Những giá trị đạo đức truyềnthống tốt đẹp của dân tộc, quê hương, gia đình đã được Hồ Chí Minh kế thừa,phát huy, phát triển lên một tầm cao mới, của thời đại mới và được thể hiện mộtcách
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
BÀI TẬP LỚN
Phân tích luận điểm của Hồ Chí Minh:
“Cũng như sông thì phải có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn.Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo Người cách mạng phải có đạo đức,không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân”
Họ tên: Hoàng Thị Quỳnh Thơm
Mã sinh viên: 11194931
Lớp: Tư tưởng Hồ Chí Minh_32
Giảng viên: Nguyễn Thùy Linh
Hà Nội, tháng 11/2021
Trang 2I CƠ SỞ LUẬN ĐIỂM
1 Cơ sở lý luận.
1.1 Truyền thống đạo đức tốt đẹp của dân tộc.
Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh được bắt nguồn từ truyền thống đạo đức tốtđẹp của dân tộc Việt Nam Trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc, đểtồn tại, phát triển, ông cha ta đã kiên cường, bất khuất trong đấu chống giặcngoại xâm và chống lại sự khắc nghiệt của thiên nhiên Từ trong các cuộc đấutranh gian khổ đó, nhân dân ta đã sớm có ý thức đoàn kết cộng đồng, tương thântương ái, yêu thương giúp đỡ lẫn nhau, chung lưng đấu cật, đồng cam cộng khổ,sống trọng nghĩa, trọng tình, thuỷ chung, độ lượng Những đức tính tốt đẹp đóđược các thế hệ người Việt Nam kế thừa và bồi đắp từ đời này qua đời khác, trởthành những giá trị đạo đức cao đẹp, bền vững của dân tộc ta Trong đó, chủnghĩa yêu nước là nét đặc sắc, nổi bật nhất của thang giá trị đạo đức truyềnthống dân tộc
Hồ Chí Minh sinh ra và lớn lên trong một gia đình có nếp sống, phong cáchsinh hoạt gần gũi với người lao động, trọng tình người, sống có nghĩa khí vàtrên quê hương giàu truyền thống yêu nước Người còn được trực tiếp nhìn thấynhững cảnh đau lòng, bất công, bạo ngược của bọn thực dân, phong kiến đối vớinhân dân lao động Lòng yêu nước, thương dân đã tiếp thêm nghị lực, sức mạnhcho Hồ Chí Minh trong cuộc đấu tranh nhằm thực hiện một mục đích cao cả,
“nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ta aicũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành” Những giá trị đạo đức truyềnthống tốt đẹp của dân tộc, quê hương, gia đình đã được Hồ Chí Minh kế thừa,phát huy, phát triển lên một tầm cao mới, của thời đại mới và được thể hiện mộtcách sâu sắc trong tư tưởng của Người về đạo đức cách mạng
1.2 Tinh hoa đạo đức phương Đông, phương Tây
Trang 3Trước khi đến với chủ nghĩa nhân đạo cao cả của chủ nghĩa Mác - Lênin, HồChí Minh đã tìm thấy và nhận thức được những giá trị nhân bản, hạt nhân hợp
lý trong đạo đức phương Đông, phương Tây Song sự tiếp thu, kế thừa của HồChí Minh bao giờ cũng trên cơ sở có chọn lọc và phê phán
Đối với đạo đức phương Đông, Hồ Chí Minh coi trọng và đánh giá caonhững giá trị tích cực, tiến bộ trong tư tưởng của Nho giáo, Phật giáo Đặc biệttrong học thuyết của Khổng Tử, Người cho rằng, “Tuy Khổng Tử là phong kiến
và tuy trong học thuyết của Khổng Tử có nhiều điều không đúng song nhữngđiều hay trong đó thì chúng ta nên học”1 Đó là sự tu dưỡng đạo đức cá nhân,nghiêm khắc với bản thân Người cũng tìm thấy những điểm hợp lý trong tưtưởng của Phật giáo, coi trọng và đề cao “cái thiện”, khuyên con người sốnghiền từ, không tham lam, có lòng vị tha, cảm thông sâu sắc với người nghèokhổ, biết lo cho người hơn lo cho mình
Đối với đạo đức phương Tây, Hồ Chí Minh rất coi trọng những “ưu điểm”trong tư tưởng của Thiên chúa giáo, đó là lòng nhân ái cao cả của Chúa Giêsu,khuyên con người sống trong sạch, thuỷ chung, thương yêu, giúp đỡ lẫn nhau,biết hoà đồng và làm bạn với mọi người, kể cả làm bạn với bạn của kẻ hại mình.Mặt khác, Người cũng chỉ ra những hạn chế lớn của Thiên chúa giáo Nghiêncứu về nền văn hoá phương Tây, Người đánh giá cao tinh thần nhân đạo, dânchủ và nhân quyền được thể hiện trong các trào lưu triết học, văn học nghệthuật, nổi bật là tư tưởng “tự do, bình đẳng, bác ái” Người cho rằng, đó là một
tư tưởng tiến bộ có sức hấp dẫn đối với quần chúng nhân dân lao động, nhưng
đã bị giai cấp tư sản lợi dụng để mỵ dân, xúi dục quần chúng đánh đổ giai cấpphong kiến để đoạt lấy quyền cai trị vào tay mình, rồi quay trở lại đàn áp nhândân
Hồ Chí Minh đã kế thừa, tiếp thu được những giá trị đạo đức tốt đẹp của cảphương Đông và phương Tây để mở rộng sự hiểu biết, làm phong phú, làm giàuthêm trí tuệ của mình Đó cũng là điều kiện khách quan, cần thiết để Người đến
Trang 4với chủ nghĩa nhân đạo cao cả của chủ nghĩa Mác - Lênin, giúp cho Người cóđược phương pháp tư duy biện chứng khoa học để không ngừng bổ sung, hoànthiện các giá trị về đạo đức bằng những quan niệm mới, cách mạng và tiến bộ,phù hợp với xu thế phát triển tất yếu của nhân loại.
1.3 Quan điểm chủ nghĩa Mác - Lênin về đạo đức cách mạng.
Từ rất sớm, trong đời sống xã hội loài người đã xuất hiện và tồn tại các quanniệm khác nhau về đạo đức, nhưng đó là những quan niệm đạo đức cũ Chủnghĩa Mác ra đời đã đánh dấu bước ngoặt về một nền đạo đức mới, đạo đứccộng sản, gạt bỏ tất cả những quan niệm duy tâm, phi lịch sử về đạo đức Máccho rằng, “Xét cho đến cùng, mọi học thuyết về đạo đức đã có từ trước đến nayđều là sản phẩm của tình hình kinh tế, của xã hội lúc bấy giờ” Đồng thời, Máccòn chỉ rõ, trong xã hội có sự đối lập về giai cấp, thì “đạo đức cũng là đạo đứccủa giai cấp, hoặc là nó biện hộ cho sự thống trị và lợi ích của giai cấp thống trị,hoặc là khi giai cấp bị trị đã trở nên khá mạnh, thì nó tiêu biểu cho sự nổi dậychống lại sự thống trị nói trên và tiêu biểu cho lợi ích tương lai của những người
bị áp bức”2 Đạo đức tiêu biểu cho lợi ích tương lai của những người bị áp bứcchính là đạo đức mới, đạo đức cách mạng mang bản chất giai cấp công nhân, nókhác hẳn với bản chất đạo đức cũ của giai cấp thống trị bóc lột Bàn về vai trò tolớn của đạo đức mới, Lênin đã khẳng định: “Đạo đức đó là những gì góp phầnphá huỷ xã hội cũ của bọn bóc lột và góp phần đoàn kết tất cả những người laođộng chung quanh giai cấp vô sản đang sáng tạo ra một xã hội mới của nhữngngười cộng sản”3
Chủ nghĩa Mác - Lênin rất quan tâm đến vấn đề đạo đức và xây dựng đạođức cách mạng cho giai cấp vô sản Hơn nữa, sức thuyết phục của tư tưởng đạođức trong học thuyết đó, không chỉ ở tính cách mạng và khoa học của nó, màcòn ở tấm gương đạo đức mẫu mực, trong sáng, cao cả của các nhà kinh điển.Chính vì vậy, tư tưởng đạo đức của chủ nghĩa Mác - Lênin đã tác động ảnhhưởng một cách sâu sắc đến cả nhận thức, tư duy, tình cảm và hành động của
Trang 5Hồ Chí Minh Đặc biệt khi nói về tấm gương đạo đức của Lênin, Hồ Chí Minhviết: “Không phải chỉ thiên tài của Người, mà chính là tính coi khinh sự xa hoa,tinh thần yêu lao động, đời tư trong sáng, nếp sống giản dị, tóm lại là đạo đức vĩđại và cao đẹp của người thầy, đã ảnh hưởng lớn lao tới các dân tộc châu Á và
đã khiến cho trái tim của họ hướng về Người, không gì ngăn cản nổi”[1]
2 Cơ sở thực tiễn.
2.1 Thực tiễn Việt Nam.
Dưới chế độ thuộc địa nửa phong kiến, do chính sách cai trị độc ác của chủnghĩa thực dân, đã để lại hậu quả hết sức nặng nề Quần chúng nhân dân laođộng họ không những bị áp bức, bóc lột nặng nề về thể xác, mà còn bị nô dịch
về tinh thần Đặc biệt, trên lĩnh vực văn hoá, đạo đức, sự ràng buộc khắt khe của
lễ giáo phong kiến và sự áp đặt “lối sống tư sản”, cơ hội, thực dụng chạy theođồng tiền, đề cao chủ nghĩa cá nhân của chủ nghĩa thực dân là nguy cơ đe dọađến những giá trị đạo đức truyền thống tốt đẹp của dân tộc và là một trở ngại tolớn đối với sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta Nhận thức rõ được điều đó,
Hồ Chí Minh cho rằng, đối với cách mạng nước ta, muốn giải phóng triệt để chongười lao động phải đồng thời giải phóng cho họ cả về tư tưởng, văn hoá, đạođức lối sống, thói quen lạc hậu có gốc rễ từ hàng ngàn năm nay
Mặt khác, ngay sau Cách mạng Tháng Tám thành công, chính quyền đãthuộc về nhân dân, Hồ Chí Minh sớm phát hiện ra những hiện tượng sai lệchcủa một bộ phận cán bộ, đảng viên như quan liêu, hách dịch, cậy chức, cậyquyền tham ô, hủ hoá Những tệ nạn đó, nếu không sớm được phát hiện, ngănchặn dễ trở thành nguy cơ làm tổn hại đến thanh danh của Đảng và toàn bộ sựnghiệp cách mạng, nhất là trong điều kiện Đảng cầm quyền
Đòi hỏi khách quan của sự nghiệp giải phóng dân tộc cũng như trong quátrình tổ chức, xây dựng chế độ xã hội mới, nhằm biến nước ta từ một nướcnghèo nàn, lạc hậu trở thành một nước giàu mạnh, văn minh, thì việc xây dựng
Trang 6nền đạo đức mới, đạo đức cách mạng cho nhân dân ta nói chung và cán bộ,đảng viên nói riêng càng trở nên cấp thiết Thực tế đó đã tác động mạnh mẽ đến
Hồ Chí Minh và trở thành cơ sở quan trọng, hình thành nên tư tưởng của Người
về đạo đức cách mạng
2.2 Thực tiễn tình hình thế giới.
Hồ Chí Minh đã đi đến nhiều nơi, nhiều nước trên thế giới, Người đã nhậnthấy chủ nghĩa đế quốc một mặt thẳng tay đàn áp phong trào đấu tranh của nhândân lao động, mặt khác chúng thực hiện chính sách đầu độc về văn hoá, tuyêntruyền cho lối sống thực dụng, đề cao chủ nghĩa cá nhân, áp đặt các giá trị đạođức, luân lý tư sản vào các nước thuộc địa Do đó, cuộc đấu tranh của các dântộc thuộc địa không chỉ nhằm mục tiêu độc lập dân tộc, mà còn để bảo vệ nhữnggiá trị văn hoá, đạo đức truyền thống tốt đẹp của dân tộc mình
Đặc biệt, từ khi Chủ nghĩa Mác - Lênin được xâm nhập vào các nước thuộcđịa đã làm cho cuộc đấu tranh giai cấp, đấu tranh dân tộc càng gắn bó mật thiếtvới nhau hơn, quyền tự quyết của các dân tộc được coi trọng và đề cao Đó lànhững điều kiện thuận lợi lớn cho việc xây dựng tình đoàn kết quốc tế trongsáng trên lập trường “hữu ái vô sản” giữa giai cấp vô sản, nhân dân lao động ởcác nước chính quốc với các dân tộc thuộc địa trong cuộc đấu tranh chống kẻthù chung là chủ nghĩa thực dân đế quốc Trong cuộc đấu tranh đó, các quanđiểm về cái gọi “khai hoá văn minh” của chủ nghĩa thực dân ở các nước thuộcđịa lần lượt bị vạch mặt, lên án; mục tiêu, lý tưởng cách mạng, niềm tin vào đạođức cộng sản không ngừng được củng cố, mở rộng trên phạm vi thế giới Mặtkhác, sau thắng lợi của cuộc Cách mạng Tháng Mười Nga (1917) và cùng vớinhững thành tựu to lớn trong công cuộc cải tạo, xây dựng chủ nghĩa xã hội trênquê hương đất nước của Lênin, nhất là trên lĩnh vực phát triển kinh tế, văn hoá,xây dựng đạo đức, lối sống mới đã tác động mạnh mẽ và chiếm được cảm tìnhcủa đông đảo quần chúng nhân dân lao động trên thế giới Thực tế đó đã được
Trang 7Hồ Chí Minh nhận thức, tiếp thu một cách đúng đắn và trở thành một động lựcquan trọng để hình thành nên tư tưởng của Người về đạo đức cách mạng Tuy nhiên, sự hình thành tư tưởng của Người về đạo đức cách mạng bêncạnh những điều kiện khách quan cần thiết, còn do những phẩm chất thuộc nhâncách của Hồ Chí Minh Với tư chất thông minh, tư duy độc lập sáng tạo và luôngần gũi gắn bó sâu sắc với con người, trước hết là người lao động, Hồ Chí Minh
đã tiếp thu, kế thừa có chọn lọc những giá trị đạo đức tốt đẹp của dân tộc, tinhhoa đạo đức của nhân loại, kết hợp chặt chẽ giữa truyền thống với hiện đại, lànhững nhân tố có ý nghĩa quan trọng trực tiếp tác động đến việc hình thành nên
tư tưởng của Người về đạo đức cách mạng Chính vì vậy mà tư tưởng đạo đứccủa Người không chỉ có sức hấp dẫn, thuyết phục to lớn đối với các thế hệngười Việt Nam, mà còn cả đối với nhân dân lao động, yêu chuộng hoà bình vàtiến bộ trên thế giới
II NỘI DUNG LUẬN ĐIỂM
1 Giải thích luận điểm
1.1 Định nghĩa, khái niệm
“Cũng như thì có nguồn mới có nước, không nguồn thì sông cạn Cây phải
có gốc, không có gốc thì cây héo Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù có tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân.” Trích Sửa
đổi lối làm việc (1947)
Câu nói trên được Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ trong tác phẩm Sửa đổi làmviệc (1947), ký bút danh X.Y.Z Tác phẩm Sửa đổi lối làm việc (1947) của Chủtịch Hồ Chí Minh viết xong tháng 10 năm 1947, đây là tác phẩm quan trọng vềxây dựng Đảng, một tài liệu học tập của cán bộ để tu dưỡng tư tưởng, đạo đức,phong thái làm việc
Trang 8Trong bài viết Đạo đức cách mạng, bút danh Trần Lực, đăng trên tạp chí Họctập số 12 -1958, Hồ Chí Minh đã chỉ ra nội hàm của đạo đức cách mạng: “Nóitóm tắt, thì đạo đức cách mạng là: Quyết tâm suốt đời đấu tranh cho Đảng, chocách mạng Đó là điều chủ chốt nhất Ra sức làm việc cho Đảng, giữ vững kