DE CUONG DO PHI NHIEU DAT DAI VA PHAN BON

ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT MÔN ĐỘ PHÌ NHIÊU ĐẤT ĐAI VÀ PHÂN BÓN 1. Thông tin chung về học phần 1.1. Tên học phần: Độ phì nhiêu đất đai và phân bón 1.2. Tên học phần bằng tiếng Anh: Soil fertility and fertilizers 1.3. Mã học phần: 204305 1.4. Học phần tiên quyết: Các học phần phải tích lũy trước: Sinh lý thực vật, Sinh hoá Các học phần phải học trước: Khoa học đất 1.5. Chương trình đào tạo: Khoa học cây trồng 1.6. Ngành đào tạo: Nông học, Bảo vệ thực vật 1.7. Số tín chỉ: 3; Số tiết: 45 (30 LT 15 TH) 1.8. Yêu cầu phục vụ cho học phần: Máy tính, Projector, phòng học, phòng thực hành, lớp nhỏ < 70 SV, giáo trình và tài liệu học tập, trang thiết bị phòng thí nghiệm, mẫu phân bón, đất thí nghiệm… 2. Tóm tắt nội dung học phần Học phần Độ phì nhiêu đất đai và phân bón bao gồm các tri thức cơ bản về: Định nghĩa, thành phần, tính chất của độ phì và phân bón. Các yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng cây trồng, các nguyên tố dinh duỡng cây trồng tối cần thiết . Mối quan hệ cơ bản giữa đất, cây trồng và phân bón. Đặc điểm, tính chất của các chất dinh dưỡng trong đất và các lọai phân bón. Xác định nhu cầu bón phân và cơ sở bón phân hợp lý. 3. Mục tiêu học phần: Sau khi học xong học phần này, sinh viên có khả năng: nhận biết các thành phần của độ phì nhiêu đất đai, tính chất, đặc điểm của độ phì nhiêu. Nhận biết tính chất, đặc điểm, sử dụng các lọai phân bón vô cơ, hữu cơ, sinh học. Xác định được nhu cầu bón phân cho cây trồng nhằm mục đích tăng năng suất và hạn chế suy thóai độ phì nhiêu của đất.. 3.1 Năng lực đạt được Hiểu cơ sở lý luận về độ phì nhiêu đất đai và sử dụng phân bón hiệu quả 3.2 Mục tiêu cụ thể 3.2.1Kiến thức: nhận diện các qui luật hình thành phát triển độ phì đất, các tính chất cơ bản của độ phì đất, các lọai phân bón cơ bản, các phương pháp xác định nhu cầu bón phân và cơ sở bón phân hợp lý cho các hệ thống cây trồng. 3.2.2 Hiểu biết: mô tả, giải thích các tính chất đất ảnh hưởng đến sử dụng phân bón có hiệu quả. 3.2.3 Ứng dụng: phân tích, tính tóan nhu cầu bón phân cho các hệ thống cây trồng. 3.2.4Tổng hợp: thiết lập các chương trình bón phân cho các hệ thống cây trồng. 4.Cấu trúc và nội dung chi tiết học phần

Trang 1

ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT MÔN ĐỘ PHÌ NHIÊU ĐẤT ĐAI VÀ PHÂN BÓN

1 Thông tin chung về học phần

1.1 Tên học phần: Độ phì nhiêu đất đai và phân bón

1.2 Tên học phần bằng tiếng Anh: Soil fertility and fertilizers

1.3 Mã học phần: 204305

1.4 Học phần tiên quyết:

- Các học phần phải tích lũy trước: Sinh lý thực vật, Sinh hoá

- Các học phần phải học trước: Khoa học đất

1.5 Chương trình đào tạo: Khoa học cây trồng

1.6 Ngành đào tạo: Nông học, Bảo vệ thực vật

1.7 Số tín chỉ: 3; Số tiết: 45 (30 LT/ 15 TH)

1.8 Yêu cầu phục vụ cho học phần: Máy tính, Projector, phòng học, phòng thực hành, lớp nhỏ < 70 SV, giáo trình và tài liệu học tập, trang thiết bị phòng thí nghiệm, mẫu phân bón, đất thí nghiệm…

2 Tóm tắt nội dung học phần

Học phần Độ phì nhiêu đất đai và phân bón bao gồm các tri thức cơ bản về:

- Định nghĩa, thành phần, tính chất của độ phì và phân bón

- Các yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng cây trồng, các nguyên tố dinh duỡng cây trồng tối cần thiết

- Mối quan hệ cơ bản giữa đất, cây trồng và phân bón

- Đặc điểm, tính chất của các chất dinh dưỡng trong đất và các lọai phân bón

- Xác định nhu cầu bón phân và cơ sở bón phân hợp lý

3 Mục tiêu học phần: Sau khi học xong học phần này, sinh viên có khả năng: nhận biết

các thành phần của độ phì nhiêu đất đai, tính chất, đặc điểm của độ phì nhiêu Nhận biết tính chất, đặc điểm, sử dụng các lọai phân bón vô cơ, hữu cơ, sinh học Xác định được nhu cầu bón phân cho cây trồng nhằm mục đích tăng năng suất và hạn chế suy thóai độ phì nhiêu của đất

3.1 Năng lực đạt được

Hiểu cơ sở lý luận về độ phì nhiêu đất đai và sử dụng phân bón hiệu quả

3.2 Mục tiêu cụ thể

Trang 2

3.2.1Kiến thức: nhận diện các qui luật hình thành phát triển độ phì đất, các tính chất cơ

bản của độ phì đất, các lọai phân bón cơ bản, các phương pháp xác định nhu cầu bón phân và cơ sở bón phân hợp lý cho các hệ thống cây trồng

3.2.2 Hiểu biết: mô tả, giải thích các tính chất đất ảnh hưởng đến sử dụng phân bón có

hiệu quả

3.2.3 Ứng dụng: phân tích, tính tóan nhu cầu bón phân cho các hệ thống cây trồng 3.2.4Tổng hợp: thiết lập các chương trình bón phân cho các hệ thống cây trồng.

4.Cấu trúc và nội dung chi tiết học phần

4.1Chương 1: Giới thiệu môn học

Tên chương 1: Giới thiệu môn học

Bài học 1: Giới thiệu tổng quát về độ phì và phân bón.

Họat động 4 tiết giảng, thảo luận

Nội dung Giới thiệu mục đích, yêu cầu môn học Các định nghĩa về độ phì,

phân bón, các qui định của pháp luật về phân bón Trước khi học Đọc các qui định, đề cương môn học

Sau khi học Chia nhóm, chọn đề tài thảo luận và seminar

Phương pháp và

phương tiện Trình bày, thảo luận/máy chiếu

Tổ chức và thực hiện Chia nhóm, mỗi nhóm 4-5 sinh viên

4.2 Chương 2: Các yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng cây trồng

Chương 2: Các yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng cây trồng

Tên chương 2: Các yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng cây trồng

Tên bài học 1: Các yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng cây trồng

Nội dung Các yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng cây trồng

Trước khi học Đọc tài liệu học tập, chương 2

Sau khi học Thảo luận nhóm: yếu tố hạn chế chính trong sản xuất nông nghiệp

trên các vùng sinh thái Đông Nam Bộ, vùng Ninh Thuận, vùng Đồng bằng sông Cửu Long?

Phương pháp và

phương tiện Trình bày, thảo luận/máy chiếu.

Tổ chức và thực hiện Thảo luận theo nhóm

Bài học 2: Các nguyên tố dinh dưỡng cây trồng

Nội dung Các nguyên tố dinh dưỡng tối cần thiết, có ích đối với cây trồng Trước khi học Đọc tài liệu học tập, chương 2 / hay Soil fertility and feertilizers,

chapter 3

Sau khi học Thảo luận nhóm: sự khác biệt chính giữa các nguyên tố dinh

dưỡng tối cần thiết, có ích và các nguyên tố khác Phương pháp và

phương tiện

Trình bày/máy chiếu

Trang 3

4.3Chương 3: Các quan hệ cơ bản giữa đất và cây trồng

Tên chương 3: Các quan hệ cơ bản giữa đất và cây trồng

Bài học 1: Sự chuyển hóa các chất dinh dưỡng trong đất

Nội dung Quan hệ về mặt dinh dưỡng giữa các thành phần của đất và sự

chuyển hóa các chất dinh dưỡng trong đất Trước khi học Đọc tài liệu học tập, chương 3

Sau khi học Thảo luận: quan hệ giữa các tính chất vật lý, hóa học và sinh học

đất đến độ phì nhiêu của đất

Phương pháp và

phương tiện Giảng, thảo luận , máy chiếu

Bài học 2: Hấp thu dinh dưỡng của rễ cây

Nội dung Sự di chuyển các chất dinh dưỡng trong đất và cơ chế hấp thu

dinh dưỡng của rễ

Sau khi học Thảo luận: Khi bón phân N cho cây trồng, tại sao chúng ta không

được bón 1 lượng lớn phân N trong 1 lần bón Ngược lại đối với phân P, ta có thể bón 1 lần với lượng phân cao?

Phương pháp và

phương tiện

Giảng, thảo luận , máy chiếu

Tổ chức và thực hiện Thảo luận làm bài tập theo nhóm

4.4 Chương 4: Cải tạo pH đất: nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón

Chương 4: Cải tạo pH đất: nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón

Tên chương 4: Cải tạo pH đất: nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón

Bài học 1: Cải thiện pH đất chua

Họat động 2 tiết giảng, thảo luận, bài tập

Nội dung Định nghĩa, nguyên nhân hình thành độ chua Phương pháp

xác định và y nghĩa của độ chua.Cải tạo độ chua của đất Trước khi học Đọc tài liệu học tập, chương 4

Sau khi học Thảo luận: Liệt kê những lọai cây trồng thích hợp/chịu đựng

được trên đất phèn, đất xám bạc màu

Phương pháp và

phương tiện

Giảng, thảo luận, máy chiếu

Tổ chức và thực hiện Giảng, thảo luận và làm bài tập theo nhóm

Bài học 2: Cải thiện pH đất mặn, đất kiềm và đất mặn kiềm

Nội dung Định nghĩa, nguyên nhân hình thành độ mặn, kiềm của đất

Trang 4

Phương pháp xác định và ý nghĩa của độ mặn, độ kiềm kiềm.Cải tạo độ mặn, độ kiềm của đất

Sau khi học Thảo luận: liệt kê các lọai cây trồng có khả năng phát triển

trên đất mặn, kiềm

Phương pháp và

phương tiện

Tổ chức và thực hiện Thảo luận làm bài tập theo nhóm

4.5 Chương 5: Các nguyên tố dinh dưỡng và phân bón đa lượng

Chương 5: Các nguyên tố dinh dưỡng và phân bón đa lượng

Tên chương 5: Các nguyên tố dinh dưỡng và phân bón đa lượng

Bài học 1: Đạm và phân đạm

Nội dung Đạm trong đất, trong cây và các lọai phân đạm

Trước khi học Đọc tài liệu học tập, chương 5 hay IFA World fertilizer use

manual, trang 11-14

Sau khi học Thảo luận: Tại sao trong 1 hệ thống canh tác người ta thường

khuyến cáo đưa các cây họ đậu vào trong hệ thống luân canh

Phương pháp và

phương tiện

Tổ chức và thực hiện Thảo luận và làm bài tập theo nhóm

Bài học 2: Lân và phân lân

Nội dung Lân trong đất, trong cây và các lọai phân Lân

Trước khi học Đọc tài liệu học tập, chương 4/hay IFA World fertilizer use

manual, trang 14-15

Sau khi học Thảo luận: sự khác nhau của các lọai phân P: super lân,

apaptite, DAP

Phương pháp và

phương tiện Giảng, thảo luận, máy chiếu

Bài học 3: Kali và phân Kali

Nội dung Kali trong đất, trong cây và các lọai phân Kali

Trước khi học Đọc tài liệu học tập, chương 5 hay IFA World fertilizer use

manual, trang 16

Sau khi học Thảo luận: phân tích sự khác nhau về mặt nông học của 2

lọai phân KCl và K2SO4 Phương pháp và Giảng, thảo luận, máy chiếu

Trang 5

phương tiện

4.6 Chương 6 Các nguyên tố dinh dưỡng và phân bón trung lượng

Chương 6 Các nguyên tố dinh dưỡng và phân bón trung lượng

Tên chương 6 Các nguyên tố dinh dưỡng và phân bón trung lượng

Bài học 1: Các nguyên tố dinh dưỡng và phân bón trung lượng

Nội dung Calcium, Magnesium, Lưu huỳnh trong đất, trong cây và các

lọai phân bón có chứa Ca, Mg, S

Trước khi học Đọc tài liệu học tập, chương 6, hay IFA World fertilizer use

manual, trang 17-18

Sau khi học Thảo luận: liệt kê các lọai cây trồng có nhu cầu cao đồi với

Ca, đối với S, đối với Mg

Phương pháp và

phương tiện

4.7 Chương 7: Các nguyên tố dinh dưỡng và phân bón vi lượng

Chương 7: Các nguyên tố dinh dưỡng và phân bón vi lượng

Tên chương 7: Các nguyên tố dinh dưỡng và phân bón vi lượng

Bài học 1:Các nguyên tố dinh dưỡng và phân bón vi lượng

Nội dung Sắt, Kẽm, Đồng, Manganese, Boron, Molydenium trong đất,

trong cây và các lọai phân bón

Trước khi học Đọc tài liệu học tập, chương 7 IFA World fertilizer use

manual, trang 18

Sau khi học Thảo luận: tại sao đất có hàm lựơng chất hữ cơ cao hay đất

có bón phân chuồng với lượng cao thường cây trồng không xuất hiện triệu chứng thiếu các nguyên tố dinh dưỡng vi lượng

Phương pháp và

phương tiện Giảng, thảo luận, máy chiếu.

4.8 Chương 8 Chất hữu cơ trong đất và phân bón hữu cơ

Chương 8 Chất hữu cơ trong đất và phân bón hữu cơ

Tên chương 8 Chất hữu cơ trong đất và phân bón hữu cơ

Bài học 1: Chất hữu cơ trong đất

Nội dung Chất hữu cơ trong đất Biện pháp duy trì, nâng cao hàm

lượng chất hữu cơ trong đất

Trang 6

Trước khi học Đọc tài liệu học tập, chương 7 Soil fertility and fertilizers,

chapter 15

Sau khi học Thảo luận: ý nghĩa của việc luân canh cây họ đậu, sử dụng

chất thải chăn nuôi, sinh họat trong việc duy trì chất hữu cơ trong đất

Phương pháp và

Bài học 2: Các lọai phân hữu cơ

Nội dung Các lọai phân hữu cơ: sản xuất, sử dụng

Sau khi học Thảo luận: so sánh hiệu quả của việc sản xuất phân trùn và

phân xanh Phương pháp và

phương tiện Giảng, thảo luận, máy chiếu

4.9 Chương 9: Quản lý độ phì nhiêu đất đai và phân bón

Chương 9: Quản lý độ phì nhiêu đất đai và phân bón

Tên chương 9: Quản lý độ phì nhiêu đất đai và phân bón

Bài học 1: Xác định nhu cầu bón phân

Nội dung Các phương pháp xác định nhu cầu bón phân: quan sát triệu

chứng, phân tích đất, phân tích cây, thí nghiệm ngòai đồng/trong chậu

Trước khi học Đọc tài liệu học tập, chương 8 Soil fertility and fertilizers,

chapter 11

Sau khi học Thảo luận: Các phương pháp xác định nhu cầu bón phân cho

cây dài ngày, cây ngắn ngày

Phương pháp và

Tên bài học 2: Cơ sở bón phân hợp lý

Nội dung Cơ sở và các phương pháp bón phân

Trước khi học Đọc tài liệu học tập, chương 8; Soil fertility and fertilizers,

chapter 12

Sau khi học Thảo luận: phương pháp bón phân cho 1 lọai cây trồng (lúa,

bắp, mía, cao su, caphê…) trên 1 lọai đất (đất xám, đất đỏ, đất phèn…) Báo cáo các đề tài các nhóm đã chọn

Trang 7

Phương pháp và

4.10 Phần thực hành

4.10.1 Xác định nhu cầu bón vôi cho đất chua, các lọai vôi sử dụng

Bài 1:Xác định nhu cầu bón vôi cho đất chua, các lọai vôi sử dụng

Họat động 5 tiết thực hành

Nội dung Xác định nhu cầu bón vôi cho đất chua, các lọai vôi sử dụng Trước khi học Đọc bài thực hành môn Độ phì nhiêu đất đai và phân bón

Sau khi học Nhận biết đất chua, xác định lượng vôi bón cho đất chua

Phương pháp và

phương tiện Trang thiết bị phòng thí nghiệm, các mẫu đất chua, thực hành, quan xác, phân tích, đánh giá

Tổ chức và thực hiện Cá nhân và nhóm 4-5 sinh viên

4.10.2 Xác định nhu cầu bón phân cho cây trồng: phân tích đất, phân tích mô cây, quan sát các triệu chứng thiếu dinh dưỡng

Bài 2: Xác định nhu cầu bón phân cho cây trồng: phân tích đất, phân tích mô cây, quan sát các triệu chứng thiếu dinh dưỡng

Họat động 5 tiết thực hành,

Nội dung Xác định nhu cầu bón phân cho cây trồng: phân tích đất,

phân tích mô cây, quan sát các triệu chứng thiếu dinh dưỡng Trước khi học Đọc bài thực hành môn Độ phì nhiêu đất đai và phân bón, bố

trí thí nghiệm ngoài đồng Sau khi học Quan sát các triệu chứng thiếu dinh dưỡng, phân tích đất,

phân tích mô cây, xác định nhu cầu bón phân cho cây trồng Phương pháp và

phương tiện Trang thiết bị phòng thí nghiệm, bố trí thí nghiệm bón phân đồng ruộng, quan xác, phân tích, đánh giá, xây dựng qui trình

4.10.3 Nhận diện và cách sử dụng các lọai phân bón: phân vơ cơ, phân hữu cơ Bài 3: Nhận diện và cách sử dụng các lọai phân bón: phân vơ cơ, phân hữu cơ

Họat động 5 tiết thực hành,

Nội dung Nhận diện và cách sử dụng các lọai phân bón: phân vơ cơ,

phân hữu cơ Trước khi học Đọc bài thực hành môn Độ phì nhiêu đất đai và phân bón,

chuẩn bị mẫu phân bón Sau khi học Nhận diện, phân biệt các loại phân vô cơ và phân hữu cơ

Phương pháp và

phương tiện

Trang thiết bị phòng thí nghiệm, các mẫu phân bón, quan xác, phân tích, đánh giá

Trang 8

5 Kế hoạch giảng dạy

Chương

mục

Số tiết

(LT+TH)

Số bài

Các mục tiêu cụ thề Phương pháp

giảng dạy

Tương quan trong môn học

1 3 + 1 1 Giới thiệu môn học, tổ

chức và phương pháp học tập

Giảng, thảo luận Cải thiện độ phì và

sử dụng phân bón hiệu quả

2 3 + 1 2 Các yếu tố ảnh hưởng

đến sinh trưởng, phát triển cây trồng

Giảng, thảo luận, thực hành, bài tập

Các nguyên tố dinh dưỡng trong đất và phân bón

3 3 + 1 2 Các quan hệ cơ bản giữa

đất và cây trồng Giảng, thực hành, bài tập,

kiểm tra

Quản lý dinh dưỡng

và phân bón

4 3 + 1 2 Nâng cao độ phì nhiêu

đất và hiệu quả sử dụng phân bón Cải thiện đất chua, đất kiềm

Giảng, thực hành, bài tập, kiểm tra

Trạng thái các chất dinh dưỡng và phân bón

5 12 + 4 3 Các nguyên tố dinh

dưỡng đa lượng trong đất

và các lọai phân bón đa lượng

Chẩn đóan và sử dụng phân bón

dưỡng trung lượng trong đất và các lọai phân bón trung lượng

dưỡng vi lượng trong đất

và các lọai phân bón vi lượng

8 6 + 2 2 Chất hữu cơ trong đất và

các lọai phân bón hữu cơ

9 8 + 4 3 Chẩn đóan nhu cầu bón

phân và phương pháp bón phân hợp lý

Quản lý độ phì và bón phân tổng hợp

6 Học liệu

6.1 Giáo trình môn học

Trang 9

- Lê Trọng Hiếu, 2015 Bài giảng Độ phì nhiêu đất đai và phân bón

- Lê Trọng Hiếu, 2015 Thực hành Độ phì nhiêu đất đai và phân bón

6.2 Danh mục tài liệu tham khảo

- Lê văn Dũ, 2007 Tài liệu học tập môn học Độ phì nhiêu đất đai và phân bón

- FAO and IFA., 2000 Fertilizers and their use Rome Halliday D.J., Trenkel M.E., Wichmann W., editors, 1992 World fertilizer use manual IFA publication

- Tisdale S.L., Nelson W.L., Beaton J.D and Havlin J.L., 5th edition Soil fertility and fertilizers MacMilan Publishing company

- Allan V Barker, David J.Pilbeam, 2007 Handbook of Plant nutrition Taylor and Francis Group publication

7 Đánh giá kết quả học tập

Đánh giá quá trình Thi kết thúc học phần Chuyên cần Thảo luận theo nhóm Thực hành - Trả lời ngắn

- Kỹ năng vận dụng

7.1 Đánh giá chuyên cần:

- Hình thức: Tham gia lớp học và thảo luận nhóm

- Điểm:từ 0 đến 10, làm tròn đến một chữ số thập phân

7.2 Thảo luận theo nhóm:

- Hình thức: Tham gia làm bài tập cá nhân và thảo luận nhóm

- Điểm:từ 0 đến 10, làm tròn đến một chữ số thập phân

7.4 Thực hành

- Hình thức: tham gia và thực hiện đầy đủ thực hành

- Điểm: từ 0 đến 10, làm tròn đến một chữ số thập phân

7.5 Thi kết thúc học phần:

- Hình thức: ghi nhớ kiến thức và bài tập vận dụng phần kỹ năng

- Điểm: từ 0 đến 10, làm tròn đến một chữ số thập phân

8 Thông tin về giảng viên xây dựng đề cương

Email tronghieu252002@yahoo.com dulevan@gmail.com

Trang 10

Các hướng nghiên cứu

chính

Cải tạo, xử lý đất có vấn đề,

sử dụng phân bón cho nông nghiệp bền vững, sản xuất giá thể trồng cây

Đánh giá đất, cải tạo đất, sản xuất phân bón từ phụ phẩm

nông nghiệp

Trưởng Khoa duyệt

(Kí và ghi họ tên)

Trưởng bộ môn

Giảng viên 1

Giảng viên 2

TS Võ Thái Dân PGS.TS Huỳnh Thanh Hùng Lê Trọng Hiếu

Định dạng
Số trang	10
Dung lượng	218,5 KB