p công nhân lãnh đ o

Trong phong trào c u n c, gi i phóng dân t c tr c 1930 các h i, đ ng, đoàn th đã

xu t hi n nh Duy tân h i, Vi t Nam quang ph c h i, Vi t Nam qu c dân ng Nh ng t

ch c này do thi u m t đ ng l i chính tr đúng đ n, thi u t ch c ch t ch , thi u c s r ng rãi trong qu n chúng nên đã không th lãnh đ o phong trào gi i phóng dân t c và d n d n tan rã cùng v i khuynh h ng c u n c phong ki n hay t s n

H Chí Minh đã s m kh ng đ nh: Cách m ng gi i phóng dân t c mu n th ng l i ph i

đ t d i s lãnh đ o c a ng c a giai c p công nhân ó là ng cách m ng nh t, chân chính nh t Không có ng lãnh đ o, cách m ng không th th ng l i ng đó ph i đ c xây d ng theo các nguyên t c ng ki u m i c a Lênin, đ c v trang b ng ch ngh a Mác-Lênin

Trên th c t cách m ng Vi t Nam t 1930 đ n nay đã ch ng minh đ c s kh ng đ nh

đó c a H Chí Minh

2.3 Cách m ng gi i phóng dân t c là s nghi p đoàn k t toàn dân, trên c s c a liên minh công - nông

V i nhãn quan chính tr s c bén, H Chí Minh đã s m nh n rõ mâu thu n ch y u, n i

b t trong xã h i Vi t Nam thu c đ a n a phong ki n, đó là mâu thu n gi a toàn th dân t c

Vi t Nam b áp b c, bóc l t v i ch ngh a đ qu c Pháp và b n bán n c, ph n b i quy n

l i dân t c Trên c s đó Ng i kh ng đ nh:

là vi c c a m t hai ng i, vì v y ph i đoàn k t r ng rãi toàn dân không phân bi t th thuy n, dân cày, phú nông, đ a ch , t b n b n x , ai có lòng yêu n c th ng nòi s cùng nhau

th ng nh t m t tr n, thu góp toàn l c đem t t c ra giành quy n đ c l p, t do cho dân t c, đánh tan gi c Pháp - Nh t i u này đ c th hi n rõ trong chính sách t p h p qu n chúng

c a H Chí Minh ngay trong c ng l nh thành l p ng C ng s n Vi t Nam tháng 2-1930

Th ng l i c a cách m ng tháng 8/1945 đã ch ng t s c m nh v đ i c a nhân dân, làm c s cho H Chí Minh kh ng đ nh: “l c l ng nhân dân là l c l ng v đ i h n h t Không ai chi n th ng đ c l c l ng đó”

- T p trung m i l c l ng trong m t tr n đ ch ng l i c ng quy n nh ng trong s đoàn k t r ng rãi y thì “công-nông là g c c a cách m ng” ây là l c l ng b hai, ba t ng

áp b c, là l c l ng đông đ o nh t và có tinh th n cách m ng tri t đ nh t

ây là t t ng đ c l p c a Bác, không ch u nh h ng c a khuynh h ng “t ” trong

qu c t c ng s n

2.4 Cách m ng gi i phóng dân t c c n đ c ti n hành ch đ ng, sáng t o và có kh

n ng giành th ng l i tr c cách m ng vô s n chính qu c

ây là lu n đi m m i m và sáng t o c a H Chí Minh

Do đi u ki n l ch s ch a cho phép, h c thuy t Mác-Lênin ch a đ c p nhi u t i cách

m ng gi i phóng dân t c Trong khi đó, trong phong trào c ng s n qu c t đã t ng t n t i quan đi m đánh giá th p vai trò, v trí c a cách m ng thu c đ a và cho r ng cách m ng thu c

đ a ph thu c cách m ng vô s n chính qu c, cách m ng gi i phóng dân t c ch có th th ng

l i khi cách m ng chính qu c thành công

H Chí Minh ra đi tìm đ ng c u n c t m t n c thu c đ a, b n thân Ng i là

ng i dân n c thu c đ a, là ng i c ng s n l n l i trên phong trào th gi i nên Ng i có quan đi m riêng: “v n m nh c a giai c p vô s n th gi i và đ c bi t là v n m nh c a giai c p

vô s n các n c đi xâm l c thu c đ a, g n ch t v i v n m nh c a giai c p b áp b c các thu c đ a, n c đ c và s c s ng c a con r n đ c t b n ch ngh a đang t p trung các thu c

đ a”, n u khinh th ng cách m ng thu c đ a t c là “mu n đánh ch t r n đ ng đuôi”4

Do nh n th c đ c thu c đ a là m t khâu y u trong h th ng c a ch ngh a qu c,

do đánh giá đúng đ n s c m nh c a ch ngh a yêu n c và tinh th n dân t c Ngay t n m

1924 H Chí Minh đã kh ng đ nh: cách m ng thu c đ a và cách m ng chính qu c có liên h

ch t ch v i nhau, nh ng cách m ng thu c đ a có th th ng l i tr c cách m ng chính qu c, thúc đ y cách m ng chính qu c và “trong khi th tiêu m t trong nh ng đi u ki n t n t i c a

đ a có kh n ng ch đ ng giành th ng l i tr c cách m ng vô s n chính qu c Nh ng công cu c gi i phóng đó ch có th th c hi n đ c b ng s n l c c a nhân dân thu c đ a; ph i đem s c ta mà t gi i phóng cho ta

ây là m t lu n đi m sáng t o, có giá tr lý lu n và th c ti n to l n, m t c ng hi n r t quan tr ng vào kho tàng lý lu n Mác-Lênin, đã đ c th ng l i c a cách m ng gi i phóng dân

t c Vi t Nam ch ng minh

2.5 Cách m ng gi i phóng dân t c ph i đ c th c hi n b ng con đ ng b o l c, k t

h p l c l ng chính tr c a qu n chúng v i l c l ng v trang trong nhân dân

Theo h c thuy t Mác-Lênin, có nhi u ph ng th c giành chính quy n cách m ng t tay giai c p th ng tr , song k thù không bao gi t nguy n giao chính quy n cho nhân dân

Vì v y, cách m ng mu n th ng l i ph i dùng b o l c c a qu n chúng nhân dân

i v i các n c thu c đ a, các th l c đ qu c s d ng b o l c đ xâm l c và th ng

tr thu c đ a, đàn áp dã man các phong trào yêu n c, đây là hành đ ng b o l c c a k th ng

tr đ i v i ng i b th ng tr Vì th con đ ng đ giành và gi đ c l p dân t c ch có th là con đ ng cách m ng b o l c ây là b o l c c a qu n chúng g m l c l ng chính tr và

l c l ng v trang v i hai hình th c đ u tranh k t h p v i nhau là đ u tranh chính tr và đ u tranh v trang

H Chí Minh kh ng đ nh đ đi t i giành chính quy n cách m ng thì con đ ng b o l c

tr c h t ph i là cu c kh i ngh a v trang c a qu n chúng Và trong th i đ i m i, th i đ i

c a cách m ng vô s n thì cu c kh i ngh a v trang đó ph i có s liên k t, ng h c a cách

m ng vô s n th gi i, cách m ng Nga, th m chí trùng h p v i cách m ng vô s n Pháp Trong quá trình lãnh đ o cách m ng, nh bi t k th a truy n th ng và kinh nghi m đánh gi c gi n c c a dân t c, v n d ng sáng t o lý lu n b o l c cách m ng c a ch ngh a Mác-Lênin, ti p thu tinh hoa lý lu n và kinh nghi m quân s c a th gi i, H Chí Minh đã

đ ra và hoàn ch nh d n v lý lu n b o l c cách m ng Vi t Nam

Lý lu n b o l c c a H Chí Minh có nh ng n i dung c b n sau:

Ü B o l c cách m ng VN là s c m nh t ng h p c a hai y u t chính tr và quân s , hai l c l ng là l c l ng chính tr c a qu n chúng và l c l ng v trang nhân dân

Ü Cách m ng b o l c là s d ng s c m nh t ng h p đ “ch ng l i b o l c ph n cách

m ng, giành l y chính quy n và b o v chính quy n”

Ü Tu tình hình c th mà quy t đ nh hình th c đ u tranh chính tr và hình th c đ u tranh v trang cho thích h p; s d ng đúng và khéo léo k t h p hai hình th c đ u tranh đó đ giành th ng l i cho cách m ng

V i quan đi m cách m ng b o l c nh v y, H Chí Minh và ng ta đ c bi t coi tr ng

vi c xây d ng l c l ng chính tr c a qu n chúng, coi đó là đi m t a đ xây d ng l c l ng

v trang nhân dân; t ch c các hình th c đ u tranh t th p đ n cao, t nh đ n l n, phù h p

v i t ng lúc, t ng n i c th ; k t h p n i d y c a qu n chúng v i ti n công c a l c l ng v trang nhân dân, t kh i ngh a t ng ph n ti n t i t ng kh i ngh a giành chính quy n trong c

n c

đ nh gi i phóng dân t c b ng con đ ng cách m ng b o l c, song H Chí Minh luôn ch đ ng, tích c c đ a ra gi i pháp đ tranh th kh n ng hoà bình và phát tri n

c a cách m ng

T t ng b o l c cách m ng và t t ng nhân đ o hoà bình th ng nh t v i nhau trong

t t ng H Chí Minh Ng i ch tr ng yêu n c th ng dân, yêu th ng con ng i, yêu chu ng hoà bình, t do, công lý, tranh th m i kh n ng hoà bình đ gi i quy t xung đ t,

nh ng m t khi không tránh kh i chi n tranh thì ph i kiên qyt t ti n hành chi n tranh, kiên quy t dùng b o l c cách m ng, dùng kh i ngh a và chi n tranh cách m ng đ giành, gi và

b o v hoà bình, vì đ c l p t do c a dân t c Th c ti n cách m ng Vi t Nam đã ch ng

minh t t ng này c a H Chí Minh là đúng đ n

III V N D NG T T NG H CHÍ MINH V V N DÂN T C TRONG CÔNG CU C I M I HI N NAY

M t là: Kh i d y s c m nh c a ch ngh a yêu n c và tinh thàn dân t c, ngu n

l ch s dân t c m y nghìn n m qua và tr c ti p trong hai cu c kháng chi n ch ng Pháp và

ch ng M Trong công cu c đ i m i hi n nay c n ti p t c phát huy try n th ng đó đ tr thành n i l c đ a đ t n c phát tri n lên

Hai là: Quán tri t t t ng H Chí Minh, nh n th c và gi i quy t v n đ dân t c trên quan đi m giai c p

- Kh ng đ nh vai trò l ch s c a giai c p công nhân, và vai trò lãnh đ o c a ng c ng

s n Vi t Nam - ng duy nh t lãnh đ o cách m ng Vi t Nam h n 70 n m qua

- oàn k t r ng rãi các giai t ng nh ng l y liên minh công-nông-trí th c là n n t ng t

t ng

- Trong đ u tranh giành và gi chính quy n, c n thi t ph i bi t s d ng b o l c cách

m ng c a qu n chúng đ ch ng l i b o l c ph n cách m ng c a k thù

- Kiên đ nh m c tiêu đ c l p dân t c g n li n v i ch ngh a xã h i

Trên đây là nh ng quan đi m có tính nguyên t c, b t bi n mà chúng ta c n v n d ng quán tri t trong b t c hoàn c nh nào

Trong tình hình th gi i còn nhi u bi n đ ng nh hi n nay, khi xã h i còn đ u tranh giai c p, n u b r i quan đi m giai c p, nh n m nh v n đ nhân lo i thì s làm suy y u phong trào cách m ng th gi i, d n đ n s tan rã c a ch đ XHCN Song n u ch nh n

m nh t i v n đ dân t c thì d n đ n ch ngh a xô vanh, t i đ u tranh s c t c, tôn giáo, tranh

ch p lãnh th , làm m t n đ nh chính tr th gi i

đ i đoàn k t dân t c, gi i quy t t t m i quan h gi a các dân t c anh em và trong c ng đ ng dân t c Vi t Nam

