Chương1: nguồn gốc, quá trình hình thành và phát triển, đối tượng, nhiệm vụ và ý nghĩa học tập tư tưởng Hồ Chí Minh docx

Cơ sở khách quan a Bối cảnh lịch sử hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh - 1858 Thực dân Pháp nổ súng xâm lược Việt Nam - 25/8/1883 Triều đình Nhà Nguyễn ký tại Huế một “ Hiệp ước hoà bình”

Trang 2

I.CƠ SỞ HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

1 Cơ sở khách quan a) Bối cảnh lịch sử hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh

- 1858 Thực dân Pháp nổ súng xâm lược Việt Nam

- 25/8/1883 Triều đình Nhà Nguyễn ký tại Huế một “

Hiệp ước hoà bình” => thừa nhận Pháp đặt quyền

thống trị trên toàn bộ đất nước Việt Nam ( Hình thức thuộc địa và bảo hộ)

lập trong lịch sử

- Pháp thực hiện chính sách khai thác thuộc địa

+ Đẩy tốc độ lẫn bề rộng và bề sâu-> đầu tư vào nông nghiệp

+ Không xoá bỏ các quan hệ kinh tế cổ truyền

quan hệ tư bản thưc dân và cả các quan hệ phong kiến

Trang 3

b) Những tiền đề tư tưởng – lý luận

- Gi á trị nổi bật nhất của truyền thống dân tộc là chủ nghĩa yêu

nước

+ Là tài sản vô giá, là giá trị cao nhất trong bảng giá trị tinh

thần dân tộc Việt Nam

+ Là đạo lý sống, niềm tự hào của dân tộc

Hồ Chí Minh đã khẳng định: “ Lúc đầu chính chủ nghĩa yêu

nước chứ chưa phải là chủ nghĩa cộng sản đã đưa tôi tin

theo Lênin, tin theo quốc tế 3” ( Trích Con Đường dẫn tôi tới

chủ nghĩa Mác – Lênin – năm 1959)

- Truy ền thống đại đoàn kết d n th ng ống đại đoàn kết d đại đoàn kết d đ àn kết d i o n k t d ết d ân t c => ộc => Cơ sở nguồn gốc tạo n ở nguồn gốc tạo n s ngu n g c t o nồn gốc tạo n ốc tạo n ạo n ên

s c m nh Vi t namức mạnh Việt nam ạo n ệt nam

Có tính chất cộng đồng cao ( Nhà – Làng - Nước) => Đây là

cái trường tồn của lịch sử dân tộc Việt Nam

- Tinh th n nh ần nh ân ngh a thu chung ĩa thuỷ chung ỷ chung

+ Đề cao l cao lòng nhân ái, tinh th n nhần nh ân đạo no

+ Bi t n nh ng ngết ơn những người đi trước ơ sở nguồn gốc tạo n ững người đi trước ười đi trước đ ướci i tr c

+ T m ấm lòng thu chung son s tỷ chung son sắt ắt

- Truyền thống hiếu học, sẵn sàng mở cửa tiếp thu văn hoá

bên ngoài

=> Tiếp biến và chuyển hoá những giá trị văn hoá nhân loại

Đánh giặc lên ba hiềm con muộn Cưỡi chín tầng mây giận chưa cao

Một cây làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao

(Ca dao)

Một cây làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao

(Ca dao)

Trang 4

Tinh hoa văn hoỏ nhõn loại

_ T t ởng và văn hóa Ph ơng Đông:

+ nh h ởng của Nho giáo: Ảnh hưởng của Nho giáo: (Học thuyết của Khổng Tử).

Nho giáo có tính chất hai mặt,mặt tích cực và mặt tiêu cực Những mặt tích cực

đó là:

• Về chính trị: Nho giáo là một học thuyết chính trị, đạo đức, nó khuyên con ng

ời có thái độ tích cực với đời "Phò đời giúp n ớc", "hành đạo giúp đời', v.v …

• Về xã hội: Nho giáo nêu cao lý t ởng về một xã hội bình trị (an ninh, hòa

mục), một thế giới đại đồng, "Thiên hạ là của chung", "làm theo năng lực, h

ởng theo nhu cầu", v.v…

• Về nhân sinh: Nho giáo nêu cao t t ởng tu nhân d ỡng tính, coi trọng đạo đức,

chủ tr ơng từ thiên tử đến thứ dân ai cũng phải lấy tu nhân làm gốc, lấy đạo

đức làm trọng.

• Về văn hóa: Nho giáo đề cao văn hóa, lễ giáo, tạo ra truyền thống hiếu học

trong nhân dân.

• + nh h Ảnh hưởng của Nho giáo: ưởng của ng c a ủa Phật giáo

Ph t gi ật gi ỏo cú nhiều mặt tiêu cực, song những tích cực cũng đã để lại những dấu

ấn sâu sắc trong t duy, hành động của Hồ Chí Minh Những mặt tích cực đó

là:

• Phật giáo nêu cao t t ởng "vị tha, từ bi, cứu khổ, cứu nạn, th ơng ng ời nh thể

th ơng thân … ".

• *Phật giáo đề cao tinh thần bình đẳng, chống phân biệt đẳng cấp, Đức phận

nói: "Ta là phật đã thành, chúng sinh là phật sẽ thành".

• Phật giáo nêu cao nếp sống có đạo đức, trong sạch, giản dị, chăm lo làm điều

thiện.

• Phật giáo đề cao lao động chân tay, chống l ời biếng Đ a ra luật chấp tác:

"nhất nhật bất tác, nhất nhật bất thực", (không làm không có ăn)

• Phật giáo đề cao tinh thần yêu n ớc, tinh thần đấu tranh bất khuất chống

ngoại sâm Chủ tr ơng gắn bó dân với n ớc

=> Những mặt tích cực của v n hoỏ Ph ăn hoỏ Phương đ ương đ ng đụng đã đ ợc Hồ Chí Minh khai

thác để phục vụ cho sự nghiệp cách mạng của n ớc ta

Ảnh Khổng Tử

Học thuyết củat Khổng Tử có nhiều điểm không đúng, song

nh ng điều hay trong đó th ững điều hay trong đó th ỡ chúng ta nên học“

"Chỉ có ng ời cách mạng chân chính mới thu hai đ ợc những điều hiểu biết quý báu của các đời tr ớc

để lại"

Học thuyết củat Khổng Tử có nhiều điểm không đúng, song

nh ng điều hay trong đó th ững điều hay trong đó th ỡ chúng ta nên học“

"Chỉ có ng ời cách mạng chân chính mới thu hai đ ợc những điều hiểu biết quý báu của các đời tr ớc

để lại"

Bàn thờ Phật ở Việt Nam

Trang 5

- Tư tưởng văn hoá phương Tây

+ Trong Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền: Tư tưởng

tự do - bình đẳng -bắc ái của Cách mạng tư sản Pháp (

1791)=> giá trị về mặt dân chủ

+ Tuyên ngôn độc lập của Hoà Kỳ 1776 => giá trị độc lập

dân tộc - trở thành tuyên ngôn đầu tiên các quốc gia

thuộc địa đầu tiên trên thế giới thoát khỏi cai trị thực

dân

+ Ảnh hưởng phong cách dân chủ từ chính cuộc sống thực

tiễn của các nhà khai sáng Pháp:Rutxo với “ Khế ước

xã hội”; Montexkio “ Tinh thần pháp luật”

+ Lòng nhân ái của Thiên chúa giáo

. Xuất pháp từ nguồn gốc ra đời

. Thế hiện trong những lời răn dạy của Chúa

-> Hồ Chí Minh nói: Nếu đức chúa Jesu còn sống, tôi tin

chắc rằng ông sẽ tìm cách đi lên CNXH

Các nhà khai sáng PhápBàn về khế ước xã hội

Phá ngục Baxti Bìa bản tuyên ngôn độc lập

Hoà kỳ

Bìa bản tuyên ngôn độc lập

Hoà kỳ

Nhà thờ thánh Phêro ở Vatican

Trang 6

C¸c nhµ khai s¸ng cña chñ nghÜa M¸c Lªnin – Lªnin

c Chủ nghĩa Mác - Lênin

Tuyên ngôn Đảng Cộng sản

(1848)

Trang 7

Phương pháp duy vật biện chứng

Tư tưởng

Hồ Chí Minh phát triển

về chất

Tư tưởng

Hồ Chí Minh thuộc

hệ tư tưởng Mác - Lênin

Tính khoa học sâu sắc

Tính cách mạng triệt để

“Bây giờ học thuyết nhiều, chủ nghĩa nhiều nhưng chủ nghĩa

chân chính nhất, chắc chắn nhất, cách mạng nhất là chủ nghĩa

Lênin”

(Hồ Chí Minh toàn tập, NXB CTQG 2000, T2, Trg.257)

Trang 8

2) Phẩm chất cá nhân của Hồ Chí Minh

Phẩm chất

cá nhân của Hồ Chí

Tư duy độc lập, sáng tạo, nhạy bén

Trang 9

II Qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn t t ëng Hå ChÝ

Minh.

Các giai đoạn trong quá trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh

1945 - 1969TiÕp tôc ph¸t triÓn míi

1930 - 1945

Giữ vững quan điểm, kiên trì

con đường đã xác định cho

Trang 10

1 Thêi kú h×nh thµnh t t ëng yªu n íc, th ¬ng nßi (Tr íc n¨m 1911 )

- §©y lµ thêi kú Hå ChÝ Minh tÝch lòy kiÕn thøc, tiÕp nhËn truyÒn thèng yªu n íc vµ nh©n nghÜa cña d©n

téc HÊp thô vèn v¨n hãa Quèc häc, H¸n häc, vµ b íc ®Çu tiÕp xóc víi v¨n hãa Ph ¬ng T©y.

Sông Lam – Núi Hồng và làng Sen quê cha Hoàng Trù quê mẹ

QUÊ HƯƠNG NGHĨA TRỌNG TÌNH CAO NĂM MƯƠI NĂM ẤY BIẾT BAO NHIÊU TÌNH

Người về thăm quê

Nguyễn Tất Thành khi học tại trường

quốc học Huế

Nguyễn Tất Thành khi học tại trường

quốc học Huế

Nguyễn Sinh Cung lúc nhỏ

thường nghe cha và các bạn của

ông bàn về thế sự

Nguyễn Sinh Cung lúc nhỏ

thường nghe cha và các bạn của

Trang 11

Các phong trào yêu nước

Toàn thể dân tộc Việt Nam

Thực dân Pháp xâm lược

Nông dân Việt Nam

Địa chủ phong kiến

Khủng hoảng đường lối cứu nước

Trang 12

2 Thêi kú t×m tßi con ® êng cøu n íc, gi¶i phãng d©n téc (1911 -

Trang 13

Thêi kú t×m tßi con ® êng cøu n íc, gi¶i phãng d©n téc (1911 -

1920)

6/1911 1917 1919 7/1920 12/1920 Thời gian

Mức độ

Trang 14

Phỏp

(1911)

Mỹ (1913)

Anh (1913 - 1917)

Liờn Xụ (1923 - 1924)

Trung Quống đại đoàn kết dc (1924 - 1930)

Đây là thời kỳ Hồ Chí Minh bôn ba khắp châu lục để tỡm tòi con đ ờng cứu n ớc, giải

phóng dân tộc.

- N Năm 1911, Hồ Chí Minh, đến Pháp tìm hiểu cách mạng t sản Pháp, và Bản Tuyên ngôn nhân quyền và

dân quyền, với mục tiêu là "tự do, bình đẳng, bác ai" (1791)

- Năm 1912 - 1913, Hồ Chí Minh đến Mỹ tìn hiểu cách mạng Mỹ (1776) và Bản Tuyên ngôn độc lập về

quyền bình đẳng, quyền sống, quyền tự do, quyền m u cầu hạnh phúc của con ng ời

- Năm 1913 - 1917, Hồ Chí Minh đến Anh để tìm hiểu cuộc cách mạng t sản - cuộc cách mạng công

nghiệp đầu tiên trên thế giới để xem xét đời sống của các tầng lớp nhân dân lao động và cách thức quản lý

nhà n ớc của giai cấp t sản

- Năm 1917 - 1920, Hồ Chí Minh trở lại Pháp:

* Tham gia Hội những ng ời yêu n ớc, vào Đảng xã hội Pháp (1918.)

* Gửi Bản yên sách 8 điểm đến Hội nghị Vec-Xây, đòi quyền tự do, dân chủ cho ng ời Việt Nam (1919)

* Tỡm thấy ở "Luận c ơng của LêNin" con đ ờng cứu n ớc đúng đắn; biểu quyết tán thành quốc tế cộng sản,

tham gia sáng lập Đảng Cộng sản Pháp (1920)

=> Đây là một b ớc chuyển biến cơ bản về chất trong t t ởng cứu n ớc của Hồ Chí Minh

Đây là thời kỳ Hồ Chí Minh bôn ba khắp châu lục để tỡm tòi con đ ờng cứu n ớc, giải

phóng dân tộc.

- Năm 1911, Hồ Chí Minh, N đến Pháp tìm hiểu cách mạng t sản Pháp, và Bản Tuyên ngôn nhân quyền và

dân quyền, với mục tiêu là "tự do, bình đẳng, bác ai" (1791)

- Năm 1912 - 1913, Hồ Chí Minh đến Mỹ tìn hiểu cách mạng Mỹ (1776) và Bản Tuyên ngôn độc lập về

quyền bình đẳng, quyền sống, quyền tự do, quyền m u cầu hạnh phúc của con ng ời

- Năm 1913 - 1917, Hồ Chí Minh đến Anh để tìm hiểu cuộc cách mạng t sản - cuộc cách mạng công

nghiệp đầu tiên trên thế giới để xem xét đời sống của các tầng lớp nhân dân lao động và cách thức quản lý

nhà n ớc của giai cấp t sản

- Năm 1917 - 1920, Hồ Chí Minh trở lại Pháp:

* Tham gia Hội những ng ời yêu n ớc, vào Đảng xã hội Pháp (1918.)

* Gửi Bản yên sách 8 điểm đến Hội nghị Vec-Xây, đòi quyền tự do, dân chủ cho ng ời Việt Nam (1919)

tham gia sáng lập Đảng Cộng sản Pháp (1920)

=> Đây là một b ớc chuyển biến cơ bản về chất trong t t ởng cứu n ớc của Hồ Chí Minh

Trang 16

Bản yêu sách 8 điểm gửi đến hội nghị Véc- xây ( 1919)

“Bản yêu sách” nổi tiếng của người thanh niên yêu nước Nguyễn Ái Quốc gửi Hội nghị Versailles năm 1919 đó, bao gồm 8 điểm là:

1- Ân xá toàn thể chính trị phạm Việt Nam

2- Cải cách nền pháp lý Đông Dương, cho người Việt Nam cũng được bảo đảm về mặt pháp lý như người Âu, bỏ hẳn Tòa án đặc biệt, công cụ để khủng bố những

người Việt Nam lương thiện nhất

3- Tự do báo chí và tự do tư tưởng

4-Tự do lập hội và tự do hội họp

5-Tự do cư trú ở nước ngoài và tự do ra nước ngoài

6-Tự do học tập và mở các trường kỹ thuật và chuyên nghiệp cho người bản xứ ở khắp các tỉnh

7-Thay thế chế độ sắc lệnh bằng chế độ luật pháp

8-Phải có đại biểu thường trực người Việt Nam do người bản xứ bầu ra, ở bên cạnh Nghị viện Pháp để trình bày nguyện vọng của người bản xứ”

=> Sau “Bản yêu sách 8 điểm” gửi Hội nghị Versailles, lần đầu tiên dư luận ở Pháp,

và ở Việt Nam biết đến cái tên Nguyễn Ái Quốc, một thanh niên Việt Nam trẻ tuổi đấu tranh cho độc lập, tự do, dân chủ cho nhân dân Việt Nam

“Bản yêu sách” nổi tiếng của người thanh niên yêu nước Nguyễn Ái Quốc gửi Hội nghị Versailles năm 1919 đó, bao gồm 8 điểm là:

1- Ân xá toàn thể chính trị phạm Việt Nam

2- Cải cách nền pháp lý Đông Dương, cho người Việt Nam cũng được bảo đảm về mặt pháp lý như người Âu, bỏ hẳn Tòa án đặc biệt, công cụ để khủng bố những

người Việt Nam lương thiện nhất

3- Tự do báo chí và tự do tư tưởng

4-Tự do lập hội và tự do hội họp

5-Tự do cư trú ở nước ngoài và tự do ra nước ngoài

6-Tự do học tập và mở các trường kỹ thuật và chuyên nghiệp cho người bản xứ ở khắp các tỉnh

7-Thay thế chế độ sắc lệnh bằng chế độ luật pháp

8-Phải có đại biểu thường trực người Việt Nam do người bản xứ bầu ra, ở bên cạnh Nghị viện Pháp để trình bày nguyện vọng của người bản xứ”

=> Sau “Bản yêu sách 8 điểm” gửi Hội nghị Versailles, lần đầu tiên dư luận ở Pháp,

và ở Việt Nam biết đến cái tên Nguyễn Ái Quốc, một thanh niên Việt Nam trẻ tuổi đấu tranh cho độc lập, tự do, dân chủ cho nhân dân Việt Nam

Trang 17

Nguyễn Ái Quốc tại đại hội Tua tháng 12 năm 1920

Trang 18

3 Thời kỳ hình thành cơ bản t t ởng về cách mạng Việt Nam (1921 - 1930)

Đây là thời kỳ Hồ Chí Minh hoạt động thực tiễn và lý luận cực kỳ sôi nỗi, phong phú, hình thành cơ bản về t t

ởng cách mạng Việt Nam

Về hoạt động thực tiễn:

•+ Năm 1921 - 1923: Hồ Chí Minh tham gia ban nghiên cứu thuộc địa của

Đảng cộng sản Pháp, tham gia sáng lập "Hội liên hiệp thuộc địa" xuất bản

Báo Ng ời cùng khổ", nhằm truyền bá Chủ nghĩa Mác-Lênin vào các n ớc

thuộc địa

•+ Năm 1923 - 1924: Hồ Chí Minh đến Liên Xô hoạt động trong Quốc tế

Cộng sản, Ng ời đã bày tỏ quan điểm của mình và cách mạng giải phóng dân

tộc thuộc địa và kêu gọi Quốc tế Cộng sản giúp đỡ cách mạng thuộc địa

•+Năm 1924 - 1927: Hồ Chí Minh đi Trung Quốc làm nhiệm vụ đặc phái

viên của Quốc tế Cộng sản Trong thời gian ở Trung Quốc, Ng ời đã có

những hoạt động sau:

•* Năm 1924, tổ chức "Hội liên hiệp các dân tộc bị áp bức ở á Đông"

•* Năm 1925, thành lập "Hội Việt Nam cách mạng thanh niên", ra tờ báo

thanh niên, mở lớp huấn luyện chính trị, đào tạo cán bộ và đ a họ về n ớc hoạt

động

•+ Năm 1928 - 1929: Hồ Chí Minh hoạt động ở Thái Lan, chỉ đạo phong

trào yêu n ớc của Việt kiều ở Thái Lan

•+ Năm 1929 - 1930: Hồ Chí Minh trở lại Trung Quốc chủ trì Hội nghị

thành lập Đảng (3/2/1930) tại bán đảo "Cửu Long" (H ơng Cảng Trung Quốc

Bỏo “ Người cựng khụ’

Số nhà 13/1 phố Văn Minh - Trụ sở chớnh của Hội Việt nam cỏch mạng thanh niờn

Bỏo Thanh niờn

cơ quan ngụn luận của Hội

Bỏo Thanh niờn

cơ quan ngụn luận của Hội

Trang 19

- Về hoạt động lý luận:

Nh ng công trừng công tr ỡnh nh "Bản án chế độ thực dân Pháp", xuất bản năm 1925, “Đ ờng cách mệnh" xuất bản năm

1927, "Chính c ơng Sách l ợc vắn tắt", do Ng ời khởi thảo thông qua ở Hội nghị thành lập Đảng (3 - 2 - 1930), và những bài viết của Hồ Chí Minh trong thời kỳ này đã thể hiện những quan điểm lớn về cách mạng Việt Nam Có thể tóm tắt nội dung chính những quan điểm đó nh sau:

+ Về mục tiêu và con đ ờng đi lên của cách mạng Việt Nam:

Hồ Chí Minh chủ tr ơng làm "Dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới xã hội cộng sản" (C ơng lĩnh chính trị (2/30)

+ Về mối quan hệ cách mạng giải phóng dân tộc và cách mạng vô sản:

Cách mạng giải phóng dân tộc là một bộ phần của cách mạng vô sản, đi theo quy đạo của cách mạng vô sản Giải phóng dân tộc gắn liền với giải phóng giai cấp Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội

+ Về cách mạng thuộc địa và cách mạng chính quốc:

Cách mạng thuộc địa và cách mạng chính quốc có quan hệ với nhau, nh ng không phụ thuộc vào nhau, cách mạng thuộc địa có thể nổ ra và giành thắng lợi tr ớc cách mạng chính quốc, tạo điều kiện cho cách mạng chính quốc phát triển

+ Về nhiệm vụ của cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa:

Cách mạng thuộc địa tr ớc hết là một cuộc "dân tộc cách mệnh" đánh đuổi đế quốc xâm l ợc, giành lại độc lập, tự do

Cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa phải liên minh với các lực l ợng cách mạng thế giới, nh ng không đ

ợc ngồi chỗ, ỷ lại vào bên ngoài…

+ Về vai trò của Đảng:

Cách mạng muốn thành công tr ớc hết phải có Đảng Cách mạng Đảng có vững cách mạng mới thành công

Đảng muốn vững phải có chủ nghĩa Mác-Lênin "làm cốt"

Kết luận: Nh vậy, từ "Bản án chế độ thực dân pháp, "Đ ờng cách mạng" đến "Chính c ơng, Sách l ợc vắn tắt",

đánh dấu sự hình thành cơ bản t t ởng Hồ Chí Minh về cách mạng Việt Nam