Mon Ky sinh trung Nam CANDIDA SPP

Phân tích các yếu tố thuận lợi để Candida chuyển từ hoại sinh sang ký sinh gây bệnh.. Phân tích mối liên quan giữa bệnh sinh và các thể bệnh do Candida.. Phân tích mối liên quan giữa l

NẤM MEN GÂY BỆNH

 Candida spp

 Cryptococcus neoformans

 Malassezia spp (Pityrosporum orbiculare)

1

CANDIDA SPP.

2

MụC TIÊU HọC TậP

Sau khi học xong bài Candida spp sinh viên có thể:

1 Mô tả các dạng hình thể của Candida

2 Phân tích các yếu tố thuận lợi để Candida

chuyển từ hoại sinh sang ký sinh gây bệnh.

3 Phân tích mối liên quan giữa bệnh sinh và các

thể bệnh do Candida.

4 Trình bày các phương pháp phân biệt Candida

albicans và Candida non albicans.

5 Phân tích mối liên quan giữa loài Candida gây

bệnh và mức độ nhạy cảm với thuốc kháng

ĐạI CƯƠNG

 Candida sống hoại sinh ở cơ thể người, sống thường

trực ở cơ quan tiêu hóa hoặc được tìm thấy ở môi trường sinh hoạt của người.

 Một số loài thường gây bệnh cơ hội:

+ Candida albicans: chiếm tỉ lệ cao nhất

Kính hiển vi: Đa dạng

• Tế bào men (bào tử chồi): cầu, bầu dục

• Sợi nấm giả; sợi nấm thật

• Bào tử bao dầy

* biofilm

Khuẩn lạc: trơn, láng, màu kem

HÌNH THể CANDIDA ALBICANS

5

DịCH Tễ HọC VÀ BệNH SINH

Ở người:

 Cơ quan tiêu hóa:

+ Miệng: người bình thường (25-50%), cao

hơn ở người nhiễm HIV, mang răng giả,…

BỆNH SINH

1 Điều kiện liên quan đến ký chủ

Bệnh lý: tiểu đường, suy dinh dưỡng, nghiện

ma túy…

Sinh lý: có thai, gia tăng các hormon

Nghề nghiệp: thường xuyên tiếp xúc với

nước

Thuốc: kháng sinh, corticoid

Suy giảm miễn dịch: HIV/AIDS; hóa trị ung

thư;…

Điều kiện

8

Trong bệnh phẩm, C albicans ở dạng sợi nấm

giả; biofilm; nấm men*

2 Liên quan đến lực độc của vi nấm

9

NGUỒN LÂY NHIỄM CANDIDA

 Nguồn nội sinh: Nguồn gây nhiễm chính

Yếu tố cần thiết cho vi nấm xâm nhập và gây

bệnh:

+ sự suy giảm hàng rào bảo vệ của ký chủ

+ sự phát triển vượt trội về số lượng nấm

+ tình trạng không nguyên vẹn của niêm mạc

đường tiêu hóa

 Từ các vật dụng bị nhiễm:

 Từ nhân viên y tế

 Từ mẹ truyền sang con khi sinh hoặc trong thời

BỆNH CANDIDA

Candida da

Candida móng

Candida miệng - thực quản – ruột

Candida âm đạo

Candida huyết – lan tỏa

11

BệNH DO CANDIDA VÀ BệNH SINH

Dạng bệnh Yếu tố dẫn đến sự nhiễm bệnh /

yếu tố nguy cơ

Candida miệng-hầu Người cao tuổi, mang răng giả, đái

tháo đường, sử dụng kháng sinh, xạ trị ung thư vùng đầu và cổ, dùng corticosteroid toàn thân và dạng xịt, hóa trị ung thư, ung thư máu, ghép tủy

& ghép cơ quan

Viêm thực quản Sử dụng corticosteroid toàn thân, bệnh

AIDS, ung thư, ghép tủy & ghép cơ quan

Nhiễm đuờng tiêu

hóa phía dưới.

Ung thư, giải phẫu

12

BệNH DO CANDIDA VÀ BệNH SINH

Dạng bệnh Yếu tố dẫn đến sự nhiễm bệnh /

yếu tố nguy cơ

Viêm âm hộ - âm đạo Uống thuốc ngừa thai, có thai, đái tháo

đường, sử dụng corticoid toàn thân, sử dụng kháng sinh

Bệnh ở da và móng Ẩm ướt thường xuyên nơi bị bệnh,

nhúng tay trong nước thường xuyên, bệnh mạch máu ngoại biên

BệNH DO CANDIDA VÀ BệNH SINH

Dạng bệnh Yếu tố dẫn đến sự nhiễm bệnh /

yếu tố nguy cơ

Viêm màng trong

tim Mổ lớn, viêm màng trong tim do vi khuẩn, bệnh ở van tim, chích ma túy

qua đường tĩnh mạch, đặt ống thông tĩnh mạch trung tâm lâu dài

Viêm màng tim Phẫu thuật lồng ngực, suy giảm miễn

dịch

Nhiễm trùng mắt Phẫu thuật mắt, chấn thương

Nhiễm xương và

khớp Chấn thương, chích thuốc vào khớp, bàn chân tiểu đường

Nhiễm bụng Giải phẫu vùng bụng lập lại, viêm tụy,

thẩm tách màng bụng liên tục

Nhiễm máu Ghép cơ quan, nấm xâm nhập và cố

dịnh, dùng kháng sinh kéo dài, giải phẫu bụng, cho chất dinh dưỡng qua đường tiêm tĩnh mạch, suy giảm miễn dịch, ghép gan và tủy xương

14

CHẩN ĐOÁN VÀ

PHÂN BIệT C ALBICANS & CANDIDA

NON ALBICANS

15

Môi trường ChromAgar

Thử nghiệm huyết thanh

Phản ứng sinh hóa.

16

C albicans – SN giả, bào tử vách dày 18

THử NGHIệM HUYếT THANH

Candida albicans: ống mầm 19

C krusei: hoa cà

C glabrata, Candida sp.:

hoa cà đậm

20

THUỐC DÙNG TRỊ BỆNH CANDIDA

Thuốc tác dụng toàn thân

Amphotericin B – IV

- cấu trúc lipid Viên uống

âm đạo, dịch treo, gel)

Candida da

PHÒNG NGừA BệNH CANDIDA

NặNG

 Phát hiện bệnh nhân có nguy cơ cao

 Kiểm soát điều kiện gây nhiễm

 Rửa, tiệt trùng và tẩy trùng tất cả các dụng

cụ y tế

 Phòng ngừa bằng thuốc ở những bệnh nhân

có nguy cơ nhiễm bệnh cao

22

CANDIDA SPP.

1 Candida gồm những loài nào? Loài nào có khả năng gây

bệnh?

2 Candida là vi nấm gây bệnh cơ hội:

 Khi nào vi nấm sống hoại sinh, khi nào gây bệnh?

 Có sự khác biệt về hình thể giữa dạng hoại sinh &

dạng gây bệnh?

 Dạng hình thể nào của Candida liên quan đến kháng thuốc?

3 Candida gây bệnh gì? Chẩn đoán và điều trị như thế nào?

4 Tại sao cần phân biệt Candida albicans và Candida non albicans.

5 Lưu ý gì trong sử dụng thuốc điều trị bệnh do Candida gây