Câu 1: Khái niệm truyền thông (TT) và truyền thông đại chúng (TTDC) a. Truyền thông là quá trình trao đổi thông tin, tư tưởng, tình cảm… chia sẻ kỹ năng và kinh nghiệm giữa hai hoặc nhiều người nhằm tăng cường hiểu biết lẫn nhâu, thay đổi nhận thức, tiến tới điều chỉnh hành vi và thái độ phù hợp với nhu cầu phát triển của cá nhânnhómcộng đồngxã hội. b. Truyền thông đại chúng là một hiện tượng xã hội ngày càng chi phối sâu sắc và toàn diện đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, trên bình diện vĩ mô cũng như trong việc hình thành nhân cách mỗi người. truyền thông đại chúng là hệ thống cac phương tiện truyền thông hướng tác động vào đông đảo công chúng xã hội nhằm thông tin, chia sẻ, nhằm lôi kéo và tập hợp,giáo dục thuyết phục và tổ chức đông đảo nhân dân tham gia giải quyết các vấ đề kinh tế xã hội đã và đang đặt ra. c. Sự tương đồng và khác biệt giữa TT và TTDC Truyền thông Truyền thông đại chúng Phạm vi tác động có thể dừng lại ở mức nhỏ hơn Công khai: đối tượng tác động của truyền thông đại chúng là đông đảo công chúng xã hội. những thông điệp tác động vào hàng triệu người, lay động, chi phối, thậm chí lũng đoạn hàng triệu người, kêu gọi, thúc đẩy và tổ chức họ tham gia giải quyết các vấn đề đang đặt ra. Đây là lực lượng vật chất khổng lồ có thể tạo dựng, kiến thiết nên một chế độ xã hội nhưng cũng có thể lật nhào một cách ngọt ngào trong chốc lát. Các vấn đề trong truyền thông phụ thuộc vào nhu cầu của người truyền thông Các sự kiện và vấn đề đăng tải trên truyền thông đại chúng luôn hướng tới việc ưu tiên, thỏa mãn, phục vụ nhu cầu, mong đợi của nhân dân. Tính mục đích có thể phụ thuộc vào các cá nhân tham gia quá trình truyền thông, không phục vụ mục đích chính trịxã hội. Tính mục đích rõ rệt: mục đích chính trị và nhân văn Phong phú, đa dạng Phong phú đa dạng, uyển chuyển, nhiều chiều. Tính chất phụ thuộc vào các cá nhân trong quá trình truyền thông Dễ nhớ, dễ hiểu, dễ làm theo Nâng cao năng lực truyền thông thông qua việc tăng cường sự hiểu biết giữa đối tượng truyền thông và đối tượng tiếp nhận Gián tiếp: muốn nâng cao năng lực và hiệu quả truyền thông không thể không tính đến việc đầu tư và đổi mới công nghệ, hình thức và phương thức truyền dẫn thông điệp, mặt khác cũng cần phải nắm vững các đặc trưng của mỗi kênh giao tiếp để có thể khai thác triệt để Tần suất tương tác giữa chủ thể và khách thể càng nhiều, càng bình đẳng, càng nhiều người tham gia thì năng lực và hiệu quả truyền thông càng cao bấy nhiêu. Tần suất tương tác giữa chủ thể và khách thể càng nhiều, càng bình đẳng, càng nhiều người tham gia thì năng lực và hiệu quả truyền thông càng cao bấy nhiêu.
Trang 1Câu 1: Khái niệm truyền thông (TT) và truyền thông đại chúng (TTDC)
a Truyền thông là quá trình trao đổi thông tin, tư tưởng, tình cảm… chia sẻ kỹ
năng và kinh nghiệm giữa hai hoặc nhiều người nhằm tăng cường hiểu biết lẫn nhâu, thay đổi nhận thức, tiến tới điều chỉnh hành vi và thái độ phù hợp với nhu cầu phát triển của cá nhân/nhóm/cộng đồng/xã hội
b Truyền thông đại chúng là một hiện tượng xã hội ngày càng chi phối sâu sắc
và toàn diện đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, trên bình diện vĩ mô cũng như trong việc hình thành nhân cách mỗi người truyền thông đại chúng là hệ thống cac phương tiện truyền thông hướng tác động vào đông đảo công chúng xã hội nhằm thông tin, chia sẻ, nhằm lôi kéo và tập hợp,giáo dục thuyết phục và tổ chức đông đảo nhân dân tham gia giải quyết các vấ đề kinh tế - xã hội đã và đang đặt ra
c Sự tương đồng và khác biệt giữa TT và TTDC
Phạm vi tác động có thể dừng lại ở mức
nhỏ hơn
Công khai: đối tượng tác động của truyền thông đại chúng là đông đảo công chúng xã hội những thông điệp tác động vào hàng triệu người, lay động, chi phối, thậm chí lũng đoạn hàng triệu người, kêu gọi, thúc đẩy và tổ chức họ tham gia giải quyết các vấn đề đang đặt
ra Đây là lực lượng vật chất khổng lồ
có thể tạo dựng, kiến thiết nên một chế
độ xã hội nhưng cũng có thể lật nhào một cách ngọt ngào trong chốc lát
Các vấn đề trong truyền thông phụ
thuộc vào nhu cầu của người truyền
thông
Các sự kiện và vấn đề đăng tải trên truyền thông đại chúng luôn hướng tới việc ưu tiên, thỏa mãn, phục vụ nhu cầu, mong đợi của nhân dân
Tính mục đích có thể phụ thuộc vào các
cá nhân tham gia quá trình truyền thông,
không phục vụ mục đích chính trị/xã
hội
Tính mục đích rõ rệt: mục đích chính trị
và nhân văn
Phong phú, đa dạng Phong phú đa dạng, uyển chuyển, nhiều
Trang 2Tính chất phụ thuộc vào các cá nhân
trong quá trình truyền thông
Dễ nhớ, dễ hiểu, dễ làm theo
Nâng cao năng lực truyền thông thông
qua việc tăng cường sự hiểu biết giữa
đối tượng truyền thông và đối tượng tiếp
nhận
Gián tiếp: muốn nâng cao năng lực và hiệu quả truyền thông không thể không tính đến việc đầu tư và đổi mới công nghệ, hình thức và phương thức truyền dẫn thông điệp, mặt khác cũng cần phải nắm vững các đặc trưng của mỗi kênh giao tiếp để có thể khai thác triệt để
Tần suất tương tác giữa chủ thể và
khách thể càng nhiều, càng bình đẳng,
càng nhiều người tham gia thì năng lực
và hiệu quả truyền thông càng cao bấy
nhiêu
Tần suất tương tác giữa chủ thể và khách thể càng nhiều, càng bình đẳng, càng nhiều người tham gia thì năng lực
và hiệu quả truyền thông càng cao bấy nhiêu
d Điều kiện ra đời và phát triển của truyền thông đại chúng
Nhu cầu thông tin giao tiếp của xã hội xã hội càng hiện đại, con người càng văn minh thì nhu cầu giao tiếp càng cao
Phụ thuộc vào điều kiện kinh tế và giao lưu thương mại, phụ thuộc vào tình
độ và tính chất của giao lưu thương mại
Điều kiện khoa học công nghệ: đây chính là yếu tố bà đỡ của báo chí truyền thông, khoa học công nghệ càng phát triển thì báo chí càng phát triển
Điều kiện trình độ văn hóa của cộng đồng, dân trí càng cao nhu cầu thông tin càng lớn
Văn hóa phong tục tập quán: xã hội càng văn minh bao nhiêu càng ít rào cản phát triển văn minh
Toàn cầu hóa
Câu 2: Phân tích những tác động của bối cảnh lịch sử hiện nay đến hệ thống các phương tiện truyền thông đại chúng và sự tác động trở lại của các phương tiện truyền thông đại chúng đối với các yếu tố đó
a Yếu tố xã hội
Trang 3Một trong những điều kiện để truyền thông đại chúng phát triển là yếu tố xã hội Bản thân sự tồn tại của xã hội và những vấn đề nảy sinh từ đó là đề tài và động lực của truyền thông đại chúng Ví dụ như vụ ô nhiễm sông Thị Vải – là một vấn đề của xã hội Từ góc nhìn của các nhà báo, vấn đề này được đưa vào truyền thông và ngay lập tức nhận được nhiều sự quan tâm của công chúng
Nhu cầu tiếp nhận thông tin của xã hội cũng là một yếu tố thúc đẩy sự phát triển của truyền thông Chúng ta có thể dễ dàng nhận thấy sự bùng nổ của internet, mạng
xã hội, các blog cá nhân đang ảnh hưởng tới truyền thông hiện đại lớn thế nào Cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ, kết hợp với nhu cầu tiếp nhận thông tin ngày càng lớn của công chúng, truyền thông đại chúng đang mở ra ngày càng nhiều sự lựa chọn – hay nói cách khác – phát triển trên ngày càng nhiều kênh thông tin
Sự tác động giữa các yếu tố xã hội và truyền thông đại chúng là sự tác động hai chiều Nếu như yếu tố xã hội có vai trò là động lực, thúc đẩy sự phát triển của truyền thông đại chúng thì truyền thông lại có tác động ngược lại, định hướng xu hướng phát triển của xã hội
Sức mạnh của truyền thông được ví như quyền lực thứ 3 trong chính trị Ngay khi bước lên vũ đài chính trị, Các-mác đã thành lập tờ báo “Tỉnh Ranh”, và tham gia biên tập cho nhiều tờ báo khác – như một vũ khí sắc bén cho công cuộc làm chính trị của mình Năm 1900, Lênin cũng tìm đến báo chí như một công cụ cho công cuộc cách mạng – ông thành lập tờ báo “Tia Lửa” Nối tiếp bước những người đi trước, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng dùng báo chí là vũ khí chiến đầu trên chính trường ngoại giao Từ năm 1918, Người đã đăng đàn trên tờ báo Pháp “Người cùng khổ” để dùng chính ngôn ngữ của chúng đấu tranh lại tội ác của chúng Sau đó, Người tiếp tục về Việt Nam thành lập tờ “Thanh Niên” để tuyên truyền chủ nghĩa Mác – Lênin
Những ví dụ gần đây nhất cho sức mạnh của truyền thông đại chúng có thể kể tới cuộc chiến “Mùa xuân Ả Rập” – phong trào lật đổ một hệ thống các nước Bắc Phi – chỉ thông qua các trang mạng xã hội Sức mạnh của truyền thông đại chúng dâng trào như những cơn đại thủy triều, lật đổ được cả chế độ đô hộ hàng chục năm như
ở Ai Cập, Tuynidi Ngược lại, truyền thông đại chúng cũng là vũ khí – sức mạnh
Trang 4tuyên truyền cổ động nhân dân ủng hộ cho một chính quyền nếu biết sử dụng đúng lúc, đúng chỗ
b Yếu tố kinh tế
Yếu tố kinh tế cũng là một trong những điều kiện tiên quyết quyết định sự thành bại của truyền thông đại chúng Ở những nước có nền kinh tế phát triển, nền báo chí được chú trọng phát triển và đạt đến mức phổ cập, miễn phí Đi ngược lại dòng lịch sử, ta có thể thấy khi nền kinh tế kém phát triển, Việt Nam có rất ít những đầu báo có thể kể tên, món ăn tinh thần của công chúng cũng chỉ bó hẹp trong đài phát thanh theo giờ, một vài tờ báo thông tin chính thống như Nhân Dân, Tin tức Tuy nhiên, kể từ khi bước sang cơ chế kinh tế thị trường, sự phát triển của báo chí trở nên rầm rộ từ báo hình, báo tiếng, báo mạng, tới cả báo in cũng tăng lên về số lượng Có thể đánh giá nền kinh tế một đất nước thông qua sự phát triển truyền thông của đất nước đó
Ngược lại, truyền thông đúng hướng cũng thúc đẩy sự phát triển kinh tế của đất nước, và nếu sai lệch cũng gây kìm hãm việc phát triển kinh tế Một ví dụ gần đây,
từ nguồn thông tin nước ngoài, một báo mạng Việt Nam dịch ra bài báo với nội dung “ăn bưởi gây ung thư” Ngay lập tức, bài báo gây thiệt hại kinh tế nặng nề cho hàng loạt hộ nông dân trồng bưởi, hàng tấn bưởi bị bỏ không bán được vì công chúng tin vào thông tin trên Cuối cùng, thông tin được xác nhận loại bưởi được nhắc đến trong bài là một giống bưởi chùm được trồng ở Nam Mỹ, không liên quan gì tới giống bưởi ở Việt Nam Mặc dù đã được đính chính nhưng rõ ràng những thông tin như trên có một sức tác động lớn tới công chúng, gây thất bát nặng
nề cho kinh tế nông nghiệp
Câu 3: Phân tích các khuynh hướng vận động của hệ thống thông tin đại chúng thế giới và ảnh hưởng của các khuynh hướng đó đối với hệ thống truyền thông đại chúng Việt Nam và những vấn đề đặt ra
a Xu hướng toàn cầu hóa thông tin
Ngày nay, ở bất kì đâu công chúng cũng đều có thể nắm bắt được toàn bộ thông tin của thế giới trong ngày qua Đó là kết quả của quá trình toàn cầu hóa thông tin Thông tin tại mọi ngóc ngách của trái đất được các hãng truyền thông cung cấp
Trang 5một cách nhanh chóng và chính xác tới cho mỗi công dân Quá trình toàn cầu hóa thông tin được gắn với những thành tựu mới nhất trong kỹ thuật thông tin liên lạc
và điện tử Thông tin trong khoảnh khắc được truyền tải tức thời tới cho người xem
và người đọc Điều đó cho phép hàng triệu người được chứng kiến và tham gia vào các sự kiện
Sự kiện động đất sóng xảy ra ngày 11/3/2011 tại Nhật Bản, nhưng những hình ảnh được truyền tới hàng triệu người trên thế giới, cập nhật từng giây phút người dân bị thiên tai sống trong khói bụi, trong đổ vỡ… Những hình ảnh sống động và chân thực như vậy đã làm rung động trái tim hàng triệu người, kêu gọi hàng triệu tấm lòng ủng hộ, đóng góp sức người, sức của hỗ trợ những người dân Nhật Bản Đó là sức mạnh vô hình của toàn cầu hóa truyền thông
Mạng Internet bao phủ toàn cầu, nhờ đó mà người sử dụng có khả năng nhận được thông tin cần thiết từ các hãng tin một cách dễ dàng Sự xâm nhập của tiến bộ khoa học kĩ thuật vào các hoạt động báo chí là điều rõ ràng và dễ nhận thấy Việc áp dụng rộng rãi kỹ thuật điện tử, truyền tải dữ liệu xuyên biên giới, việc hình thành mạng lưới thông tin toàn cầu đã góp phần đưa tin tức nhanh chóng tới công chúng Điều đó là cần thiết cho một xã hội đang phát triển nhanh Tuy nhiên, cái gì cũng
có hai mặt của vấn đề Lợi dụng sự liên kết toàn cầu của mạng Internet, nhiều đối tượng phản động đã tiêm nhiễm những tư tưởng lệnh lạc, chống đối vào một bộ phận giới trẻ Việt Nam, xúi giục chống đối chính quyền, Đảng, Nhà nước Đảm bảo tự do thông tin nhưng đồng thời vẫn kiểm soát được những nguồn tin gây hại cho lợi ích quốc gia là thách thức của giới truyền thông Việt Nam
Vấn đề đặt ra
Tuy nhiên một vấn đề đặt ra là liệu các thông tin được toàn cầu hóa đó liệu có trung thực? Các chuyên gia đã nhận xét, quốc gia nào làm chủ được thông tin thì quốc gia đó sẽ giành chiến thắng Không ai dám chắc những thông tin mà các hãng tin đưara không mang màu sắc chính trị, phục vụ cho một đảng phái, một nền chính trị nào đó Điều đó là dễ hiểu trong thời đại thông tin có vai trò quan trọng như ngày nay Các chính phủ phải điều tiết các dòng thông tin trong tầm kiểm soát của họ, đưa ra những tin tức có lợi và theo những mưu đồ chính trị được tính toán
kĩ Không thể phủ nhận những thành tựu của công cuộc toàn cầu hóa thông tin đem lại Truyền hình, phát thanh, internet, báo chí đã và đang tác động về tình cảm, tư
Trang 6tưởng của công chúng tiếp nhận thông tin, bất kể khoảng cách từ họ tới nguồn thông tin là bao nhiêu Sự kết hợp giữa thông tin toàn cầu và lợi ích khu vực làm cho hoạtđộng của các phương tiện thông tin đại chúng trở nên hữu hiệu hơn nếu xét từ góc độ hình thành và thao túng công luận
b Quốc tế hóa
Trong bối cảnh thông tin toàn cầu đang phát triển, các tập đoàn truyền thông,các
cơ quan báo chí đều muốn đẩy mạnh ảnh hưởng của mình tở các quốc gia khác Chính vì vậy mà họ cố gắng đưa tờ báo của mình ra khỏi khuôn khổ của một quốc gia Quốc tế hóa báo chí là hình thức mà một tờ báo, ấn phẩm báo chí được phát hành ở nhiều quốc gia, hoặc phát hành ở quốc gia này nhưng được bán ở quốc gia khác
Những tờ báo lớn muốn quảng bá danh tiếng của mình ra ngoài phạm vi quốc gia hiện tại, có thể mở chi nhánh, hoạt động ở nhiều nước bằng hình thức đặt chi nhánh, ra ấn phẩm, phụ san… Đó là mô hình hoạt động của Tân hoa xã - Trung Quốc, Reuters - Anh Quốc…
Hạn chế của khuynh hướng này là phải lựa chọn được nguồn thông tin phù hợp với đặc điểm của từng vùng, quốc gia… Nhiều khi cách làm truyền thông của kênh chủ quản không phù hợp với từng vùng, từng khu vực đặt chi nhánh Vì vậy việc phát triển được cơ sở truyền thông ở nhiều khu vực phải tùy thuộc vào đặc điểm văn hóa, kinh tế, chính trị của khu vực mà vẫn giữ được bản sắc của nguồn truyền thông
c Thương mại hóa
Thương mại hóa báo chí là một quá trình mà các cơ quan báo chí tìm cách tăng thu nhập cho mình bằng các hoạt động kinh tế khác bên cạnh việc kinh doanh các loại hình báo chí thông thường Đó có thể là các hoạt động quảng cáo cho các sản phẩm, thâu tóm các khâu trong quá trình làm báo: in ấn, phát hành… phát triển thêm các dịch vụ giá trị gia tăng trên tờ báo hoặc cũng có thể tham gia và các lĩnh vực kinh tế khác
Hiện nay những nguồn thu chủ yếu của mọi ấn phẩm đều gồm:
- Những khoản thu tài chính từ quảng cáo
Trang 7- Những khoản thu nhờ bán báo, phát sóng…
- Những khoản thu từ các hoạt động thương mại dưới các hình thức khác
- Những khoản tiền đóng góp từ bên ngoài.Và nền tảng cho những khoản thu bằng tiền này là khoản thu từ quảng cáo đem lại
Trong báo chí, cũng như những ngành nghề khác, thời gian là tiền Các tổng biên tập luôn muốn có nhiều tin hơn trong thời gian ngắn hơn, áp lực đặt lên nhà báo.Hậu quả là họ có thể trở thành những cỗ máy được lập trình để hoạt động Họ thiếu thời gian để nghiên cứu, điều tra, để tìm hết các ngóc ngách, phương diện của vấn đề Nhiều khi các ông tổng biên tập muốn mọi phương diện của một câu chuyện tội phạm đi quá cả phạm vi giá trị thông tin câu chuyện bởi họ có thể in nhiều bản hơn để bán Ngược lại cũng có những câu chuyện không bao giờ được khám phá bởi chi phí lớnvề việc đi lại hoặc chúng không giúp bán được nhiều báo Bối cảnh của các nước tư bản là trong nền kinh tế thị trường, khi mỗi cơ quan báo chí là một doanh nghiệp, nó phải nghĩ trước tiên đến việc làm sao để sống còn, rồimới nghĩ đến việc truyền tải thông tin đến cho độc giả của mình Nghịch lý là nhu cầucao về thắng lợi kinh tế khó có thể đảm bảo một nền báo chí công bằng và tráchnhiệm Điều đáng lo ngại là quan tâm đến lợi ích kinh tế đã không chỉ là do sức ép bên ngoài, mà nó có thể phát sinh từ bên trong, ngay ở “tim” của mỗi cơ quan báo chí.Vậy cái hứa hẹn nền báo chí tốt, vì lợi ích xã hội thực sự lại đặt lên vai các nhà báo,với hệ thống chính trị nhân bản và nhận thức riêng, nằm trong phạm vi đạo đức nghề nghiệp
d Tập trung và độc quyền hóa
Tập trung hóa báo chí là quá trình sáp nhập giữa các cơ quan báo chí, hoặcthôn tính, thâu tóm, bành trướng lẫn nhau giữa các cơ quan báo chí để hình thànhnên các tập đoàn báo chí
Độc quyền hóa báo chí là tình trạng mà các các tập đoàn báo chí đã thâu tóm toàn
bộ các cơ quan báo chí, biến mình trở thành duy nhất trên thị trường nhằm phục vụ mục đích riêng của mình
Các công ty báo chí truyền thông ngày càng bành trướng mạnh mẽ bằng cáchmua lại, sáp nhập, thôn tính các công ty nhỏ hơn không đủ sức cạnh tranh để thànhlập
Trang 8nên các tập đoàn báo chí Với việc bỏ ra hàng tỷ đô la, các ông chủ này đã đẩynhanh những sự tập hợp mới trong lĩnh vực báo chí, truyền thông đại chúng, tạo ra quy mô hoạt động, sức mạnh ảnh hưởng vượt ra ngoài biên giới quốc gia, phạm vi khu vực Điều này dẫn đến sự ra đời của hàng loạt các tập đoàn báo chí lớn trên toànthế giới đặc biệt là ở các nước TBCN phát triển
Thế giới đa dạng, các quá trình tập trung tư bản và độc quyền nắm giữ các phương tiện thông tin đại chúng ở các nước khác nhau đang diễn ra theo những cáchkhác nhau, tuy nhiên đó đều đang là xu hướng chung của nền báo chí truyền thông thế giới
e Quá trình hóa và chuyên môn hóa
Đó là một phương thức trong đó một ấn phẩm báo chí chỉ tậptrung vào một lĩnh vực cụ thể của đời sống, nhằm vào một lượng đối tượng công chúng xác định cụ thể
Trong điều kiện toàn cầu hóa thông tin, các phương tiện thôngtin đại chúng ngày càng thực hiện mạnh hơn quá trình phân hóa và chuyên môn hóa,tạo cơ hội cho những tổ chức ấy tìm được vị trí xã hội của mình, hướng đến một tầnglớp dân cư hoàn toàn xác định, tác động có hiệu quả đến người đọc, người nghe và người xem
Lợi ích của quá trình phân hóa và chuyên môn hóa:
Cho phép nâng cao hiệu quả của các bài vở của báo chí, đài phát thanh và truyền hình, sử dụng phương tiện sẵn có với hiệu quả cao nhất Quá trình phân hóa giúp thiết lập ra được các ấn phẩm chuyên sâu vào một lĩnh vực, giúp cho công chúng
có thể lựa chọn dễ dàng ấn phẩm phù hợp Trong tương lai, việc khu biệt đối tượng
và lựa chọn cho mình một lĩnh vực để kinh doanh truyền thông là một xu hướng tất yếu
Câu 4 - 5: Phân tích, đánh giá những tác động của quá trình toàn cầu hóa các phương tiện truyền thông đại chúng đối với Việt Nam trên lĩnh vực chính trị Đánh giá những tác động xấu của quá trình này đối với lĩnh vực chính trị ở Việt Nam
Trang 9Thực chất của toàn cầu hóa truyền thông đại chúng là quá trình phát triển mạnh
mẽ, mở rộng quy mô hoạt động, phạm vi ảnh hưởng ra toàn cầu của các phương tiện truyền thông đại chúng
Có thể thấy nội dung của toàn cầu hóa truyền thông đại chúng được phản ánh ở những tiến trình thực tiễn sau:
Sự phát triển nhanh chóng về sức mạnh của các loại hình phương tiện và các chủ thể chi phối truyền thông đại chúng là nội dung đầu tiên của toàn cầu hóa truyền thông đại chúng
Sự ra đời của báo chí in hiện đại vào cuối thế kỷ XVI - đầu thế kỷ XVII đã đánh dấu bước khởi đầu của kỷ nguyên truyền thông đại chúng trong tiến trình phát triển của nhân loại Tuy nhiên, trong suốt 3 thế kỷ tồn tại và phát triển của mình (từ thế
kỷ XVII đến hết thế kỷ XIX), báo in đã vận hành một cách chậm chạp với “những bước chân của người đi bộ” Nó chỉ dần trở nên phổ biến ở Tây Âu – cái nôi ra đời của báo in cùng Bắc Mỹ và một số quốc gia, khu vực có liên hệ mật thiết với các quốc gia phương Tây Ngay cả ở khu vực này thì báo chí cũng chỉ mới là thứ sản phẩm của văn hóa thành thị, cái thứ mà người dân nông thôn vẫn còn xa lạ Thậm chí, đến tận cuối thế kỷ XIX, ở một số quốc gia, lãnh thổ trên thế giới, người ta vẫn chưa thấy sự hiện diện của báo in, chưa hình dung ra báo in là gì
Tuy nhiên, khi nhân loại bước sang thế kỷ XX, tình hình đã khác hẳn Sự ra đời của phát thanh (radio), truyền hình (television) ở nửa đầu thế kỷ, đặc biệt là sự xuất hiện của máy tính điện tử cá nhân (person computer) và tiếp theo là mạng máy tính toàn cầu (Internet) đã tạo ra bước nhảy vọt có tính chất bùng nổ trong lĩnh vực truyền thông đại chúng Vào thời điểm hiện nay, các phương tiện truyền thông đại chúng, như báo in, phát thanh, truyền hình, quảng cáo, các loại băng, đĩa âm thanh, hình ảnh, v.v đã hiện diện trong đời sống thường nhật, trở thành một nhu cầu sinh hoạt văn hóa không thể thiếu đối với tuyệt đại bộ phận người dân trên toàn hành tinh Hàng tỷ người ở các quốc gia, lãnh thổ trên thế giới đang hàng ngày, hàng giờ làm việc, giải trí thông qua và bằng Internet
Nhờ sự phát triển mạnh mẽ của truyền thông đại chúng, thông tin về mọi sự kiện đang diễn ra ở bất cứ đâu trên hành tinh đều có thể được ngay lập tức tung lên các phương tiện truyền thông đại chúng để đưa đến người nhận ở mọi quốc gia, khu
Trang 10vực Trên thực tế, thế giới ngày nay đã trở nên nhỏ bé như một “ngôi làng truyền thông”, nếu xét theo khoảng cách không gian và thời gian vận hành dòng thông tin
Sự quy chuẩn hóa công nghệ truyền thông diễn ra trên phạm vi toàn cầu – một yếu tố quan trọng tạo nên quá trình toàn cầu hóa truyền thông đại chúng
Quá trình quy chuẩn hóa công nghệ truyền thông diễn ra dưới tác động chủ yếu của hai yếu tố: sự phát triển của khoa học, kỹ thuật và sức ép của việc mở rộng quy mô hoạt động, phạm vi ảnh hưởng của truyền thông đại chúng mà về thực chất, là nhu cầu mở rộng thị trường của các chủ thể truyền thông đại chúng Chính những tiến
bộ khoa học của thế kỷ XX đã cho phép phá bỏ rào cản của các hệ kỹ thuật truyền hình khác nhau, dẫn đến việc các máy thu của cả thế giới, dù do bất cứ quốc gia, công ty nào sản xuất, đều có thể thu nhận được các chương trình phát đi của mọi đài phát sóng truyền hình và ngược lại Mặt khác, các chủ thể truyền thông muốn
mở rộng thị trường của mình buộc phải tìm ra các giải pháp kỹ thuật công nghệ chuẩn phổ biến
Môi trường truyền thông - điều kiện, đồng thời là kết quả của quá trình toàn cầu hóa truyền thông đại chúng
Môi trường toàn cầu của truyền thông đại chúng bao gồm sự mở rộng phạm vi của
cơ sở hạ tầng kỹ thuật, mở rộng công chúng, mở rộng không gian nguồn tin của truyền thông đại chúng ra toàn cầu
Trước hết là việc áp dụng các tiến bộ kỹ thuật đã cho phép người ta mở rộng và hình thành một môi trường truyền thông đại chúng đồng nhất trên phạm vi toàn cầu mà hầu như không có hàng rào kỹ thuật, địa lý hay hàng rào quốc gia nào có thể ngăn cản Ngày nay, hệ thống vệ tinh nhân tạo bao quanh không gian trái đất đã mang thông tin đồng thời đến mọi nơi, vào mọi lúc trên toàn địa cầu Internet, truyền hình, phát thanh truyền qua hệ thống vệ tinh đến với mọi cư dân trái đất nếu
có nhu cầu và phương tiện tiếp nhận, bất chấp biên giới quốc gia và hàng rào
“lửa” Với truyền thông đại chúng toàn cầu hóa, thì trên thực tế, đã không còn khái niệm biên giới cứng của các quốc gia
Hệ quả của quá trình toàn cầu hóa truyền thông đại chúng
a Tích cực