+ Từ sau cách mạng t10 Nga, với sự ra đời của quốc tế cộng sản 3-1919, phong trào công nhân trong các nước tư bản phương tây và phong trào giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa phương
Trang 1ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP Câu 1: Phân tích cơ sở hình thành tưởng HCM? Cơ sở nào là quan trọng nhất quyết định bản chất tưởng HCM?
Trả lời:
1 – Cơ sở hình thành:
a.cơ sở khách quan:
● Bối cảnh lịch sử:
- Bối cảnh trong nước:
+ Chính quyền triều Nguyễn khuất phục trước cuộc xâm lược của tư bản pháp, ký kết các hiệp ước đầu hang, thừa nhận nền bảo hộ thực dân Pháp trên toàn cõi VN
+ Đến cuối thế kỉ XIX, các cuộc khởi nghĩa vũ trang dưới khẩu hiệu “Cần Vương“ lần lược thất bại Hệ tưởng phong kiến tỏ ra lỗi thời trước nhiệm vụ lịch sử
+ Ảnh hưởng các trào lưu cải cách ở Nhật Bản, Trung Quốc, phong trào yêu nước của nhân dân
ta dần sang xu hướng dân chủ
+ Phát huy truyền thống yêu nước của dân tộc, các sĩ phu nho học tiến bộ, thức thời, tiêu biểu như Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh đã cố gắng tổ chức và vận động cuộc đấu tranh yêu nước chống Pháp theo mục tiêu và phương pháp mới Song đều thất bại
- Bối cảnh thời đại:
+ CNTB từ giai đoạn cạnh tranh tự do chuyển sang giai đoạn độc quyền đã xác lập quyền thống trị của chúng trên phạm vi toàn thế giới CNTB đã trở thành kẻ thù chung của các dân tộc thuộc địa
+ Năm 1917 cách mạng T10 Nga thành công cuộc cách mạng vĩ đại này đã làm "thức tỉnh các dân tộc châu Á" Cách mạng T10 Nga đã lật đổ nhà nước tư sản, thiết lập chính quyền xô viết,
mở ra một thời kỳ mới trong lịch sử loài người
+ Từ sau cách mạng t10 Nga, với sự ra đời của quốc tế cộng sản (3-1919), phong trào công nhân trong các nước tư bản phương tây và phong trào giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa phương đông càng có quan hệ mật thiết với nhau hơn trong cuộc đấu tranh chống kẻ thù chung là chủ nghĩa đế quốc
● Những tiên đề tư tưởng - lý luận:
- Giá trị truyền thống dân tộc:
Dân tộc ta có những truyền thống hết sức đặc sắc như: truyền thống yêu nước, kiên cường bất khuất, tinh thần tương thân tương ái, lòng nhân nghĩa, trí thông minh, sáng tạo, quí trọng hiền tài…Trong đó chủ nghĩa yêu nước truyền thống là tư tưởng Chính sức mạnh của chủ nghĩa yêu nước đã thúc đẩy Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu nước
- Tinh hoa văn hóa nhân loại:
Trang 2+ Kết hợp các giá trị truyền thống của phương Đông với các thành tựu hiện đại của văn minh phương Tây – đó chính là nét đặc sắc trong quá trình hình thành nhân cách và văn hóa HCM + Đối với văn hóa phương Đông, Người tiếp thu những mặt tích cực của Nho Giáo và Phật Giáo + Bên cạnh HCM còn nghiên cứu tiếp thu ảnh hưởng của nền văn hóa dân chủ và cách mạng phương Tây Người trực tiếp đọc và tiếp thu các tư tưởng về tự do, bình đẳng
● Chủ nghĩa Mác – Lênin:
+ Chủ nghĩa mác – lênin là cơ sở thế giới quan và phương pháp luận của tư tưởng HCM
+ Việc tiếp thu chủ nghĩa Mác – lênin ở HCM diễn ra trên nền tảng của những tri thức văn hóa tinh túy được chắc lọc, hấp thụ và 1 vốn chính trị, 1 vốn hiểu biết phong phú, được tích lũy qua thực tiễn hoạt động đấu tranh vì giải phóng dân tộc
+ Người tiếp thu học thuyết Mác – lênin một cách có chọn lọc, không rập khuôn máy móc, không sao chép giáo điều
b Nhân tố chủ quan:
- Khả năng tư duy và trí tuệ HCM: HCM khám phá các qui luật vận động xã hội, đời sống văn hóa và cuộc đấu tranh của các dân tộc trong hoàn cảnh cụ thể để khái quát thành lý luận, đem lý luận chỉ đạo hoạt động thực tiễn và được kiểm nghiệm trong thực tiễn Nhờ vậy, lý luận của HCM mang giá trị khách quan, cách mạng và khoa học
- Phẩm chất đạo đức và năng lực hoạt động thực tiễn: Phẩm chất, tài năng của HCM biểu hiện ở bản lĩnh kiên định, luôn tin tưởng nhân dân, khiêm tốn, bình dị, ham học hỏi, có đầu óc thực tiễn,
sự khổ công học tập để chiếm lĩnh đỉnh cao tri thức nhân loại…
2 – Nhân tố chủ quan là quan trọng nhất Vì trong cùng 1 điều kiện nhưng các nhà yêu nước tiền
bối và cùng thời với HCM chưa nhận thấy hoặc nhận thức chưa đúng về sự thay đổi của dân tộc
và thời đại Nhưng với khả năng tư duy, trí tuệ, phẩm chất đạo đức và năng lực hoạt động thực tiễn người đã đưa ra những lí luận mang giá trị khách quan, cách mạng, khoa học
Câu 2: tưởng HCM đã trải qua những giai đoạn hình thành và phát triển nào? Tại sao nói đến năm 1930 tư tưởng HCM về con đường CMVN được hình thành cơ bản?
Trả lời:
Tư tưởng Hồ Chí Minh không hình thành ngay một lúc mà trải qua bằng quá trình tìm tòi, khảo nghiệm, xác lập, phát triển, hoàn thiện, gắn với quá trình hoạt động Cách mạng phong phú của Người Tư tưởng Hồ Chí Minh hình thành và phát triển qua 5 giai đoạn:
1 Giai đoạn hình thành tư tưởng yêu nước và chí hướng Cách mạng 1890 – 1911:
Thời trẻ sống trong môi trường gia đình, quê hương, Hồ Chí Minh tiếp thu kế thừa truyền thống yêu nước, nhân nghĩa của dân tộc, vốn văn hóa quốc học, hán học và bước đầu tiếp thu văn hóa phương Tây, chứng kiến cảnh sống nô lệ lầm than của dân tộc, tiếp thu tinh thần bất khuất của các bậc cha anh, hình thành hoài bão cứu nước cứu dân
2 Giai đoạn tiến tới khảo nghiệm 1911 – 1920: Tìm thấy con đường cứu nước, giải phóng dân tộc
Đi qua 30 nước, chặng đường 22 vạn km, tìm hiểu các cuộc cách mạng lớn của thế giới, khảo sát cuộc sống của các dân tộc bị áp bức, tiếp xúc với cương lĩnh Lê Nin, tiến thẳng con đường giải phóng dân tộc chân chính
Trang 3Người đứng hẳn về quốc tế 3, tham gia sáng lập Đảng cộng sản Pháp Sự kiện đó đánh dấu bước chuyển biến về bản chất tư tưởng của Người, từ chủ nghĩa yêu nước đến chủ nghĩa Mác Lê Nin,
từ giác ngộ dân tộc đến giác ngộ giai cấp, từ người yêu nước trở thành người cộng sản
3 Giai đoạn hình thành cơ bản TTHCM về con đường Cách Mạng Việt Nam 1920 – 1930:
Hồ Chí Minh hoạt động tích cực trong ban nghiên cứu thuộc địa Đảng Cộng sản Pháp
Sáng lập Hội Liên Hiệp thuộc địa
Xuất bản báo “Leparia“ tuyên truyền chủ nghĩa Mác vào thuộc địa
Ngày 13/6/1924 sang “Mascơva” dự Đại hội 5 quốc tế cộng sản, Đại hội quốc tế nông dân, Đại hội quốc tế Thanh niên, Quốc tế cứu tế đỏ, công hội đỏ
Tháng 12/1924 về Quảng Châu, tổ chức Việt Nam Thanh Niên Cách Mạng Đồng Chí Hội, xuất bản báo Thanh Niên, mở lớp huấn luyện hội Cách Mạng đưa về nước hoạt động
Viết tác phẩm “Bản án chế độ thực dân Pháp” và “Đường Cách Mệnh”
Tháng 2/1930 chủ trì hợp nhất các tổ chức cộng sản trong nước, sáng lập Đảng cộng sản Việt Nam, soạn các văn kiện, các văn kiện này cùng với tác phẩm bản án… đường Cách Mệnh,… đánh dấu sự hình thành về cơ bản tư tưởng Hồ Chí Minh
4 Giai đoạn vượt qua thử thách, kiên trì con đường cách mạng được xác định 1930 – 1941:
Do không sát tình hình Đông Dương, lại bị chi phối bởi quan điểm tả khuynh của Đại hội 6 (1928) quốc tế Cộng Sản đã chỉ trích đường lối Hồ Chí Minh vạch ra trong Hội Nghị 3/2/ 1930 (Cải lương, dân tộc chủ nghĩa dẫn tới hẹp hòi, không quan tâm đấu tranh giai cấp, không quan tâm cách mạng thế giới, không thành lập liên bang Đông Dương)
Vì thế Hội nghị Trung Ương 10/1930, ra “án Nghị quyết”, thủ tiêu văn kiện 3/2/1930, đổi tên Đảng; thời gian này, Hồ Chí Minh tiếp tục hoạt động ở quốc tế Cộng Sản, nghiên cứu chủ nghĩa Mác Lê Nin và chỉ đạo cách mạng Việt Nam, kiên định bảo vệ quyết định của mình
Đại hội 7 Quốc tế cộng sản (1935) đã tự kiểm điểm, phê bình về khuynh hướng “tả”, “Cô độc”,
“hẹp hòi”, dẫn tới buông lơi ngọn cờ dân tộc, dân chủ để cho các Đảng TTS của các nước nắm lấy chống phá Cách Mạng
Vì thế ĐH 7 chỉ đạo chuyển hướng chiến lược Cách mạng thế giới, tập trung thành lập mặt trận dân chủ chống phát xít, chống chiến tranh, bảo vệ hòa bình
Đến 1936, Đảng ta càng thấy được những khuynh hướng biệt phái, cô độc, tả khuynh, hẹp hòi trước đây và chuyển dần hướng chỉ đạo chiến lược, từng bước trở về với đường lối văn kiện 3/2 với tư tưởng Hồ Chí Minh
5 Thời kỳ từ 1945 – 1969: Tư tưởng HCM tiếp tục phát triển và hoàn thiện
