Vai trò của truyền thông đại chúng đối với vấn đề phát triển văn học nghệ thuật Bài làm Từ trước đến nay, Đảng ta luôn coi trọng vai trò to lớn của văn học nghệ thuật trong sự nghiệp cách mạng vĩ đại của dân tộc. Trong thư gửi các họa sĩ năm 1951, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: Văn hóa, nghệ thuật là một mặt trận. Anh chị em là chiến sĩ trên mặt trận ấy. Với tư cách là bộ phận đặc biệt tinh tế và nhạy cảm của văn hóa, văn học nghệ thuật có khả năng to lớn trong việc khơi dậy lòng yêu nước nồng nàn, tinh thần tự hào dân tộc sâu sắc, hun đúc nên bản lĩnh, khí phách, tâm hồn Việt Nam. Tiếp tục phát triển quan điểm nhất quán trên, từ đổi mới (1986) đến nay, Đảng ta đã ban hành nhiều nghị quyết, chỉ thị quan trọng về văn hóa, trong đó, luôn chú trọng đến văn học, nghệ thuật. Hiện nay, chúng ta đã xây dựng được một nền văn học nghệ thuật khá phong phú, đa dạng, có khả năng đáp ứng nhu cầu thông tin, nhu cầu thẩm mỹ của công chúng có lớp tuổi, trình độ học vấn, nghề nghiệp,... khác nhau, sinh sống tại các vùng văn hóa khác nhau. Tới hôm nay, hầu hết người dân Việt Nam có thể tiếp cận thông tin về sự kiện vấn đề trong nước và quốc tế một cách cập nhật, từ nhiều nguồn, có thể đọc tác phẩm văn học cổ điển, hiện đại của Việt Nam hoặc thế giới được xuất bản khá thường xuyên, kể cả tác phẩm vừa được trao giải thưởng quốc tế như giải Nobel; có thể thưởng thức các tác phẩm âm nhạc, sân khấu, điện ảnh, mỹ thuật, nhiếp ảnh,... qua nhiều hình thức chuyển tải, từ sân khấu biểu diễn đến hệ thống truyền thông đại chúng. Cùng với quá trình phát triển của nền văn học – nghệ thuật các phương tiện truyền thông đại chúng có vai trò quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến những thành tựu cũng như cũng hạn chế còn tồn tại. Văn học, nghệ thuật là một lĩnh vực đặc biệt của văn hóa, là lãnh địa của khám phá và sáng tạo, tâm hồn và cảm xúc, có sức mạnh cảm hóa, thu phục lòng người rất lớn. Đại hội XII đã xác định phương hướng, nhiệm vụ: “Xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam phát triển toàn diện, hướng đến chân thiện mỹ, thấm nhuần tinh thần dân tộc, nhân văn, dân chủ và khoa học. Văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần vững chắc của xã hội, là sức mạnh nội sinh quan trọng bảo đảm sự phát triển bền vững và bảo vệ vững chắc tổ quốc vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”. Trong những năm qua, văn học nghệ thuật nước ta tiếp tục phát triển, với dòng mạch chính là yêu nước và nhân văn, phản ánh chân thật cuộc sống; có tìm tòi về đề tài, phương pháp sáng tác, hình thức diễn đạt. Các sản phẩm văn học, nghệ thuật ngày càng phong phú, đa dạng; tăng về số lượng và bước đầu có chuyển biến về chất lượng; hình thành thị trường sản phẩm và dịch vụ văn hóa. Công tác đấu tranh phản bác các quan điểm, luận điệu sai trái trên lĩnh vực văn hóa, văn nghệ được quan tâm và thực hiện có hiệu quả. Truyền thông đại chúng là hệ thống các kênh truyền thông hướng thông điệp tác động vào đông đảo công chúng xã hội, nhằm lôi kéo và tập hợp, giáo dục, thuyết phục và tổ chức đông đảo nhân dân tham gia giải quyết các nhiêm vụ chính trị kinh tế văn hóa xã hôi đã và đang đặt ra. Truyền thông đại chúng với sự đa dạng về các loại hình như: sách, báo, tạp chí, quảng cáo, điện ảnh, internet… là các công cụ thiết yếu của xã hội, góp phần hết sức quan trọng trong việc tạo môi trường để văn học, nghệ thuật tiếp cận rộng rãi và gần gũi với đông đảo người dân, góp phần tích cực làm phong phú đời sống tinh thần xã