- i đoàn k t các dân t c anh em trên lãnh th V êt nam là m t nhân t quy t đ nh

th ng l i c a s nghi p d ng n c và gi n c

- Trong th i k đ i m i ng ta ti p t c gi ng cao ng n c đoàn k t, c th :

X T ng c ng và m r ng kh i đ i đoàn k t toàn dân, l y liên minh công-nông-trí

th c làm n n t ng, l y m c tiêu đ c l p, th ng nh t t qu c, ti n lên dân giàu, n c

m nh, xã h i công b ng, dân ch , v n minh làm đi m t ng đ ng

X Trong xây d ng và c ng c kh i đ i đoàn k t dân t c, ph i ch m lo gi i quy t t t

h n n a m i quan h gi a các dân t c anh em trong đ i gia đình các dân t c Vi t Nam ây là m t trong nh ng nhân t quy t đ nh th ng l i c a s nghi p dung

n c và gi n c i h i đ ng IX đã nêu: “v n đ dân t c và đoàn k t các dân t c luôn luôn có v trí chi n l c trong s nghi p cách m ng” và đ ra m c tiêu cho

• Ch ng k th chia r dân t c, ch ng t t ng dân t c l n, dân t c h p hòi, dân t c c c đoan, kh c ph c t t ng dân t c t ti, m c c m dân

t c

K t lu n:

T t ng dân t c và cách m ng gi i phóng dân t c là m t n i dung l n, n i b t trong

h th ng t t ng H Chí Minh V i t t ng này, H Chí Minh ch ng nh ng đã đ a n c

VN đ n đ c l p t do, th ng nh t tr n v n, mà còn góp ph n to l n vào s nghi p gi i phóng các dân t c thu c đ a và ph thu c trên th gi i V i nh ng đóng góp đó H Chí Minh đã

đ c nhân lo i tôn vinh là anh hùng gi i phóng dân t c và danh nhân v n hoá th gi i

CÂU H I ÔN T P

1 T i sao c l p t do là quy n thiêng liêng b t kh xâm ph m?

2 Quan đi m c a ch ngh a Mác-Lênin v quan h gi a dân t c và giai c p?

3 T t ng H Chí Minh v s k t h p gi a dân t c v i giai c p

4 Phân tích n i dung t t ng H Chí Minh v đ c l p dân t c g n li n v i ch ngh a xã h i

5 Phân tích n i dung t t ng H Chí Minh v đ c l p cho dân t c mình đ ng th i

đ c l p cho t t c các dân t c

Nêu nh ng n i dung c b n c a t t ng H Chí Minh v cách m ng gi i phóng dân t c

7 Phân tích quan đi m c a H Chí Minh v cách m ng gi i phóng dân t c mu n

th ng l i ph i đi theo con đ ng cách m ng vô s n

8 Phân tích quan đi m c a H Chí Minh: Cách m ng gi i phóng dân t c mu n th ng

l i ph i do ng c a giai c p công nhân lãnh đ o

9 Phân tích quan đi m c a H Chí Minh: Cách m ng gi i phóng dân t c là s nghi p đoàn k t toàn dân, trên c s liên minh công - nông

10 Phân tích quan đi m c a H Chí Minh: Cách m ng gi i phóng dân t c c n đ c

ti n hành ch đ ng, sáng t o và có kh n ng giành th ng l i tr c cách m ng vô

s n chính qu c

11 Phân tích quan đi m c a H Chí Minh: Cách m ng gi i phóng dân t c ph i đ c

th c hi n b ng con đ ng b o l c, k t h p l c l ng chính tr c a qu n chúng v i

l c l ng v trang trong nhân dân

12 V n d ng t t ng H Chí Minh v v n đ dân t c trong công cu c đ i m i hi n nay?

- C ng c lòng tin vào s th ng l i c a CNXH Vi t Nam và xác đ nh trách nhi m

c a b n thân v i đ t n c, v i quá trình xây d ng CNXH Vi t Nam

NH NG N I DUNG CHÍNH

I T T NG H CHÍ MINH V CH NGH A XÃ H I

1.1 Con đ ng hình thành t duy H Chí Minh v CNXH Vi t Nam

V n d ng và quán tri t quan đi m duy v t v l ch s c a h c thuy t Mác xít, H Chí Minh th y rõ l ch s xã h i loài ng i là quá trình t nhiên c a s thay th l n l t các

ph ng th c s n xu t Quy lu t ph bi n, ti n hoá chung này đ c quy t đ nh b i s v n

đ ng không ng ng c a l c l ng s n xu t N i dung c b n c a h c thuy t v hình thái kinh

t - xã h i đ c H Chí Minh gi i thích đ n gi n: “Cách s n xu t và s c s n xu t phát tri n

và bi n đ i mãi, do đó, mà t t ng c a ng i, ch đ xã h i, v v c ng phát tri n và bi n

đ i Chúng ta đ u bi t t đ i x a đ n đ i nay cách s n xu t t ch dùng cành cây, búa đá, phát tri n d n đ n máy móc, s c đi n, s c nguyên t Ch đ xã h i c ng phát tri n t CSNT, đ n ch đ nô l , đ n ch đ phong ki n, đ n ch đ TBCN và ngày nay g n m t n a loài ng i đang ti n lên ch đ XHCN và ch đ CSCN S phát tri n và ti n b đó không ai

đem l i đ c l p, t do, bình đ ng cho các dân t c

Ü H Chí Minh ti p c n CNXH t ph ng di n đ o đ c Theo H Chí Minh:

6

(T9 tr 282)

• Theo Ng i, ch ngh a xã h i v i m c tiêu và c s kinh t công h u v t li u

s n xu t c a nó s đi đ n gi i phóng cho c loài ng i kh i áp b c bóc l t, ch ngh a xã h i là s hài hoà gi a cá nhân và t p th , nó hoàn toàn xa l và đ i l p

v i ch ngh a cá nhân Chính vì v y, th ng l i c a ch ngh a xã h i không th tách r i th ng l i c a cu c đ u tranh tr b ch ngh a cá nhân

• Lên án m nh m ch ngh a cá nhân, nh ng H Chí Minh không h ph nh n

cá nhân, theo Ng i xã h i tôn tr ng m i cá nhân, đ ng th i cá nhân bi t đ cao l i ích xã h i, có th hy sinh l i ích cá nhân vì l i ích xã h i

H Chí Minh “Không có ch đ nào tôn tr ng con ng i, chú ý xem xét nh ng l i ích

Nh v y đ i v i H Chí Minh ch ngh a xã h i là giai đo n phát tri n m i c a đ o đ c

nh m gi i phóng dân t c, gi i phóng con ng i và gi i phóng c loài ng i

H Chí Minh ti p c n ch ngh a xã h i t truy n th ng l ch s v n hoá và con

ng i Vi t Nam

Ü Dân t c Vi t Nam có truy n th ng đoàn k t, tính k t c u c ng đ ng cao - đây là nhân t thu n l i đ Vi t Nam đi vào ch ngh a xã h i

Ü V n hoá Vi t Nam l y nhân ngh a là g c, có truy n th ng tr ng dân, khoan dung,

hoà m c đ hoà đ ng V n hoá Vi t Nam là v n hoá tr ng trí th c, hi n tài ây là

m t trong nh ng c s đ a H Chí Minh đ n v i ch ngh a xã h i

Ü Con ng i Vi t Nam có tâm h n trong sáng giàu lòng v tha, yêu th ng đ ng lo i,

k t h p đ c cái chung v i cái riêng, gia đình v i t qu c, dân t c và nhân lo i

Tóm l i: Quan ni m c a H Chí Minh v ch ngh a xã h i là s th ng nh t bi n ch ng

gi a các nhân t kinh t , chính tr , xã h i v i các nhân t nhân v n, đ o đ c, v n hoá

1.2.Quan ni m c a H Chí Minh v nh ng đ c tr ng b n ch t c a ch ngh a xã h i

1.2.1 Quan ni m c a H Chí Minh v ch ngh a xã h i Vi t Nam:

M t s ki u quan ni m th ng g p trong t t ng H Chí Minh v Ch ngh a xã h i

- Quan ni m v ch ngh a xã h i m t cách t ng quát: Xem xét Ch ngh a xã h i,

CNCS nh m t ch đ xã h i hoàn ch nh bao g m nhi u m t khác nhau c a đ i s ng, là con

đ ng gi i phóng nhân lo i c n lao, áp b c

H Chí Minh “ch có CNCS m i c u nhân lo i, đem l i cho m i ng i không phân

bi t ch ng t c, và ngu n g c s t do, bình đ ng, bác ái, đoàn k t m no trên trái đ t, vi c làm cho m i ng i và vì m i ng i, ni m vui, hoà bình, h nh phúc, nói tóm l i là n n c ng hoà th gi i chân chính, xoá b nh ng biên gi i TBCN cho đ n nay ch là nh ng b c t ng dài ng n c n nh ng ng i lao đ ng trên th gi i hi u nhau và yêu th ng nhau” 8

Ho c: “Mu n cho CNCS th c hi n đ c c n ph i có k ngh , có đ t nông nghi p và

t t c m i ng i đ u đ c phát tri n h t kh n ng c a mình” 9

- Quan ni m v ch ngh a xã h i d a vào m t m t nào đó trong xã h i:

Ví d :

X V phân ph i s n ph m H Chí Minh ch rõ: “Ai làm nhi u thì n nhi u, ai làm ít

thì n ít, ai không làm thì không n, t t nhiên là tr nh ng ng i già c , đau y u và

tr em ”10

X V kinh t : H Chí Minh th ng nh n m nh hai y u t : Ch đ s h u và quan h

phân ph i: làm theo n ng l c h ng theo lao đ ng

X V chính tr : H Chí Minh th ng nh n m nh b n ch t c a ch ngh a xã h i, đó là

n n dân ch ki u m i, m t nhà n c c a dân, do dân, vì dân “Nhà n c XHCN và

X Ho c: “Ch ngh a xã h i là gì? Là no m Gì n a? Là đoàn k t, vui kho ”, ho c

Ng i thêm vào m t m nh đ m i “Ch ngh a xã h i là nh m nâng cao đ i s ng

v t ch t và v n hoá c a nhân dân và do nhân dân t xây d ng l y”13

X Có khi Bác tr l i tr c ti p v m c đích c a Ch ngh a xã h i: “M c đích c a Ch

ngh a xã h i là không ng ng nâng cao m c s ng c a nhân dân” 14

1.2.2 c tr ng c a ch ngh a xã h i

T nh ng l i phát bi u ng n g n, gi n d , m c m c trên c a Bác, chúng ta có th khái quát lên nh ng đ c tr ng b n ch t sau đây c a Ch ngh a xã h i v các m t chính tr , kinh t ,

- Ch ngh a xã h i là m t ch đ do nhân dân làm ch , nhà n c ph i phát huy

quy n làm ch c a nhân dân đ huy đ ng đ c tính tích c c và sáng t o c a nhân

dân vào s nghi p xây d ng ch ngh a xã h i

- Ch ngh a xã h i có n n kinh t phát tri n cao, d a trên LLSX hi n đ i và ch đ

công h u v các t li u s n xu t ch y u, nh m không ng ng nâng cao đ i s ng v t

ch t và tinh th n cho nhân dân, tr c h t là nhân dân lao đ ng

- Ch ngh a xã h i là xã h i phát tri n cao v v n hoá, đ o đ c, con ng i có cu c

s ng v t ch t và tinh th n phong phú, đ oc t o đi u ki n đ phát tri n h t m i kh

n ng s n có c a mình

- Ch ngh a xã h i là m t xã h i công b ng và h p lý, làm theo n ng l c h ng theo

lao đ ng, các dân tôc bình đ ng, mi n núi đ c giúp đ đ ti n k p mi n xuôi

- Ch ngh a xã h i là công trình t p th c a nhân dân, do nhân dân t xây d ng l y

Tóm l i:

- Quan ni m v Ch ngh a xã h i c a H Chí Minh là m t quan ni m khoa h c, hoàn

ch nh, h th ng, d a trên h c thuy t hình thái kinh t - xã h i c a Mác, và có b sung thêm m t s đ c tr ng khác ph n ánh truy n th ng, đ c đi m c a Vi t Nam

