hai đứa trẻ Thạch Lam (văn 11)

+ Cốt truyện đơn giản thường là “Truyện không có cốt truyện + Đề tài: Cuộc sống lầm than của dân nghèo + Nhân vật: Những kiếp người nhỏ bé + Lối viết: nhẹ nhàng, tinh tế, thâm trầm, kín

Đọc văn: HAI ĐỨA TRẺ

-Thạch

Lam-I TÁC GIẢ

THẠCH LAM (1910 – 1942)

1 TIỂU SỬ:

Phố huyện Cẩm Giàng khi xưa

Nhóm tự lực văn đoàn

2 Sự nghiệp

+ Cốt truyện đơn giản thường là “Truyện

không có cốt truyện

+ Đề tài: Cuộc sống lầm than của dân nghèo

+ Nhân vật: Những kiếp người nhỏ bé

+ Lối viết: nhẹ nhàng, tinh tế, thâm trầm, kín đáo, xen giữa hiện thực và lãng mạn.

c Quan điểm sáng tác

-“ Đối với tôi, văn chương không phải là một cách đem

đến cho người đọc sự thoát li hay sự quên, trái lại, văn chương là một thứ khí giới thanh cao và đắc lực mà

chúng ta có, vừa làm thay đổi một cái thế giới giả dối

và tàn ác, vừa làm cho lòng người trong sạch và phong phú hơn”

- " Thiên chức của nhà văn cũng như những chức vụ

cao quý khác là phải nâng đỡ những cái tốt kì vọng làm cho đời có nhiều công bằng, thương yêu hơn".

-> Đề cao giá trị nhân đạo trong văn chương

-> Đề cao vai trò của người cầm bút.

Kết cấu

Lúc chiều tàn Khi đêm xuống chuyến tàu đi quaLúc khuya về,

Theo sự vận động của thời gian

Sự vận động của cảm xúc trong nhân vật Liên

2 ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN

a Tâm trạng hai đứa trẻ lúc chiều tàn

*Bức tranh thiên nhiên cảnh vật

- Âm thanh:

+ Tiếng trống thu không

+ Tiếng ếch nhái kêu ran

=>Bằng những câu văn êm dịu, giàu hình ảnh, nhạc điệu Thạch Lam đã miêu tả cảnh chân thực, sinh động gợi vẻ đẹp bình dị, nên thơ như một “bức họa đồng quê”, thấm đượm một nỗi buồn man mác.

*Bức tranh sinh hoạt và cuộc sống con người

- Dãy phố: Các nhà đã lên đèn cả rồi nhưng không

đủ làm sáng lên phố huyện tối tăm

- Cảnh chợ tàn: người đã về hết, tiếng ồn ào cũng

mất, trên đất chỉ còn lại rác rưởi với những mùi vị đặc trưng của quê hương nghèo khó

- Những đồ vật tàn tạ:

+ Cái chõng hàng nước của chị Tí : nghèo nàn đơn

sơ như cuộc đời của chị, với nồi nước chè, thuốc lào toàn những thứ rẻ tiền.

+ Ngọn đèn dầu tù mù trên chõng hàng của chị, leo lét, tăm tối.

+ Gian hàng của chị em Liên : dán báo, che liếp, phên nứa, chõng gãy, nhà tối, đầy muỗi, với mấy bánh xà phòng, vài bao diêm vừa ít, vừa ế ẩm, nghèo nàn, xơ xác.

=> Cuộc sống nghèo khổ quẩn quanh bế tắc

*Tâm trạng của Liên

- Buồn man mác

- Cảm nhận được mùi riêng của đất quê hương này

- Xót thương bọn trẻ con nhà nghèo

- Cảm thương mẹ con chị Tí, cụ Thi

=> Liên có tâm hồn nhạy cảm tinh tế trước sự biến chuyển của thiên nhiên Đồng thời cô còn là người sống nhân hậu giàu lòng trắc ẩn yêu thương con người

TÓM LẠI:

Thạch Lam đã chọn tả phố huyện vào một buổi chiều tàn trong 1 k gian và thời gian nghệ thuật đầy ám ảnh để

hóa thân vào nhân vật khám phá những xao động tâm hồn ngây thơ, đầy day dứt.

b Tâm trạng 2 đứa trẻ lúc đêm về

*Quang c¶nh phè huyÖn.

*Âm thanh:

- Tiếng đòn gánh kĩu kịt của gánh phở bác Siêu

- Hoa bàng rụng xuống vai Liên khe khẽ

- Mấy tiếng đàn bầu bật trong yên lặng

NT Lấy động tả tĩnh: Âm thanh lẻ tẻ, gợi

buồn, không đủ sức xua đi sự cô liêu, tịch mịch của bóng đêm bao phủ

*Cuéc sèng con ngư êi n¬i

phè huyÖn

Sinh sống trên manh chiếu rách bằng cây đàn

xót xa, se thắt cõi lòng)

cuộc sống eo hẹp, gia cảnh khó khăn

trong bóng tối

*Tâm trạng 2 đứa trẻ

- H ướng tới những vi sao lấp lánh Thế giới ước mơ t ươi

đẹp nh ưng mơ hồ, xa vời

rực rỡ - t ương phản với hiện tại

Phố huyện khi đêm về

Cảnh vật

Bóng tối mênh mông, dày

đặc Ánh sáng nhỏ bé, yếu ớt

 biểu tượng về cuộc sống

Cuộc sống con người

- Quẩn quanh, tù túng, đơn điệu, mệt mỏi Ước mơ mờ mịt, xa xăm nhưng

vẫn ánh lên vẻ đẹp

Tâm trạng Liên

Buồn mơ hồ, khắc khoải đợi chờ

-Hình ảnh đoàn tàu:

Ánh đèn xanh lét như ma trơi của đèn ghi, tiếng còi xe lửa ở đâu xa lắm vọng lại, rồi con tàu cũng xuất hiện….Tiếng dồn đạp, tiếng xe rít mạnh vào ghi, làn khói trắng bừng sáng, tiếng khách ồn ào…

 Đoàn tàu mang đến một thế giới khác hẳn Âm thanh mãnh liệt, sôi động, ánh sáng rực rỡ, sang trọng của

chốn thành thị

 Chuyến tàu đêm qua phố huyện càng làm rõ hơn

cảnh sống đơn điệu, tối tăm, tù túng nơi phố huyện

nghèo Đó cũng là hình ảnh thu nhỏ của xã hội Việt

Nam những năm trước cách mang

Ý nghĩa của cảnh đợi tàu:

-Đó là con tàu mộng tưởng, mang theo những hồi ức tốt đẹp trong quá khứ

-Đó là con tàu khát vọng – cần thay đổi cuộc sống hiện tại

-Nỗ lực vượt lên cuộc sống tối tăm ngột ngạt của chị em Liên, An

 Tóm lại: Cảnh chờ đợi một chuyến tàu đêm cùng

chuyên chở những ước mơ, hi vọng của con người nơi phố huyện đã đem lại những trang văn của Thạch Lam đầy giá trị nhân văn

- Giá trị nhân đạo:

+ Lên án tố cáo xã hội thực dân nửa phong kiến đã đẩy con người vào cảnh sống tối tăm bế tắc

+ Niềm cảm thông, xót thương của tác giả với những kiếp người nghèo khổ, quẩn quanh, tăm tối trước cách mạng

+ Khẳng định và trân trọng ước mơ vươn tới một cuộc sống tốt đẹp hơn của con người

Kết cấu truyện

Theo sự vận động của thời gian

Lúc chiều tối Khi đêm

chờ

Buồn thấm thía lắng sâu về kiếp người tăm tối

Sự vận động của tâm trạng Liên

Kết cấu truyện

Bức tranh phố huyện nghèo – theo không gian Bức tranh thiên nhiên Bức tranh c/s con người

Khung cảnh quen thuộc

của làng quê Việt

Những kiếp người nghèo khổ, tàn tạ, cuộc sống bế tắc, vô vị

Giá trị nhân đạo

Niềm cảm thông sâu sắc với

người lao động nghèo khổ

Phát hiện, khẳng định và đặt niềm tin vào phẩm chất tốt đẹp

ở người lao động

Qua việc đợi tàu của chị em Liên và những

người dân phố huyện, nhà văn muốn nói với chúng ta điều gì về cách sống?

Bài 2:

Từ truyện “Hai đứa trẻ” em học tập được điều gì trong cách sống khi không may rơi vào hoàn cảnh

khó khăn, bế tắc ?