hội, tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức và hành động của nhân dân, góp phần định hướng nhân cách, thẩm mỹ, lối sống cho độc giả, đặc biệt là các độc giả trẻ. Cách thức thể hiện sinh động, hấp dẫn, nội dung thông tin phong phú, đã cơ bản đáp ứng nhu cầu thông tin, giải trí lành mạnh của nhân dân. Các Đài Phát thanh Truyền hình, các đơn vị hoạt động truyền hình và nhiều cơ quan báo in, báo điện tử trong cả nước đã sản xuất nhiều tin, bài, chương trình, xây dựng, phát triển chuyên trang, chuyên mục phản ánh đa dạng, có chiều sâu các vấn đề về văn hóa, văn học, nghệ thuật; phố biến nhiều tác phẩm văn học, nghệ thuật có giá trị trên báo chí của mình. Các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về công tác văn hóa, văn học, nghệ thuật đã được các cơ quan báo chí chủ động thông tin đầy đủ, kịp thời, công khai, minh bạch. Qua đó, đã có tác động tích cực đến dư luận xã hội, đến tư tưởng, tình cảm, cảm hứng sáng tạo và trách nhiệm công dân của các văn nghệ sỹ, lực lượng quyết định tạo nên những tác phẩm văn học, nghệ thuật có giá trị tư tưởng và nghệ thuật cao. Trên sóng truyền hình, xuất hiện ngày càng nhiều các chương trình vui chơi giải trí, đáp ứng độc giả ở các độ tuổi khác nhau, trong đó có nhiều chương trình thu hút được sự quan tâm của đông đảo công chúng. Ví dụ như chương trình “Giai điệu tự hào” phát sóng trên VTV3 vào mỗi tối thứ bảy cuối tháng. Đây là chương trình được thực hiện trên cơ sở Việt hóa format chương trình truyền hình Tài sản quốc gia nổi bật nhất, đạt được nhiều thành công vang dội trong vòng 4 năm qua (từ 20092013) của lịch sử truyền hình Nga. Trong chương trình, những ca khúc kinh điển được xem như một báu vật tinh thần, một niềm tự hào chung. Mỗi số phát sóng là một lát cắt của một thập niên. Từ ký ức của lịch sử âm nhạc nói riêng, bức tranh lịch sử, đời sống, văn hóa xã hội cũng được khắc họa rõ nét. Trong những năm tháng xưa cũ ấy, từ chủ thể nhỏ bé đến những chứng tích lớn lao đều được đặt ngang hàng nhau, được ngợi ca, vinh danh như những điều đã làm nên sức mạnh, điểm tựa tinh thần cho cả một dân tộc. Nó không đơn thuần là một chương trình ca nhạc làm mới các ca khúc đã từng được yêu thích trong nhiều thập kỷ trước, điều đặc biệt nhất của chương trình lại nằm ở phần tọa đàm của các vị khách mời bình luận thuộc hai thế hệ đối lập. Sau mỗi tiết mục biểu diễn, họ chia sẻ những quan điểm cá nhân về bài hát, về ký ức văn hóa xã hội. Bởi có những trải nghiệm và quan điểm khác nhau nên những cuộc đối thoại, phản biện có khi tương đồng nhưng cũng có lúc mâu thuẫn đến nảy lửa. Nhưng nhờ có thế nhân sinh quan, những vấn đề tưởng cũ nhưng lại rất mới của thời đại được nêu bật. Đây có lẽ là chương trình đầu tiên ở Việt Nam sẽ không có bất kỳ giới hạn nào trong việc đối thoại giữa hai thế hệ khán giả để họ có quyền bộc lộ quan điểm của mình. Họ thẳng thắn thích hay không thích. Sự liên hệ của ca khúc với bối cảnh lịch sử, văn hoá, chính trị của thời xưa cũ khiến họ nghĩ gì về cuộc sống và những vấn đề của hôm nay. Ở mỗi số phát sóng, toàn bộ khách mời bình luận cùng các đại diện khán giả tại hiện trường ghi hình sẽ cùng bấm nút bình chọn ra tác phẩm mang lại cho họ nhiều cảm xúc, hứng khởi. Mục đích của chương trình là ngợi ca, tôn vinh tác phẩm trong tổng thể bao gồm ca khúc, nghệ sĩ biểu diễn, dàn dựng sân khấu và bình luận. Ca sĩ xuất hiện trên sân khấu với vai trò là cầu nối, mang ca khúc ấy đến với khán giả hiện đại. Khán giả nhiều thế hệ dù đồng vọng hay phản biện nhưng đều gặp nhau ở sự “tự hào – xúc cảm – yêu thương”.
