Những bài văn bài hai đứa trẻ thạch lam ngữ văn 11 (14)

- Chất thơ trong truyện ngắn: Được tạo nên khi nhà văn chú ý khai thác và biểuhiện một cách tinh tế cái mạch cảm xúc, tâm trạng, tình cảm của nhân vật hoặc của chínhmình trước thế giới b

VĂN MẪU 11: HAI ĐỨA TRẺ - THẠCH LAM

TỔNG HỢP BÀI VĂN MẪU “CHẤT THƠ TRONG TRUYỆN NGẮN

HAI ĐỨA TRẺ - THẠCH LAM”

VĂN MẪU SỐ 1:

a Mở bài

- Đọc truyện ngắn Thạch Lam, dễ thấy cốt truyện của ông không có gì đặc biệt,thậm chí đôi khi đơn giản đến như không có Nhân vật của ông cũng không thuộc vàonhững lớp người có sức ảnh hưởng lớn trong xã hội Vậy mà tác phẩm vẫn có được mộtsức truyền cảm lớn để có thể neo đậu lâu bền trong lòng người đọc, tạo nên một sức cuốnhút nhẹ nhàng mà da diết cho người đọc mỗi lần đọc lại, sống lại cùng với nó Một trongnhững yếu tố quan trọng tạo nên sức truyền cảm, sự hấp dẫn, cuốn hút ấy chính là chấtthơ lắng đọng lan toả từ những trang văn

- Truyện ngắn "Hai đứa trẻ" ("Nắng trong vườn" - 1938) là một truyện ngắn giàu

chất thơ

b Thân bài

b.1 Chất thơ và chất thơ trong truyện ngắn

- "Chất thơ": Tính chất trữ tình - tính chất được tạo nên từ sự hoà quyện giữa vẻ

đẹp của cảm xúc, tâm trạng, tình cảm với vẻ đẹp của cách biểu hiện nó để có thể khơi gợinhững rung động thẩm mĩ và tình cảm nhân văn

- Chất thơ trong truyện ngắn: Được tạo nên khi nhà văn chú ý khai thác và biểuhiện một cách tinh tế cái mạch cảm xúc, tâm trạng, tình cảm của nhân vật hoặc của chínhmình trước thế giới bằng những chi tiết, hình ảnh đầy gợi cảm và một lối văn trong sáng,truyền cảm, phù hợp với nhịp điệu riêng của cảm xúc, tâm hồn

- Một truyện ngắn (hoặc tác phẩm văn xuôi) được coi là giàu chất thơ khi mối bậntâm của người viết không đặt vào việc kể lại một biến cố, sự việc, hành động mà là việclàm bật lên một trạng thái của đời sống hoặc của tâm hồn con người.

b.2 Chất thơ trong truyện ngắn "Hai đứa trẻ"

b.2.1 Vẻ đẹp của cảm xúc, tâm trạng, tình cảm

- ở nhân vật Liên có vẻ đẹp của một tâm hồn trẻ thơ trong sáng và thuần khiết, tựnhiên như chưa từng chịu một tác động tiêu cực nào của cuộc sống:

+ Những rung động tinh tế trước cuộc sống xung quanh: Chỉ một mùi nồng nồng,

âm ẩm bốc lên đã khiến Liên ngỡ đó là mùi riêng của đất quê; không khí vắng lặng đìuhiu của phố huyện đã lay động tâm hồn Liên để cô cảm nhận được cái buồn của buổichiều quê và khiến đôi mắt cô cũng như ngập đầy bóng tối của buổi chiều quê đó; khiđêm xuống, Liên thích thú ngắm bầu trời đêm với ngàn sao lấp lánh để mơ mộng về convịt theo sau ông Thần Nông, về dòng sông Ngân Hà trong các câu chuyện cổ; tâm hồnLiên trong sáng và nhạy cảm đến độ có thể bắt nhạy với những dấu hiệu mơ hồ nhất củathế giới quanh mình: những con đom đóm lập loè, những khe sáng, hột sáng lọt qua khecửa, từng loạt hoa bàng rụng khẽ xuống vai áo…

+ Hoài niệm về quá khứ và mơ mộng với đoàn tàu: Cuộc sống thường nhật vớigánh nặng mưu sinh không thể xoá bỏ trong Liên niềm nhớ tiếc quá khứ Thậm chí, chínhcuộc sống tẻ nhạt hàng ngày lại khiến nỗi nhớ ấy thêm da diết, khắc khoải: dù kỉ niệmcòn lại không nhiều, nhưng quá khứ luôn trở về trong Liên bằng ánh hồi quang rạng rỡ

nhất "Hà Nội xa xăm, Hà Nội sáng rực, vui vẻ và huyên náo" Chính nỗi nhớ quá khứ

luôn thường trực đã khiến Liên khi đối diện với hình ảnh thực của chuyến tàu đêm lại

đắm mình trong những mơ tưởng xa xôi để "sống giữa bao nhiêu sự xa xôi không biết"

mà chuyến tàu ấy gợi lên trong tâm hồn cô

+ Lòng trắc ẩn đối với những cảnh ngộ đáng thương: Bản thân Liên đang sốngmột cuộc sống nghèo khó, Liên cũng thấm thía sâu sắc cảnh nghèo và buồn mà cô đangphải trải qua song không vì thế mà Liên đóng kín tâm hồn đối với con người và cuộc

sống quanh mình Nhìn những đứa trẻ nghèo đang nhặt nhạnh, tìm kiếm trên bãi chợ,

Liên thấy "động lòng thương" tuy chính chị cũng không có gì để cho chúng Sẵn có một

tấm lòng thơm thảo, Liên đã rót đầy hơn vào cút rượu của bà cụ Thi điên dù trong emkhông phải không có cảm giác sờ sợ rất tự nhiên ở một đứa trẻ khi phải đối diện với mộtngười không hoàn toàn bình thường Chính những tình cảm ngỡ như rất giản dị ấy lại làm

cho người ta cảm động như được "thanh lọc tâm hồn" để trở về với những gì tự nhiên

thuần khiết nhất

- Ở cái tôi Thạch Lam ẩn kín sau nhân vật: Dường như, Thạch Lam đã viết truyện

ngắn "Hai đứa tre" bằng chính những trải nghiệm tuổi thơ ở phố huyện Cẩm Giàng Đọc

truyện, không thể không nhận thấy cái tình âu yếm mà Thạch Lam dành cho nhân vật.Cái tình âu yếm ấy một mặt xuất phát từ cái nhìn nhân hậu, yêu thương mà người lớndành cho lứa tuổi này, một mặt là do nhà văn đã hoá thân vào nhân vật, là sự ám ảnh củatuổi thơ gắn liền với phố huyện Cẩm Giàng Sự cộng hưởng của những cảm xúc này đểtạo cho những trang viết Thạch Lam một sự hoà quyện giữa chất thực và chất thơ để tạothành một sức hút da diết, bền lâu của tác phẩm

b.2.2 Vẻ đẹp của hình thức nghệ thuật:

- Trong truyện, Thạch Lam đã xây dựng được một thế giới hình ảnh vừa chânthực, sinh động lại vừa vô cùng gợi cảm bởi chính vẻ đẹp của nó

+ Quan niệm của Thạch Lam: "Cái đẹp man mác khắp vũ trụ, len lỏi khắp hang

cùng ngõ hẻm, tiềm tàng ở mọi vật bình thường".

+ Không gian được lựa chọn trong tác phẩm: Một phố huyện nghèo nơi tiếp giápgiữa thành thị và thôn quê song dưới ngòi bút Thạch Lam dường như tính chất làng đãnhiều hơn tính chất phố

+ Trong không gian êm ả, tĩnh lặng của phố huyện, mỗi hình ảnh được ngòi bút

Thạch Lam gợi ra đều chan chứa chất thơ: Phương Tây "đỏ rực như lửa cháy", đám mây

"ánh hồng như hòn than sắp tàn", tiếng trống thu không "vang xa để gọi buổi chiều", đêm mùa hạ "êm như nhung và thoảng qua gió mát", vòm trời "hàng ngàn ngôi sao ganh

nhau lấp lánh", những con đom đóm "bay là là trên mặt đât hay len vào những cành cây", bóng bác phở Siêu "mênh mông ngả xuống đất một vùng và kéo dài đến tận hàng rào hai bên ngõ"…Tất thảy đều là những hình ảnh, màu sắc, âm thanh vô cùng quen

thuộc, bình dị mà ngỡ như rất mới mẻ, rất gợi cảm trong những câu văn Thạch Lam bởi

nó không chỉ hiện diện như một khái niệm mà như một trạng thái của sự sống đang xaođộng để chuyển dần một cách tinh tế cái xao động ấy vào tâm hồn con người Dưới ngòibút Thạch Lam, thậm chí đến cả rác rưởi của một phiên chợ quê cũng gợi nhớ bao điều

thân thuộc "Chợ họp giữa phố vãn từ lâu Người về hết và tiếng ồn ào cũng mất Trên đất

chỉ còn rác rưởi, vỏ bưởi, vỏ thị, lá nhãn và lá mía Một mùi âm ẩm bốc lên, hơi nóng của ban ngày lẫn mùi cát bụi quen thuộc quá, khiến chị em Liên tưởng là mùi riêng của đất, của quê hương này" Sức gợi cảm của thứ mùi vị này ở chỗ nó đánh thức cảm xúc,

cảm giác ấu thơ của rất nhiều người Việt

- Truyện có những chi tiết được lựa chọn đích đáng để thể hiện tinh và sâu thế giớicủa những cảm xúc, cảm giác và tình cảm vừa mơ hồ, vừa da diết trong tâm hồn nhânvật: Liên ngồi lặng lẽ bên mấy quả thuốc sơn đen lúc chiều muộn với đôi mắt ngập đầydần bóng tối; Liên cùng em nhìn ngắm những vì sao để mà thấy chúng như thuộc về vũtrụ thăm thẳm bao la, đầy bí mật và xa lạ; Liên và An chờ đợi chuyến tàu đêm… Trong

số đó, có thể nói, chi tiết đợi tàu của hai đứa trẻ chính là đỉnh điểm của chất thơ trong tâmhồn người Với hai chị em Liên, đoàn tàu vừa là một thực tế, vừa là một ảo ảnh trong cáinhìn non trẻ và đầy khát khao Đoàn tàu đi rồi, ánh sáng vụt loé lên cũng đã tắt, hai chị

em cũng đã chìm vào giấc ngủ song dư âm của khát vọng thì vẫn còn vang vọng mãi bởi

đó là yếu tố cơ bản để "gióng lên cái gì đó còn ở tương lai" (Nguyễn Tuân) ánh sáng của

đoàn tàu đã làm cháy lên một thứ ánh sáng khác - ánh sáng của khát vọng da diết trongtâm hồn những đứa trẻ Trân trọng và nâng niu khi khám phá ra thứ ánh sáng này, tácphẩm của Thạch Lam đã đạt tới một giá trị nhân văn đáng quý

- Mạch truyện của "Hai đứa trẻ" rất đậm chất trữ tình:

+ Quan niệm của Thạch Lam: "Nhà văn cốt nhất phải đi sâu vào tâm hồn mình,

tìm thấy những tính tình và cảm giác thành thực: tức là tìm thấy tâm hồn mọi người qua

tâm hồn của chính mình" Từ đó có thể thấy, cái hiện thực mà nhà văn quan tâm và đặt

lên hàng đầu là hiện thực tâm trạng, là những xúc cảm, rung động của tâm hồn con người

+ Truyện "Hai đứa trẻ" không có cốt truyện, mạch truyện không vận động theo

mạch của những tình tiết, sự kiện mà vận động theo mạch cảm xúc, tâm trạng nhân vật

Để làm được điều này, nhà văn đã đặt điểm nhìn trần thuật vào nhân vật Liên - một cô gáichưa hoàn toàn bước ra khỏi thời ấu thơ, một cô gái có tâm hồn thuần khiết và nhạy cảm

Từ điểm nhìn ấy, bức tranh đời sống được tái hiện với sự đan xen, song hành và xâmnhập của cảm giác thực tại và hồi ức quá khứ mà dường như, cái nổi trội lên, chi phối sựvận động của mạch truyện lại là hành trình tìm lại những kí ức quá khứ từ chính cái hìnhảnh đang hiện diện trong thực tại - hình ảnh đoàn tàu Triển khai mạch truyện theo hướngnày, ngòi bút Thạch Lam có xu hướng hướng nội, đi vào thế giới bên trong với nhữngcảm xúc, cảm giác nhiều khi rất mong manh, mơ hồ, thoáng qua, những biến thái tinh vicủa tâm hồn trước ngoại cảnh: nỗi buồn man mác trước cái giờ khắc của ngày tàn, nhữnghoài niệm da diết về một Hà Nội trong kí ức tuổi thơ, những cảm giác xa xôi khôngbiết…

- Để thể hiện thành công tất cả những điều trên, Thạch Lam đã sử dụng một bútpháp trữ tình đặc sắc trong lời kể, giọng kể, một bút pháp hoà hợp sự trong sáng, chínhxác và dịu dàng, hoà hợp sự kín đáo và giản dị như một lời thủ thỉ vừa phải, êm đềm nhỏnhẹ nhưng có thể phân biệt được từng âm vị

+ Thạch Lam ít dùng những chữ to tát, những nhịp điệu gấp gáp vội vàng, lời văncủa ông nhuần nhuyễn, tinh tế để phô diễn những trạng thái, những cảm xúc trong tâmhồn Câu văn của Thạch Lam nhiều thanh bằng gợi một nhịp điệu chậm buồn nhưng cósức lan toả Chẳng hạn khi miêu tả vẻ trầm buồn nhưng cũng rất đỗi nên thơ của phố

huyện, Thạch Lam đã viết: "Chiều, chiều rồi, một chiều êm ả như ru, văng vẳng tiếng ếch

nhái kêu ran ngoài đồng ruộng theo gió nhẹ đưa vào…" Hay miêu tả cảnh đêm tối sau

khi chuyến tàu đi qua: "Đêm tối vẫn bao bọc xung quanh, đêm của đất quê, và ngoài kia

đồng ruộng mênh mang và yên lặng".

+ Thạch Lam đã sáng tạo ra một thứ ngôn ngữ nghệ thuật riêng để biểu đạt cái xaođộng của sự sống khẽ vang lên trong không gian, thời gian tĩnh mịch để diễn tả cái thanhthoát, dịu hiền của tâm hồn Liên: êm ả, yên lặng, thong thả, gượng nhẹ, nhỏ xíu, yên tĩnh,

mơ hồ, miên man, tĩnh mịch … Những từ ngữ này liên kết với nhau như một dải lụa nhẹbay để tạo một dư âm sâu lắng trong tâm hồn người đọc

+ Văn phong Thạch Lam rất bình dị: Câu văn ngắn, nhịp văn chậm rãi, thong thả

Dù diễn tả cái náo nức bên trong, cái sôi động của ước mơ, Thạch Lam vẫn rất nhẹnhàng, vẫn tự nén ngòi bút Chuyến tàu rực sáng vụt qua, Liên xúc động mạnh khi kỉ

niệm xưa dồn dập hiện về "Hà Nội xa xăm, Hà nội sáng rực, vui vẻ và huyên náo" Đây

là một trong số ít những câu văn kết hợp lối trùng điệp và những thanh trắc tạo điểm nhấn

và ngay câu sau Thạch Lam viết ngắn hơn, nhẹ hơn, như ghìm giữ lại niềm xúc động:

"Con tàu như đem một chút thế giới khác đi qua" Thạch Lam thường sử dụng kiểu cú

pháp đẳng lập, đều đều, nhịp độ khoan thai điềm tĩnh mà vẫn gây những chấn động nhẹnhàng, thấm thía chính là ở độ nén của cảm xúc mà nhà văn tạo ra trong những câu văn

c Kết luận

- Truyện ngắn "Hai đứa trẻ", từ hình thức nghệ thuật tới nội dung được biểu hiện

đều chan chứa chất thơ - cái chất thơ được chưng cất từ đời sống bình dị, thường nhậtbằng chính rung động của tâm hồn nhà văn, chất thơ toả ra từ tình yêu cái đẹp, từ cái nhìntinh tế trước thiên nhiên, đời sống và niềm tin ở thiện căn của con người…

- Với những gì được khai thác và biểu hiện trong tác phẩm, có thể nói, truyện "Hai

đứa trẻ" tựa như một bài thơ trữ tình, dù không thật giàu có sâu sắc về ý nghĩa xã hội thì

vẫn "đem đến cho người đọc một cái gì nhẹ nhõm, thơm lành và mát dịu" (Nguyễn Tuân).

Đó vừa là giá trị riêng của tác phẩm, vừa là cốt cách văn chương của Thạch Lam để tạo ramột sức hấp dẫn bền lâu trong lòng độc giả

VĂN MẪU SỐ 2:

Có bao giờ bạn tự hỏi tại sao mình lại được sinh ra trên cõi đời này, để kéo dàichuỗi ngày sống nhàm chán vô vị hay để thực hiện một sứ mệnh nào đó, một sứ mệnhthay đổi thế giới hay chỉ là hoàn thành mơ ước từ lâu đã ấp ủ trong tim? Đối với các nhàvăn, sứ mệnh cao cả của họ là dùng ngòi bút sắc như dao, cứng như thép của mình đểkhai phá từng ngõ ngách của cuộc sống, đem đến cho người đọc những mảnh hiện thực

và lãng mạn, những vẻ đẹp ẩn kín trong cuộc đời Và hơn hết, họ có nhiệm vụ vẽ nênnhững lời thơ, những chất thơ làm mềm đi, làm dịu đi cụôc đời đầy đắng cay khó nhọc

Và có một nhà văn đã hoàn thành xuất sắc sứ mệnh đó, đã đem đến cho tác phẩm củamình đầy ắp chất thơ thi vị Không ai khác, đó chính là Thạch Lam với tác phẩm tiêu

biểu “Hai đứa trẻ”.

Vậy “chất thơ” thực chất có nghĩa gì Có thể hiểu nôm na, đó là chất thi vị, trữ tình sóng sánh đầy trong tác phẩm Với “Hai đứa trẻ”, chất thơ biểu hiện qua cả hai mặt : nội

dung lẫn nghệ thuật, mà biểu hiện rõ nhất của nội dung chính là bức tranh phố huyệnnghèo được nhìn qua cặp mắt trong non nớt của chị em Liên – nhân vật chính của thiêntruyện ngắn đặc sắc này

Bức tranh phố huyện nghèo hiện lên thật xơ xác nhưng cũng thật nên thơ Buổichiều nơi phố huyện thật lặng lẽ và cô quạnh Không gian êm ả, vả chăng có tiếng động

là tiếng của côn trùng nỉ non ngoài bãi cỏ “Chiều, chiều rồi Một chiều êm ả như ru,

văng vẳng có tiếng ếch nhái kêu ran ngoài đồng ruộng theo gió nhẹ đưa vào” Nhịp điệu

câu văn như buông chùng, như kéo dài nỗi buồn mang mang khó lý giải Không phải tácgiả giật mình nhận ra chiều đang tới mà có lẽ hình ảnh buổi chiều đã in đậm sâu vào hồn

người nên câu văng “chiều, chiều rồi” chỉ đọc ba tiếng nhưng tiết tấu của nó ngân vang

toàn tác phẩm, lan toả vào cả cái nắng nhạt của buổi chiều đang xuống Buổi chiều ấy,được gọi lên bởi tiếng trống thu không từng tiếng một vang xa, đánh âm vang trong

không khí và rung lên trong lòng người đọc giác quan tinh tế Chính hồi trống chậm rãi,nhịp nhàng ấy đã khiến cho Phương tây đỏ rực như lửa cháy và những đám mây ánhhồng như hòn than sắp tàn Dãy tre làng trước mặt đen lại và cắt hình rơ rệt trên nền trời.Cảnh vật vừa hùng vĩ, vừa thơ mộng, mang đậm một thoáng quê hương, làm lòng ngườichùng lại một nỗi buồn man mác Và đó đây bên tai người đọc lại vang lên tiếng muỗi vo

ve, chất chứa đầy ký ức xa xôi của một thời khó khăn khổ cực Thơ làm sao, dịu làm sao.Chất thơ cứ như mật sóng ra từ từng con chữ, rót vào lòng người đọc một cảm giác dịu

êm, như con sóng nhẹ nhàng lăn tăn vỗ vào lòng đất mẹ trong một ngày không gió

Nếu như phố huyện lúc chiều rơi nắng tàn êm đềm tĩnh lặng thì phố huyện lúc vềđêm lại chỉm trong tịch mịch với bức tranh nhá nhem ánh sáng Nếu như phố huyện lúc

chiều buông được miêu tả là “êm như ru” thì phố huyện khi đêm xuống lại được vẽ là

‘êm như nhung” Vâng, tấm thảm nhung ấy đính vô số vì sao lấp lánh trong đêm tối, ganh với thứ ánh sáng xanh nhạt của lũ đom đóm li ti Le lói đâu đây là những “hột sáng’, những “khe sáng” hắt hiu ngơ ngác bơ vơ trước muôn trùng bóng tối Bóng tối như một

bàn tay đầy móng vuốt của một thế lực siêu linh nào đó quơ quào trên khắp hang cùngngõ hẻm, nhấn chìm cuộc đời người dân nghèo trong cái màn đêm đen đặc đang bủa vây

Nếu như trong truyện ngắn “chữ người tử tù” của Nguyễn Tuân có sự tương phản mạnh

mẽ giữa ánh sáng và bóng tối, và cái rực rỡ nóng bỏng của ánh sáng đã chiến thắng bóng

tối thì trong truyện ngắn “hai đứa trẻ” của Thạch Lam cũng xảy ra sự xung đột gay gắt

giữa bóng tối và ánh sáng Nhưng ở đây, bóng tối đã lấn át ánh sáng, nhốt những kiếpngười nhỏ bé trong màn đêm tù túng chật chội Thế nhưng trong cái lồng chật hẹp ấy,người đọc vẫn thấy vang lên một nhịp đập khe khẽ như cánh bướm non và trong suốt nhưpha lê lấp lánh ánh mặt trời Phải chăng cái tiếng động khẽ khàng ấy thoát ra từ tâm hồnhai đứa trẻ ngây thơ? Và cái tâm tâm hồn trong trắng tinh khôi ấy cũng chứa đầy chất thơnhư bức tranh phố huyện nghèo xơ xác vậy

Hình ảnh của Liên trong truyện thật đặc biệt Cô bé còn đang ở tuổi ăn chơi thế mà

đã tần tảo sớm hôm chịu thương chịu khó và lo toan chuyện gia đình như một phụ nữ đãtrưởng thành Cô bé mang chìa khoá và đeo vào cái dây xà tích bạc ở thắt lưng như là

người quán xuyến mọi chuyện gia đình khiến bé già dặn hẳn đi Cứ tồi tội thế nào…Tôinghĩ Thạch lam đã đúng khi dùng từ “chị” cho Liên, Liên khác hẳn các đứa bé cùng tuổi.Những đứa bé ấy chơi đùa hay nghịch ngợm còn Liên chỉ nhìn chúng với nét mặt rầu rầu.Hơn thế, cô nhìn các đứa trẻ nhặt rác rưởi đầu chợ với lòng thương cảm mà chỉ ở ngườilớn mới có được tác giả đã miêu tả tinh tế tâm hồn của cô bé mới lớn, cô cũng muốn

chạy ra chơi với bọn trẻ nhưng cuộc sống chật vật đã níu kéo cô lại “Cô là một trái cây

sớm chín bởi nắng gió cuộc đời” Chính vì thế mà nhiều khi cô không hề lý giải được

những cảm xúc của mình : “Liên không hiểu tại sao chị thấy lòng buồn man mác trước

giờ khắc ngày tàn” Cái buồn ấy như một sợi tơ vương trên nỗi lòng bé bỏng Cái buồn

ấy ngày càng gợn lên khi hai đứa trẻ đợi chuyến tàu cuối cùng trong ngày Liên mongchuyến tàu đêm không phải để bán hàng kiếm mấy xu lời mà chờ đợi chuyến àu như một

cô tiên, môt ông bụt trong truyện cổ tích đi về, chờ đợi sự phá vợ “thứ bóng tối nhẫn nại

uất ức đời thôn quê “ (Thế Lữ) đang làm chủ tất cả Như vậy Thạch lam cũng đã thể hiện

một cách nhẹ nhàng khát vọng hướng đến cuộc sống tốt đẹp hơn của người dân nơi phốhuyện tù đọng này

Cái khát vọng hướng về ánh sáng lung linh ấy có lẽ thể hiện rõ nhất qua hình ảnhchuyến tàu đêm Chuyến tàu ấy cũng đong đầy chất thơ, đầy thứ ánh sáng ước mơ phảnchiếu qua những đồng hào, đồng kềnh lấp lánh Cái âm thanh rầm rộ mà đoàn tàu đi qua

đã phá tan cái màn đêm tĩnh lặng, cái không gian im lìm nơi phố huyện nhỏ xinh, vụt lênmột âm thanh rộn rã gợi nhớ đến Hà thành sôi động Và cái nắm tay của Liên dắt emđứng lên, cái nhướng người để nhìn thấy đoàn tàu rõ hơn thể hiện khát khao cháy bỏngmột ngày mai, một ước mơ tươi sáng Thế nhưng rồi đoàn tàu cũng đã vụt qua, chỉ cònkéo theo sau cái ánh sáng xanh nhạt mát êm dịu mắt Và khi mi mắt của hai chị em díplại, thì hình ảnh đoàn tàu đã đi vào giấc mơ xanh màu hi vọng với ước mơ bé bỏng ngọtngào, ước mơ thoát khỏi thực tại, đi đến một tương lai tươi sáng

Có lẽ tác phẩm “Hai đứa trẻ” sẽ chẳng có một chất thơ nào nếu tự chính nỗi lòng

tác giả không tồn tại một niềm thơ Chính tấm lòng yêu con người, yêu quê hương đấtnước của nhà văn đã vẽ nên một bức tranh mơ màng xinh đẹp và ăm ắp chất thơ ấy Có lẽ

phải gắn bó với quê hương tha thiết ông mới ghi trong tâm trí mình hình ảnh một phốhuyện buồn hiu nghèo khó đến vậy có lẽ phải đồng cảm với người dân nghèo mộc mạcthiết tha ông mới có thể gửi ánh nhìn thương yêu của mình vào ánh mắt nai trong vắt củaLiên khi ngắm nhìn lũ trẻ mò mẫm trong buổi chiều chập choạng nhặt nhạnh từng cọngrác chợ kiếm sống qua ngày Có lẽ phải quen thuộc với lối sống dân quê lắm ông mới có

thể để cho chị tí thốt ra câu trả lời mộc mạc nhưng thấm đẫm tâm tình “ối dào, sớm với

muộn thì có ăn thua gì” như thế Có lẽ…có lẽ và có lẽ…Chỉ biết rằng với lối viết truyện

mà không có truyện, với những dòng văn ngọt ngào thánh thót như tiếng chuông ngântrong buổi chiều xa vắng, với chất trữ tình khắc sâu vào từng con chữ và với trái tim sôinổi yêu đời, nhà văn đã viết lên, đã vẽ lên, đã xây dựng lên vô vàn nhân vật nhỏ bé nhưng

có tâm hồn thật trong sạch lớn lao với những khát khao hy vọng về một ngày mai tươisáng Vâng, chính tấm lòng của Thạch Lam đã giúp ngòi bút của ông tràn đầy chất thơ,rót từng giọt thơ vào từng con chữ, từng hình ảnh Và chính vì thế, tác phẩm của ông nhưmột bài thơ trữ tình buồn và đậm đà phong vị quê hương dân tộc Thật không sai khinhận xét rằng tâm hồn Thạch Lam trong sáng tinh khôi như cánh bướm chập chờn trêncành hoa ngọn cỏ Và chính vì thế, tác phẩm của Thạch lam, cùng với chất thơ của nó, đãnhư thổi vào tâm hồn người đọc một làn gió mát trong mang hơi thở tình người Nó nhưmột viên ngọc tinh khôi chỉ chờ đôi mắt người đọc lướt qua là phát ra tiếng kêu lảnh lótnhư rơi trên mâm vàng mâm bạc và tan ra, và hoà vào tấm lòng độc giả Có lẽ chính vìvậy mà tác phẩm của Thạch lam mãi chiếm một góc nhỏ trong trái tim người đọc, để khingười đọc đứng trước một bụi hoàng lan, một góc hàng xén mộc mạc lại nhớ về tác phẩmcủa ông với chất thơ đầy thi vị trữ tình

Truỵên ngắn “Hai đứa trẻ’ đã kết thúc, đoàn tàu trong đêm cuối cùng đã vụt qua

và hai đứa trẻ đã chìm vào giấc ngủ êm đềm tràn ngập lòng yêu thương của tác giả,nhưng chất thơ, chất văn của nó cùng tấm lòng yêu thương con người của Thạch Lam vẫnmãi tồn tại với thời gian, không bao giờ bị lớp bụi thời gian che phủ, để Thạch Lam vẫn

xứng danh với danh hiệu : “nhà văn là người cho máu”.

VĂN MẪU SỐ 3:

1 Tìm hiểu đề

Đề bài thuộc kiểu đề tự do - chỉ nêu chủ đề mà không bắt buộc về cách thức,phương pháp triển khai chủ đề đó Chủ đề được nêu trong đề bài này là chất thơ trong

truyện ngắn "Hai đứa trẻ" (Thạch Lam) Về thực chất, có thể hiểu, đề bài yêu cầu phân

tích để tìm ra những biểu hiện của chất thơ cũng như vai trò của nó trong việc tạo nên dấu

ấn phong cách Thạch Lam và thành công của truyện ngắn "Hai đứa trẻ" Để thực hiện yêu cầu này của đề bài, học sinh cần nắm vững, hiểu rõ khái niệm "chất thơ", chất thơ

trong truyện ngắn để trên cơ sở đó xác định đúng và phân tích thấu đáo biểu hiện cũng

như giá trị của chất thơ trong truyện ngắn "Hai đứa trẻ".

2 Dàn ý

a Mở bài

- Đọc truyện ngắn Thạch Lam, dễ thấy cốt truyện của ông không có gì đặc biệt,thậm chí đôi khi đơn giản đến như không có Nhân vật của ông cũng không thuộc vàonhững lớp người có sức ảnh hưởng lớn trong xã hội Vậy mà tác phẩm vẫn có được mộtsức truyền cảm lớn để có thể neo đậu lâu bền trong lòng người đọc, tạo nên một sức cuốnhút nhẹ nhàng mà da diết cho người đọc mỗi lần đọc lại, sống lại cùng với nó Một trongnhững yếu tố quan trọng tạo nên sức truyền cảm, sự hấp dẫn, cuốn hút ấy chính là chấtthơ lắng đọng lan toả từ những trang văn

- Truyện ngắn "Hai đứa trẻ" ("Nắng trong vườn" - 1938) là một truyện ngắn giàu

chất thơ

b Thân bài

b.1 Chất thơ và chất thơ trong truyện ngắn

- "Chất thơ": Tính chất trữ tình - tính chất được tạo nên từ sự hoà quyện giữa vẻ

đẹp của cảm xúc, tâm trạng, tình cảm với vẻ đẹp của cách biểu hiện nó để có thể khơi gợinhững rung động thẩm mĩ và tình cảm nhân văn

- Chất thơ trong truyện ngắn: Được tạo nên khi nhà văn chú ý khai thác và biểuhiện một cách tinh tế cái mạch cảm xúc, tâm trạng, tình cảm của nhân vật hoặc của chínhmình trước thế giới bằng những chi tiết, hình ảnh đầy gợi cảm và một lối văn trong sáng,truyền cảm, phù hợp với nhịp điệu riêng của cảm xúc, tâm hồn

- Một truyện ngắn (hoặc tác phẩm văn xuôi) được coi là giàu chất thơ khi mối bậntâm của người viết không đặt vào việc kể lại một biến cố, sự việc, hành động mà là việclàm bật lên một trạng thái của đời sống hoặc của tâm hồn con người

b.2 Chất thơ trong truyện ngắn "Hai đứa trẻ"

b.2.1 Vẻ đẹp của cảm xúc, tâm trạng, tình cảm

- Ở nhân vật Liên có vẻ đẹp của một tâm hồn trẻ thơ trong sáng và thuần khiết, tựnhiên như chưa từng chịu một tác động tiêu cực nào của cuộc sống

+ Những rung động tinh tế trước cuộc sống xung quanh: Chỉ một mùi nồng nồng,

âm ẩm bốc lên đã khiến Liên ngỡ đó là mùi riêng của đất quê; không khí vắng lặng đìuhiu của phố huyện đã lay động tâm hồn Liên để cô cảm nhận được cái buồn của buổichiều quê và khiến đôi mắt cô cũng như ngập đầy bóng tối của buổi chiều quê đó; khiđêm xuống, Liên thích thú ngắm bầu trời đêm với ngàn sao lấp lánh để mơ mộng về convịt theo sau ông Thần Nông, về dòng sông Ngân Hà trong các câu chuyện cổ; tâm hồnLiên trong sáng và nhạy cảm đến độ có thể bắt nhạy với những dấu hiệu mơ hồ nhất củathế giới quanh mình: những con đom đóm lập loè, những khe sáng, hột sáng lọt qua khecửa, từng loạt hoa bàng rụng khẽ xuống vai áo…

+ Hoài niệm về quá khứ và mơ mộng với đoàn tàu: Cuộc sống thường nhật vớigánh nặng mưu sinh không thể xoá bỏ trong Liên niềm nhớ tiếc quá khứ Thậm chí, chínhcuộc sống tẻ nhạt hàng ngày lại khiến nỗi nhớ ấy thêm da diết, khắc khoải: dù kỉ niệmcòn lại không nhiều, nhưng quá khứ luôn trở về trong Liên bằng ánh hồi quang rạng rỡ

nhất "Hà Nội xa xăm, Hà Nội sáng rực, vui vẻ và huyên náo" Chính nỗi nhớ quá khứ

luôn thường trực đã khiến Liên khi đối diện với hình ảnh thực của chuyến tàu đêm lại

đắm mình trong những mơ tưởng xa xôi để "sống giữa bao nhiêu sự xa xôi không biết"

mà chuyến tàu ấy gợi lên trong tâm hồn cô

+ Lòng trắc ẩn đối với những cảnh ngộ đáng thương: Bản thân Liên đang sốngmột cuộc sống nghèo khó, Liên cũng thấm thía sâu sắc cảnh nghèo và buồn mà cô đangphải trải qua song không vì thế mà Liên đóng kín tâm hồn đối với con người và cuộcsống quanh mình Nhìn những đứa trẻ nghèo đang nhặt nhạnh, tìm kiếm trên bãi chợ,

Liên thấy "động lòng thương" tuy chính chị cũng không có gì để cho chúng Sẵn có một

tấm lòng thơm thảo, Liên đã rót đầy hơn vào cút rượu của bà cụ Thi điên dù trong emkhông phải không có cảm giác sờ sợ rất tự nhiên ở một đứa trẻ khi phải đối diện với mộtngười không hoàn toàn bình thường Chính những tình cảm ngỡ như rất giản dị ấy lại làm

cho người ta cảm động như được "thanh lọc tâm hồn" để trở về với những gì tự nhiên

thuần khiết nhất

- Ở cái tôi Thạch Lam ẩn kín sau nhân vật: Dường như, Thạch Lam đã viết truyện

ngắn "Hai đứa trẻ" bằng chính những trải nghiệm tuổi thơ ở phố huyện Cẩm Giàng Đọc

truyện, không thể không nhận thấy cái tình âu yếm mà Thạch Lam dành cho nhân vật.Cái tình âu yếm ấy một mặt xuất phát từ cái nhìn nhân hậu, yêu thương mà người lớndành cho lứa tuổi này, một mặt là do nhà văn đã hoá thân vào nhân vật, là sự ám ảnh củatuổi thơ gắn liền với phố huyện Cẩm Giàng Sự cộng hưởng của những cảm xúc này đểtạo cho những trang viết Thạch Lam một sự hoà quyện giữa chất thực và chất thơ để tạothành một sức hút da diết, bền lâu của tác phẩm

b.2.2 Vẻ đẹp của hình thức nghệ thuật

- Trong truyện, Thạch Lam đã xây dựng được một thế giới hình ảnh vừa chânthực, sinh động lại vừa vô cùng gợi cảm bởi chính vẻ đẹp của nó

+ Quan niệm của Thạch Lam: "Cái đẹp man mác khắp vũ trụ, len lỏi khắp hang

cùng ngõ hẻm, tiềm tàng ở mọi vật bình thường".