CO SO VAN HOA FINAL

Song song cùng với sự phát triển đó thì đáng tiếc thay giá trị đạo đức của một bộ phận con người đang dần bị xói mòn bởi lối sống thực dụng.. Trong cách nghĩ của những con người sống thự

MỤC LỤC i

PHIẾU ĐÁNH GIÁ THÀNH VIÊN iii

MỞ ĐẦU iv

PHẦN 1 LỐI SỐNG THỰC DỤNG CỦA MỘT SỐ BỘ PHẬN NGƯỜI VIỆT NAM .1

1.1 Thực trạng lối sống thực dụng của một bộ phận người Việt Nam hiện nay 1

1.1.1 Thực trạng chung lối sống thực dụng 1

1.1.2 Thực trạng đạo đức của giới trẻ hiện nay 3

1.2 Nguyên nhân lối sống thực dụng của một bộ phận người Việt Nam 4

1.2.1 Nguyên nhân bản thân 4

1.2.2 Nguyên nhân từ gia đình 5

1.2.3 Nguyên nhân từ nhà trường 5

1.2.4 Nguyên nhân từ xã hội 6

1.3 Giải pháp cho lối sống thực dụng của một bộ phận người Việt Nam hiện nay 7

1.3.1 Thứ nhất, thường xuyên chăm lo giáo dục đạo đức, lối sống trong sạch, lành mạnh cho người Việt Nam 7

1.3.2 Thứ hai, phải kết hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong việc giáo dục, rèn luyện đạo đức, lối sống cho người Việt Nam 8

a) Về phía bản thân 8

b) Về phía gia đình và nhà trường 8

c) Về phía xã hội 10

1.3.3 Thứ ba, phát huy vai trò tự học tập, tự tu dưỡng, rèn luyện đạo đức, lối sống của người Việt 10

1.3.4 Thứ tư, xây dựng môi trường, sân chơi lành mạnh cho cộng đồng xã hội 10 PHẦN 2 ANH (CHỊ) ĐÃ (SẼ) LÀM GÌ CẢI THIỆN TÌNH HÌNH 12 TÀI LIỆU THAM KHẢO 14

Trang ii

STT Họ và Tên MSSV Điểm đánh giá Ghi chú

MỞ ĐẦU

Chúng ta đang sống trong thời đại mới - thời đại văn minh, khoa học, nhất là sự phát triển vượt bậc của ngành công nghệ, công nghệ thông tin, nó đã làm cho cuộc sống con người ngày được nâng cao Song song cùng với sự phát triển đó thì đáng tiếc thay giá trị đạo đức của một bộ phận con người đang dần bị xói mòn bởi lối sống thực dụng Lối sống thực dụng là một lối sống tiêu cực của một số bộ phận trong xã hội hiện nay Sở dĩ, gọi lối sống thực dụng là lối sống tiêu cực bởi vì nó đem lại những ảnh hưởng rất tiêu cực cho con người Những con người thực dụng thường làm mọi việc với tư tưởng chắc chắn phải đem lại một kết quả vật chất mà họ nhìn thấy được, vô cùng tính toán để đạt đến mục đích cuối cùng của mình dù cho phải chà đạp lên mọi nguyên tắc sống, bất chấp hậu quả sau này

Trong cách nghĩ của những con người sống thực dụng, đồng tiền hay vật chất nói chung luôn đóng vai trò chủ chốt và quyết định mọi hành động, kèm theo là sự ích kỷ cá nhân, phớt lờ, vô tâm với tất cả những gì không đem lại lợi ích cho mình Hậu quả của lối sống thực dụng ham vật chất ấy đã và đang làm mất đi mối quan hệ trong sáng tốt đẹp giữa người với người, vô hình tạo nên những nghi kị, ngờ vực nguy hiểm trở thành tấm rào cản ngăn cách sự kết nối cộng đồng Lối sống thực dụng ấy tưởng chừng chỉ le lói trong xã hội nhưng nó còn để lại những hậu quả đau đớn

Trang iv

PHẦN 1 LỐI SỐNG THỰC DỤNG CỦA MỘT SỐ BỘ PHẬN

NGƯỜI VIỆT NAM

1.1 Thực trạng lối sống thực dụng của một bộ phận người Việt Nam hiện nay 1.1.1 Thực trạng chung lối sống thực dụng

Từ Đại hội VI (15/121986) của Đảng Cộng sản Việt Nam đến nay, nước ta chuyển

từ nền kinh tế tập trung, bao cấp sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Sự chuyển đổi đó đã tạo nên bước ngoặt trong sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiếp nhận những giá trị, tinh hoa văn hoá nhân loại Đồng thời với việc tiếp thu nền khoa học, công nghệ tiên tiến, cách thức tổ chức quản lý của các nước khác trên thế giới thì đi theo nó là sự tác động của các luồng văn hóa, tư tưởng phương Tây trong đó có chủ nghĩa thực dụng Mỹ, và sự tác động này đã dẫn đến sự hình thành lối sống thực dụng ở một bộ phận người Việt Nam chúng ta

Đảng và Nhà nước Việt Nam chủ trương phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa vì mục tiêu dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh chứ không hoàn toàn phát triển kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa Mặc dù Việt Nam đi theo hướng phát triển kinh tế thị trường mới chỉ một thời gian ngắn, bên cạnh một số mặt, một

số giá trị tốt đẹp đã đạt được, trong xã hội đã xảy ra những biến động rất nhức nhối và đáng lo ngại về mặt đạo đức, lối sống và nhận thức đối với con người Việt Nam, đặc biệt

sự thâm nhập của chủ nghĩa thực dụng, lối sống thực dụng kiểu Mỹ đã tác động trực tiếp đến lối sống của người dân Việt Nam

Hiện nay chúng ta đang phải chứng kiến một sự thực vô cùng nhức nhối trong xã hội

là lối sống sa đoạ, buông thả, đi ngược lại với đạo đức truyền thống của dân tộc có chiều hướng gia tăng ở nhiều khu vực cả thành thị và nông thôn, đặc biệt tập trung ở những trung tâm thành phố lớn và những khu công nghiệp Thực tế hiện nay cho thấy chỉ số ít người làm ra đồng tiền bằng chính mồ hôi, sức lực, tài năng thật sự và bằng trí tuệ của mình, còn phần lớn là do họ nắm giữ được các trọng trách trong quản lý kinh tế hay trong

CƠ SỞ VĂN HÓA VIỆT NAM GVHD: Lê Thị Ngọc Bích

quản lý nhà nước hoặc những người có chỗ dựa an toàn do có người thân có chức quyền che chở, lợi dụng cơ hội để tham ô, tham nhũng, nhận hối lộ Như Đại hội lần thứ X đã nhận định “tình trạng suy thoái về chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên gắn liền với tệ quan liêu, tham nhũng, lảng phí vẫn đang diễn ra nghiêm trọng chưa được ngăn chặn có hiệu quả Những biểu hiện xa rời mục tiêu,

lý tưởng của chủ nghĩa xã hội chưa được khắc phục”

Cùng với sự hình thành các tư tưởng, ý thức, chuẩn mực đạo đức mới tạo nên sắc thái về đạo đức, lối sống mới ở nước ta, trong nền kinh tế thị trường cũng nảy sinh nhiều

tư tưởng, ý thức và những tiêu chí đạo đức đi ngược lại với những giá trị truyền thống của dân tộc Quan hệ chủ yếu, xuyên suốt kiểu cơ chế thị trường là hàng hoá - tiền tệ Đồng tiền vừa là phương tiện trao đổi vừa là mục đích của sự trao đổi, lợi nhuận không chỉ chi phối mạnh mẽ mọi suy tư, tình cảm ý thức kinh doanh, mà còn đi vào mọi suy tư và hoạt động của nhiều lĩnh vực xã hội khác, trong các hoạt động xã hội và cả trong đời sống tinh thần, trong quan hệ gia đình Đối với không ít người tiền là cái quyết định tất cả, có tiền là

có tất cả; sự giàu có sẽ tạo nên địa vị xã hội, có địa vị xã hội người ta dễ nắm trong tay quyền lực, đồng thời ngược lại người có quyền lực dễ kiếm được nhiều tiền

Cùng với sự tích cực của sự cạnh tranh là huy động tối đa tính năng động, tài trí của người tham gia hoạt động kinh tế, đồng thời cũng hình thành ở họ những thủ đoạn để hạ gục lẫn nhau, tạo nên sự đố kỵ, hận thù lẫn nhau giữa người với người, sẵn sàng tìm cách bôi nhọ lẫn nhau, hạ thấp phẩm giá người khác để đề cao bản thân, tạo nên sự lạnh lùng trong các quan hệ xã hội

Sự thâm nhập của chủ nghĩa thực dụng đến lối sống của con người đã đẩy con người đến việc dùng những thủ đoạn tinh vi, thói hư tật xấu trong quan hệ như: lòng tham lam, hám quyền hám lợi, những tệ nạn xã hội, tham nhũng, tham ô hối lộ ngày càng tràn lan Bên cạnh đó tính nghiêm minh của pháp luật trong nhiều trường hợp bị đồng tiền làm mềm yếu, thậm chí xuyên tạc cả quy chuẩn đúng - sai, trắng - đen lẫn lộn Trong khoa học công nghệ, trong nghệ thuật, trong giáo dục, trong gia đình… đây là những lĩnh vực đề cao giá trị văn hoá tinh thần, giá trị của chân lý cuộc sống, thuộc những lĩnh vực thiêng liêng bậc

nhất của truyền thống đạo lý của người Việt Nam cũng từng bước bị huỷ hoại bởi giá trị của đồng tiền Trong thế hệ trẻ đặc biệt trong giới sinh viên hiện nay đã nảy sinh xu hướng quan tâm nhiều đến lợi ích kinh tế của cá nhân, một số biểu hiện trong lối sống, trong quan niệm như: hành vi tiêu cực trong thi cử, quan hệ tình dục phóng túng, ham mê văn hoá phẩm đồi truỵ, đua đòi chạy theo lối sống tiêu dùng… điều đó cho thấy đây là vấn nạn đặt ra cần giải quyết

1.1.2 Thực trạng đạo đức của giới trẻ hiện nay

Tình trạng giới trẻ sống buông thả, không coi trọng những giá trị đạo đức đã và đang diễn ra ở nhiều nơi Bằng chứng là các phương tiện truyền thông đã liên tiếp đăng tải các bài viết phản ánh về thực trạng này Chúng lôi kéo bè cánh để đánh nhau (cả trai lẫn gái), thậm trí hành hung cả thầy cô giáo, rồi con giết cha, anh giết em; trẻ vị thành niên cũng gây ra nhiều vụ án mạng Những hành vi tàn bạo này được đăng trên mặt báo chỉ là tảng băng nổi, thực tế còn nhiều hơn nữa Cách đây không lâu người ta choáng váng vì một đoạn video clip nữ sinh đánh bạn đăng tải trên Internet Trong clip này, một cô bé đang bị một nữ sinh tóc ngắn vừa đánh tới tấp vào mặt vừa chửi tục với kiểu “dạy dỗ” rất “anh chị” Trong khi đó, nhiều học sinh khác ngồi chễm chệ ở ghế đá và thản nhiên nhìn vụ đánh hội đồng này Một thái độ vô cảm không thể ngờ được! Sau đó dư luận lại đau lòng

và kinh hãi trước tình trạng gia tăng bạo lực học đường của nữ sinh Việt Nam được phản ánh liên tục trên các phương tiện truyền thông Đáng báo động hơn nữa, hiện tượng sinh viên, học sinh đánh giáo viên cũng gia tăng Có những giáo viên đang giảng bài, bất ngờ

bị học trò lấy mã tấu trong cặp xông lên bục giảng chém trọng thương

Bên cạnh đó, tình trạng sống thử và quan hệ tình dục trước hôn nhân ngày càng tăng cao Theo Tiến sĩ Tâm lý Huỳnh Văn Sơn, Đại học Sư phạm Tp HCM, việc các bạn trẻ quan hệ trước hôn nhân không chỉ ảnh hưởng của văn hóa Phương Tây mà còn do lối sống quá dễ dãi, đánh mất truyền thống tốt đẹp của người Á Đông, đó là: tôn trọng lễ nghĩa gia phong, nam nữ thọ thọ bất tương thân, nét đẹp của người con gái là thùy mị nết na… Đồng thời, tình trạng nạo pha thai cũng đang ở mức báo động Theo GS.BS Nguyễn Thị Ngọc Phượng - giám đốc Bệnh viện Phụ sản Từ Dũ, TP.HCM – cho biết:

CƠ SỞ VĂN HÓA VIỆT NAM GVHD: Lê Thị Ngọc Bích

thực trạng nạo phá thai rất đáng lo ngại Mỗi năm tại Việt Nam, có khoảng 700.000 phụ

nữ nạo phá thai Riêng ở TP.HCM, với khoảng 7 triệu dân, mỗi năm có khoảng hơn 100.000 ca sinh nhưng số ca nạo phá thai cũng tương đương Tại bệnh viện Từ Dũ, mỗi năm tổng số sinh khoảng 45.000 người nhưng nạo phá thai hơn 30.000 người và tổng số 1,2-1,6 triệu ca mỗi năm Cả nước có 5% em gái sinh con trước 18 tuổi và 15% sinh con trước 20 tuổi”

1.2 Nguyên nhân lối sống thực dụng của một bộ phận người Việt Nam

Lối sống thực dụng sẽ làm tha hóa con người, khơi dậy những ham muốn bản năng,

cơ hội, chạy theo hưởng lạc, những lợi ích trực tiếp trước mắt, xa rời những mục tiêu phấn đấu Trong quan hệ xã hội giữa người với người, những tình cảm lành mạnh bị thay thế bằng những quan hệ vụ lợi, vật chất Trong đời sống họ vô trách nhiệm, bàng quan, vô cảm, không đấu tranh chống cái sai và cũng không ủng hộ, bảo vệ cái đúng

Lối sống thực dụng, nó là một cuộc sống buông thả, thờ ơ và có những hành xử thô bạo, làm trái với phạm pháp luật nhà nước Bên cạnh đó, người có lối sống thực dụng thì đối với họ những giá trị đạo đức, nhân cách, hay tâm hồn chỉ là một màng tơ mỏng manh

mà cái được họ coi trọng và chú tâm đó là “lợi ích”, những thứ mà họ có thể đong đếm tính toán được bằng tiền bạc, vật chất nhằm thỏa mãn nhu cầu bản thân Mà hiện nay, do nhu cầu hội nhập, nên công nghệ phát triển, nên càng ngày càng có nhiều bạn trẻ dễ dàng rơi vào những cạm bẫy, rơi vào những thói hư tật xấu, những phong trào mà có thể coi là

“vớ vẩn” Họ sẵn sàng chọn một công việc theo thị hiếu xã hội, một công việc có thể kiếm

ra tiền chứ không phải theo sở thích hay khả năng của bản thân Không coi trọng pháp luật, không coi trọng đạo đức nên dễ dàng có những hành vi như bạo lực, cướp bóc,…ở lứa tuổi thanh thiếu niên hay dễ dàng sống thử, quan hệ tình dục trước hôn nhân, bỏ bê việc học hành để cắm đầu vào những trò chơi vô bổ như game, đua xe, tụ tập đi bar, đi vũ trường,…Vì đâu mà có lối sống đó?, có thể xuất phát từ các nguyên nhân sau đây:

1.2.1 Nguyên nhân bản thân

Do lối sống thiếu ý thức, sống buông thả, chạy đua theo những nhu cầu trước mắt, đặt lợi ích của bản thân lên trên tất cả, gần với sự ích kỉ, trục lợi, hành xử thô bạo, vi

phạm pháp luật nhà nước, coi trọng tiền bạc, xem nhẹ những giá trị đạo đức, nhân cách, tâm hồn Ví dụ: hiện tượng chọn nghề theo thị hiếu xã hội mà không theo sở thích, khả năng của bản thân; bạo lực trong học đường, sống thử và quan hệ tình dục trước hôn nhân; bỏ bê học hành chơi game, đua xe, đua đòi hưởng thụ, hưởng lạc quá mức,

1.2.2 Nguyên nhân từ gia đình

“Gia đình chính là một phần tử của xã hội, gia đình mà tốt đẹp thì xã hội mới tốt đẹp được” Thế mà gia đình trong xã hội chúng ta ngày nay có những “lỗ hổng” rất lớn, hầu như người nào sống biết người đó: cha có việc cha, mẹ có việc mẹ, ai cũng phải vật lộn với cuộc sống, với đồng tiền Sau giờ làm, cha bận “tiếp khách” ở quán nhậu, mẹ bận việc nhà, thế là cha mẹ không có thời gian dành cho con cái, bữa cơm gia đình thường không

có đủ mặt, chưa kể cha mẹ còn xích mích cãi vã, thế là sự “quan tâm” của cha mẹ với con cái chỉ là có tiền cho con đi học, học chính quy, học thêm, học đàn, học nhạc, học võ…

Và thay vì khuyên bảo thì chỉ là quở trách và la mắng Dần dần con cái không biết nương tựa vào ai, không biết tâm sự cùng ai Một số sinh ra cách sống đơn độc, nhút nhát, khó gần; số khác sẽ tụ tập với những kẻ “cùng tâm trạng” để quậy phá xưng hùng xưng bá, sống bất cần đời Và để lấy “số má” với bạn bè, chúng sẽ làm bất cứ gì, chơi bất cứ thứ chi để chứng tỏ “đẳng cấp”, “thua trời một vạn không bằng kém bạn một li”

1.2.3 Nguyên nhân từ nhà trường

Nhà trường cũng không khác gia đình mấy, bởi nhà trường hiện nay cũng chỉ đề cao việc nhồi nhét kiến thức, đề cao việc “đào tạo nguồn nhân lực để đáp ứng nhu cầu nhân lực của nền kinh tế” Việc giáo dục đạo đức, giáo dục công dân cho người học gần như bị

bỏ quên hoặc bị xem là thứ yếu Trong khi đó, vai trò của trường học đâu chỉ bó hẹp trong việc dạy nghề mà còn phải truyền tải cho người học những giá trị, chuẩn mực của xã hội

để họ trở thành những con người toàn diện, biết sống và biết tôn trọng người khác Thậm chí một số trường học còn là nơi dung dưỡng điều xấu, bởi ta mới chỉ nói không với tiêu cực và bệnh thành tích trong giáo dục Chính vì chỉ quan tâm đến việc nhồi nhét kiến thức nên trường học chỉ có thể đào tạo ra những con người đầy tri thức, thông thạo các kỹ năng mang tính công cụ nhưng không phải là những người trí thức thật sự Chính vì không phải

CƠ SỞ VĂN HÓA VIỆT NAM GVHD: Lê Thị Ngọc Bích

là người trí thức nên những “sản phẩm giáo dục” ấy rất “hồn nhiên” gây tổn hại đến người khác và vi phạm pháp luật Lối sống tha hóa đạo đức của một bộ phận không nhỏ của giới trẻ trong xã hội ta có một nguyên nhân cần nhấn mạnh là do ảnh hưởng của những gì đang diễn ra trong cuộc sống hiện nay

1.2.4 Nguyên nhân từ xã hội

Do sống trong cơn lốc của nền kinh tế thị trường, giới trẻ khó đứng vững được trước những thay đổi chóng mặt của nó Họ phải chạy theo những giá trị vật chất, những thứ đảm bảo cho một cuộc sống thoải mái hơn về tiện nghi Đó là một lối sống buông thả, gian lận trong thương trường và hưởng thụ quá độ Những vụ việc như “múa kiếm”, tham

ô tham nhũng của người lớn được du di cho qua không thể không khiến người trẻ nghĩ rằng “làm sai cũng chẳng sao cả”, vì đâu có thấy những hành vi đó bị trừng phạt thích đáng, do chưa tạo ra được một sân chơi lành mạnh, không tổ chức được những hoạt động hữu ích để thu hút được giới trẻ

Hậu quả để lại khiến bao người phải ngao ngán bởi tác hại của nó đã làm tha hóa đi con người, giới trẻ hiện nay là tương lai của đất nước nhưng khi bị tha hóa đi liệu rằng tương lai nước nhà sẽ ra sao? Sống thực dụng khơi dậy cho con người những ham muốn bản năng, làm họ chỉ mong muốn, có cơ hội để chạy theo lối sống hưởng lạc, chạy theo những lợi ích trước mắt mà quên đi bản thân của mỗi người cần phải phấn đấu, cần phải

có mục tiêu, ước mơ và nghị lực Nếu nhìn vào mối quan hệ giữa người với người của giới trẻ hiện nay nói riêng và những người sống thực dụng nói chung ta sẽ thấy mối quan

hệ luôn mang bản chất vụ lợi, coi vật chất là thứ đánh giá chứ không để tình cảm lành mạnh chứng minh Và ở trong cuộc sống cũng vậy, họ luôn vô trách nhiệm, bàng quang trước mọi việc, vô cảm trước những mảnh đời bất hạnh, không biết đấu tranh chống lại cái sai

Lối tư duy thực dụng, không chỉ thể hiện trong lối sống của một số bộ phận xã hội,

mà trong thực tế nó ngày càng đi sâu hơn vào cuộc sống chúng ta Câu hỏi cần đặt ra là, cách tư duy thực dụng dẫn đến lối sống thực dụng, đang mang tính phổ biến trong xã hội hôm nay Trong truyền thống văn hoá của dân tộc Việt Nam từ xưa đến nay dạy chúng ta