BÀI GIẢNG Y ĐỨC HỌC chọn lọc

TÁC ĐỘNG LÊN TẤT CẢ MỌI NGƯỜICÓ NHIỀU QUYỀN LỰCBIẾT ĐƯỢC NHIỀU BÍ MẬTDỂ GÂY RA BỆNH BỆNH CHO NGƯỜI KHÁCKỸ NĂNG HÀNH NGHỀ KHÓ KIỂM SOÁTKHÔNG CÓ MẪU HÌNH TỐT DUY NHẤTLƯƠNG TÂM, ĐỒNG NGHIỆP MỚI KIỂM SOÁT HOẠT ĐỘNGY ĐỨC LÀ NHỮNG QUY ƯỚC KHÔNG CÓ TÍNH PHÁP LÝ, NHƯNG THUỘC PHẠM TRÙ LUÂN LÝ ĐẠO ĐỨC , LÀ NHỮNG TIÊU CHUẢN, QUY TẮC ĐẠO ĐỨC RÀNG BUỘC NGƯỜI THẦY THUỐC PHẢI CHẤP HÀNH TRONG QUÁ TRÌNH HÀNH NGHỀ , VÌ DANH DỰ TẬP THỂ, BẢN THÂN VÀ QUYỀN LỢI CÁ NHÂN ĐÓ LÀ THƯỚC ĐO LƯƠNG TÂM, TRÁCH NHIỆM , BỔN PHẬN CỦA THẦY THUỐCY đức không phải luật pháp mà là quy ước. Nhưng đó là chuẩn mực đạo đức và điều lệ về hành nghề, được các thành viên trong ngành chấp nhận như là những kim chỉ nam cho việc hành nghề

ĐẠO ĐỨC Y HỌC

“HÀNG TRĂM CUỘC ĐỜI CỨU SỐNG KHÔNG LÀM DỊU ĐI NIỀM CAI ĐẮNG CỦA MỘT TỔN THẤT”

7 ĐẶC ĐIỂM CỦA NGHỀ Y

• TÁC ĐỘNG LÊN TẤT CẢ MỌI NGƯỜI

• CÓ NHIỀU QUYỀN LỰC

• BIẾT ĐƯỢC NHIỀU BÍ MẬT

• DỂ GÂY RA BỆNH BỆNH CHO NGƯỜI KHÁC

• KỸ NĂNG HÀNH NGHỀ KHÓ KIỂM SOÁT

• KHÔNG CÓ MẪU HÌNH TỐT DUY NHẤT

• LƯƠNG TÂM, ĐỒNG NGHIỆP MỚI KIỂM

SOÁT HOẠT ĐỘNG

Y ĐỨC LÀ NHỮNG QUY ƯỚC KHÔNG CÓ TÍNH PHÁP LÝ, NHƯNG THUỘC PHẠM

TRÙ LUÂN LÝ ĐẠO ĐỨC , LÀ NHỮNG TIÊU CHUẢN, QUY TẮC ĐẠO ĐỨC RÀNG BUỘC NGƯỜI THẦY THUỐC PHẢI CHẤP HÀNH

TRONG QUÁ TRÌNH HÀNH NGHỀ , VÌ

DANH DỰ TẬP THỂ, BẢN THÂN VÀ QUYỀN LỢI CÁ NHÂN ĐÓ LÀ THƯỚC ĐO LƯƠNG TÂM, TRÁCH NHIỆM , BỔN PHẬN CỦA

THẦY THUỐC

Y đức không phải luật pháp mà là quy

ước Nhưng đó là chuẩn mực đạo đức

và điều lệ về hành nghề, được các thành viên trong ngành chấp nhận như là

những kim chỉ nam cho việc hành nghề

• Y đức là một luật luân lý về hành vi của con người liên quan đến những gì được

xem là tốt và đúng, so với những gì được xem là xấu và sai Để xác định được một

hành động hay quyết định là tốt hay xấu, người quyết định phải so sánh những lựa chọn của họ với những tiêu chuẩn mà xã hội chấp nhận

• Nếu trong một xã hội mà mọi người (hay

đa số) chấp nhận việc hối lộ cho nhân

viên y tế là một hành vi bình thường thì

đó cũng chính là một tín hiệu cho thấy đạo đức xã hội đang xuống cấp và mất niềm tin giữa người với người

KHÁI NIỆM CHUNG VỀ ĐẠO

ĐỨC Y HỌC

• LÀ MỘT BỘ PHẬN CỦA ĐẠO ĐỨC

NGHỀ NGHIỆP LÀ YÊU CẦU ĐẶC BIỆT

CÓ LIÊN QUAN ĐẾN VIỆC TIẾN HÀNH CÁC HOẠT ĐỘNG NHẰM ĐEM LẠI SỨC KHỎE CHO CON NGƯỜI

• LÀ CHUẨN MỰC ĐẠO ĐỨC ÁP DỤNG CHO NHỮNG NGƯỜI HÀNH NGHỀ

• ĐẠO ĐỨC Y HỌC ĐƯỢC ĐỀ CẬP RẤT SỚM TỪ THỜI HY LẠP CỔ ĐẠI CÁCH ĐÂY 2500 NĂM

CẤU TRÚC VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA

Y ĐỨC

• TÙY THEO TỪNG GÓC ĐỘ XEM XÉT SẼ CHO TA NHÌN RA MỘT LỚP CẤU TRÚC NHẤT ĐỊNH

• NẾU XÉT Y ĐỨC THEO MỐI QUAN HỆ Ý THỨC VÀ HOẠT ĐỘNG THỰC TIỄN THÌ

Y ĐỨC HỢP THÀNH TỪ HAI YẾU TỐ

• Ý THỨC Y ĐỨC VÀ HÀNH VI Y ĐỨC

• XÉT TRONG MỐI QUAN HỆ GIỮA

NGƯỜI VỚI NGƯỜI THÌ TRONG NGHỀ

Y LÀ MỐI QUAN HỆ GIỮA THẦY THUỐC

VÀ BỆNH NHÂN NHƯNG CÓ TÍNH

CHẤT ĐẶC THÙ RIÊNG BIỆT

Ý THỨC Y ĐỨC

• LÀ HỆ THỐNG NGỮNG QUAN NIỆM,

NGUYÊN TẮC, QUI TẮC, CHUẨN MỰC,

LÝ TƯỞNG, TÌNH CẢM NĐẠO ĐỨC CỦA NGƯỜI THẦY THUỐC TRONG HOẠT

ĐỘNG NGHỀ NGHIỆP

NGUYÊN TẮC Y ĐỨC QUY TẮC Y ĐỨC

CHUẨN MỰC Y ĐỨC

LÝ TƯỞNG Y ĐỨC

HÀNH VI Y ĐỨC

• LÀ BIỂU HIỆ RA CỤ THỂ CỦA TƯ

TƯỞNG, THÁI ĐỘ Y ĐỨC, CỦA NGƯỜI THẦY THUỐC THÔNG QUA THAO TÁC, HÀNH ĐỘNG, CỬ CHỈ, ĐIỆU BỘ, NÉT MẶT, LỜI NÓI…

QUAN HỆ Y ĐỨC

• LÀ MỐI QUAN HỆ THÔNGNG QUA ĐÓ NGƯỜI THẦY THUỐC THỂ HIỆN TƯ TƯỞNG, THÁI ĐỘ Y ĐỨC, HÀNH VI Y ĐỨC CỦA MÌNH MỘT CÁCH CỤ THỂ

• QUAN HỆ THẦY THUỐC VỚI BỆNH

ĐẶC ĐIỂM Y ĐỨC

• Y ĐỨC LÀ LĨNH VỰC LUÂN LÝ ĐẠO

ĐỨC RÀNG BUỘC NGƯỜI THẦY

THUỐC PHẢI CHẤP HÀNH TRONG QUÁ TRÌNH HÀNH NGHỀ

• Y ĐỨC LÀ MỘT “LUẬT LUÂN LÝ” VỀ

HÀNH VI CỦA NGƯỜI THẦY THUỐC

LIÊN QUAN ĐẾN NHỮNG GÌ ĐƯỢC

XEM LÀ XẤU VÀ SAI

VAI TRÒ CỦA Y ĐỨC

• Y ĐỨC GIỮ VAI TRÒ QUAN TRỌNG KHÔNG THỂ THIẾU TRONG HOẠT

ĐỘNG CỦA NGƯỜI THẦY THUỐC

• LÀ YÊU CẦU ĐẠO ĐỨC CAO ĐỐI VỚI NGƯỜI THẦY THUỐC

M.I KALININ

ĐÃ NÓI VỀ LUÂN LÝ NGHỀ Y NHƯ

SAU

• “KHÔNG THỂ ĐEM SO SÁNH NGHƯỜI CÁN

BỘ Y TẾ VỚI NHỮNG NGƯỜI LÀM CÔNG

TÁC KHÁC ĐƯỢC.NHỮNG ĐỨC TÍNH MÀ

CÁC NGHỀ KHÁC CẦN ĐẾN THÌ LAIJU

CHƯA ĐỦ ĐỐI VỚI NGƯỜI LÀM CÔNG TÁC

Y TẾ CÒN NHỮNG ĐỨC TÍNH VỪA ĐỦ CHO NHỮNG NGƯỜI LAO ĐỘNG KHÁC ĐỂ CÓ

THỂ ĐẠT ĐƯỢC KẾT QUẢ TỐT THÌ LẠI CÒN RẤT ÍT ỎI ĐỐI VỚI NGƯỜI CÁN BỘ Y TẾ”

VAI TRÒ Y ĐỨC THỂ HIỆN TRÊN MỘT SỐ

VI CỦA THẦY THUỐC TRONG CÁC

QUAN HỆ ĐẠO ĐỨC CỦA HỌ

• THỨ BA ĐỊNH HƯỚNG GIÁO DỤC MẠNH

MẼ ĐỐI VỚI NGƯỜI THẦY THUỐC

• THỨ TƯ CÔNG CỤ HƯỚNG THIỆN LÀM CHO HÀNH VI CỦA NGƯỜI THẦY

THUỐC NHAN ĐẠO, NHÂN VĂN HƠN

• THỨ NĂM GÓP PHẦN ĐẢM BẢO CHO

NGÀNH Y, CHO XÃ HỘI PHÁT TRIỂN

LÀNH MẠNH, ỔN ĐỊNH, BỀN VỮNG, ĐẢM BẢO VĂN MINH VÀ TIẾN BỘ XÃ HỘI

THÁCH THỨC LỚN VÀ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO Y ĐỨC

• VI PHẠM PHÁP LUẬT

“Phong bì” và quyền của bệnh

nhân

• Thông thường, những dịp kỷ niệm

ngành nghề, người ta thường ôn lại

những thành tựu chuyên môn qua

nghiên cứu khoa học và đóng góp cho cộng đồng Thế nhưng, ngày Thầy

thuốc Việt Nam (27-2) lại là ngày người

ta suy nghĩ nhiều nhất về vấn đề rất cơ bản: Y đức

“CÁ MẬP”Ở BỆNH VIỆN CÔNG

QUÁ TẢI BỆNH VIỆN

• Việt Nam hiện có khoảng 1.200 bệnh viện với khoảng 185.000 giường bệnh Trong số này, bệnh viện tuyến huyện chiếm đa số (gần 50%) nhưng số giường bệnh tuyến huyện chỉ chiếm 31% tổng số Gần 1/3 bệnh viện

là tuyến tỉnh nhưng số giường bệnh chiếm 50% tổng số

• Tuy chỉ có 39 bệnh viện cấp trung ương (chiếm 3% tổng số bệnh viện) nhưng số giường của các bệnh viện này chiếm 11% tổng số giường bệnh toàn quốc Những

con số trên đây cho thấy hệ thống điều trị chủ yếu tập trung vào một số bệnh viện

cấp trung ương và tỉnh, trong khi đó cấp

cơ sở (huyện) thì thấp

• Do đó, không ngạc nhiên khi thấy tất cả bệnh

viện tuyến trung ương và tuyến tỉnh đều quá tải Những bệnh viện lớn như Chợ Rẫy và Bạch

Mai, số bệnh nhân lúc nào cũng cao hơn số

giường từ 50% - 70% Riêng Bệnh viện K, số

bệnh nhân cao hơn số giường gấp 2,5 lần! Ngay

cả các bệnh viện tuyến tỉnh cũng quá tải 15%

Xu hướng này càng ngày càng gia tăng chứ

không giảm.

•

CHẤT LƯỢNG KHÁM CHỮA

BỆNH

• Trong điều kiện quá tải như thế, thời gian tiếp xúc giữa nhân viên y

tế và bệnh nhân rất ngắn Tuy chưa có nghiên cứu nghiêm chỉnh nhưng thời gian BS tư vấn cho bệnh nhân chỉ khoảng 2-5 phút Có không ít trường hợp BS chẳng cần nói hay khám bệnh nhân mà chỉ nhìn và ra toa thuốc Cần nói thêm rằng nghiên cứu ở nước ngoài (châu Âu và châu Úc) cho thấy thời gian BS tiếp xúc bệnh nhân là khoảng 10 phút cho mỗi bệnh nhân (dao động trong khoảng 3 - 30 phút) Thời gian tiếp xúc bệnh nhân có liên quan đến chất lượng phục vụ Do vậy, không ngạc nhiên khi chất lượng phục vụ y tế ở Việt Nam chưa tốt Trong môi trường mà BS phải khám cho cả trăm bệnh nhân với đủ loại bệnh và đủ thành phần thì rất khó đòi hỏi sự bình tĩnh của người thầy thuốc Một BS tóm lược rằng ở các bệnh viện quá tải, BS chỉ có thì giờ điều trị bệnh, chứ không thể nào có thì giờ chữa trị người bệnh Đó cũng chính là lý do người bệnh cảm thấy BS Việt Nam vô cảm và… khó ưa.

• Bệnh viện tuyến huyện nói chung không có quá tải, một số thậm chí còn được sử dụng dưới

công suất Vấn đề chính ở đây là bệnh nhân

không tin vào BS cấp huyện Trong cái nhìn của phần lớn bệnh nhân, BS tuyến huyện không có

kỹ năng và kinh nghiệm cao như BS cấp trung ương hay cấp tỉnh Tuy chưa có nghiên cứu nào cho thấy niềm tin này là đúng nhưng những tai biến y khoa xảy ra gần đây ở một số bệnh viện tuyến huyện đã minh chứng điều đó

QUÁ ĐÔNG TÌM CÁCH ĐỂ ƯU

TIÊN

• Về phía bệnh nhân, trong môi trường quá tải và đông

đúc, họ phải tìm cách để được ưu tiên Cho quà và tiền

để gây ảnh hưởng là thiết thực nhất Gây ảnh hưởng ở đây bao gồm được ưu tiên điều trị (không xếp hàng),

được hưởng đặc lợi (như nằm phòng đặc biệt) Về phía

BS, họ cũng có động cơ nhận tiền, vì đồng lương quá

thấp

• Họ là những học sinh tinh hoa nhất, học

hành lâu nhất và gian nan nhất (so với các ngành khác) nhưng khi tốt nghiệp, họ

hưởng đồng lương chỉ khoảng 100-150

USD/tháng, tức không khác mấy với

lương của một công nhân Trong bối cảnh

đó, cám dỗ của đồng tiền rất lớn mà

không

• phải ai cũng có khả năng đề kháng

Dĩ nhiên, đồng lương thấp và quá tải không phải là một biện minh cho vi phạm y đức nhưng đó là môi trường làm cho người ta vi phạm

GIẢI PHÁP

• MỘT LÀ: TĂNG CƯỜNG TUYÊN

TRUYỀN GIÁO DỤC CHO NHÂN VIÊN Y TẾ

• HAI LÀ:

CÔNG TÁC TỔ CHỨC

NHÂN LỰC

ĐÀO TẠO

BA LÀ:CHUYÊN MÔN

BỐN LÀ : ĐẦU TƯ TĂNG CƯỜNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

• THÁCH THỨC LỚN NHẤT NÓNG BỎNG NHẤT LÀ ĐÒI HỎI NÂNG CAO Y ĐỨC

TRƯỚC NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG

• NÂNG CAO HỆ THỐNG KHÁM CHỮA

BỆNH DO NHU CẦU CAO VỀ DỊCH VỤ Y

TẾ KHÁM CHỮA BỆNH CỦA NHÂN DÂN

• ĐẢM BẢO CÔNG BẰNG TRONG KHÁM

VÀ CHỮA BỆNH

CÔNG BẰNG TRONG CHĂM SÓC Y KHOA KHÔNG CÓ NGHĨA LÀ BỆNH NHÂN

ĐƯỢC CHĂM SÓC GIỐNG NHAU

• CÔNG BẰNG TRONG CHĂM SÓC SK

• CÔNG BẰNG LÀ MỌI NGƯỜI ĐỀU ĐƯỢC HƯỞNG DỊCH VỤ CHĂM SÓC SK KHI CẦN THIẾT VÀ THEO NHU CẦU CÁ NHÂN

• NGƯỜI CÓ KHẢ NĂNG TRẢ PHÍ DỊCH VỤ CAO SẼ ĐƯỢC HƯỞNG DỊCH VỤ THEO

ĐÚNG YÊU CẦU CỦA MÌNH

NGƯỜI NGHÈO KHÔNG CÓ KHẢ NĂNG TRẢ PHÍ CAO VẪN ĐƯỢC CHĂM SÓC SỨC KHỎE ĐÚNG TIÊU CHUẨN VÀ

ĐƯỢC SỰ HỖ TRỢ KINH PHÍ CỦA CÁC HÌNH THỨC BẢO HIỂM Y TẾ, QUỸ HỖ TRỢ NGƯỜI NGHÈO, CÁC TỔ CHỨC

TỪ THIỆN

ƯU TIÊN TRẺ NHỎ, NGƯỜI GIÀ VÀ

NGƯỜI ĐANG CẦN CẤP CỨU, NGƯỜI TÀN TẬT, PHỤ NỮ CÓ THAI

CÔNG BẰNG TRONG CHĂM SÓC Y KHOA CÒN QUY ĐỊNH NHÂN VIÊN Y TẾ

KHÔNG ĐƯỢC PHÂN BIỆT ĐỐI XỬ, KỲ THỊ VỚI BẤT KỲ BỆNH NHÂN NÀO

TRONG THỰC TẾ NGUYÊN TẮC CÔNG BẰNG KHÔNG PHẢI LÚC NÀO CŨNG

ĐƯỢC THỰC HIỆN MỘT CÁCH ĐẦY ĐỦ

VÀ RÕ RÀNG NGUYÊN LÝ CÔNG

BẰNG CÓ THỂ BỊ VI PHẠM BỞI NHỮNG

LÝ DO RẤT THƯỜNG GẶP

BỆNH NHÂN ĐÔNG

NHÂN VIÊN CĂNG THẲNGKIẾN THỨC CÒN HẠN CHẾGIẢI THÍCH KHÔNG ĐÚNG