bai giang thi gv giỏi 2018, có hinh ảnh động, co clip sinh động, co nhiều ví dụ thực tế, hoạt động phù hợp, phát huy đc tính tích cực của hs.Tiết 16 Ngày soạn: 15102018 TỔNG HỢP VÀ PHÂN TÍCH LỰC ĐIỀU KIỆN CÂN BẰNG CỦA CHẤT ĐIỂM I. MỤC TIÊU 1. Kiến thức Phát biểu được định nghĩa của lực và nêu được lực là đại lượng vectơ. Phát biểu được quy tắc tổng hợp các lực tác dụng lên một chất điểm. Phát biểu được quy tắc phân tích lực. Phát biểu được điều kiện cân bằng của một chất điểm dưới tác dụng của nhiều lực. 2. Kĩ năng Vận dụng quy tắc tổng hợp và phân tích lực để giải bài tập đối với vật chịu tác dụng của ba lực đồng qui. 3. Thái độ Tích cực, chủ động trong học tập Rèn luyện lòng yêu thích khoa học. Phát triển thế giới quan cho học sinh. 4. Năng lực : Năng lực làm việc nhóm, năng lực hợp tác, năng lực tính toán, năng lực giao tiếp II. CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH 1.Giáo viên a. Giáo án tiết dạy. b. Chuẩn bị thiết bị, đồ dùng dạy học: Dụng cụ thí nghiệm gồm: thước đo góc, bảng sắt, đế chữ A, thanh trụ sắt, lực kế 5N, lò xo 5N, nam châm, dây treo, thước đo chiều dài, giấy A4. Hình ảnh trên máy chiếu Phiếu học tập 2. Học sinh a. Chuẩn bị kiến thức: Ôn tập kiến thức đã biết về các tác dụng của lực ở chương trình Vật lí cấp THCS. b. Chuẩn bị tài liệu học tập; thí nghiệm, thực hành, dụng cụ học tập: SGK, SBT III. PHƯƠNG PHÁP Vấn đáp, nêu vấn đề, nhóm IV. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC Hoạt động 1: khởi động (4 phút) a.Mục tiêu hoạt động : Làm nãy sinh vấn đề tìm hiểu tổng hợp các lực b. Gợi ý tổ chức các hoạt động: + GV đặt vấn đề vào chương II: NiuTơn có một câu nói nổi tiếng là “Nếu tôi có tầm nhìn xa hơn những người khác, đó là vì tôi đứng trên vai của những người khổng lồ” . Câu nói này NiuTơn nhằm nhắc đến nhà bác học Galilê, người đã đưa ra được nguyên nhân về chuyển động của các vật nhưng lại chưa được xã hội công nhận. Mãi cho đến thế hệ sau này, ISăc Niutơn mới có khả năng giải quyết vấn đề một cách thành công. Niutơn phát hiện ra mối quan hệ giữa lực và chuyển động và giải thích được vì sao vật này đứng yên, vật kia chuyển động ? Vật này chuyển động thẳng đều, vật kia chuyển động có gia tốc? Để tìm câu trả lời, chúng ta sẽ xét mối liên quan giữa chuyển động và lực. Đó cũng chính là nhiệm vụ của chương II. + Giáo viên đặt vấn đề vào bài mới: Giáo viên cho học sinh nghe một đoạn nhạc trong bài “ Hò kéo pháo ’’ của nhạc sĩ Hoàng Vân. Đặt câu hỏi : Tại sao khi nhiều người cùng kéo một vật nặng như kéo pháo, kéo gỗ thì cần phải có người bắt nhịp hò dô. Bài học hôm nay sẽ giúp chúng ta trả lời được câu hỏi đó. c. Sản phẩm hoạt động : Đưa học sinh vào tình huống có vấn đề cần giải quyết Hoạt động 2: hình thành kiến thức và luyện tập 1. Ôn tập khái niệm lực và cân bằng lực (8 phút) a. Mục tiêu hoạt động: Phát biểu được định nghĩa của lực và nêu được lực là đại lượng vectơ. b. Gợi ý tổ chức hoạt động Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung ghi bài Chiếu hình ảnh: + Một cô gái đang dùng tay tác dụng lực lên một quả bóng. + Tay đang tác dụng lực chiếc ốp lưng điện thoại. + Cô gái đang tác dụng lực kéo vào dây cung. Yêu cầu hs nêu tác dụng của lực lên các vật đó. Chiếu hình ảnh: + Chàng trai đang cầm cây cơ tác dụng lực vào quả bóng bida. + Gió thổi làm cánh quạt gió chuyển động. + Một cậu bé đang dùng chân tác dụng lực vào chiếc xe trượt. Yêu cầu hs nêu tác dụng của lực lên các vật đó. Yêu cầu hs nêu định nghĩa lực. Yêu cầu hs làm việc nhóm, hoàn thành phiếu học tập 1. Mời nhóm 1 trình bày kết quả phiếu học tập, các nhóm còn lại nhận xét, bổ sung. Gv nhận xét câu trả lời và yêu cầu hs rút ra đặc điểm của vecto lực( điểm đặt, phương, chiều và độ dài ), giá của lực, đơn vị của lực, khái niệm hai lực cân bằng, đặc điểm của hai lực cân bằng. Xem hình ảnh, trả lời câu hỏi. Xem hình ảnh, trả lời câu hỏi. Nêu định nghĩa lực Hs làm việc nhóm, hoàn thành phiếu học tập 4. Nhóm 1 trình bày kết quả phiếu học tập. Nêu đặc điểm của vecto lực, giá của lực, đơn vị của lực, khái niệm hai lực cân bằng, đặc điểm của hai lực cân bằng. I. Lực. Cân bằng lực: 1. Lực là đại lượng vectơ đặc trưng cho tác dụng của vật này lên vật khác mà kết quả là gây ra gia tốc cho vật hoặc làm cho vật bị biến dạng. 2. Các lực cân bằng là các lực khi tác dụng đồng thời vào một vật thì không gây ra gia tốc cho vật. 3. Đường thẳng mang vectơ lực gọi là giá của lực. Hai lực cân bằng là hai lực có cùng tác dụng lên một vật, cùng giá, cùng độ lớn và ngược chiều. 4. Đơn vị của lực là niutơn (N).
Trang 1CHÀO MỪNG CÁC THẦY CÔ DỰ GIỜ THĂM LỚP
10A10
TRƯỜNG THPT NGÔ GIA TỰ
Năm học 2018 - 2019
Trang 2“Nếu tôi có tầm nhìn xa hơn những người khác,
đó là vì tôi đứng trên vai của những người khổng lồ”
Nhà thiên văn học, vật lý học,
toán học, triết học, nhà thần học
và nhà giả kim thuật người Anh
Nhà thiên văn học, vật lý học,toán học, triết học người Ý
ISAAC NEWTON
(1643-1727)
Trang 3CHƯƠNG II: ĐỘNG LỰC HỌC CHẤT ĐIỂM
Trang 6CHƯƠNG II: ĐỘNG LỰC HỌC CHẤT ĐIỂM
BÀI 9 – TIẾT 15: TỔNG HỢP VÀ PHÂN TÍCH LỰC
ĐIỀU KIỆN CÂN BẰNG CỦA CHẤT ĐIỂM
Trang 7I Lực Cân bằng lực
BÀI 9 – TIẾT 15: TỔNG HỢP VÀ PHÂN TÍCH LỰC
ĐIỀU KIỆN CÂN BẰNG CỦA CHẤT ĐIỂM
BIẾN DẠNG
Trang 8I Lực Cân bằng lực
BÀI 9 – TIẾT 15: TỔNG HỢP VÀ PHÂN TÍCH LỰC
ĐIỀU KIỆN CÂN BẰNG CỦA CHẤT ĐIỂM
THAY ĐỔI VẬN TỐC
Trang 9I Lực Cân bằng lực
BÀI 9 – TIẾT 15: TỔNG HỢP VÀ PHÂN TÍCH LỰC
ĐIỀU KIỆN CÂN BẰNG CỦA CHẤT ĐIỂM
1 Lực là đại lượng vectơ đặc trưng cho tác dụng của vật
này lên vật khác Kết quả gây ra gia tốc cho vật hoặc làm
vật biến dạng
Trang 10I Lực Cân bằng lực
BÀI 9 – TIẾT 15: TỔNG HỢP VÀ PHÂN TÍCH LỰC
ĐIỀU KIỆN CÂN BẰNG CỦA CHẤT ĐIỂM
Phiếu học tập 1
1 Vẽ lực tác dụng lên dây cung, quả bóng đá, viên bida trong các ví dụ
2 Vẽ các lực tác dụng lên quả cầu
3 Nêu đặc điểm của vectơ lực( gốc,
Phương, chiều, độ dài, giá của lực
và đơn vị )
4
Trang 11T
Trang 12I Lực Cân bằng lực
BÀI 9 – TIẾT 15: TỔNG HỢP VÀ PHÂN TÍCH LỰC
ĐIỀU KIỆN CÂN BẰNG CỦA CHẤT ĐIỂM
+ phương và chiều: là phương và chiều lực
+ Độ dài chỉ độ lớn của lực theo một tỉ xích quy ước
là đường thẳng mang vectơ lực
Trang 13I Lực Cân bằng lực
BÀI 9 – TIẾT 15: TỔNG HỢP VÀ PHÂN TÍCH LỰC
ĐIỀU KIỆN CÂN BẰNG CỦA CHẤT ĐIỂM
Trang 14I Lực Cân bằng lực
BÀI 9 – TIẾT 15: TỔNG HỢP VÀ PHÂN TÍCH LỰC
ĐIỀU KIỆN CÂN BẰNG CỦA CHẤT ĐIỂM
Trang 15I Lực Cân bằng lực
BÀI 9 – TIẾT 15: TỔNG HỢP VÀ PHÂN TÍCH LỰC
ĐIỀU KIỆN CÂN BẰNG CỦA CHẤT ĐIỂM
4 Các lực cân bằng là các lực tác dụng đồng thời vào cùng một vật và không gây ra gia tốc cho vật
Trang 16II Tổng hợp lực
BÀI 9 – TIẾT 15: TỔNG HỢP VÀ PHÂN TÍCH LỰC
ĐIỀU KIỆN CÂN BẰNG CỦA CHẤT ĐIỂM
Trang 17II Tổng hợp lực
BÀI 9 – TIẾT 15: TỔNG HỢP VÀ PHÂN TÍCH LỰC
ĐIỀU KIỆN CÂN BẰNG CỦA CHẤT ĐIỂM
1 Thí Nghiệm
I Lực Cân bằng lực
Trang 18BÀI 9 – TIẾT 15: TỔNG HỢP VÀ PHÂN TÍCH LỰC
ĐIỀU KIỆN CÂN BẰNG CỦA CHẤT ĐIỂM
PHIẾU HỌC TẬP 2
1 Tiến hành thí nghiệm theo hướng dẫn của giáo viên Quan sát và ghi lại kết quả thí nghiệm khi thay đổi góc hợp giữa hai lực kế
2 So sánh tác dụng của lực gây ra cho lò xo và tác dụng của hai lực và gây ra cho lò xo trong thí nghiệm Rút ra định nghĩa tổng hợp lực và quy tắc tổng hơp lực
F
F 1 F 2
1
Trang 19II Tổng hợp lực
BÀI 9 – TIẾT 15: TỔNG HỢP VÀ PHÂN TÍCH LỰC
ĐIỀU KIỆN CÂN BẰNG CỦA CHẤT ĐIỂM
Trang 20II Tổng hợp lực
BÀI 9 – TIẾT 15: TỔNG HỢP VÀ PHÂN TÍCH LỰC
ĐIỀU KIỆN CÂN BẰNG CỦA CHẤT ĐIỂM
I Lực Cân bằng lực
Phiếu học tập 3
1 Vận dụng quy tắc hình bình hành tìm hợp lực của 3 lực như sau?
3
Trang 21II Tổng hợp lực
BÀI 9 – TIẾT 15: TỔNG HỢP VÀ PHÂN TÍCH LỰC
ĐIỀU KIỆN CÂN BẰNG CỦA CHẤT ĐIỂM
Trang 22I Lực Cân bằng lực
BÀI 9 – TIẾT 15: TỔNG HỢP VÀ PHÂN TÍCH LỰC
ĐIỀU KIỆN CÂN BẰNG CỦA CHẤT ĐIỂM
P = - T <=> P + T = 0
II Tổng hợp lực
Trang 23III Điều kiện cân bằng của chất điểm
BÀI 9 – TIẾT 15: TỔNG HỢP VÀ PHÂN TÍCH LỰC
ĐIỀU KIỆN CÂN BẰNG CỦA CHẤT ĐIỂM
Muốn cho một chất điểm đứng cân bằng thì hợp lực của các lực tác dụng lên nó phải bằng không
F= F1 + F2 + F3 + …= 0
I Lực Cân bằng lực
II Tổng hợp lực
Trang 24BÀI 9 – TIẾT 15: TỔNG HỢP VÀ PHÂN TÍCH LỰC
ĐIỀU KIỆN CÂN BẰNG CỦA CHẤT ĐIỂM
I Lực Cân bằng lực
III Điều kiện cân bằng của chất điểm
IV Phân tích lực
Trang 25II Tổng hợp lực
BÀI 9 – TIẾT 15: TỔNG HỢP VÀ PHÂN TÍCH LỰC
ĐIỀU KIỆN CÂN BẰNG CỦA CHẤT ĐIỂM
I Lực Cân bằng lực
III Điều kiện cân bằng của chất điểm
IV Phân tích lực
Trang 26II Tổng hợp lực
BÀI 9 – TIẾT 15: TỔNG HỢP VÀ PHÂN TÍCH LỰC
ĐIỀU KIỆN CÂN BẰNG CỦA CHẤT ĐIỂM
Trang 27II Tổng hợp lực
BÀI 9 – TIẾT 15: TỔNG HỢP VÀ PHÂN TÍCH LỰC
ĐIỀU KIỆN CÂN BẰNG CỦA CHẤT ĐIỂM
Trang 28II Tổng hợp lực
BÀI 9 – TIẾT 15: TỔNG HỢP VÀ PHÂN TÍCH LỰC
ĐIỀU KIỆN CÂN BẰNG CỦA CHẤT ĐIỂM
F
F 2
F 1
M N
Trang 29II Tổng hợp lực
BÀI 9 – TIẾT 15: TỔNG HỢP VÀ PHÂN TÍCH LỰC
ĐIỀU KIỆN CÂN BẰNG CỦA CHẤT ĐIỂM
- Chỉ khi biết một lực có tác dụng cụ thể theo hai
Phương nào thì mới phân tích lực đó theo hai phương ấy
Trang 30BÀI 9 – TIẾT 15: TỔNG HỢP VÀ PHÂN TÍCH LỰC
ĐIỀU KIỆN CÂN BẰNG CỦA CHẤT ĐIỂM
Trang 31BÀI 9 – TIẾT 15: TỔNG HỢP VÀ PHÂN TÍCH LỰC
ĐIỀU KIỆN CÂN BẰNG CỦA CHẤT ĐIỂM
1 Khái niệm lực và cân bằng lực Điều kiên cân bằng của chất điểm
2 Định nghĩa tổng hợp lực và phân tích lực Quy tắc tổng hợp lực
NỘI DUNG BÀI HỌC
3 Cách phân tích một lực thành hai lực thành phần đồng quy theo hai phương cho trước
Trang 32VẬN DỤNG MỞ RỘNG
BÀI 9 – TIẾT 15: TỔNG HỢP VÀ PHÂN TÍCH LỰC
ĐIỀU KIỆN CÂN BẰNG CỦA CHẤT ĐIỂM
Tại sao khi nhiều người
Trang 33Phiếu học tập 4
1 Nêu một vài ứng dụng của các kiến thức về quy tắc tổng hợp
và phân tích lực trong đời sống, kĩ thuật
2 Báo cáo kinh nghiệm mà em thu được khi làm thí nghiệm
ở bài tập 9 trang 58 SGK vật lý cơ bản lớp 10
Trang 34VẬN DỤNG VÀ MỞ RỘNG
BÀI 9 – TIẾT 15: TỔNG HỢP VÀ PHÂN TÍCH LỰC
ĐIỀU KIỆN CÂN BẰNG CỦA CHẤT ĐIỂM
Tại sao khi cẩu hàng
Trang 35VẬN DỤNG VÀ MỞ RỘNG
BÀI 9 – TIẾT 15: TỔNG HỢP VÀ PHÂN TÍCH LỰC
ĐIỀU KIỆN CÂN BẰNG CỦA CHẤT ĐIỂM
Dân gian có câu: “ Vụng
chẻ khỏe nêm ’’ Khi chẻ
Trang 36Em hãy đứng vào giữa hai chiếc bàn đặt gần nhau, mỗi tay đặt lên một bàn rồi dùng sức chống tay để nâng người lên khỏi mặt đất.
Em làm lại như thế vài lần, mỗi lần đẩy hai bàn ra xa nhau một chút Hãy báo cáo kinh nghiệm mà e thu được
VẬN DỤNG VÀ MỞ RỘNG
Mỗi lần đẩy bàn tay ra xa, ta phải
dùng sức nhiều hơn để lực chống
của hai tay lớn hơn mới nâng
người lên được Nguyên nhân là
vì sau mỗi lần đẩy bàn ra xa, góc
giữa hai lực chống của tay tăng
dần Nếu ta vẫn giữ lực chống
như cũ thì hợp lực của hai lực sẽ
nhỏ đi, nên không thể nhấc người
lên được
Trang 37T
điểm tối đa
Nhóm 1 Nhóm 2 Nhóm 3 Nhóm 4
1 Chuẩn bị bài và dụng cụ đầy đủ 1
2 Tổ chức làm việc nhóm: Phân công nhóm
trưởng, thư kí, phân công công việc, kế
Trang 38Hệ thống hóa lại kiến thức của bài học theo các nội dung sau:
- Nêu định nghĩa của lực và đặc điểm của vectơ lực
- Lập bảng so sánh tổng hợp và phân tích lực
- Phát biểu điều kiện cân bằng của một chất điểm dưới tác dụng của nhiều lực
- Làm các bài tập sgk trang 58
2 Hướng dẫn chuẩn bị bài mới
- Phát biểu định luật I Niu-tơn
- Quán tính là gì?
- Phát biểu và viết biểu thức định luật II Niu-tơn
NHIỆM VỤ VỀ NHÀ