Trang 1Vai trò của truyền thông đại chúng đối với vấn đề phát triển văn học nghệ thuật
Bài làm
Từ trước đến nay, Đảng ta luôn coi trọng vai trò to lớn của văn học -nghệ thuật trong sự nghiệp cách mạng vĩ đại của dân tộc Trong thư gửi các họa sĩ năm 1951, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: "Văn hóa, nghệ thuật là một mặt trận Anh chị em là chiến sĩ trên mặt trận ấy" Với tư cách là bộ phận đặc biệt tinh tế và nhạy cảm của văn hóa, văn học - nghệ thuật có khả năng to lớn trong việc khơi dậy lòng yêu nước nồng nàn, tinh thần tự hào dân tộc sâu sắc, hun đúc nên bản lĩnh, khí phách, tâm hồn Việt Nam Tiếp tục phát triển quan điểm nhất quán trên, từ đổi mới (1986) đến nay, Đảng ta đã ban hành nhiều nghị quyết, chỉ thị quan trọng về văn hóa, trong đó, luôn chú trọng đến văn học, nghệ thuật Hiện nay, chúng ta đã xây dựng được một nền văn học -nghệ thuật khá phong phú, đa dạng, có khả năng đáp ứng nhu cầu thông tin, nhu cầu thẩm mỹ của công chúng có lớp tuổi, trình độ học vấn, nghề nghiệp, khác nhau, sinh sống tại các vùng văn hóa khác nhau Tới hôm nay, hầu hết người dân Việt Nam có thể tiếp cận thông tin về sự kiện - vấn đề trong nước và quốc tế một cách cập nhật, từ nhiều nguồn, có thể đọc tác phẩm văn học cổ điển, hiện đại của Việt Nam hoặc thế giới được xuất bản khá thường xuyên, kể cả tác phẩm vừa được trao giải thưởng quốc tế như giải Nobel; có thể thưởng thức các tác phẩm âm nhạc, sân khấu, điện ảnh, mỹ thuật, nhiếp ảnh, qua nhiều hình thức chuyển tải, từ sân khấu biểu diễn đến
hệ thống truyền thông đại chúng Cùng với quá trình phát triển của nền văn học – nghệ thuật các phương tiện truyền thông đại chúng có vai trò quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến những thành tựu cũng như cũng hạn chế còn tồn tại
Văn học, nghệ thuật là một lĩnh vực đặc biệt của văn hóa, là lãnh địa của khám phá và sáng tạo, tâm hồn và cảm xúc, có sức mạnh cảm hóa, thu phục lòng người rất lớn Đại hội XII đã xác định phương hướng, nhiệm vụ:
Trang 2“Xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam phát triển toàn diện, hướng đến chân - thiện - mỹ, thấm nhuần tinh thần dân tộc, nhân văn, dân chủ và khoa học Văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần vững chắc của xã hội,
là sức mạnh nội sinh quan trọng bảo đảm sự phát triển bền vững và bảo vệ vững chắc tổ quốc vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” Trong những năm qua, văn học - nghệ thuật nước ta tiếp tục phát triển, với dòng mạch chính là yêu nước và nhân văn, phản ánh chân thật cuộc sống;
có tìm tòi về đề tài, phương pháp sáng tác, hình thức diễn đạt Các sản phẩm văn học, nghệ thuật ngày càng phong phú, đa dạng; tăng về số lượng và bước đầu có chuyển biến về chất lượng; hình thành thị trường sản phẩm và dịch vụ văn hóa Công tác đấu tranh phản bác các quan điểm, luận điệu sai trái trên lĩnh vực văn hóa, văn nghệ được quan tâm và thực hiện có hiệu quả