- Theo H Chí Minh Ch ngh a xã h i là m t xã h i dân giàu, n c m nh, công

b ng, dân ch , đ o đ c và v n minh, m t xã h i u vi t nh t trong l ch s , m t xã

h i t do và nhân đ o

- i h i toàn qu c l n th VII đã thông qua c ng l nh xây d ng đ t n c trong

th i k quá đ lên Ch ngh a xã h i Vi t Nam đã trình bày rõ quan đi m c a

ng ta v Ch ngh a xã h i v i 6 đ c tr ng c b n nh t

1.3 Quan ni m c a H Chí Minh v m c tiêu và đ ng l c c a ch ngh a xã h i

1.3.1 Nh ng m c tiêu c b n c n đ t t i trong quá trình xây d ng và hoàn thi n Ch ngh a

xã h i Vi t Nam

h i sau khi đ c nh n th c đ đ t t i trong quá trình xây d ng và phát tri n ch ngh a xã

h i

Theo H Chí Minh, m c tiêu chung c a ch ngh a xã h i là đ c l p t do cho dân t c

và h nh phúc cho nhân dân

H Chí Minh quan ni m m c tiêu c th c a ch ngh a xã h i Vi t Nam là:

- M c tiêu chính tr : Ch đ chính tr mà chúng ta xây d ng là ch đ do nhân dân

làm ch Nhân dân th c hi n quy n làm ch c a mình ch y u b ng nhà n c d i s lãnh

đ o c a ng, trong nhà n c đó quy n l c thu c v nhân dân, chính ph là đ y t c a dân

- M c tiêu kinh t : N n kinh t mà chúng ta xây d ng là “m t n n kinh t xã h i ch

ngh a v i công nghi p và nông nghi p hi n đ i, khoa h c k thu t tiên ti n” 15

N n kinh t xã h i ch ngh a ph i đ c t o l p trên c s ch đ s h u công c ng v

t li u s n xu t, ch có s h u công c ng m i b o đ m xoá b v nh vi n áp b c, bóc l t do

ch đ t h u sinh ra Tuy nhiên th i k quá đ , n n kinh t đó còn t n t i b n hình th c

s h u chính: toàn dân, HTX, s h u c a ng i lao đ ng riêng l , và m t ít TLSX thu c s

N n v n hóa mà ng ta và H Chí Minh ch tr ng xây d ng là n n v n hoá vì con

ng i, ph c v cho con ng i ó là n n v n hoá có n i dung xã h i ch ngh a và tính dân

t c sâu s c; bi t ti p thu có ch n l c tinh hoa v n hoá nhân lo i, k t h p v i k th a và phát tri n nh ng giá tr v n hoá truy n th ng c a dân t c Vi t Nam

H th ng đ ng l c r t phong phú, theo Bác có 3 nhân t quan tr ng là: v n, k thu t

hi n đ i và con ng i, trong đó con ng i là quan tr ng nh t, b i vì, xét t i cùng, các đ ng

l c mu n phát huy đ c tác d ng ph i thông qua con ng i, do đó, bao trùm lên t t c v n

là đ ng l c con ng i trên c hai bình di n: c ng đ ng và cá nhân

Phát huy s c m nh c a con ng i trên bình di n c ng đ ng

- Thành ph n: bao g m t t c các t ng l p nhân dân nh : công nhân, nông dân, trí

th c các t ch c đoàn th , các dân t c và tôn giáo, đ ng bào trong n c và ki u bào

n c ngoài trong dó có c giai c p t s n dân t c, vì theo H Chí Minh, xây d ng Ch

ngh a xã h i không ph i ch là v n đ giai c p mà còn là v n đ dân t c, không ph i là s riêng c a giai c p công nhân và nông dân, mà là s nghi p c a toàn dân t c

15 (T9 tr 588)

- Phát huy s c m nh toàn dân thông qua vai trò lãnh đ o c a ng, các ch tr ng chính sách c a nhà n c và vai trò c a các t ch c chính tr xã h i nh m t tr n t qu c, công đoàn, đoàn thanh niên và các t ch c h i trong qu n chúng v.v

Phát huy s c m nh c a con ng i v i t cách cá nhân ng i lao đ ng

H Chí Minh đ c p m t h th ng n i dung, bi n pháp, v t ch t và tinh th n, nh m

- H Chí Minh phê phán m nh m ch ngh a cá nhân, nh ng Ng i r t quan tâm t i

l i ích cá nhân chính đáng, coi tr ng đ ng l c cá nhân, tìm tòi c ch chính sách đ k t h p hài hoà l i ích xã h i và l i ích cá nhân nh : khoán, th ng, ph t trong kinh t

- Tác đ ng vào các đ ng l c chính tr - tinh th n:

M t là: Phát huy quy n làm ch và ý th c làm ch c a ng i lao đ ng trong s h u,

trong quá trình s n xu t và phân ph i i u này đòi h i cán b lãnh đ o ph i th c hành dân

ch vì “đó là cái chìa khoá v n n ng có th gi i quy t m i khó kh n”, tuy t đ i không đ c

chuyên quy n đ c đoán ng th i Ng i nh c nh ph i quan tâm b i d ng ý th c làm

ch , tâm lý làm ch cho ng i lao đ ng đ ng i lao đ ng ph i bi t gánh vác, lo toan không

l i, không trông ch

Hai là: Th c hi n công b ng xã h i chính là t o đ ng l c cho xã h i

Không s thi u ch s không công b ng

Không s nghèo ch s lòng dân không yên

Công b ng ch không ph i cào b ng m t cách bình quân, kém, gi i nh nhau, làm tri t tiêu m t đ ng l c kinh t - xã h i

Ba là: S d ng vai trò đi u ch nh c a các nhân t tinh th n khác: chính tr , v n hoá,

̇ Giáo d c v pháp lý - đ o đ c, con ng i đ c giáo d c cao v pháp lý-

đ o đ c thì kh n ng v n t i cái t t, cái đ p, cái đúng càng cao C ng

hi n c a h cho ch ngh a xã h i càng t giác, tích c c và hi u qu

Tóm l i: “mu n xây d ng Ch ngh a xã h i, tr c h t c n có nh ng con ng i xã h i

có tinh th n và n ng l c làm ch , có đ o đ c c n ki m, liêm chính, chí công vô t ; có ki n

16 (Sđd t.9 –tr.457)

th c khoa h c - k thu t, nh y bén v i cái m i; có tinh th n sáng t o, dám ngh , dám làm

ó chính là ngu n l c quan tr ng nh t đ xây d ng thành công Ch ngh a xã h i

Ngoài nh ng đ ng l c trên, H Chí Minh còn nh c nhi u đ n vai trò lãnh đ o c a

hi m: Ch ngh a cá nhân là k đ ch hung ác c a Ch ngh a xã h i, ng i cách m ng ph i

tiêu di t nó, còn ch ngh a cá nhân, ch ngh a xã h i ch a th th ng l i hoàn toàn H Chí Minh ch tr ng b o đ m l i ích cá nhân nh ng ph i tiêu di t ch ngh a cá nhân

- Ph i đ u tranh ch ng tham ô lãng phí, quan liêu, nó là b n đ ng minh c a th c dân

phong ki n nó phá ho i đ ng l c quan tr ng nh t c a ch ngh a xã h i là con ng i

đ ng y “làm gi m sút uy tín và ng n tr s nghi p c a ng, ng n tr b c ti n c a cách

m ng”17

Ch ngh a ch quan, b o th , giáo đi u, l i bi ng không ch u h c t p cái m i c ng

là nh ng tr l c đ i v i s nghi p xây d ng ch ngh a xã h i mà t t c m i ng i ph i luôn luôn c nh giác và chi n th ng chúng m i t o đi u ki n hình thành và phát huy đ c đ ng l c

c a ch ngh a xã h i

II T T NG H CHÍ MINH V CON NG QUÁ LÊN CH NGH A XÃ

H I VI T NAM

2.1 Quan ni m c a H Chí Minh v th i k quá đ lên Ch ngh a xã h i Vi t Nam

Quá đ lên ch ngh a xã h i là v n đ l n trong lý lu n c a ch ngh a Mác-Lênin

c ng nh trong th c ti n khi các n c th c hi n cách m ng xã h i ch ngh a Theo các nhà

kinh đi n c a ch ngh a Mác – Lênin thì th i k quá đ t ch ngh a t b n lên ch ngh a

c ng s n là m t t t y u khách quan, và có hai con đ ng quá đ ti n lên ch ngh a xã h i

ó là:

- Quá đ tr c ti p: t c là s quá đ t nh ng n c TBCN phát tri n cao

- Quá đ gián ti p lên Ch ngh a xã h i nh ng n c ch ngh a t b n phát tri n còn

Trên c s v n d ng lý lu n lý lu n c a ch ngh a Mác-Lênin v th i k quá đ và

xu t phát t đ c đi m tình hình th c t Vi t Nam, H Chí Minh đã kh ng đ nh con đ ng cách m ng Vi t Nam là ti n hành gi i phóng dân t c, hoàn thành cách m ng dân t c dân ch nhân dân, quá đ lên ch ngh a xã h i b qua giai đo n phát tri n t b n ch ngh a - ây là hình th c quá đ gián ti p c th , quá đ t m t xã h i thu c đ a n a phong ki n, T m t

n c nông nghi p nghèo nàn l c h u đi lên Ch ngh a xã h i Chính n i dung này H Chí

Minh đã c th hoá và làm phong phú thêm lý lu n Mác-Lênin v th i k quá đ lên ch ngh a xã h i

Theo H Chí Minh, khi b c vào th i k quá đ lên ch ngh a xã h i, n c ta có

nh ng đ c đi m sau đây:

- c đi m bao trùm là: “T m t n c nông nghi p nghèo nàn l c h u ti n th ng lên

mâu thu n, khó kh n, ph c t p trong quá trình tìm ra con đ ng v i nh ng hình th c, b c

đi và cách làm Ch ngh a xã h i cho phù h p v i Vi t Nam

- Mâu thu n c b n trong th i k quá đ là mâu thu n gi a nhu c u phát tri n cao c a

đ t n c theo xu h ng ti n b v i th c tr ng kinh t xã h i còn th p kém c a n c ta

- Chúng ta xây d ng ch ngh a xã h i trong đi u ki n v a có hoà bình v a có chi n tranh, đ ng th i th c hi n hai nhi m v chi n l c hai mi n khác nhau ây là m t hình

th c r t sáng t o đ c đáo c a H Chí Minh, ph n ánh đúng th c t và quy lu t phát tri n c a cách m ng Vi t Nam: c l p dân t c g n li n v i ch ngh a xã h i

- S nghi p xây d ng ch ngh a xã h i n c ta di n ra trong b i c nh qu c t thu n

l i Ch ngh a xã h i đã tr thành h th ng trên th gi i; chúng ta nh n đ c s h tr , h p tác m nh m t bên ngoài theo tinh th n qu c t chân chính; nh ng m t khác l i luôn b ch ngh a đ qu c tìm cách phá ho i công cu c hoà bình xây d ng ch ngh a xã h i i u đó đòi

h i chúng ta ph i có ý th c đ c l p, t ch , t l c t c ng, tranh th các đi u ki n qu c t thu n l i, h n ch nh ng khó kh n đ xây d ng thành công ch ngh a xã h i

V đ dài c a th i k quá đ : H Chí Minh kh ng đ nh: Th i k quá đ là m t th i k

l ch s lâu dài, đ y khó kh n

2.1.2 V nhi m v l ch s c a th i k quá đ :

M t là: xây d ng n n t ng v t ch t và k thu t c a ch ngh a xã h i T o l p đ c các

c s chính tr c a TKQ , t o l p c s v n hoá, l i s ng c a ch ngh a xã h i

Hai là: C i t o xã h i c , xây d ng xã h i m i, k t h p c i t o v i xây d ng trong đó

l y xây d ng làm tr ng tâm, làm n i dung c t y u nh t, ch ch t, lâu dài B i vì:

- ây th c s là cu c cách m ng làm đ o l n m i m t c a đ i s ng xã h i, nên đòi h i

ph i gi i quy t hàng lo t các mâu thu n khác nhau

- ây là công vi c h t s c m i m , chúng ta ch a có kinh nghi m, nên ph i v a h c

v a làm, do đó, v p váp và thi u sót là khó tránh n i

- S nghi p xây d ng ch ngh a xã h i n c ta luôn b các th l c ph n đ ng trong

và ngoài n c tìm cách ch ng phá

Nói chung công cu c xây d ng ch ngh a xã h i là m t quá trình r t khó kh n, đòi h i

ng ta ph i xác đ nh đ c b c đi và hình th c phù h p, th n tr ng, tránh nôn nóng, ch quan, đ t cháy giai đo n

2.2 Quan đi m c a H Chí Minh v n i dung xây d ng ch ngh a xã h i Vi t Nam

Công cu c xây d ng ch ngh a xã h i n c ta là s nghi p cách m ng mang tính toàn di n H Chí Minh đã xác đ nh rõ nhi m v c th cho t ng l nh v c nh sau:

t c a nó trong su t th i k quá đ lên ch ngh a xã h i

Trong l nh v c kinh t : H Chí Minh đ c p trên r t nhi u bình di n: l c l ng s n

xu t, quan h s n xu t, c ch qu n lý kinh t Ng i nh n m nh đ n vi c t ng n ng xu t lao

đ ng trên c s ti n hành công nghi p hoá xã h i ch ngh a

M t s n i dung ch y u c a nhi m v kinh t :

X C c u kinh t : Trong c c u kinh t nông – công nghi p, l y nông nghi p làm m t

tr n hàng đ u, c ng c h th ng th ng nghi p làm c u n i t t nh t gi a các ngành

s n xu t xã h i, tho mãn nhu c u thi t y u c a nhân dân ây là quan ni m h t s c

đ c đáo c a H Chí Minh

X Ch đ và quan h s h u: H Chí Minh là ng i đ u tiên ch tr ng phát tri n c

c u kinh t nhi u thành ph n trong th i k quá đ lên ch ngh a xã h i Ng i xác

đ nh rõ v trí và xu h ng v n đ ng c a t ng thành ph n kinh t :

• u tiên phát tri n kinh t qu c doanh đ t o n n t ng v t ch t cho ch ngh a xã h i, thúc đ y vi c c it o xã h i ch ngh a

• Nhà n c c n đ c bi t khuy n khích, h ng d n, giúp đ kinh t h p tác xã V t

ch c h p tác xã H Chí Minh nh n m nh nguyên t c đ n d n, t th p đ n cao, t nguy n, cùng có l i, ch ng ch quan, gò ép, hình th c

l i cho qu c t dân sinh, phù h p v i kinh t nhà n c, giúp đ h c i t o theo ch ngh a xã h i theo hình th c t b n nhà n c

X Quan h phân ph i và qu n lý kinh t :

• Ng i ch tr ng và ch rõ đi u ki n th c hi n nguyên t c phân ph i theo lao

đ ng: Làm nhi u h ng nhi u, làm ít h ng ít, không làm không h ng

• H Chí Minh b c đ u đ c p t i v n đ khoán trong s n xu t: “ch đ khoán

là m t đi u ki n c a ch ngh a xã h i, nó khuy n khích ng i công nhân luôn

ti n b , làm cho nhà máy ti n b , làm khoán là ích chung và l i l i riêng làm khoán t t, thích h p và công b ng d i ch đ ta hi n nay”18

X H Chí Minh luôn kh ng đ nh vai trò và v trí c a v n hoá trong đ i s ng xã h i T

đó, Ng i đ ra các nguyên t c, ph ng châm xây d ng n n v n hoá mang tính dân

Xác đ nh b c đi và bi n pháp xây d ng ch ngh a xã h i ch y u xu t phát t đi u

ki n th c t , đ c đi m dân t c, nhu c u và kh n ng th c t c a nhân dân T đó H Chí Minh m nh d n tuyên b : trong xây d ng ch ngh a xã h i “làm trái v i Liên Xô, Trung

Qu c c ng là Mác-xít”

2.3.2 Ph ng châm th c hi n b c đi trong xây d ng ch ngh a xã h i:

D n d n, th n tr ng t ng b c m t, t th p đ n cao, không ch quan, nôn nóng; s

tu n t c a b c đi là do đi u ki n khách quan quy đ nh H Chí Minh ch rõ b c đi c a

th i k quá đ VN là ph i tr i qua nhi u b c, “b c ng n b c dài, tùy theo hoàn c nh”

Ph i ti n nhanh, ti n m nh nh ng không làm b a, làm u mà ph i h p v i lòng dân

H Chí Minh cho r ng phù h p v i lòng dân c ng là phù h p quy lu t Ví d trong c i t o nông nghi p nông thôn Bác nh c nh : ch s t ru t, ham mau mà ph i làm có nguyên t c:

không c ng ép - m i ng i đ u có l i - qu n tr ph i dân ch N u th c hi n đ c 3 y u t

h ng t ch c h p tác hoá

Trong các b c đi lên ch ngh a xã h i, H Chí Minh đ c bi t l u ý đ n vai trò c a công nghi p hoá xã h i ch ngh a, coi đó là “con đ ng đi c a chúng ta”, là nhi m v tr ng tâm c a c th i k quá đ lên ch ngh a xã h i Nh ng công nghi p hoá ph i trên c s hình thành cho đ c m t n n nông nghi p toàn di n đ gi i quy t v n đ l ng th c cho nhân dân và xây d ng m t h th ng ti u th công nghi p, công nghi p nh đ tho mãn các nhu

c u tiêu dùng thi t y u c a nhân dân

2.3.3 Ph ng th c, bi n pháp ti n hành xây d ng ch ngh a xã h i Vi t Nam

Ng i luôn luôn nh c nh ph i nêu cao tinh th n đ c l p, t ch , sáng t o, ch ng giáo

đi u, r p khuôn kinh nghi m n c ngoài, ph i suy ngh tìm tòi, sáng t o ra cách làm phù h p

v i th c ti n Vi t Nam C th :

X Mu n b t mò m m, đ sai l m ta ph i h c t p kinh nghi m các n c anh em nh ng

ph i bi t áp d ng m t cách sáng t o, kh c ph c r p khuôn giáo đi u, vay m n sao chép không phù h p

X Ph i đi sâu vào th c ti n đ đi u tra kh o sát, t t ng k t th c ti n mà đ xu t v n đ

ph ng pháp, lý lu n cho cách m ng Vi t Nam (hi n nay t ng k t th c ti n còn y u,

• Khi gi c M m r ng chi n tranh ra Mi n B c, ta có kh u hi u “v a s n xu t

đ c th gi i coi là kinh nghi m sáng t o c a Vi t Nam

X Ph i k t h p c i t o v i xây d ng trên t t c các l nh v c mà xây d ng là ch ch t và lâu dài

X Trong đi u ki n n c ta, xây d ng ch ngh a xã h i ph i có k ho ch, bi n pháp: ch tiêu m t, bi n pháp m i, quy t tâm hai m i có nh th k ho ch m i hoàn thành

t t đ c

X H Chí Minh quan ni m ch ngh a xã h i là s nghi p c a dân, do dân, vì dân, vì v y

bi n pháp c b n quy t đ nh lâu dài trong xây d ng ch ngh a xã h i là “đem tài dân,

s c dân, c a dân đ làm l i cho dân”, d i s lãnh đ o c a ng c ng s n Vai trò

lãnh đ o c a ng c m quy n là t p h p l c l ng, đ ra đ ng l i chính sách đ huy đ ng và khai thác tri t đ các ngu n l c c a dân, vì l i ích c a qu n chúng lao

đ ng

III V N D NG T T NG H CHÍ MINH V CH NGH A XÃ H I VÀ CON

NG QUÁ LÊN CH NGH A XÃ H I VÀO CÔNG CU C I M I HI N NAY C A VI T NAM

v n đ ng theo đúng quy lu t c a nó (còn g i là ch ngh a xã h i th i chi n) nên có nhi u

“c ng l nh xây d ng đ t n c 1991, v n ki n đ i h i ng toàn qu c l n th VIII (1996),

IX (2001) và X (2006)

C th ng ta kh ng đ nh nh sau: t n d ng th i c , v t qua th thách, ti p t c

đ y m nh công cu c đ i m i ti n lên giành nh ng thành t u m i, ng ta đang kiên trì v n

d ng t t ng H Chí Minh nh m gi i quy t t t các v n đ d i đây:

M t là: Trong quá trình đ i m i, ph i kiên trì m c tiêu đ c l p dân t c và ch ngh a

xã h i trên n n t ng ch ngh a Mác-Lênin và t t ng H Chí Minh

- c l p dân t c và ch ngh a xã h i là m c tiêu b t bi n mà nhân dân ta đã kiên trì

ph n đ u và hy sinh, theo đu i su t h n 70 n m d i s lãnh đ o c a ng

B ng kinh nghi m l ch s c ng nh th c t c a m t dân t c b nô l nhân dân ta hi u rõ

r ng: Mu n bi n đ i tình hình nghèo nàn l c h u, sau khi giành đ c l p n c ta không có con đ ng nào khác là ph i ti n lên ch ngh a xã h i c l p dân t c là đi u ki n tiên quy t

đ th c hi n ch ngh a xã h i và ch ngh a xã h i là c s đ m b o v ng ch c cho đ c l p dân t c

Hi n nay chúng ta th c hi n m c tiêu “dân giàu, n c m nh, xã h i công b ng dân ch

và v n minh”, c ng chính là đ hoàn thành m c tiêu lý t ng c a ch t ch H Chí Minh và

c a nhân dân ta trong hoàn c nh m i

Chúng ta kiên quy t th c hi n: i m i nh ng không đ i h ng, không thay đ i m c tiêu, chúng ta kiên đ nh chính t bài h c c a Liên Xô và các n c ông Âu đ kh ng đ nh con đ ng phát tri n ch ngh a t b n d t khoát không ph i là con đ ng l a ch n c a chúng ta

Tuy nhiên chúng ta c ng ph i nh n th y: Xây d ng ch ngh a xã h i b quá ch đ phát tri n TBCN là m t s nghi p khó kh n và ph c t p

Hi n nay chúng ta ch p nh n n n kinh t th tr ng (đây là đi u m i v i chúng ta và

ch a có ti n l trong l ch s phong trào công nhân qu c t ) nên ph i ch p nh n c m t tích

- Tiêu c c: các t n n nh buôn gian bán l n, l a đ o, ch y theo đ ng ti n, tham

nh ng, ma tuý , tình tr ng phân hoá giàu nghèo, th t h c, đói nghèo b bóc l t

m t b ph n nhân dân lao đ ng; s thoái hoá bi n ch t m t s b ph n cán b có

ch c có quy n bi n h thành nh ng ph n t phá ho i t bên trong, thành ch d a cho nh ng âm m u “di n bi n hoà bình” c a các th l c thù đ ch t bên ngoài

Nh ng câu tr l i không có s n trong t t ng H Chí Minh, nh ng Ng i ch cho ta

ph ng h ng và ph ng pháp suy ngh đ tìm ra nh ng gi i pháp h u hi u mà không đi

ch ch m c tiêu và b n ch t c a ch ngh a xã h i mà H Chí Minh đã v ch ra

Hai là: i m i là s nghi p c a nhân dân, do đó c n phát huy quy n làm ch c a nhân dân, kh i d y m nh m t t c các ngu n l c, tr c h t là ngu n l c n i sinh, đ th c

hi n công nghi p hoá, hi n đ i hoá đ t n c

Công nghi p hoá, hi n đ i hoá là m t yêu c u có tính quy lu t đ i v i các n c nông nghi p l c h u quá đ lên ch ngh a xã h i ch a qua giai đo n phát tri n CNTB, nh m tranh

th thành t u c a cách m ng khoa h c công ngh , c a giao l u qu c t đ phát tri n đ t

n c

nh ng l y ngu n l c bên trong là ch y u, c th :

- S d ng t t ngu n l c bên trong đ s d ng t t và có hi u qu ngu n l c bên ngoài