Trang 4Ngày 23-9-1945, thực dân Pháp gây hấn ở Nam Bộ còn miền Bắc, hơn 20 vạn quân Tưởng kéo vào hòng thực hiện âm mưu tiêu diệt Đảng ta,bóp chết nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa còn non trẻ Trước tình hình đó, Người chủ trương củng cố chính quyền non trẻ, đẩy lùi giặc đói, giặc dốt, khắc phục nạn tài chính thiếu hụt
19-12-1946 HCM phát động cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân pháp.1951 ĐHĐB toàn quốc lần thứ II của Đảng, đưa Đảng ra hoạt động công khai với tên Đảng Lao Động Việt Nam Năm 1954 cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp kết thúc thắng lợi Đó là sự thắng lợi của sự lãnh đạo tài tình sáng suống của Đảng, đứng đầu là chủ tịch HCM, thắng lợi của đường lối chiến tranh của nhân dân ta, toàn dân đánh giặc, bảo vệ thành quả CMT8
Sau hiệp định Giơnevơ năm 1954 tuy miền Bắc hoàn toàn giải phóng nhưng đất nước bị chia cắt HCM cùng Đảng đã sớm xác định kẻ thù chính và đề ra nhiệm vụ khác nhau mỗi miền
Chính vì đó, trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng nước ta, tư tưởng HCM về nhiều vấn đề tiếp tục bổ sung va phát triển, hợp thành 1 hệ thống những quan điểm lí luận về cách mạng VN
Đến năm 1930 tư tưởng HCM về con đường CMVN được hình thành cơ bản vì:
+ Xác định rõ mục tiêu con đường cách CMVN là đánh đuổi bọn ngoại xâm, giành độc lập, tự do
+ Xác định bộ phận CMVN so với thế giới CM giải phóng dân tộc thuộc địa là 1 bộ phận của
CM vô sản thế giới có mối quan hệ khăn khít với nhau nhưng không phụ thuộc vào nhau
+ Xác định lực lượng nòng cốt là nông dân, đồng thời thu hút các tầng lớp khác vào tuyến đấu tranh chung của dân tộc
+ Xác định lãnh đạo CMVN chính là Đảng Cộng Sản
+ Tập trung sức mạnh của khối đại đoàn kết dân tộc
+ Sử dụng bạo lực CM để giành và giữ thành quả CM
Câu 3: Hãy nêu những luận điểm cơ bản của tư tưởng HCM về vấn đề dân tộc và nêu ý nghĩa của nó đối với công cuộc đổi mới nước ta hiện nay?
Trả lời:
Nội dung cốt lỗi của tư tưởng HCM về vấn đề dân tộc là giành được độc lập dân tộc được thể hiện qua 3 luận điểm:
1 Độc lập, tư do là quyền thiêng liêng và bất khả xâm phạm của tất cả các dân tộc:
a Tất cả các dân dtoocj trên TG đều bình đẳng:
- Tư tưởng này của HCM thể hiện rõ trong hành động và trong rất nhiều bài nói, bài viết của
mình, song rõ nhất và tập trung nhất là ở “Tuyên ngôn độc lâp” khai sinh ra nước VNDCCH năm
1945 Mở đầu bản Tuyên ngôn, HCM đã trích 1 đoạn của bản Tuyên ngôn năm 1776 của Mỹ nói
về quyền bình đẳng: “Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng Tạo hoá cho họ những quyền ko ai có thể xâm phạm được Trg những quyền ấy có quyền đc sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc” Người nhận định đây là lời bất hủ, suy rộng ra câu ấy có nghĩa là: Tất cả các dân tộc trên TG đều bình đẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do Đồng thời Người còn trích dẫn Bản Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền của CMTS Pháp năm 1791: “Người ta sinh ra có quyền tự do và bình đẳng về quyền lợi và phải luôn luôn được tụ do và bình đẳng” Người khẳng định: “Đó là những lẽ phải không ai chối cãi được”
- Thiên tài HCM là người đã sử dụng Tuyên ngôn TS để đấu tranh cho lợi ích của dân tộc mình, biến quyền tự do, bình đẳng, hạnh phúc cá nhân theo kiểu TS thành quyền bình đẳng của cả dân tộc VN, của các dân tộc trên TG, ko phân biệt màu da, chủng tộc
=> TT vĩ đại này của HCM mang tính quốc tế, tính thời đại và tính nhân văn sâu sắc
b Độc lập dân tộc phải là độc lập thật sự, độc lập hoàn toàn:
Trang 5- Một dân tộc không những có quyền bình đẳng với các dân tộc khác trên thê giới mà còn phải được hửong nền độc lập thật sự, độc lập hoàn toàn Chỉ khi nào được hưởng độc lập thật sự thì dân tộc đó mới thật sự bình đẳng
- Độc lập thật sự, độc lập hoàn toàn theo Hồ Chí Minh phải đảm bảo những nguyên tắc sau: + Dân tộc đó có đầy đủ chủ quyền quốc gia về chính trị, kinh tế, an ninh và toàn vẹn lãnh thổ + Mọi vấn đề chủ quyền quốc gia Việt Nam phải do người Việt Nam giải quyết Mọi sự ủng hộ giúp đỡ Việt Nam đấu tranh giành độc lập tự do đều được nhân dân Việt Nam hoan nghênh ghi nhớ song nhân dân Việt Nam không chấp nhận bất cứ sự can thiệt thô bạo nào
+ Giá trị và ý nghĩa thật sự của độc lập dân tộc phải thể hiện ở quyền tự do hanh phúc của nhân dân Theo Người, quyền độc lập, tự do là quyền thiêng liêng, là trên hết Dù có phải hy sinh đến đâu cũng phải giành và giữ cho được độc lập
c Độc lập dân tộc trong hòa bình chân chính:
+ Hồ Chí Minh luôn giơ cao ngọn cờ đấu tranh giành độc lập, bảo vệ chủ quyền quốc gia
+ Hồ Chí Minh là hiện thân của khát vọng hòa bình, tư tưởng này của Người được thể hiện rất rõ mỗi khi nên độc lập dân tộc bị đe dọa
2 Chủ nghĩa dân tộc là một động lực lớn ở các nước đấu tranh giành độc lập
Xuất phát từ sự phân tích quan hệ giai cấp trong xã hội thuộc địa, từ truyền thống dân tộc Việt Nam, Hồ Chí Minh đã đánh giá cao sức mạnh của chủ nghĩa dân tộc mà những người cộng sản phải nắm lấy và phát huy và Người cho đó là “một chính sách cách mạng mang tính hiện thực tuyệt vời”
3 Kết hợp nhuần nhuyễn dân tộc với giai cấp, độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa yêu nước với chủ nghĩa quốc tế.
+ Ngay từ khi lựa chọn con đường cách mạng vô sản, ở Hồ Chí Minh đã có sự gắn bó thống nhất giữa dân tộc và giai cấp, dân tộc và quốc tế, độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội
+ Tư tưởng Hồ Chí Minh vừa phản ánh quy luật khách quan của sự nghiệp giải phóng dân tộc trong thời đại cách mạng vô sản, vừa phản ánh mối quan hệ khăng khít giữa mục tiêu giải phóng giai cấp, giải phóng con người Xóa bỏ ách áp bức dân tộc mà không xoá bỏ tình trạng bóc lột và
áp bức giai cấp thì nhân dân lao động vẫn chưa giải phóng được Chỉ có xóa bỏ tận gốc tình trạng
áp bức bóc lột, chỉ có thiết lập một nhà nước thực sự của dân, do dân và vì dân mới đảm bảo cho người lao động quyền làm chủ, độc lập dân tộc với tự do và hạnh phúc của con người
+ Là một chiến sĩ quốc tế chân chính, Hồ Chí Minh không chỉ đấu tranh cho độc lập của dân tộc
mà còn đấu tranh cho độc lập dân tộc của tất cả các dân tộc bị áp bức
+ Nêu cao tinh thần dân tộc tự quyết, nhưng Hồ Chí Minh không quên nghĩa vụ quốc tế trong việc ủng hộ các cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc trên thế giới
●Ý nghĩa của nó đối với công cuộc đổi mới nước ta hiện nay:
+ Giải quyết các vấn đề dân tộc của giai cấp công nhân, đề cao vị trí và vai trò cua họ trong xã hội
+ Xác định đúng đắn con đường giải phóng dân tộc và định hướng lối đi trong XH mới của VN + Kết hợp nội lực của dân tộc với sức mạnh thời đại để phát huy sức mạnh của dân tộc
Tóm lại, TTHCM về vấn đề dân tộc là hệ thống quan điểm vừa mang tính khách quan đúng đắn, vừa có tính CM sâu sắc thể hiện sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa vấn đề dân tộc với giai cấp, độc lập dân tộc với CNXH, chủ nghĩa yêu nước với chủ nghĩa quốc tế TT này không chỉ có giá trị trg lịch sử CMVN mà còn có ý nghĩa lớn lao đối với CMTG trong thời đại ngày nay
Câu 4: Hãy trình bày những luận điểm cơ bản trong tư tưởng HCM về cách mạng giải phóng dân tộc Luận điểm nào thể hiện rõ nhất tính sáng tạo lý luận của HCM? Tại sao? Trả lời:
1 Trong tư tưởng HCM về CMGPDT bao gồm 5 luận điểm:
Trang 6● Luận điểm 1: CMGPDT muốn thắng lợi phải đi theo con đường CM vô sản.
- Ngay từ khi mới ra đời, giai cấp TS đóng vai trò là người lãnh đạo các tầng lớp ND đấu tranh chống chế độ PK, chống ách áp bức bóc lột PK đối với các dân tộc, góp phần hình thành nên các QG dân tộc cơ bản
- Khi CNTB chuyển sang giai đoạn ĐQCN chính nó đã trở thành kẻ áp bức bóc lột các dân tộc khác một cách dã man và tàn bạo, ngọn cờ dân tộc đã chuyển sang tay giai cấp VS, người đại diện cho LLSX tiên tiến của thời đại
- Giai cấp VS là giai cấp lãnh đạo CMGPDT vì mang những phẩm chất:
+ Là người CM triệt để nhất
+ Có tính kỷ luật và đoàn kết cao
+ Đại diện cho LLSX mới
+ Có hệ tư tưởng riêng
- Sau khi khảo sát các phong trào trong nước và trên TG, Người thấy sau CM người dân vẫn chưa được hưởng tự do, hạnh phúc, Người đã gọi đó là cuộc CM chưa đến nơi Còn ở CM Nga, Người đã gọi đó là cuộc CM đến nơi Vì thế VN phải đi theo con đường CM Nga HCM khẳng định: Sự nghiệp GPDTVN phải đặt dưới sự lãnh đạo của gc CN, phải đi theo con đường CMVS, phải đặt CMDTDCND trong quĩ đạo của CMVS, là một bộ phận của CMTG “Đây là sự phát hiện đầy sáng tạo của HCM”
● Luận điểm 2: CMGPDT trong thời đại mới phải do Đảng Cộng sản lãnh đạo.
- Các vấn đề đặt ra trong CMGPDT là:
+ Ai là người lãnh đạo PT?
+ Những giai cấp nào, những liên minh giai cấp nào là lực lượng nòng cốt?
- Người khẳng định: Trong điều kiện CMVN muốn thành công phải có ĐCM lãnh dạo, Đảng có vững CM mới thành công, Đảng muốn vững phải có chủ nghĩa làm nòng cốt
- Theo HCM: Trong thời đại ngày nay, CMGPDT phải chống lại một kẻ thù tàn bạo và to lớn, giữa chúng có sự liên minh mang tính quốc tế, muốn đánh thắng chúng cần có bộ tham mưu đủ khả năng, đường lối đúng đắn, PP đấu tranh khoa học, đó chính là ĐCSVN
● Luận điểm 3: Lực lượng của CMGPDT bao gồm toàn dân tộc.
- CM là việc chung của cả dân tộc có nghĩa là: Sĩ, Nông, Công, Thương đều nhất trí chống lại cường quyền Trong lực lượng đó Công, Nông là gốc của cách mệnh còn học trò, điền chủ nhỏ cũng bị TS áp bức song không cực khổ bằng công nông 3 lực lượng ấy đều là bạn của cách mệnh
- Người xác định: Kẻ thù chính của CMVN là bọn đế quốc + PK tay sai, còn phải tập trung lực lượng của toàn dân tộc để đánh đổ chúng giành lấy chính quyền
- Khi phát động cuộc khánh chiến toàn quốc chống thực dân Pháp Người kêu gọi toàn dân đánh giặc và đánh giặc bằng mọi vũ khí có trong tay Bất kỳ đàn ông, đàn bà, bất kỳ người già, người trẻ, không chia tôn giáo, đảng phái, dân tộc Hễ là người VN thì phải đứng lên đánh thực dân Pháp để cứu nước
- Tính sáng tạo: Theo Lênin: mới chỉ là lời kêu gọi, còn trg TTHCM, cuộc CMGPDT lực lượng
là toàn dân
● Luận điểm 4: CMGPDT cần được tiến hành chủ động, sáng tạo và có khả năng giành thắng lợi trước CMVS ở chính quốc.
- Trong phong trào cộng sản quốc tế đã từng tồn tại quan điểm xem thắng lợi của cách mạng thuộc địa phụ thuộc vào thắng lợi của CM vô sản ở chính quốc Đề cương về phong trào CM ở các nước thuộc địa và nửa thuộc địa được thông qua tại Đại hội VI Quốc tế cộng sản (1/9/1928) cho rằng: “Chỉ có thể thực hiện hoàn toàn công cuộc giải phóng các thuộc địa khi giai cấp vô sản giành được thắng lợi ở các nước tư bản tiên tiến” Quan điểm này vô hình chung đã giảm tính chủ động, sáng tạo của các phong trào CM ở thuộc địa Còn theo HCM: Không nhất thiết phải
Trang 7như vậy mà CMVS ở thuộc địa có thể thắng lợi trước CMVS ở chính quốc; và thực tế đã chứng minh điều đó là đúng
- Trong tác phẩm Đường kách mệnh, HCM có sự phân biệt về nhiệm vụ của CM và CM giải phóng dân tộc và cho rằng: hai thứ CM đó tuy có khác nhau nhưng có quan hệ chặt chẽ với nhau Đây là một luận điểm sáng tạo, có giá trị lý luận và thực tiễn to lớn; một cống hiến rất quan trọng của HCM vào kho tàng lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, đã được thắng lợi của phong trào CM giải phóng dân tộc trên toàn thế giới trong gần một thế kỷ qua chứng minh là hoàn toàn đúng đắn
● Luận điểm 5: CMGPDT phải được tiến hành bằng con đường cách mạng bạo lực.