Truyền thông đại chúng là hệ thống các kênh truyền thông hướng thông điệp tác động vào đông đảo công chúng xã hội, nhằm lôi kéo và tập hợp, giáo dục, thuyết phục và tổ chức đông đảo nhân dân tham gia giải quyết các nhiêm
vụ chính trị - kinh tế - văn hóa - xã hôi đã và đang đặt ra Truyền thông đại chúng với sự đa dạng về các loại hình như: sách, báo, tạp chí, quảng cáo, điện ảnh, internet… là các công cụ thiết yếu của xã hội, góp phần hết sức quan trọng trong việc tạo môi trường để văn học, nghệ thuật tiếp cận rộng rãi và gần gũi với đông đảo người dân, góp phần tích cực làm phong phú đời sống tinh thần xã hội, tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức và hành động của nhân dân, góp phần định hướng nhân cách, thẩm mỹ, lối sống cho độc giả, đặc biệt là các độc giả trẻ Cách thức thể hiện sinh động, hấp dẫn, nội dung thông tin phong phú, đã cơ bản đáp ứng nhu cầu thông tin, giải trí lành mạnh của nhân dân Các Đài Phát thanh - Truyền hình, các đơn vị hoạt động truyền hình và nhiều cơ quan báo in, báo điện tử trong cả nước đã sản xuất nhiều tin, bài, chương trình, xây dựng, phát triển chuyên trang, chuyên mục phản ánh đa dạng, có chiều sâu các vấn đề về văn hóa, văn học, nghệ thuật; phố biến nhiều tác phẩm văn học, nghệ thuật có giá trị trên báo chí của mình Các chủ trương,
Trang 3chính sách của Đảng, Nhà nước về công tác văn hóa, văn học, nghệ thuật đã được các cơ quan báo chí chủ động thông tin đầy đủ, kịp thời, công khai, minh bạch Qua đó, đã có tác động tích cực đến dư luận xã hội, đến tư tưởng, tình cảm, cảm hứng sáng tạo và trách nhiệm công dân của các văn nghệ sỹ, lực lượng quyết định tạo nên những tác phẩm văn học, nghệ thuật có giá trị tư tưởng và nghệ thuật cao Trên sóng truyền hình, xuất hiện ngày càng nhiều các chương trình vui chơi giải trí, đáp ứng độc giả ở các độ tuổi khác nhau, trong đó có nhiều chương trình thu hút được sự quan tâm của đông đảo công chúng Ví dụ như chương trình “Giai điệu tự hào” phát sóng trên VTV3 vào mỗi tối thứ bảy cuối tháng Đây là chương trình được thực hiện trên cơ sở Việt hóa format chương trình truyền hình Tài sản quốc gia - nổi bật nhất, đạt được nhiều thành công vang dội trong vòng 4 năm qua (từ 2009-2013) của lịch sử truyền hình Nga Trong chương trình, những ca khúc kinh điển được xem như một báu vật tinh thần, một niềm tự hào chung Mỗi số phát sóng là một lát cắt của một thập niên Từ ký ức của lịch sử âm nhạc nói riêng, bức tranh lịch sử, đời sống, văn hóa xã hội cũng được khắc họa rõ nét Trong những năm tháng xưa cũ ấy, từ chủ thể nhỏ bé đến những chứng tích lớn lao đều được đặt ngang hàng nhau, được ngợi ca, vinh danh như những điều đã làm nên sức mạnh, điểm tựa tinh thần cho cả một dân tộc Nó không đơn thuần là một chương trình ca nhạc làm mới các ca khúc đã từng được yêu thích trong nhiều thập kỷ trước, điều đặc biệt nhất của chương trình lại nằm ở phần tọa đàm của các vị khách mời bình luận thuộc hai thế hệ đối lập Sau mỗi tiết mục biểu diễn, họ chia sẻ những quan điểm cá nhân về bài hát, về ký
ức văn hóa xã hội Bởi có những trải nghiệm và quan điểm khác nhau nên những cuộc đối thoại, phản biện có khi tương đồng nhưng cũng có lúc mâu thuẫn đến nảy lửa Nhưng nhờ có thế nhân sinh quan, những vấn đề tưởng cũ nhưng lại rất mới của thời đại được nêu bật Đây có lẽ là chương trình đầu tiên ở Việt Nam sẽ không có bất kỳ giới hạn nào trong việc đối thoại giữa hai thế hệ khán giả để họ có quyền bộc lộ quan điểm của mình Họ thẳng thắn
Trang 4thích hay không thích Sự liên hệ của ca khúc với bối cảnh lịch sử, văn hoá, chính trị của thời xưa cũ khiến họ nghĩ gì về cuộc sống và những vấn đề của hôm nay Ở mỗi số phát sóng, toàn bộ khách mời bình luận cùng các đại diện khán giả tại hiện trường ghi hình sẽ cùng bấm nút bình chọn ra tác phẩm mang lại cho họ nhiều cảm xúc, hứng khởi Mục đích của chương trình là ngợi ca, tôn vinh tác phẩm trong tổng thể bao gồm ca khúc, nghệ sĩ biểu diễn, dàn dựng sân khấu và bình luận Ca sĩ xuất hiện trên sân khấu với vai trò là cầu nối, mang ca khúc ấy đến với khán giả hiện đại Khán giả nhiều thế hệ dù đồng vọng hay phản biện nhưng đều gặp nhau ở sự “tự hào – xúc cảm – yêu thương”
Thành tựu đáng chú ý nhất trong khâu sử dụng và quảng bá các sản phẩm văn nghệ là số lượng sản phẩm văn học, nghệ thuật được truyền bá rộng
và nhiều hơn những năm trước đây Kết quả đó gắn liền với sự phát triển và
sử dụng rộng rãi các phương tiện thông tin đại chúng ngày càng hiện đại trong đời sống Các tác phẩm văn nghệ được chuyển tải nhanh, trực tiếp và bằng nhiều con đường đến với công chúng, góp phần đáp ứng nhu cầu ngày càng
đa dạng của nhân dân, tạo ra thị trường hàng hóa và dịch vụ các sản phẩm văn học, nghệ thuật khá rộng lớn trong nước Đây là một nét mới trong đời sống văn học, nghệ thuật mà trong thời bao cấp chúng ta chưa xuất hiện Việc mở
ra thị trường này, một mặt, góp phần nâng cao dân trí, mặt khác đặt ra nhiều vấn đề phức tạp vì sản phẩm văn học - nghệ thuật bao giờ cũng mang tính đặc thù, là sản phẩm thuộc lĩnh vực tinh thần nhưng lại mang thuộc tính hàng hóa
Giao lưu và hợp tác quốc tế trong lĩnh vực văn học, nghệ thuật ngày càng được mở rộng Nhiều triển lãm nghệ thuật, liên hoan phim quốc tế, hội chợ, festival đã được tổ chức và thu hút đông đảo khách quốc tế tham gia Mặt khác, chúng ta cũng cử nhiều đoàn nghệ thuật trao đổi văn hóa, tham gia các cuộc thi quốc tế, tích cực giới thiệu văn hóa Việt Nam với bè bạn góp phần khẳng định nước ta là địa chỉ giao lưu văn hóa quốc tế và khu vực
Trang 5Nhiều triển lãm nghệ thuật, liên hoan phim được tổ chức – là nơi giao lưu văn hóa giữa các quốc gia
Lễ ký kết Bản ghi nhớ giao lưu hợp tác giữa Liên hiệp Các hội VHNT TPHCM với Hiệp hội VHNT TP Daegu (Hàn Quốc) ngày 13/11/2017 Bản
Trang 6ghi nhớ nhấn mạnh nhiều hoạt động nhằm thúc đẩy sự phát triển văn học-nghệ thuật giữa hai thành phố, trong đó nổi bật là việc hàng năm, hai liên hiệp hội sẽ luân phiên cử các đoàn đại biểu văn nghệ sĩ sang giao lưu, trao đổi kinh nghiệm hoạt động; phối hợp tổ chức các hoạt động biểu diễn nghệ thuật, triển lãm trong mỗi chuyến đi.
Các phương tiện truyền thông mới ra đời đã giúp phá bỏ “vòng xoáy của sự im lặng” trong đời sống nghệ thuật ở Việt Nam Giờ đây, hầu như ai cũng có cơ hội nói những tâm tư, nguyện vọng và ý tưởng của mình bất chấp
ý kiến của họ có được xã hội chấp nhận hay không Nếu không được đăng tải trên những phương tiện truyền thông chính thống thì giờ đây mỗi người đều
có thể tự viết blog hay dùng YouTube để chia sẻ các hình ảnh riêng tư, những
ý tưởng độc đáo của mình Dần dần, những cộng đồng mạng được hình thành
và nó có sức mạnh không kém gì những cộng đồng khác trong xã hội Rất nhiều ví dụ trên thế giới và ở Việt Nam cho thấy, nhiều khi những ý kiến thiểu số trở nên thắng thế trong một bối cảnh xã hội ngày càng cởi mở hơn đối với những ý kiến khác biệt Các phương tiện truyền thông đại chúng giờ đây đã tự nguyện hay “bị ép buộc” đăng tải các ý kiến cá nhân để thoả mãn xu hướng chung toàn cầu
Sự phát triển của internet là môi trường thuận lợi giúp các cá nhân có
Trang 7thể tự do phát triển nghệ thuật Trên hình là kênh chính thức của “Loa phường “ – một thể loại phim hài ngắn do các cá nhân cùng chung đam
mê và yêu thích sáng tạo, thu hút sự quan tâm, đăng ký kênh của đông đảo giới trẻ.
Trong những năm qua, với vai trò là phương tiện thông tin nhanh nhạy, kịp thời và rộng khắp, công tác thông tin, tuyên truyền, quảng bá, giới thiệu
về đề tài bảo tồn và phát huy giá trị các di sản văn hóa dân tộc được đẩy mạnh
ở tất cả các loại hình truyền thông đại chúng từ Trung ương đến địa phương; bám sát đời sống văn hóa nghệ thuật của đất nước, phản ánh tích cực, sinh động nền văn hóa dân tộc Truyền thông đại chúng trở thành "cầu nối" đưa những giá trị di sản văn học nghệ thuật lan tỏa đến với đông đảo công chúng, giới nghiên cứu trong và ngoài nước Qua kênh sách, báo, các nhà khoa học, nghiên cứu đưa ra những góp ý xác đáng, góp phần bảo tồn, phát huy giá trị di sản
Cùng với việc thông tin kịp thời tin tức, sự kiện liên quan đến các
di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh, đặc biệt là các di sản văn hóa được UNESCO vinh danh, các phương tiện truyền thông đại chúng còn phản ánh chân thực, có chiều sâu nét đẹp văn hóa trong các phong tục, tập quán, lễ hội truyền thống; các làn điệu dân ca, dân vũ đặc sắc; các ngành nghề cổ truyền; các nghi thức, nghi lễ truyền thống; các hương ước, quy ước của bản, làng, dòng họ gắn liền với tín ngưỡng, tâm linh trong đời sống hằng ngày, mang đặc trưng riêng của từng dân tộc, từng dòng họ ví dụ như: đề cử, giới thiệu, đệ trình tổ chức UNESCO vinh danh 02 di sản văn hóa là “Hát Xoan Phú Thọ” và “Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ” là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại Qua đó, đã góp phần khơi dậy lòng tự hào, tự tôn dân tộc, phát huy vai trò của đồng bào các dân tộc trong việc bảo tồn, giữ gìn và phát triển các giá trị văn hóa truyền thống, làm cho nét đẹp văn hoá truyền thống lan rộng trong đời sống xã hội
Trang 8Truyền thông đại chúng cũng góp phần phát hiện, tôn vinh những người đang lưu giữ, bảo tồn những loại hình nghệ thuật truyền thống có nguy
cơ mai một; tôn vinh những cơ quan, tổ chức và cá nhân có những đóng góp quan trọng vào việc bảo tồn, giữ gìn và phát triển những loại hình nghệ thuật truyền thống của dân tộc; phản ánh việc đẩy mạnh xã hội hóa hoạt động bảo tồn di sản văn hóa, khuyến khích sự tham gia của các cơ quan, tổ chức và cá nhân trong và ngoài nước đóng góp kinh phí để tu bổ di tích, hiến tặng hiện vật cho bảo tàng nhà nước
Tuy nhiên, số lượng báo chí, nhà xuất bản, đoàn nghệ thuật và sự phong phú về phương tiện truyền thông đại chúng, văn học - nghệ thuật không phải là mục đích duy nhất chúng ta hướng tới, quan trọng hơn là truyền thông đại chúng và văn học - nghệ thuật phải có bước tiến mới, lành mạnh trong cung cấp và xử lý thông tin, cung cấp tri thức, trau dồi lý tưởng, khả năng cảm thụ nghệ thuật, Vì thế, cần nhìn thẳng vào một số hạn chế đã và đang tồn tại trong truyền thông đại chúng, văn học - nghệ thuật
Đáng chú ý, xu hướng thị trường ngày càng tác động đến đời sống văn học, nghệ thuật hiện nay Sự tác động của cơ chế thị trường và quy luật thị trường đối với đời sống xã hội mang tính tất yếu và không có gì là xấu Mặt tích cực của nó là tạo ra các nguồn lực và động lực cho văn học, nghệ thuật phát triển Tuy nhiên, với mục đích tạo ra lợi nhuận cao nhất có thể và khuynh hướng thương mại hóa đã dẫn đến việc sáng tác, quảng bá tác phẩm chiều theo thị hiếu dễ dãi của một bộ phận công chúng để cho ra đời những sản phẩm giật gân, câu khách, bạo lực…, gây tác động bất lợi cho đời sống văn học, nghệ thuật và văn hóa xã hội.Vài năm gần đây, để khắc phục sự suy giảm số lượng phát hành, một số tờ báo duy trì sự tồn tại chủ yếu bằng cách chạy theo thị hiếu tầm thường, đi sâu vào đời tư cá nhân của các nghệ sĩ, ca sĩ nổi tiếng, các sự vụ giật gân với các tin tức "cướp, giết, hiếp, show hàng, lộ hàng, tình, tiền", trở thành nơi giới showbiz "hết khoe thân, khoe của, nay chuyển sang khoe tình" Đến bất kỳ sạp báo nào cũng thấy la liệt các tờ báo
Trang 9trình bày lòe loẹt, đập vào mắt là "tít" giật gân kèm hình ảnh gợi cảm để tác động đến sự tò mò Tình trạng này thể hiện rõ hơn qua tin bài, hình ảnh trên một số tờ báo và trang điện tử với hiện tượng chụp giật, khai thác và xào xáo tin tức với vô số lỗi chính tả, ngữ pháp, kiến thức Ở một số tòa soạn, việc đưa tin bài phản ánh sự kiện, con người tích cực, đăng tải ý kiến thiện chí, có tính chất xây dựng, dường như chỉ để bảo đảm "đủ mâm bát", còn dành chỗ cho chuyện vụ án, nơi các "siêu mẫu", "nữ hoàng nội y", "ngôi sao" công kích, nói xấu nhau hoặc đưa ra những phát ngôn thiếu cân nhắc Ví dụ như:
“Loạt phát ngôn không kiêng nể của sao Việt từ sau khi Chi Pu tuyên
bố “hãy gọi tôi là ca sỹ” – Đăng trên Tri thức trẻ ngày 19/11/2017
“Giữa bão ảnh nhạy cảm của Trương Quỳnh Anh và Bình Minh, Tim vẫn bình thản tậu xe tiền tỷ” – Đăng trên Saostar ngày 4/12/2017
“Tùng Dương và phát ngôn gây bão dư luận về Bolero” – báo An ninh thủ đô ngày 25/8/2017
Một số tờ báo trở thành nơi lăng-xê của các nghệ sĩ, biện hộ một số bộ phim mang tính bạo lực, hời hợt về ý tưởng, xây dựng cẩu thả, hoặc quảng bá một số bộ phim "gây sốt" nhưng lại làm người xem thất vọng Rồi nữa là một
số kênh truyền hình với chương trình giải trí, "vui chơi có thưởng", tiểu phẩm gây cười nhạt nhẽo, hoặc các chương trình "truyền hình thực tế" được kết hợp với các scandal tranh cãi ngoài nghệ thuật được đưa lên báo mạng để thu hút người xem
Các chương trình văn hóa-nghệ thuật quá nhiều, trong đó có nhiều chương trình vô bổ, nhảm nhí như: Vụ Hương Giang Idol hỗn láo với nghệ sĩ Trung Dân trong một gameshow trên truyền hình, rồi vụ Trấn Thành bị tạm cắt sóng trong một chương trình thiếu nhi, hay việc tràn lan hài nhảm trên nhiều game show truyền hình khiến nhiều người hoài nghi, dường như đấy là
“gia vị” scandal không thể thiếu và có sẵn trong một “kịch bản” để đẩy rating (tỉ suất người xem) lên Bên cạnh đó, các cuộc thi ngày càng nhiều, hoa hậu ngày càng “loạn” nhưng để thật sự xứng đáng chỉ đếm trên đầu ngón tay
Trang 10Tăng biến về số lượng mà chất lượng lại tỷ lệ nghịch hoàn toàn đã khiến cho
sự quan tâm của người xem đối với những cuộc thi sắc đẹp cũng nhạt dần Những cuộc thi nhan sắc ở Việt Nam hiện nay đang chứng tỏ sự xuống cấp nghiêm trọng về chất lượng khi mà những người được chọn với danh hiệu hoa hậu lần lượt dính vào vô số các vụ scandal gây rối dư luận, tạo ra những cuộc tranh cãi trên các trang mạng xã hội cũng như báo chí Bên cạnh đó, cơ quan chức năng ngành văn hóa chưa thật sự quyết liệt, tỉ mỉ trong việc cấp phép với các cuộc thi trong nước
Trong những năm qua, liên kết xuất bản trở thành yếu tố quan trọng giúp ngành xuất bản phát triển; nhưng cũng trong thời gian này, ngành xuất bản đã in và phát hành một số tác phẩm văn học có nội dung không phù hợp với yêu cầu tinh thần xã hội Về lĩnh vực văn học - nghệ thuật, mặc dù được Đảng và Nhà nước quan tâm, tạo điều kiện, đầu tư trong khả năng có thể, nhưng mấy năm qua, văn học - nghệ thuật Việt Nam vẫn thiếu tác phẩm có giá trị tư tưởng - nghệ thuật cao, hấp dẫn công chúng, có khả năng tồn tại lâu dài xứng tầm với thành tựu của công cuộc đổi mới Đã có nhiều cách lý giải, nhiều câu trả lời cho câu hỏi: "Làm thế nào để có tác phẩm đỉnh cao", nhưng hầu như vẫn chỉ có ý nghĩa trong hội thảo, hội nghị, công trình nghiên cứu, còn trên thực tế sự chi phối của xu hướng văn học - nghệ thuật có tính "thời
vụ, ăn xổi ở thì" vẫn chưa đưa tới tác phẩm có giá trị Việc nhiều tác phẩm văn học sau khi phát hành bị cấm, bị thu hồi là chuyện không phải là quá đặc biệt Tiêu biểu như, gần đây là cuốn sách “Mối chúa”: