giao an tiêt 20 lưc ma sat

Ngày soạn:........ Tiết thứ: 20 Tên chương: CHƯƠNG II. ĐỘNG LỰC HỌC CHẤT ĐIỂM TÊN BÀI: LỰC MA SÁT I. MỤC TIÊU BÀI HỌC: 1. Kiến thức 1.1. Môn Vật lý Nêu được những đặc điểm của lực ma sát trượt xuất hiện trong những trường hợp nào. Nêu được các đặc điểm về chiều và độ lớn của các loại lực ma sát. Viết được công thức của lực ma sát trượt. Nêu được một số cách làm giảm hoặc tăng ma sát. 1.2. Môn giáo dục công dân Nêu được nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường. Nêu được vai trò của môi trường, tài nguyên thiên nhiên đối với cuộc sống của con người. Biết bảo vệ môi trường ở nhà, ở trường, ở nơi công cộng và biết nhắc nhở các bạn cùng thực hiện. Biết chung tay ứng phó với biến đổi khí hậu. Địa chỉ nội dung tích hợp + Lớp 7 bài 14: Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên + L ớp 10; bài 15: Công dân với một số vấn đề cấp thiết của nhân loại + Lớp 11: bài 12, chính sách tài nguyên và bảo vệ môi trường 1.4. Môn địa Hiểu được một số vấn đề chính về bảo vệ môi trường nước ta, mất cân bằng sinh thái và ô nhiễm môi trường (nước, không khí, đất). Địa chỉ nội dung tích hợp + Lớp 12;Bài 15: bảo vệ môi trường và phòng chống thiên tai 1.5. Môn sinh học Học sinh hiểu được cách giảm thiểu chất thải độc vào không khí. Địa chỉ nội dung tích hợp + Lớp 8; bài 22: Vệ sinh hô hấp Bài 42; vệ sinh da Bài 50: Vệ sinh mắt 2. Kỹ năng Vận dụng được công thức lực ma sát trượt để giải các bài tập liên quan. Giải thích được vai trò của ma sát trượt trong một số hiện tượng thực tế và nêu một vài cách để làm tăng giảm ma sát. Bước đầu biết đề xuất giả thuyết một cách hợp lí và đưa ra đươc phương án thí nghiệm để kiểm tra giả thuyết. 3. Thái độ Tạo hứng thú học Vật lý cho HS. Cẩn thận, trung thực, hợp tác trong các hoạt động. 4. Năng lực Thông qua chủ đề các em phát triển năng lực tự học, năng lực tự giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo, năng lực sử dụng ngôn ngữ, năng lực hợp tác, năng lực sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông, năng lực nghiên cứu II. YÊU CẦU CHUẨN BỊ ĐỐI VỚI HỌC SINH: 1. Chuẩn bị kiến thức: Ôn lại nhứng kiến thức về lực ma sát đã hoc ở lớp 8 2. Chuẩn bị tài liệu học tập; thí nghiệm, thực hành, dụng cụ học tập: SGK, SBT III. CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN: 1. Chương trình giảng dạy: cơ bản 2. Chuẩn bị thiết bị, đồ dùng dạy học: Dụng cụ thí nghiệm như hình 13.1 SGK gồm: Khối hình hộp chữ nhật, một số quả cân, lực kế Hình ảnh trên máy chiếu Phiếu học tập 3. Dự kiến hình thức, phương pháp đánh giá kiến thức, kỹ năng của học sinh: đặt câu hỏi và bài tập IV. TIẾN TRÌNH LÊN LỚP: 1. Ổn định tổ chức (Kiểm tra sĩ số, nhắc nhở học sinh ....) (Thời gian:1 phút): Ngày, lớp dạy Tên HS vắng Ngày, lớp dạy Tên HS vắng Ngày, lớp dạy Tên HS vắng 2. Kiểm tra bài cũ (Thời gian: ): Kiểm tra trong quá trình học bài mới 5 phút TT Học sinh thứ Nội dung (câu hỏi, bài tập) kiểm tra 1 1 Câu1. Nêu đặc điểm của hai lực cân bằng 2 2 Câu2. Nêu trạng thái chuyển động của vật khi chịu tác dụng của hai lực cân bằng. 3. Bài mới: TT NỘI DUNG HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THỜI GIAN HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS 1 Đặt vấn đề Cho hs xem clip. Gv đặt vấn đề vào bài mới: Tại sao khi ta tra dầu nhớt vào cây cung kéo đàn violon thì khi kéo đàn, đàn không phát ra âm thanh. Khi ta lau sạch dầu nhớt và chà một ít nhựa thông lên cây cung thì khi kéo đàn, đàn phát ra âm thanh. Để trả lời cho câu hỏi trên thì chúng ta sẽ học bài 20: Lực ma sát 2 I .Lực ma sát trượt Xuất hiện ở mặt tiếp xúc của vật đang trượt trên một bề mặt, có hướng ngược với hướng của vận tốc. Tác dụng cho một mẫu gỗ trượt trên bàn, một lát sau mẫu gỗ dừng lại. Lực nào đã làm cho vật dừng lại? Gọi HS lên bảng vẽ các vectơ Cho hs xem clip. Yêu cầu hs nhận xét lực ma sát trượt xuất hiện ở đâu? Khi nào? Có tác dụng gì? Nhận xét. Tích hợp về giáo dục bảo vệ môi trường Cho hs xem clip về tai nạn lúc đường trơn. Nếu đường nhiều bùn đất, xe đi trên đường có thể bị trượt dễ gây ra tai nạn, đặc biệt khi trời mưa và lốp xe bị mòn. Em có biện pháp gì khắc phục hiện tượng trên? Cho hs xem một số hình ảnh về khói, bụi khi các phương tiện lưu thông. GV: Trong quá trình lưu thông của các phương tiện giao thông đường bộ, ma sát giữa bánh xe và mặt đường, giữa các bộ phận cơ khí với nhau, ma sát giữa phanh xe và vành bánh xe làm phát sinh các bụi cao su, bụi khí và bụi kim loại. Các bụi khí này gây ra tác hại to lớn đối với môi trường: ảnh hưởng đến sự hô hấp của cơ thể người, sự sống của sinh vật và sự quang hợp của cây xanh. Em đề xuất biện pháp gì hạn chế các tác hại trên? Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm về lực ma sát trượt. Hs lên bản vẽ hình. Xem clip, nhận xét. HS: Cần thường xuyên kiểm tra chất lượng xe đặc biệt là lốp xe và tham gia giữ vệ sinh và vệ sinh mặt đường sạch sẽ. HS: Khi tham gia giao thông cần mang khẩu trang để bảo vệ sức khỏe. Vận động người dân không sử dụng các phương tiện đã cũ nát, không đảm bảo chất lượng. Các cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra các phương tiện tham gia giao thông đảm bảo các tiêu chuẩn về khí thải và an toàn đối với môi trường. . 10 phút

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KHÁNH HÒA

TRƯ ỜNG THPT NGÔ GIA TỰ

GIÁO ÁN VẬT LÝ 10 TIẾT 20: LỰC MA SÁT

TRƯỜNG THPT NGÔ GIA TỰ

TỔ LÝ- CÔNG NGHỆ NGƯỜI THỰC HIỆN: PHAN THỊ VÂN

ĐIỆN THOẠI: 0978538393 EMAIL: pvan.c3ngtu@khanhhoa.edu.vn

Ngày soạn: Tiết thứ: 20 Tên chương:

CHƯƠNG II ĐỘNG LỰC HỌC CHẤT ĐIỂM

TÊN BÀI: LỰC MA SÁT

I MỤC TIÊU BÀI HỌC:

1 Kiến thức

1.1 Môn Vật lý

- Nêu được những đặc điểm của lực ma sát trượt xuất hiện trong những trường hợp nào

- Nêu được các đặc điểm về chiều và độ lớn của các loại lực ma sát

- Viết được công thức của lực ma sát trượt

- Nêu được một số cách làm giảm hoặc tăng ma sát

1.2 Môn giáo dục công dân

- Nêu được nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường

- Nêu được vai trò của môi trường, tài nguyên thiên nhiên đối với cuộc sống của con người

- Biết bảo vệ môi trường ở nhà, ở trường, ở nơi công cộng và biết nhắc nhở các bạn cùng thực hiện

- Biết chung tay ứng phó với biến đổi khí hậu

Địa chỉ nội dung tích hợp

+ Lớp 7 bài 14: Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên

+ L ớp 10; bài 15: Công dân với một số vấn đề cấp thiết của nhân loại

+ Lớp 11: bài 12, chính sách tài nguyên và bảo vệ môi trường

1.4 Môn địa

- Hiểu được một số vấn đề chính về bảo vệ môi trường nước ta, mất cân bằng sinh

thái và ô nhiễm môi trường (nước, không khí, đất)

Địa chỉ nội dung tích hợp

+ Lớp 12;Bài 15: bảo vệ môi trường và phòng chống thiên tai

1.5 Môn sinh học

Học sinh hiểu được cách giảm thiểu chất thải độc vào không khí

Địa chỉ nội dung tích hợp

+ Lớp 8; bài 22: Vệ sinh hô hấp

Bài 42; vệ sinh da

Bài 50: Vệ sinh mắt

2 Kỹ năng

- Vận dụng được công thức lực ma sát trượt để giải các bài tập liên quan

- Giải thích được vai trò của ma sát trượt trong một số hiện tượng thực tế và nêu một vài cách để làm tăng giảm ma sát

- Bước đầu biết đề xuất giả thuyết một cách hợp lí và đưa ra đươc phương án thí nghiệm để kiểm tra giả thuyết

3 Thái độ

- Tạo hứng thú học Vật lý cho HS

- Cẩn thận, trung thực, hợp tác trong các hoạt động

4 Năng lực

- Thông qua chủ đề các em phát triển năng lực tự học, năng lực tự giải quyết vấn

đề, năng lực sáng tạo, năng lực sử dụng ngôn ngữ, năng lực hợp tác, năng lực sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông, năng lực nghiên cứu

II YÊU CẦU CHUẨN BỊ ĐỐI VỚI HỌC SINH:

1 Chuẩn bị kiến thức: Ôn lại nhứng kiến thức về lực ma sát đã hoc ở lớp 8

2 Chuẩn bị tài liệu học tập; thí nghiệm, thực hành, dụng cụ học tập: SGK, SBT

III CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN:

1 Chương trình giảng dạy: cơ bản

2 Chuẩn bị thiết bị, đồ dùng dạy học: Dụng cụ thí nghiệm như hình 13.1 SGK gồm: Khối hình hộp chữ nhật, một số quả cân, lực kế

- Hình ảnh trên máy chiếu

- Phiếu học tập

3 Dự kiến hình thức, phương pháp đánh giá kiến thức, kỹ năng của học sinh: đặt câu hỏi và bài tập

IV TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:

1 Ổn định tổ chức (Kiểm tra sĩ số, nhắc nhở học sinh ) - (Thời gian:1 phút): Ngày, lớp

dạy

Tên HS vắng

Ngày, lớp dạy

Tên HS vắng

Ngày, lớp dạy

Tên HS vắng

2 Kiểm tra bài cũ (Thời gian: ): Kiểm tra trong quá trình học bài mới 5 phút

TT Học sinh

thứ

Nội dung (câu hỏi, bài tập) kiểm tra

1 1 Câu1 Nêu đặc điểm của hai lực cân bằng

2 2 Câu2 Nêu trạng thái chuyển động của vật khi chịu tác dụng

của hai lực cân bằng

3 Bài mới:

GIAN

HOẠT ĐỘNG CỦA

GV

HOẠT ĐỘNG CỦA HS

1 Đặt vấn đề Cho hs xem clip.

Gv đặt vấn đề vào bài mới: Tại sao khi

ta tra dầu nhớt vào cây cung kéo đàn violon thì khi kéo đàn, đàn không phát

ra âm thanh Khi ta lau sạch dầu nhớt và chà một ít nhựa thông lên cây cung thì khi kéo đàn, đàn phát ra âm thanh

Để trả lời cho câu hỏi trên thì chúng ta

sẽ học bài 20: Lực

ma sát

2 I Lực ma sát

trượt

Xuất hiện ở mặt

tiếp xúc của vật

đang trượt trên một

bề mặt, có hướng

ngược với hướng

của vận tốc

Tác dụng cho một mẫu gỗ trượt trên bàn, một lát sau mẫu gỗ dừng lại Lực nào

đã làm cho vật dừng lại?

- Gọi HS lên bảng

vẽ các vectơ v Fr; rms

- Cho hs xem clip

Yêu cầu hs nhận xét lực ma sát trượt xuất hiện ở đâu? Khi

Hoạt động 1:

Tìm hiểu khái niệm về lực ma sát trượt.

- Hs lên bản vẽ hình

- Xem clip, nhận xét

10 phút

mst

B A

TT NỘI DUNG

GIAN

HOẠT ĐỘNG CỦA

GV

HOẠT ĐỘNG CỦA HS nào? Có tác dụng

gì?

- Nhận xét

- Tích hợp về giáo dục bảo vệ môi trường

- Cho hs xem clip

về tai nạn lúc đường trơn.

Nếu đường nhiều

bùn đất, xe đi trên đường có thể bị trượt dễ gây ra tai nạn, đặc biệt khi trời mưa và lốp xe

bị mòn Em có biện pháp gì khắc phục hiện tượng trên?

- Cho hs xem một số hình ảnh về khói, bụi khi các phương tiện lưu thông.

GV: Trong quá trình lưu thông của các phương tiện giao thông đường bộ, ma sát giữa bánh xe và mặt đường, giữa các bộ phận cơ khí với nhau, ma sát giữa phanh xe và vành bánh xe làm phát sinh các bụi cao su, bụi khí và

HS: Cần thường xuyên kiểm tra chất lượng xe đặc biệt

là lốp xe và tham gia giữ vệ sinh và

vệ sinh mặt đường sạch sẽ.

HS: Khi tham gia giao thông cần mang khẩu trang

để bảo vệ sức khỏe.

Vận động người dân không sử dụng các phương tiện đã

TT NỘI DUNG

GIAN

HOẠT ĐỘNG CỦA

GV

HOẠT ĐỘNG CỦA HS

bụi kim loại Các bụi khí này gây ra tác hại to lớn đối với môi trường: ảnh hưởng đến sự hô hấp của cơ thể người, sự sống của sinh vật và sự quang hợp của cây xanh Em đề xuất biện pháp gì hạn chế các tác hại trên?

cũ nát, không đảm bảo chất lượng.

Các cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra các phương tiện tham gia giao thông đảm bảo các tiêu chuẩn

về khí thải và an toàn đối với môi trường.

.

1 Đo độ lớn của

lực ma sát trượt

như thế nào?

Thí nghiệm (hình

13.1)

2 Độ lớn của lực

ma sát trượt phụ

thuộc những yếu

tố nào?

+ Độ lớn của lực

ma sát trượt không

phụ thuộc vào diện

tích tiếp xúc và tốc

độ của vật

+ Tỉ lệ với độ lớn

của áp lực

+ Phụ thuộc vào

vật liệu và tình

trạng của 2 mặt

tiếp xúc

- Hướng hs tiến hành thí nghiệm

- Nhận xét kết quả của các nhóm

Hoạt động 2: Tìm hiểu về độ lớn của lực ma sát trượt.

