Đô thị hóa là quá trình phát triển rộng rãi lối sống thị thành thể hiện qua các mặt dân số, mật độ dân số, chất lượng cuộc sống,.... QUÁ TRÌNH ĐÔ THỊ HÓA Theo khái niệm của ngành địa lý,
Trang 1ĐÔ THỊ HÓA LÀ GÌ?
Đô thị hóa là sự mở rộng của đô thị, tính theo tỉ lệ phần trăm giữa số dân đô thị hay diện tích đô thị
trên tổng số dân hay diện tích của một vùng hay khu vực Nó cũng có thể tính theo tỉ lệ gia tăng của
hai yếu tố đó theo thời gian Nếu tính theo cách đầu thì nó còn được gọi là mức độ đô thị hóa; còn theo cách thứ hai, nó có tên là tốc độ đô thị hóa.
Đô thị hóa là quá trình phát triển rộng rãi lối sống thị thành thể hiện qua các mặt dân số, mật độ dân
số, chất lượng cuộc sống,
Các nước phát triển (như tại châu Âu, Mĩ hay Úc) thường có mức độ đô thị hóa cao (trên 80%) hơn nhiều so với các nước đang phát triển (như Việt Nam) (khoảng ~35%) Đô thị các nước phát triển phần lớn đã ổn định nên tốc độ đô thị hóa thấp hơn nhiều so với trường hợp các nước đang phát triển
Sự tăng trưởng của đô thị được tính trên cơ sở sự gia tăng của đô thị so với kích thước (về dân số
và diện tích) ban đầu của đô thị Do đó, sự tăng trưởng của đô thị khác tốc độ đô thị hóa (vốn là chỉ
số chỉ sự gia tăng theo các giai đoạn thời gian xác định như 1 năm hay 5 năm)
QUÁ TRÌNH ĐÔ THỊ HÓA
Theo khái niệm của ngành địa lý, đô thị hóa đồng nghĩa với sự gia tăng không gian hoặc mật độ dân
cư hoặc thương mại hoặc các hoạt động khác trong khu vực theo thời gian Các quá trình đô thị hóa
có thể bao gồm:
Sự mở rộng tự nhiên của dân cư hiện có Thông thường quá trình này không phải là tác nhân mạnh vì mức độ tăng trưởng dân cư tự nhiên của thành phố thường thấp hơn nông thôn
Sự chuyển dịch dân cư từ nông thôn ra thành thị hoặc như là sự nhập cư đến đô thị
Sự kết hợp của các yếu tố trên
ngoài ra còn có sự ảnh hưởng của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa (Do quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa làm cho đời sống nhân dân ngày càng được nâng cao dẫn tới sự
mở rộng các khu công nghiệp mới, khu đô thị mới)
TÁC ĐỘNG
Đô thị hóa có các tác động không nhỏ đến sinh thái và kinh tế khu vực Đô thị học sinh thái cũng quan sát thấy dưới tác động đô thị hóa, tâm lý và lối sống của người dân thay đổi
Sự gia tăng quá mức của không gian đô thị so với thông thường được gọi là "sự bành
trướng đô thị" (urban sprawl), thông thường để chỉ những khu đô thị rộng lớn mật độ thấp
phát triển xung quanh thậm chí vượt ngoài ranh giới đô thị Những người chống đối xu thế
đô thị hóa cho rằng nó làm gia tăng khoảng cách giao thông, tăng chi phí đầu tư các cơ
sở hạ tầng kĩ thuật và có tác động xấu đến sự phân hóa xã hội do cư dân ngoại ô sẽ không quan tâm đến các khó khăn của khu vực trong đô thị
Top 12 tỉnh thành có tốc độ đô thị hóa cao (tính đến 31/12/2016)
Tính đến ngày 31/12/2016 tốc độ đô thị hóa ở Việt Nam đạt 33,08 % Cả nước chỉ có 14 tỉnh thành có tỉ lệ đô thị hóa cao hơn cả nước Nếu xét thêm top 14 tỉnh thành có dân số thành thị cao nhất nước thì sẽ xảy ra 2 điều kiện sau:
Trang 21 Tỉnh Đồng Nai có dân số thành thị đạt 905.666 người (xếp thứ 4) nhưng tốc độ đô thị hóa đạt 32,09 % (thấp hơn cả nước 0,99%)
2 Tỉnh An Giang có dân số thành thị đạt 650.214 người (xếp thứ 9) nhưng tốc độ đô thị hóa đạt 68,43% (xếp thứ 2 sau TP.HCM)
2 tỉnh có dân số thành thị thấp nhưng tốc độ đô thị hóa cao hơn cả nước:
1 Tỉnh Kon Tum có dân số thành thị 160.211 người (xếp thứ 48) nhưng tốc độ đô thị hóa đạt 33,27 % (cao hơn nước 0,19%)
2 Tỉnh Ninh Thuận có dân số thành thị 209.374 người (xếp thứ 35) nhưng tốc độ đô thị hóa đạt 35,54 % (cao hơn nước 2,46%)
Dưới đây là danh sách 12 tỉnh thành vừa có tốc độ đô thị hóa cao và vừa có dân số thành thị cao nhất nước
ST
T
Tên tỉnh, thành
phố
Dân số thành thị (2014)
Tốc độ đô thị hóa (đơn vị: %)
Dân cư tập trung chủ yếu
01 Thành phố Hồ
Chí Minh 6.533.707 82,13 19 quận của thành phố
02 Thành phố Hà
12 quận của thành phố và thị xã Sơn
Tây
03 Tỉnh Bình
TP Thủ Dầu Một và 4 thị xã Dĩ
An, Thuận An, Bến Cát, Tân Uyên
04 Thành phố Hải
05 Thành phố ĐàNẵng 876.710 87,29 6 quận của thành phố
06 Thành phố CầnThơ 823.528 66,66 5 quận của thành phố
07 Tỉnh QuảngNinh 731.901 61,16 4 thành phố và 2 thị xã trực thuộctỉnh Quảng Ninh
Trang 308 Tỉnh Thừa
Thiên - Huế 549.263 48,60
Tp Huế, thị xã Hương Thủy, thị
xã Hương Trà và thị trấn Thuận An
09 Tỉnh Bà Rịa
Tp Vũng Tàu, Tp Bà Rịa và thị
trấn Phú Mỹ
Tp Nha Trang, Tp Cam Ranh,
TX Ninh Hòa và 2 thị trấn Diên
Khánh, Vạn Giã
trấn Liên Nghĩa
12 Tỉnh Bình
Tp Phan Thiết, TX La Gi và thị trấn Phan Rí Cửa
Quá trình đô thị hóa tại Việt Nam: Nhanh nhưng chưa đồng bộ
Đó là nhận định của Thứ trưởng Bộ Xây dựng Phan Thị Mỹ Linh tại Đối thoại APEC 2017 về Đô thị hóa Bền vững diễn ra sáng 14/5 tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia Mỹ Đình, Hà Nội
Toàn cảnh phiên đối thoại.
Bà Phan Thị Mỹ Linh cho biết, sau 30 năm Đổi mới, Việt Nam đã gắn kết quá trình đô thị hóa với tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và đã đạt nhiều thành tựu quan trọng
Trang 4Hệ thống đô thị Việt Nam đã có bước phát triển nhanh chóng về số lượng và chất lượng, tỷ lệ đô thị hóa tăng từ 19,6% với 629 đô thị (năm 2009) lên khoảng 36,6% với 802 đô thị (năm 2016)
Khu vực đô thị đã chiếm tỷ lệ 70% chi phối trong tổng GDP, mang lại nhiều giá trị sản xuất công nghiệp, giá trị xuất nhập khẩu, tiến bộ khoa học công nghệ và có tác dụng lan tỏa thúc đẩy sự phát triển kinh tế
xã hội ở các vùng và trong cả nước
Tuy nhiên, như nhiều quốc gia đang phát triển khác, quá trình đô thị hóa của Việt Nam gặp nhiều khó khăn, thách thức Tốc độ phát triển quá nhanh của đô thị đã vượt qua khả năng điều hành của chính quyền địa phương, phát triển không đồng bộ giữa hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội, dịch cư thiếu kiểm soát, chênh lệch giàu nghèo, liên kết đô thị- nông thôn, tiết kiệm nguồn tài nguyên thiên nhiên
Ngoài ra, Việt Nam cũng phải đối mặt với các vấn đề mới nảy sinh mang tính toàn cầu như hội nhập, cạnh tranh đô thị, biến đổi khí hậu, mực nước biển dâng cao
Cũng trong khoảng thời gian đó, kể từ khi thành lập năm 1989 đến nay, APEC với 21 nền kinh tế thành viên có dân số đô thị khoảng 1,8 tỷ người, chiếm 42% dân số của khối
Các nền kinh tế thành viên APEC cũng đều nhận thấy rằng, việc quản lý quá trình chuyển đổi đô thị là một nhiệm vụ vô cùng quan trọng và khó khăn đối với các quốc gia trong khu vực, đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hóa và dưới tác động của Biến đổi khí hậu
Trước mối quan tâm chung đó, Chính phủ Việt Nam đã tổ chức Đối thoại APEC 2017 về đô thị hóa bền vững nhằm để thảo luận các vấn đề quan trọng của đô thị hóa bền vững nhằm đề xuất các khuyến nghị chính sách hỗ trợ “Các thành phố trở nên an toàn, vững chắc và bền vững”, đây cũng là một trong những mục tiêu phát triển bền vững của Liên Hợp Quốc trong giai đoạn 2016 – 2030
Thứ Trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn- Chủ tịch SOM nhấn mạnh, cùng với xu thế đô thị hóa và vai trò quan trọng của đô thị hóa đối với phát triển kinh tế xã hội là các vấn đề và thách thức to lớn đòi hỏi phải
có sự thay đổi trong cách tiếp cận quản lý và phát triển đô thị
Theo ông Bùi Thanh Sơn, cùng với Việt Nam, các nền kinh tế thành viên APEC cần phải vạch ra được các chiến lược và giải pháp chung để hỗ trợ cho quá trình quản lý đô thị, giải quyết những vấn đề có liên quan và thúc đẩy sáng tạo hướng tới phát triển bền vững và bao trùm./