Nguyên nhân: Nguyên nhân sâu xa: Cuối XIX đầu XX sự phát triển không đều về kinh tế chính trị của chủ nghĩa tư bản đã làm thay đổi sâu sắc so sánh lực lượng giữa các nước đế quốc. Sự phân chia thuộc địa giữa các đế quốc cũng không đều. Đế quốc già (Anh, Pháp) nhiều thuộc địa. Đế quốc trẻ (Đức, Mĩ) ít thuộc địa. Mâu thuẫn giữa các nước đế quốc về vấn đề thuộc địa ngày càng gay gắt. Nguyên nhân trực tiếp: Sự hình thành hai khối quân sự kình địch nhau. + Khối liên minh (1882) Đức, Áohung, Italia: chủ trương chia lại thế giới. + Khối hiệp ước (1907) Anh, Pháp, Nga: giữ nguyên hiên trạng thế giới. Duyên cớ: Ngày 28.6.1914 thái tử Áo – Hung bị ám sát phe Đức + ÁoHung chớp thời cơ gây chiến tranh. Kết cục: +Tổn thất về sức người và của: khoảng 1.500 triệu người dân bị lôi cuốn vào vòng khói lửa, 10 triệu người chết, trên 20 triệu người bị thương, nền kinh tế châu Âu bị kiệt quệ. +Mĩ được hưởng nhiều lợi, nhiều nước tư bản đế quốc trở thành con nợ của Mĩ. +Cách mạng tháng Mười Nga và việc thành lập Nhà nước Xô viết, đánh dấu bước chuyển lớn trong cục diện chính trị thế giới. Tính chất: +Chiến tranh thế giới thứ nhất là cuộc chiến tranh giành thuộc địa giữa các nước đế quốc, chỉ đem lại lợi nhuận cho giai cấp tư sản cầm quyền. +Là cuộc chiến tranh xâm lược nhằm cướp đoạt lãnh thổ và thuộc địa của đối phương. +Là cuộc chiến tranh phi nghĩa đối với cả hai phe tham chiến.
Trang 1CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ NHẤT:
- Nguyên nhân:
Nguyên nhân sâu xa:
Cuối XIX đầu XX sự phát triển không đều về kinh tế chính trị của chủ nghĩa tư bản
đã làm thay đổi sâu sắc so sánh lực lượng giữa các nước đế quốc
Sự phân chia thuộc địa giữa các đế quốc cũng không đều Đế quốc già (Anh, Pháp) nhiều thuộc địa Đế quốc trẻ (Đức, Mĩ) ít thuộc địa Mâu thuẫn giữa các nước đế quốc về vấn đề thuộc địa ngày càng gay gắt
Nguyên nhân trực tiếp:
Sự hình thành hai khối quân sự kình địch nhau
+ Khối liên minh (1882) Đức, Áo-hung, I-ta-li-a: chủ trương chia lại thế giới
+ Khối hiệp ước (1907) Anh, Pháp, Nga: giữ nguyên hiên trạng thế giới
Duyên cớ: Ngày 28.6.1914 thái tử Áo – Hung bị ám sát phe Đức + Áo-Hung chớp thời cơ gây chiến tranh
- Diễn biến:
Giai đoạn thứ nhất (1914 – 1916):
– Ngày 28.7.1914 Áo – Hung tuyên với Xéc bi
– Ngày 1.8 và 3.8.1914 Đức tuyên chiến với Nga, Pháp
– Ngày 4.8.1914 Anh tuyên chiến với Đức => Chiến tranh đế quốc lan rộng thành chiến tranh TG
Năm 1914 – Ớ phía Tây: ngay trong đêm 3-8
quân Đức đã tràn vào Bỉ, rồi đánh thọc sang Pháp
– Cùng lúc ở phía Đông: Nga tấn công Đông Phổ
– Đức chiếm được Bỉ, một phần nước Pháp uy hiếp thủ đô Pa-ri
– Cứu nguy cho Pa-ri
Năm 1915 Đức, Áo – Hung dốc toàn lực tấn công
Nga Hai bên ở thế cầm cự trên một mặt trận dài 1200km
Năm 1916 Đức chuyên mục tiêu về phía Tây tấn
công pháo đài Véc-đoong Đức không hạ được Véc-đoong, hai bên bị thiệt hại nặng
Hậu quả của giai đoạn thứ nhất:
+ Tình trạng khốn cùng của nhân dân lao động tăng lên không ngừng
+ Đói, rét, bệnh tật và những tai họa do chiến tranh đem đến ngày càng nhiều
+ Mâu thuẫn xã hội trong các nước tham chiến trở nên vô cùng gay gắt
+ Chỉ mới hơn hai năm chiến tranh, đã có gần 6 triệu người chết và hơn 10 triệu người bị thương + Phong trào công nhân, phong trào quần chúng phản đối chiến tranh phát triển nhanh chóng Giai đoạn thứ hai:
Trang 2Thời gian Sự kiện
1) Tháng 2-1917 Cuộc cách mạng dân chủ tư sản thành công Chế độ Nga
hoàng bị lật đổ nhưng Chính phủ lâm thời trong tay giai cấp tư sản vẫn tiếp tục theo đuổi chiến tranh
2) Ngày 2 – 4 -1917 Mĩ tuyên chiến với Đức Sự tham chiến của Mĩ có lợi hơn cho
phe Anh – Pháp – Nga
3) Tháng 10 -1917 Nhân dân Nga dưới sự lãnh đạo của Lê-nin và Đảng
Bôn-sê-vích đứng lên làm cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa
4) Ngày 3-3-1918 Nhà nước Xô viết buộc phải kí với Đức Hòa ước Brét Li tốp
Nước Nga ra khỏi chiến tranh đế quốc
5) Tháng 7 – 1918 65 vạn quân Mĩ đổ bộ vào châu Âu, Mĩ trực tiếp tham chiến
khi cả hai phe bị thiệt hại quá nhiều, hết sức mệt mỏi Mĩ trở thành người đứng đầu phe Hiệp ước thay Anh
6) Cuối tháng 9 -1918 Quân Đức liên tiếp thất bại, bỏ chạy khỏi lãnh thổ Pháp và Bỉ
Các nước đồng minh của Đức cũng bị tấn công liên tiếp, buộc phải đầu hàng
7) 9 – 11 – 1918 CM Đức bùng nổ vua VinHem II phải chạy sang Hà Lan
8) Ngày 11-11-1918 Đức kí Hiệp định đầu hàng không điều kiện
Chiến tranh thế giới thứ nhất kết thúc với sự thất bại hoàn toàn của phe Đức – Áo-Hung
- Kết cục và tính chất của chiến tranh thế giới thứ nhất:
Kết cục:
+Tổn thất về sức người và của: khoảng 1.500 triệu người dân bị lôi cuốn vào vòng khói lửa, 10 triệu người chết, trên 20 triệu người bị thương, nền kinh tế châu Âu bị kiệt quệ
+Mĩ được hưởng nhiều lợi, nhiều nước tư bản đế quốc trở thành con nợ của Mĩ
+Cách mạng tháng Mười Nga và việc thành lập Nhà nước Xô viết, đánh dấu bước chuyển lớn trong cục diện chính trị thế giới
-Tính chất:
+Chiến tranh thế giới thứ nhất là cuộc chiến tranh giành thuộc địa giữa các nước đế quốc, chỉ đem lại lợi nhuận cho giai cấp tư sản cầm quyền
+Là cuộc chiến tranh xâm lược nhằm cướp đoạt lãnh thổ và thuộc địa của đối phương
+Là cuộc chiến tranh phi nghĩa đối với cả hai phe tham chiến