- Các thế lực đế quốc sử dụng bạo lực để xâm lược và thống trị thuộc địa, đàn áp dã man các phong trào yêu nước Chế độ thực dân, tự bản thân nó đã là một hành động bạo lực của kẻ mạnh đối với kẻ yếu Chưa đè bẹp ý chí xâm lược của chúng thì chưa thể có thắng lợi hoàn toàn Vì thế con đường để giành và giữ độc lập dân tộc chỉ có thể là con đường cách mạng bạo lực Hồ Chí Minh cho rằng: Trong cuộc đấu tranh gian khổ chống kẻ thù của giai cấp và của dân tộc, cần dùng bạo lực cách mạng chống lại bạo lực phản cách mạng, giành lấy chính quyền và bảo vệ chính quyền”
- Phương châm chiến lược đánh lâu dài trong CMGPDT: Trước những kẻ thù lớn mạnh, HCM chủ trương sử dụng phương châm chiến lược đánh lâu dài
- Độc lập tự chủ, tự lực, tự cường kết hợp với tranh thủ sự giúp đỡ quốc tế là một quan điểm nhất quán trong TTHCM Trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, Người động viên sức mạnh của toàn dân tộc, đồng thời ra sức vận động, tranh thủ sự giúp đỡ quốc tế to lớn và có hiệu qủa cả về vật chất và tinh thần kết hợp với sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại để kháng chiến thắng lợi
2 Luận điểm thứ 4 thể hiện rõ tính sáng tạo lý luận của HCM Vì:
+ Nó đã thể hiện được tính tư duy độc lập của HCM Người đã chỉ trích ra quan điểm sai lầm của phong trào cộng sản quốc tế la thắng lợi của CM thuộc địa phụ thuộc vào thắng lợi CM vô sản ở chính quốc nhưng theo người thì giữa chúng có mối quan hệ mật thiết với nhau, tác động qua lại lẫn nhau
+ Đây là một luận điểm sáng tạo, có giá trị lý luận và thực tiễn to lớn; một cống hiến rất quan trọng của HCM vào kho tàng lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin về quốc tế cộng sản
Câu 5: Phân tích quan niệm của HCM về đặc trưng bản chất của CNXH và nêu ý nghĩa của quan niệm đó đối với nước ta hiện nay?
Trả lời:
- Theo Hồ Chí Minh, Chủ nghĩa xã hội có 5 đặc trưng bản chất
+ Về kinh tế: CNXH là chế độ xã hội có lực lượng sản xuất phát triển cao, gắn với sự phát triển
khoa học, kỹ thuật, văn hóa, dân giàu, nước mạnh
+ Nền tảng kinh tế là chế độ sở hữu xã hội về tư liệu sản xuất, thực hiện nguyên tắc phân phối theo lao động
+ Về chế độ chính trị: Có chế độ chính trị dân chủ, do nhân dân lao động là chủ và làm chủ, Nhà
nước là của dân, do dân, vì dân, dựa trên nền tảng liên minh công-nông-trí thức, do Đảng Cộng Sản lãnh đạo
+ Về xã hội: Có hệ thống các quan hệ xã hội lành mạnh, công bằng, bình đẳng, không còn bóc
lột, áp bức, bất công, không còn sự đối lập giữa lao động chân tay và lao động trí óc, giữa thành thị và nông thôn, con người có điều kiện phát triển toàn diện, có sự hài hòa trong phát triển giữa
xã hội và tự nhiên
+ Về lực lượng: Chủ nghĩa xã hội là của quần chúng nhân dân và do quần chúng nhân dân tự xây
dựng lấy
Trang 8Các đặc trưng này phản ánh bản chất dân chủ, nhân đạo của Chủ nghĩa xã hội, vượt hẳn các chế
độ xã hội trước đó
Ý nghĩa:
+ Định hướng tư tưởng CM cho Đảng nhằm hoàn thiện cụ thể hóa mô hình Đảng trong văn bản Đại Hội VIII
+ Xây dựng một XH dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng dân chủ văn minh
+ Do nhân dân làm chủ
+ Lực lượng sản xuất hiện đại
+ Có nền văn hóa lâu đời
+ Con đường giải phóng áp bức bóc lột
+ Là nhà nước pháp quyền của nhân dân lãnh đạo
+ Dân tộc trong nước bình đẳng, đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau cùng tiến bộ
+ Có quan hệ hữu nghị hợp tác với các nước trên thế giới
Câu 6: Phân tích quan điểm của HCM về các nguyên tắc tổ chức, sinh hoạt Đảng và nêu ý nghĩa của quan điểm đó với công tác xây dựng đảng hiện nay?
Trả lời:
Có 5 nguyên tắc tổ chức, sinh hoạt Đảng:
● Nguyên tắc tập trung dân chủ: Đây chính là nguyên tắc cơ bản nhất trong hoạt động xây dựng
Đảng, tập trung và dân chủ là hai vế của một nguyên tắc
+ Tập trung tức là phải thống nhất về mặt tư tưởng quan điểm, tổ chức, hành động Thiểu số phải phục tùng đa số, cấp dưới phải phục tùng cấp trên, đảng viên phải chấp hành nghị quýêt của Đảng
+ Dân chủ tức là mòi người được tự do bày tỏ ý kiến của mình để tìm ra chân lý
+ Mối qhệ giữa tập trung và dân chủ: tập trung trên nền tảng của dân chủ, dân chủ dưới sự chỉ đạo của tập trung
● Tập thể lãnh đạo cá nhân phụ trách
+ Về tập thể lãnh đạo, cần phải có nhiều người, nhiều người thì nhiều kinh nghiệm, người thì thấy rõ mặt này người trông thấy rõ mặt khác của vấn đề đó Góp kinh nghiệm và sự xem xét của nhiều người thì vấn đề đó được thấy rõ khắp mọi mặt mới giải quyết chu đáo khỏi sai lầm + Về cá nhân phụ trách HCM giải thích "Việc gì đã được đông người bàn bạc kỹ lưỡng rồi, kế hoạch định rõ ràng rồi, thì cần phải giao cho một người hoặc một nhóm ít người phụ trách theo
kế hoạch đó mà thi hành Như thế mới có chuyên trách, công việc mới chạy" Nếu ko có cá nhân phụ trách thì sẽ sinh cái tệ người này uỷ cho người kia, người kia uỷ cho người nọ, kết quả là ko
ai thi hành Như thế thì việc gì cũng không xong
+ Phải chú ý khắc phục tệ độc đoán chuyên quyền đồng thời phải chống lại cả tình trạng dựa dẫm tập thể, không dám quyết đoán, không dám chiu trách nhiệm
● Tự phê bình và phê bình.
+ Đây là quy luật cho sự phát triển của Đảng Mục đích của ntắc này là làm cho phần tốt trong mỗi con người nảy nở như hoa mùa xuân, làm cho mỗi tổ chức tốt lên, phần xấu bị mất đi, tức là nói đến sự chân, thiện, mỹ
+ Về thái độ, phương pháp phải tiến hành thường xuyên như ta rửa mặt hàng ngày; phải thắng thắng, chân thành, trung thực, không nể nang, ko giấu giếm và cũng không thêm bớt khuyết điểm; phải có tình thương yêu lẫn nhau
Trang 9● Kỷ luật nghiêm minh và tự giác
+ HCM rất coi trọng việc xây dựng kỷ luật nghiêm minh, tự giác coi đây là sức mạnh của Đảng + Nghiêm minh thuộc về Đảng vì đó là kỷ luật đối với cán bộ, Đảng viên ko phân biệt cao hay thấp là cán bộ lãnh đạo hay cán bộ bình thường tất cả mọi Đảng viên đều phải bình đẳng trước
kỷ luật Đảng
+ Tự giác thuộc về mỗi cán bộ Đảng viên
● Đoàn kết thống nhất trong Đảng.
+ HCM đặc biệt quan tâm đến đoàn kết thống nhất trong Đảng
+ Cơ sở để Xây dựng sự đoàn kết thống nhất trong Đảng chính là đường lối, quan điểm chính sách và điều lệ Đảng Đây là cơ sở chủ yếu để tạo nên sự thống nhất về tư tưởng, tổ chức, hành động của Đảng
+ Để Xây dựng sự thống nhất, đoàn kết trong Đảng HCM khẳng định:
(+) Phải thực hiện và mở rộng dân chủ nội bộ để cán bộ đảng viên có thể tham gia bàn bạc những vấn đề hệ trọng của Đảng và của đất nước
(+) Phải thường xuyên thực hiện tự phê bình và phê bình
(+) Phải thường xuyên tu dưỡng đạo đức cách mạng, chống chủ nghĩa cá nhân
Ý nghĩa:
+ Định hướng cho công tác sinh hoạt Đảng đã tạo cho Đảng ta thực sự cầm quyền trong sạch, vững mạnh, đủ sức để lãnh đạo CM
+ Xác định các vấn đề trong sinh hoạt, mở rộng dân chủ gắn liền với kỉ cương, thực hiện nghiêm túc phê bình va tự phê bình, căn cứ trách nhiệm của đảng viên đảm bảo ý chí yêu thương lẫn nhau
Câu 7: Trình bày những quan điểm cơ bản của HCM về đại đoàn kết dân tộc Tại sao nói: trong giai đoạn hiện nay, đại đoàn kết trong tư tưởng HCM được nâng lên một tầm cao mới một chất lượng mới?
Trả lời:
1 Những quan niệm cơ bản của HCM về đại đoàn kết dân tộc:
a Đại đoàn kết dân tộc là vấn đề chiến lược, bảo đảm thành công của cách mạng.
- Trong TTHCM, đại đoàn kết dân tộc được xem là vấn đề sống còn của cách mạng Việt Nam, là
tư tưởng chiến lược xuyên suốt tiến trình cách mạng Việt Nam Đó là chiến lược tập hợp mọi lực lượng có thể tập hợp được, tranh thủ mọi lực lượng có thể tranh thủ được, nhằm hình thành sức mạnh to lớn của toàn dân tộc trong cuộc đấu tranh vì độc lập dân tộc và CNXH
b Đại đoàn kết dân tộc là mục tiêu, nhiệm vụ hàng đầu cách mạng.
- HCM nhiều lần nhấn mạnh mục tiêu, nhiệm vụ hàng đầu của Đảng, của cách mạng là đại đoàn kết dân tộc Trong buổi ra mắt Đảng Lao động Việt Nam vào tháng 3 năm 1951, Người đã thay mặt Đảng tuyên bố trước đồng bào rằng: "Mục đích của Đảng Lao động Việt Nam có thể gồm trong tám chữ là: Đoàn kết toàn dân, phụng sự Tổ Quốc"
Mục tiêu tổng quát của toàn bộ cách mạng Việt Nam theo HCM là giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp và giải phóng con người Để thực hiện mục tiêu đó, Người đã đề ra nhiều mục tiêu, nhiệm vụ cụ thể phải giải quyết trong từng thời kỳ, giai đoạn Nhưng muốn thực hiện tất cả các mục tiêu đó thì phải phát huy được lực lượng của toàn dân, nghĩa là phải xây dựng được khối
Trang 10đại đoàn kết dân tộc Vì vậy, mục tiêu, nhiệm vụ hàng đầu của Đảng, của cách mạng phải là xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc
c Đại đoàn kết dân tộc là đại đoàn kết toàn dân.
- Đại đoàn kết dân tộc có nghĩa là phải tập hợp được mọi người dân vào một khối trong cuộc đấu tranh chung
- Để xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, Người đã đưa ra những yêu cầu mang tính nguyên tắc sau:
+ Phải kế thừa truyền thống yêu nước, đoàn kết, nhân nghĩa của dân tộc, phải có tầm lòng khoan dung, độ lượng với con người
+ Phải xác định mẫu số chung để quy tụ mọi người vào khối đại đoàn kết toàn dân
+ Phải xác định nền tảng của khối đại đoàn kết toàn dân là liên minh công nông và lao động trí óc
d Đại đoàn kết dân tộc phải biến thành sức mạnh vật chất, có tổ chức là mặt trận dân tộc thống nhất dưới sự lãnh đạo của Đảng.
- Cả dân tộc hay toàn dân chỉ trở thành lực lượng to lớn, trở thành sức mạnh vô địch khi được giác ngộ về mục tiêu chiến đấu chung, được tổ chức lại thành một khối vững chắc và hoạt động theo một đường lối chính trị đúng đắn
- Để xây dựng trên thực tế tổ chức của khối đại đoàn kết dân tộc Người chủ trương thành lập Mặt trận dân tộc thống nhất để tập hợp tất cả các tổ chức và cá nhân yêu nước phấn đấu cho sự nghiệp cách mạng chung
- Để Mặt trận hoạt động một cách hiệu quả, Người đã đưa ra những nguyên tắc hoạt động sau: + Hoạt động của Mặt trận phải được đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản
Đảng lãnh đạo Mặt trận bằng chủ trương, đường lối, bằng định hướng chính sách Lãnh đạo bằng phương pháp giáo dục, thuyết phục, nêu gương, lấy lòng chân thành để cảm hoá, khơi gợi tinh thần tự giác, tự nguyện, hết sức tránh gò ép, quan liêu, mệnh lệnh Sự đoàn kết trong Đảng là cơ
sở vững chắc để xây dựng sự đoàn kết trong Mặt trận
+ Mặt trận hoạt động theo nguyên tắc hiệp thương dân chủ, lấy việc thống nhất lợi ích tối cao của dân tộc với lợi ích của các tầng lớp nhân dân làm cơ sở
+ Mặt trận phải được xây dựng trên nền tảng liên minh công nông và lao động trí óc
+ Hoạt động đoàn kết trong Mặt trận phải là lâu dài, chặt chẽ, đoàn kết thật sự, chân thành, thân
ái, giúp đỡ nhau cùng tiến bộ
2 Trong giai đoạn hiện nay, đại đoàn kết trong tư tưởng HCM được nâng lên một tầm cao mới một chất lượng mới vì:
+ Cùng với sự phát triển của CM, khối đại đoàn kết dân tộc đang được mở rộng và phát triển + Khối đại đoàn kết dân tộc được tổ chức chặt chẽ, thống nhất
+ Khối đại đoàn kết dân tộc đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản, được tia sáng của chủ nghĩa Mác – lênin soi rọi
Câu 8: Phân tích quan niệm của HCM về văn hóa giáo dục và nêu ý nghĩa của nó đối với việc đổi mới giáo dục đại học nước ta hiện nay?
Trả lời: