Cơ sở khoa học Đặc điểm chung của nguồn âm. Tần số dao động của âm (sự khác nhau giữa âm trầm và âm bổng); Biên độ dao động của âm (âm to, âm nhỏ). Trong quá trình truyền âm, âm thanh gây ra tiếng vang và âm phản xạ. Các chất được lan truyền trong không khí theo cơ chế khuyếch tán, từ nơi có nồng độ cao đến nơi có nồng độ thấp. Cấu tạo của tai phù hợp với việc tiếp nhận âm thanh. Bụi silic gây hại cho cơ quan hô hấp và hoạt động hô hấp. Âm thanh lớn và các bệnh đường hô hấp ảnh hưởng không tốt đến thần kinh và tính đàn hồi của tai. Ô nhiễm tiếng ồn, ô nhiễm không khí và ô nhiễm nguồn nước là các dạng khác nhau của ô nhiễm môi trường. Con người tác động rất lớn đến môi trường, kể cá tác động tiêu cực lẫn tích cực. B. Vận dụng thực tiễn Tình hình khai thác và sản xuất gạch nung tại nhà máy gạch Đại Hưng. Tình hình ô nhiễm tiếng ồn do hoạt động của máy móc, thiết bị; ô nhiễm không khí do bụi, khí thải hình thành trong quá trình sản xuất; tình hình ô nhiễm nguồn nước (thải nước, nước mưa chảy tràn, nước thải sinh hoạt); nguồn gây ô nhiễm môi trường đất (phế thải dầu mỡ từ các phương tiện vận tải, máy móc tích lũy) và nguồn ô nhiễm chất thải rắn (chất thải sinh hoạt, chất thải sản xuất) Tình hình bệnh hô hấp và sức khỏe, chất lượng sống của người dân sống và công nhân làm việc tại nhà máy gạch Đại Hưng. Biện pháp cải thiện và nâng cao chất lượng không khí, giảm tiếng ồn và ô nhiễm nguồn nước, nguồn đất ở khu vực nhà máy nhằm bảo vệ sức khỏe con người. Vận dụng luật môi trường trong việc tuyên truyền, vận động bảo vệ môi trường tại khu vực nhà máy gạch Đại Hưng.
Trang 1Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG VÀ SỨC KHỎE NGƯỜI DÂN SỐNG VÀ CÔNG NHÂN LÀM VIỆC Ở KHU VỰC NHÀ MÁY GẠCH ĐẠI HƯNG
* Tích hợp liên môn Lý, Hoá, Sinh
* Tích hợp Giáo dục bảo vệ Môi trường, Giáo dục Bảo vệ sức khoẻ
* Đối tượng dạy học: HS lớp 8
1 Xác định mạch kiến thức của chủ đề
1.1 Các bài liên quan trong chủ đề
- Sinh học 8:
+ Bài 22: Vệ sinh hô hấp
+ Bài 51: Cơ quan phân tích thính giác
- Sinh học 9:
+ Bài 53: Tác động của con người đối với môi trường
+ Bài 54, 55: Ô nhiễm môi trường
+ Bài 56-57: TH-Tìm hiểu tình hình môi trường ở địa phương
+ Bài 61: Luật bảo vệ môi trường
+ Bài 62: TH-Vận dụng luật bảo vệ môi trường vào việc bảo vệ môi trường ở địa phương
- Vật lý 7:
+ Bài 10: Nguồn âm
+ Bài 12: Độ to của âm
+ Bài 14: Phản xạ âm - Tiếng vang
+ Bài 15: Chống ô nhiễm tiếng ồn
- Vật lý 8:
+ Bài 20: Nguyên tử, phân tử chuyển động hay đứng yên? (Hiện tượng khuyếch tán)
- Hoá học 9:
+ Bài 2: Một số oxit quan trọng SO2
+ Bài 28: Các oxit của Cacbon
1.2 Cấu trúc nội dung của chủ đề
A Cơ sở khoa học
- Đặc điểm chung của nguồn âm
- Tần số dao động của âm (sự khác nhau giữa âm trầm và âm bổng); Biên độ dao động của âm (âm to, âm nhỏ)
- Trong quá trình truyền âm, âm thanh gây ra tiếng vang và âm phản xạ
- Các chất được lan truyền trong không khí theo cơ chế khuyếch tán, từ nơi có nồng
độ cao đến nơi có nồng độ thấp
- Cấu tạo của tai phù hợp với việc tiếp nhận âm thanh
- Bụi silic gây hại cho cơ quan hô hấp và hoạt động hô hấp
Trang 2- Âm thanh lớn và các bệnh đường hô hấp ảnh hưởng không tốt đến thần kinh và tính đàn hồi của tai
- Ô nhiễm tiếng ồn, ô nhiễm không khí và ô nhiễm nguồn nước là các dạng khác nhau của ô nhiễm môi trường
- Con người tác động rất lớn đến môi trường, kể cá tác động tiêu cực lẫn tích cực
B Vận dụng thực tiễn
- Tình hình khai thác và sản xuất gạch nung tại nhà máy gạch Đại Hưng
- Tình hình ô nhiễm tiếng ồn do hoạt động của máy móc, thiết bị; ô nhiễm không khí
do bụi, khí thải hình thành trong quá trình sản xuất; tình hình ô nhiễm nguồn nước (thải nước, nước mưa chảy tràn, nước thải sinh hoạt); nguồn gây ô nhiễm môi trường đất (phế thải dầu mỡ từ các phương tiện vận tải, máy móc tích lũy) và nguồn ô nhiễm chất thải rắn (chất thải sinh hoạt, chất thải sản xuất)
- Tình hình bệnh hô hấp và sức khỏe, chất lượng sống của người dân sống và công nhân làm việc tại nhà máy gạch Đại Hưng
- Biện pháp cải thiện và nâng cao chất lượng không khí, giảm tiếng ồn và ô nhiễm nguồn nước, nguồn đất ở khu vực nhà máy nhằm bảo vệ sức khỏe con người
- Vận dụng luật môi trường trong việc tuyên truyền, vận động bảo vệ môi trường tại khu vực nhà máy gạch Đại Hưng
2 Tổ chức dạy học chủ đề
2.1 Mục tiêu dạy học chủ đề
2.1.1 Kiến thức
Qua quá trình dạy học chủ đề này, HS có thể:
- Trình bày được khái niệm tần số âm, biên độ dao động của âm
- Phân biệt được âm to-âm nhỏ, dao động nhanh-chậm,âm cao-âm thấp
- Nhận biết và xác định được đặc điểm chung của nguồn âm
- So sánh được mức độ truyền âm trong chất khí, chất lỏng, chất rắn Biết được âm thanh không truyền trong môi trường chân không
- Phân tích được sự liên quan giữa các vật chất khác nhau với sự hình thành phản xạ âm
- Mô tả được cấu tạo của cơ quan phân tích thính giác và quá trình thu nhận sóng âm
- Phân tích được mối quan hệ giữa bệnh đường hô hấp với khả năng hoạt động và bệnh lý của cơ quan thính giác
- Xác định được các dạng khác nhau của ô nhiễm môi trường Phân tích ảnh hưởng của ô nhiễm tiếng ồn (âm thanh), ô nhiễm không khí (bụi, khí thải) và ô nhiễm nguồn nước, nguồn đất đến sức khỏe của con người
2.1.2 Kỹ năng
- Có kỹ năng làm việc nhóm, phân tích số liệu, các kĩ năng NCKH
- Biết cách thu thập thông tin, điều tra, khảo sát tình hình thực tế tại nhà máy
Trang 3- Rèn luyện kỹ năng tham vấn người dân.
- Biết cách bảo vệ sức khỏe, phòng tránh các bệnh đường hô hấp để tránh bị ảnh hưởng đến cơ quan phân tích âm thanh Vệ sinh tai đúng cách
2.1.3 Thái độ
- Nhận thức được tác hại của môi trường bị ô nhiễm đối với sức khỏe của con người
- Đề xuất được biện pháp vận động bảo vệ môi trường tại khu vực nhà máy
- Có ý thức giữ gìn và bảo vệ cơ quan hô hấp, vệ sinh tai đúng cách
- Có ý thức liên hệ thực tế và lên kế hoạch góp phẩn giảm thiểu các hành động gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường
2.2 Chuẩn bị
2.2.1 Đối với giáo viên
- Kế hoạch bài dạy và tài liệu phục vụ dạy học
- Giấy A0, bút dạ để HS thảo luận
- Các tài liệu cần thiết để giới thiệu cho HS (sách giáo khoa, sách giáo viên, sách tham khảo, danh mục tài liệu, bản đồ, lược đồ, tranh ảnh, phim )
- Dụng cụ thí nghiệm
- Máy chiếu
2.2.2 Đối với học sinh
- Sách, vở, đồ dùng học tập (bút dạ, giấy roki, dụng cụ thí nghiệm hỗ trợ…)
- Các tư liệu cần tìm hiểu
2.3 Hình thức tổ chức
- Dạy học dự án
A Tên dự án: “Ô nhiễm môi trường và sức khỏe người dân sống và công nhân làm việc ở
khu vực nhà máy gạch Đại Hưng”
GV và HS cùng xây dựng các tiểu chủ đề trên cơ sở định hướng của GV và các vấn
đề HS hứng thú, sao cho đảm bảo được mục tiêu của chủ đề
Với dự án này, GV và HS có thể xây dựng các tiểu chủ đề sau:
- Tiểu chủ đề 1: Nguồn âm và các vấn đề liên quan đến âm thanh
- Tiểu chủ đề 2: Cấu tạo và hoạt động của cơ quan phân tích âm thanh
- Tiểu chủ đề 3: Tình hình ô nhiễm tại khu vực nhà máy gạch Đại Hưng trong quá trình hoạt động
- Tiểu chủ đề 4: Tình hình sức khỏe và chất lượng sống của người dân sống và công nhân làm việc tại nhà máy gạch Đại Hưng
- Tiểu chủ đề 5: Biện pháp chống ô nhiễm môi trường tại khu vực nhà máy gạch Đại Hưng
Sau khi xác định các tiểu chủ đề, các HS có cùng sở thích có thể tìm hiểu một chủ đề (GV cần lưu ý đến sự đồng đều giữa các nhóm thực hiện các tiểu chủ đề khác nhau)
B Các nhóm xây dựng kế hoạch học tập
Trang 4- Phác thảo đề cương: Các nhóm dưới sự hướng dẫn và hỗ trợ của giáo viên sẽ cùng thảo luận về các vấn đề cần giải quyết của tiểu chủ đề, từ đó phác thảo đề cương nghiên cứu
- GV và HS và các nhóm cùng xác định các nguồn tài nguyên cần khai thác và nơi có thể tìm kiếm nguồn tư liệu để thực hiện dự án: thư viện (sách, báo, tạp chí ), Internet, quay phim thực trạng tại nhà máy Trong quá trình tìm kiếm, HS cũng có thể bổ sung thêm nguồn tài liệu GV nên hướng dẫn HS cách khai thác, trích dẫn nguồn tài liệu
- Các nhóm phân công công việc cho các thành viên Có thể phân công theo hai cách: phân công nhiệm vụ nghiên cứu và tập hợp tư liệu theo từng loại (bản văn, bản đồ, lược
đồ, biểu đồ, số liệu thống kê ) hoặc phân công nhiệm vụ nghiên cứu và tổng hợp thông tin theo nội dung của đề cương
C Thực hiện dự án
HS làm việc cá nhân và nhóm theo kế hoạch đã phân công
Thời
gian
Nội dung công việc Người
thực hiện
Phương pháp thực hiện
Sản phẩm
3 ngày - Nghiên cứu tài liệu
về:
+ Nguồn âm và các
vấn đề liên quan đến
âm thanh
+ Cấu tạo và hoạt
động của cơ quan
phân tích âm thanh
+ Bệnh đường hô
hấp
Học sinh - Nghiên cứu tài
liệu qua sách,
internet…
- Hỏi các chuyên gia (Bác sĩ, giáo viên…)
- Báo cáo tóm tắt
về các thông tin đã tìm hiểu
- Báo cáo tóm tắt
về mối quan hệ giữa bệnh đường
hô hấp với khả năng hoạt động và bệnh lý của cơ quan thính giác
5 ngày - Thu thập thông tin
về tình hình ô nhiễm
tại khu vực nhà máy
gạch Đại Hưng
- Thu thập thông tin
về tình hình sức
khỏe và chất lượng
sống của người dân
sống và công nhân
làm việc tại nhà
Học sinh - Nghiên cứu tài
liệu qua sách,
internet…
- Liên hệ trung tâm y tế địa phương xin số liệu
- Làm bảng điều
- Bảng số liệu, biểu đồ về thực trạng ô nhiễm môi trường và tình hình sức khoẻ của người dân sống và công nhân làm việc tại đây
Trang 5máy gạch Đại Hưng
- Xử lý, trình bày
các số liệu thu thập
được
tra về thực trạng
ô nhiễm môi trường ở khu vực nhà máy gạch Đại Hưng
5 ngày - Đề xuất được biện
pháp vận động bảo
vệ môi trường tại
khu vực nhà máy và
bảo vệ cơ quan hô
hấp, vệ sinh tai
đúng cách
Học sinh - Lên kế hoạch
và chọn phương tiện góp phẩn giảm thiểu các hành động gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường và bảo vệ sức khoẻ bản thân
- Báo tường, poster, tờ rơi tuyên truyền cách phòng tránh
- Hoạt cảnh tuyên truyền, phê phán những thói quen không tốt
- Thu thập tài liệu: Sách báo, tạp chí, tranh ảnh; các báo cáo và các kết quả điều tra
về tình hình ô nhiễm, sức khỏe của người dân và công nhân Nguồn tư liệu được khai thác chủ yếu qua thư viện, Internet, tham vấn và điều tra thực trạng
- Tổng hợp kết quả nghiên cứu: Các thành viên của nhóm sau khi hoàn thành phần thu thập tài liệu sẽ cùng nhau báo cáo kết quả về công việc của mình với các thành viên trong nhóm
- Xử lí thông tin tổng hợp kết quả nghiên cứu của các thành viên trong nhóm Trong quá trình đó, thành viên của từng nhóm sẽ trả lời các câu hỏi để làm rõ vấn đề nghiên cứu
- Thảo luận: Các thành viên trong nhóm cùng thảo luận để hoàn thiện và viết báo cáo cuối cùng
D Giới thiệu sản phẩm trước lớp
- Sản phẩm gồm có: Báo cáo bằng văn bản và bài thuyết trình của nhóm
- Mỗi nhóm cử một đại diện lên thuyết trình về tiểu chủ đề của nhóm
- Các nhóm cùng thảo luận để xây dựng một bản tổng hợp về chủ đề: “Ô nhiễm môi trường và sức khỏe người dân sống và công nhân làm việc ở nhà máy gạch Đại Hưng”
E Đánh giá
- GV tổ chức cho học sinh các nhóm được tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau về quá trình, kết quả làm việc của các thành viên trong nhóm và nhóm bạn (Theo mẫu do GV thiết kế sẵn)
Trang 6- GV tổng kết, đánh giá về phương pháp tiến hành, thái độ làm việc, nội dung và kết quả của các vấn đề nghiên cứu đã được đặt ra và trình bày của từng nhóm
F Kết luận nội dung
GV tổng kết nội dung của quá trình dạy học chủ đề thông qua phiếu học tập, slide trình chiếu hoặc ghi bảng
Tài liệu tham khảo
1 Nguyễn Thị Việt Hà (2013), Xây dựng bộ công cụ đánh giá kết quả học tập trong
quá trình áp dụng phương pháp dạy học theo dự án,Tạp chí Giáo dục (302)
2 Nguyễn Văn Cường (1997), “Dạy học Project hay dạy học theo dự án”, Trường
Đại học Sư phạm – Đại học Quốc gia Hà Nội, Thông báo khoa học.
3 Trịnh Văn Biểu, Phan Đồng Châu Thủy, Trịnh Lê Hồng Phương (số 28/2011),
DHDA – Từ lí luận đến thực tiễn, Tạp chí khoa học ĐHSP Tp Hồ Chí Minh.
4 Bộ Giáo dục và đào tạo, tài liệu chuẩn kiến thức kĩ năng
5 Bộ Giáo dục và đào tạo, Sách giáo khoa và sách giáo viên
Trang 7PHỤ LỤC
PHIẾU ĐÁNH GIÁ HỌC THEO DỰ ÁN
(Dùng cho đánh giá đồng đẳng – đánh giá giữa các nhóm)
Tên người/ nhóm đánh giá Tổng điểm: /100
Tên dự án:
STT Điểm
Tiêu chí
chú
1 Tên chủ đề
2 Dữ liệu và
nội dung
3 Giải thích
4 Trình bày
5 Tổ chức báo cáo
6 Hiểu nội dung
7 Tính sáng tạo
của nhóm
8 Tư duy tích cực
9 Làm việc nhóm
10 Ấn tượng chung
Tổng điểm:
Trang 8PHIẾU ĐÁNH GIÁ THÀNH VIÊN TRONG NHÓM
Họ và tên người được đánh giá:
Họ và tên người đánh giá: Nhóm:
ST
T
Tiêu chí (Điểm)
Rất tốt (3 điểm)
Tốt (2 Điểm)
Trung bình(1 Điểm)
Ít hoặc Không (0 Điểm)
1 Nhiệt tình trách nhiệm
2
Tinh thần hợp tác, tôn
trọng, lắng nghe
3
Tham gia tổ chức quản lí
nhóm
4 Chú tâm thực hiện nhiệm vụ
5 Đưa ra ý kiến có giá trị
6 Đóng góp trong việc hình
thành sản phẩm
7 Hiệu quả công việc
8 Hoàn thành đúng thời gian
(Điểm đánh giá từ 0-24)
Tổng điểm:
Trang 9PHIẾU ĐÁNH GIÁ DỰ ÁN
(Dành cho giáo viên) Nội dung
đánh giá
(Điểm)
Tiêu chí đánh giá
Điểm tối đa
Tên dự án
(10 điểm)
Giúp hình dung sơ bộ về nhiệm vụ dự án 5
Sản phẩm
(50điểm)
Powerpoint
Nêu được vấn đề của dự án rõ ràng và hấp dẫn 5 Nêu được các nhiệm vụ cần giải quyết đầy đủ,
rõ ràng
5
Nội dung đầy đủ, chính xác , khoa học 10 Các slide đẹp, sắp xếp hợp lí, dễ quan sát 5
Vật thật
Biết lựa chọn nguyên vật liệu phù hợp 5
Sản phẩm đạt yêu cầu,có thể công bố được 15 Thuyết trình,
thảo luận
(40 điểm)
Trình bày lưu loát, hấp dẫn, đưa ra các thông tin có chọn lọc 15
Đưa ra cho nhóm bạn các câu chất vấn có giá trị 10
Có thái độ xây dựng khi chất vấn và trả lời chất vấn 5
Quá trình
làm việc
(60 điểm)
Thái độ đánh giá nghiêm túc (căn cứ vào phiếu đánh giá) 10
Phân công công việc trong nhóm hợp lí (theo quan sát GV) 15 Làm việc nhóm (hợp tác, chia sẻ, trách nhiệm, nhiệt tình,…)
(theo độ phân tán điểm đánh giá đồng đẳng)
20
Trang 10SỔ THEO DÕI DỰ ÁN
Tên dự án:
Tên nhóm:
Tên trường:
Tên GV:
Thời gian: Từ ngày đến ngày
Danh sách nhóm:
Trang 11
1 Kế hoạch dự án
Tên dự án
Lĩnh vực môn
học (Đánh dấu
vào ô tương
ứng)
Văn hóa Giáo dục Môi trường và thời tiết Thực phẩm và nông nghiệp
Sức khỏe và cảm giác thoải mái Khoa học và tự nhiên
Lĩnh vực khác
Lí do chọn đề
tài dự án
Mục tiêu học
tập (Vấn đề
nghiên cứu)
Hình thức
trình bày kết
quả dự án
(Đánh dấu vào
ô tương ứng) Powerpoint
Kịch
Kể chuyện Khiêu vũ
Áp phích/tranh vẽ
Mô hình Video/hoạt hình Bài hát/thơ
Thảo luận Phỏng vấn Hình thức khác
Phân công nhiệm vụ trong nhóm
Tên thành viên Nhiệm vụ Phương tiện Thời gian hoàn
thành
Sản phẩm dự kiến
Trang 122 Các ý tưởng ban đầu (sơ đồ tư duy)
3 Phiếu tổng hợp dữ liệu.
Câu hỏi
Nguồn
Tranh ảnh hoặc các bài báo sưu tầm:
Trang 134 Biên bản thảo luận
5 Nhìn lại quá trình thực hiện dự án
1 Tôi đã học được kiến thức gì?
2 Tôi đã phát triển được những KN gì?
3 Tôi đã xây dựng được những thái độ nào tích cực?
4 Tôi có hài lòng với kết quả nghiên cứu của dự án không? Vì sao?
5 Tôi đã gặp phải những khó khăn gì khi thực hiện dự án?
6 Tôi đã giải quyết những khó khăn đó như thế nào?
7 Quan hệ của tôi với các thành viên trong nhóm thế nào?
8 Những vấn đề quan trọng khác trong dự án gồm …
9 Nhìn chung tôi thích/không thích dự án vì…
5 Phản hồi của giáo viên