- Trình bày được vai trò của hướng động đối với đời sống của cây, từ đó giải thích được sự thích nghi của cây đối với sự biến đổi của môi trường để tồn tại và phát triển.. Môn vật lý - N
Trang 1GIÁO ÁN TÍCH HỢP LIÊN MÔN SINH HỌC-VẬT LÍ-HÓA HỌC
CHƯƠNG II: CẢM ỨNG
A CẢM ỨNG Ở THỰC VẬT
Bài 23 HƯỚNG ĐỘNG
I MỤC TIÊU BÀI HỌC.
1 Kiến thức:
1.1 Môn sinh học
- Phát biểu được định nghĩa về tính cảm ứng, hướng động
- Phân biệt được hướng động dương và hướng động âm
- Nêu được các tác nhân của môi trường gây ra hiện tượng hướng động
- Trình bày được vai trò của hướng động đối với đời sống của cây, từ đó giải thích được sự thích nghi của cây đối với sự biến đổi của môi trường để tồn tại và phát triển
1.2 Môn vật lý
- Nêu được đặc điểm sinh trưởng của cây đối với tính hướng trọng lực thông qua hiểu biết về trọng lực
1.3 Môn hóa học
- Nêu được đặc điểm sinh trưởng của cây đối với tính hướng hóa thông qua hiểu biết
về các nguồn hóa chất như phân bón NPK, các hóa chất độc hại
2 Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng quan sát, phân tích, so sánh.
3 Thái độ: Biết vận dụng các kiến thức về hướng động vào thực tiễn sản xuất Có ý
thức bảo vệ thực vật, bảo vệ môi trường sống của sinh vật trên Trái đất
II CHUẨN BỊ.
1 Giáo viên: Giáo án, SGK, tranh hình 23.1, 23.2, 23.3.SGK.
2 Học sinh: SGK, đọc trước bài học.
Trang 2III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC.
1 Ổn định tổ chức lớp học: Ổn định lớp, kiểm tra sĩ số.
2 Kiểm tra bài cũ: Không kiểm tra bài cũ.
3 Bài mới
Đặt vấn đề: Tại sao một số cây mọc luôn hướng về một phía? Do những cây đó chịu
kích thích của 1 hoặc một số yếu tố của môi trường và có phản ứng để thích nghi
Đó chính là tính cảm ứng của thực vật
- Cảm ứng là gì? Cho ví dụ về tính cảm ứng?
- Cảm ứng là phản ứng của sinh vật đối với kích thích
GV: Khả năng phản ứng của thực vật đối với kích thích gọi là Tính cảm ứng Còn ở
động vật là phản ứng
- Tính cảm ứng ở thực vật và động vật có giống nhau không? Cảm ứng có vai trò như
thế nào đối với sinh vật?để biết được chúng ta vào bài hôm nay.
-GV giới thiệu hình 22.1 các cây non ở
các điều kiện chiếu sáng khác nhau
?Có nhận xét gì về sự sinh trưởng của các
cây non ở các chậu?
-HS: Ở các điều kiện chiếu sáng khác
nhau, cây non có phản ứng sinh trưởng
rất khác nhau
+ ở điều kiện chiếu sáng một hướng, thân
cây non sinh trưởng về phía nguồn sáng
I/ KHÁI NIỆM HƯỚNG ĐỘNG.
1 Định nghĩa
Trang 3+Khi không có ánh sáng, cây non mọc
vống lên và có màu vàng úa
+Ở điều kiện chiếu sáng bình thường, cây
non mọc khỏe, thẳng, lá có màu xanh lục
-GV: Có phải tất cả các cơ quan của cây
ở hình 22.1.a đều mọc quay về phía ánh
sáng?
-HS: Không, chỉ một hoặc một số cơ
quan phản ứng
-GV: Đây là hình thức phản ứng của cơ
quan thực vật đối với tác nhân kích thích
từ một hướng xác định Đó chính là
hướng động ở thực vật.Vậy hướng động
là gì?
-HS trả lời
-GV: Có mấy loại hướng động?Cơ chế?
Sự khác nhau các loại hướng động đó
như thế nào?
-GV: cơ chế chung?
-GV: Tuỳ theo tác nhân kích thích mà có
các kiểu hướng động tương ứng
Hướng động (vận động định hướng): là hình thức phản ứng của cơ quan thực vật đối với tác nhân kích thích từ một hướng xác định
2 Phân loại:
Hướng động dương: Hướng tới nguồn
kích thích
Hướng động âm: Tránh xa hướng kích
thích
3 Cơ chế chung:
Do tốc độ ST không đều của các TB ở 2 phía của cơ quan , vì nồng độ auxin khác nhau: auxin chủ động di chuyển từ phía
bị kích thích (phía sáng) đến phía không
bị kích thích (phía tối) Lượng auxin nhiều sẽ kích thích sự kéo dài của các
TB Kết quả là các TB phía không bị kích thích (phía tối) nồng độ auxin cao hơn, kích thích TB sinh trưởng nhanh
Trang 4Yêu cầu HS thảo luận nhóm Chia lớp thành 5
nhóm, mỗi nhóm thực hiện một nội dung trong
bảng sau:
Các
kiểu
Tác nhân Hoạt động
sinh trưởng Hướng
sáng
Hướng
trọng
lực
Hướng
hóa
Hướg
nước
Hướg
tiếp
xúc
- Thân và cành hướng sáng dương có ý
nghĩa gì đối với cây?
GV lấy thêm những VD khác: Cây mọc ở
sát các bức tường cao luôn có hướng ra
phía xa tường có nhiều ánh sáng hơn
hơn
II/ CÁC KIỂU HƯỚNG ĐỘNG.
1.Hướng sáng.
2 Hướng trọng lực.
3 Hướng hoá.
4 Hướng nước
5 Hướng tiếp xúc.
III/ VAI TRÒ CỦA HƯỚNG ĐỘNG TRONG ĐỜI SỐNG CỦA THỰC VẬT.
- Để thân và cành tìm đến nguồn sáng thực hiện quang hợp
- Đảm bảo cho rễ mọc vào đất để giữ cây
& để hút nước cùng các chất khoáng có
Trang 5- Hướng sáng âm và hướng trọng lực
dương của rễ có ý nghĩa gì đối với đời
sống của cây?
- Hãy nêu vai trò của hướng hoá đối với
dinh dưỡng khoáng và nước của cây?
- Kể tên những loài cây trồng có hướng
tiếp xúc?
* liên hệ: chúng ta cần làm gì đảm bảo
cho sự phát triển của TV?
+phải tưới nước, bón phân hợp lý , tạo
điêu kiện cho bộ rễ phát triển, bảo vệ môi
trường đất
+ Trồng cây với mật độ phù hợp
+Không lạm dụng hóa chất độc hại với
cây trồng , hạn chế thải chất độc hại vào
môi trường không khí
+Trồng cây phù hợp với ánh sáng để tiết
kiệm diện tích, tăng năng suất cây trồng
trong đất
- Nhờ có tình hướng hoá, rễ cây sinh trưởng hướng tới nguồn nước và phân bón để dinh dưỡng
- Cây mướp, bầu, bí, dưa leo, nho, cây đậu côve
4 Củng cố:
- Gọi HS đọc phần ghi nhớ trong khung cuối bài học
- Yêu cầu HS trả lời các câu hỏi cuối bài
Cau 1: Ứng dụng hướng động của TV vào sản xuất trồng trọt như thế nào?
Trang 6Câu 2: Hướng động là gì? Đặc điểm của tác nhân kích thích và đặc điểm việc trả lời kích thích?
Câu 3: Nêu hiện tượng hướng sáng, hướng nước đối với đời sống của cây?
Câu 4: Vai trò của hướng hóa dương đối với sự dinh dưỡng khoáng và nước của cây?
(Lấy được nhiều nước và ion khoáng đảm bảo cho cây sinh trưởng tốt)
5 Dặn dò:
- Học bài và trả lời câu hỏi SGK
- Đọc trước bài 24
ĐÁP ÁN PHIẾU HỌC TẬP Các kiểu Tác nhân Hoạt động sinh trưởng
Hướg sáng Ánh sáng - Thân, cành:Hg sáng dương
-Rễ:Hg sáng âm
Hướg trọng lực Trọng lực -Đỉnh thân:Hg trọng lực âm
- Đỉnh rễ: Hg trọng lực dương
Hướg hoá Hóa chất - Các Cq của cây ST hg tới nguồn hoá chất: Hg
hoá dương
- Các Cq của cây ST tránh xa nguồn hoá chất:
Hg hoá âm
Hướg nước H20 Rễ hg nước dương
Hướg tiếp xúc Tiếp xúc Tua cuốn mọc thẳng cho đến khi tiếp xúc với cọc
rào Sự tiếp xúc đã kích thích sự sinh trưởng kéo dài của các tế bào tại phía ngược lại => tua quấn
Trang 7quanh cọc rào.