- Quan sát dụng cụ thí nghiệm và đề xuất phương án cách đo độ lớn của lực ma sát trượt

- Cử đại diện nhóm trình bày cách đo

độ lớn lực ma sát trượt

- Hs thảo luận ở nhóm rồi trình bày trước lớp các yếu tố ảnh hưởng đến độ lớn của lực ma sát trượt

- Hs hoạt động nhóm nêu các phương án thí

20 phút

TT NỘI DUNG

GIAN

HOẠT ĐỘNG CỦA

GV

HOẠT ĐỘNG CỦA HS

- Tích hợp trong vấn đề sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, giáo dục bảo vệ

môi trường

- Sử dụng xe đạp và

các loại xe đúng cách nhằm tiết kiệm năng lượng

GV đặt câu hỏi:Tại sao khi lốp xe bị mòn chúng ta nên thay? Nên hay không nên để lốp xe quá non?

chứng, trong đó chỉ

thay đổi một yếu tố, còn các yếu tố khác giữ nguyên

- các nhóm cử đại diện thực hiện các thí nghiệm và nêu kết luận

- Lốp xe là một trong những bộ phận quan trọng nhưng có lẽ ít được chú ý nhất Tăng tốc nhanh, phanh gấp, vào góc cua hẹp làm lốp rất nhanh mòn Lốp xe

bị rạn nứt, bơm quá căng hoặc quá non sẽ làm cho xe hoạt động không

ổn định.

Nếu mặt lốp bị mòn, khi di chuyển ngoài trời mưa hoặc đường ướt dễ

bị trơn trượt Đặc

TT NỘI DUNG

GIAN

HOẠT ĐỘNG CỦA

GV

HOẠT ĐỘNG CỦA HS

biệt là những ngày nắng nóng, nếu phải di chuyển trên một quãng đường dài, do nhiệt độ của mặt đường cao cộng với ma sát, sẽ làm cho mặt lốp nóng lên nhanh chóng Không khí bên trong nở ra, tăng áp suất lên bề mặt Lốp mòn không những không đảm bảo chất lượng mà dưới áp suất cao còn dễ bị

nổ gây mất an toàn.

Lốp quá non (áp suất hơi quá thấp)

sẽ làm tăng bề mặt tiếp xúc với mặt đường làm tăng độ

ma sát, dẫn đến động cơ phải hoạt động nhiều hơn, giảm tính tiết kiệm nhiên liệu và gây hiện tượng biến dạng bề mặt lốp như méo, phình hoặc mòn không đều.

Ngoài ra, nếu lái

xe trong tình trạng

TT NỘI DUNG

GIAN

HOẠT ĐỘNG CỦA

GV

HOẠT ĐỘNG CỦA HS

- Ma sát có hại hay có ích?

Nêu một số cách giảm tác hại của ma sát?

lốp quá căng (áp suất hơi quá cao), khi lái cho cảm giác không được thoải mái giống như xe bị nẩy lên

Lốp căng sẽ làm cho phần giữa lốp nhanh bị mòn do phải chịu trọng tải cao dẫn đến giảm tuổi thọ sử dụng.

-Ma sát có thể có hại hoặc có ích Giảm ma sát có hại bằng cách bôi trơn các chi tiết chuyển động của các thiết

bị , máy móc hoặc phối hợp các vật liệu thích hợp khi chế tạo các chi tiết này sẽ làm cho hiệu suất sử dụng chúng được nâng cao góp phần vào việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả Nếu tiết kiệm được năng lượng cũng đồng thời giảm thiểu được sự phát thải các khí gây ô nhiễm môi trường , giảm được tiếng ồn khi hoạt

TT NỘI DUNG

GIAN

HOẠT ĐỘNG CỦA

GV

HOẠT ĐỘNG CỦA HS

động ( liên quan đến ô nhiễm tiếng

ồn )

3 Hệ số ma sát

trượt

ms t

F N

µ = (không có

đơn vị)

Hệ số ma sát trượt

phụ thuộc vào vật

liệu và tình trạng

của 2 mặt tiếp xúc

4 Công thức của

lực ma sát trượt

ms t

- Vì Fmst ~ N ta hãy lập hệ số tỉ lệ giữa chúng: ms

t

F N

ms t

F = µN

- Vậy µt có đơn vị

là gì?

Cho hs xem bảng hệ

số ma sát trượt của một số vật liệu Yê cầu hs nhận xét hệ

số ma sát trượt phụ thuộc những yếu tố nào?

Hoạt động 3: Xây dựng khái niệm hệ

số ma sát trượt và công thức tính lực

ma sát trượt.

Ghi nhận hai công thức

- µt không có đơn

vị

- Nhận xét

5 phút

3 Củng cố kiến thức

và kết thúc bài

- Cho hs xem clip

về vai trò của

ma sát trượt trong đời sống

- HS trả lời câu hỏi đặt ra ở đầu bài

Do lưc ma sát trượt giữa cây cung kéo

4 phút

TT NỘI DUNG

GIAN

HOẠT ĐỘNG CỦA

GV

HOẠT ĐỘNG CỦA HS

- Yêu cầu hs giải

tượng đặt ra ở đầu bài

- Từ đó gv đi tới vấn đề là đàn violon sau một thời gian sử dụng thì âm thanh bi nhỏ dần đi là do lực ma sát giảm

- Biện pháp khắc phục:

Nên chà một ít colophan

(nhựa thông) lên dây vĩ trước khi chơi đàn Cầm thanh vĩ ở tay phải và colophan ở tay trái, để các sợi dây cung nằm trên colophan, giữ yên colophan và từ

từ di chuyển cây vĩ lên xuống,

colophan giúp cho các dây cung tăng lực

ma sát tạo ra

âm thanh khi

đàn và dây đàn giảm làm giảm sự

tiếp xúc giữa hai vật nên đàn không phát ra âm thanh

TT NỘI DUNG

GIAN

HOẠT ĐỘNG CỦA

GV

HOẠT ĐỘNG CỦA HS

kéo đàn, trường hợp khi bạn chà không đủ hoặc quá ít thì khi chơi đàn violin

sẽ không có tiếng hoặc âm thanh nhỏ.

Ngược lại, chà quá nhiều thì

tạo ra âm thanh khô, cứng và làm rơi nhiều bụi colophan lên dây khi chơi làm bẩn dây đàn

Phát phiếu học tập cho các nhóm

- Yêu Cầu Hs Hoàn thành các phiếu học tập

- TL nhóm hoàn thành các phiếu học tập

4 Giao nhiệm vụ về

nhà cho học sinh.

Yêu cầu học sinh về nhà làm các bài tập 4,6,7,8 trang 79 sgk; chuẩn bị bài lực

Phiếu học tập.

1 Hãy giải thích các hiện tượng sau và cho biết trong các hiện tượng này ma sát có lợi hay có hại:

A Tại sao giày đi lâu đế bị mòn

B Tai sao mặt lốp ô tô phải có khía sâu hơn mặt lốp xe đạp

2 Hãy quan sát các trường hợpõ ở hình dưới đây và tưởng tượng xem nếu không có lực ma sát sẽ xảy ra hiện tượng gì? Hãy tìm cách làm tăng lực ma sát trong những trường hợp này

A Phấn viết không ăn bảng

B Diêm quẹt không cháy

C Khi thắng ô tô không dừng lại được

5 Rút kinh nghiệm sau tiết giảng:

- Về nội dung:

- Về phương pháp:

- Về phương tiện:

- Về thời gian:

- Về học sinh: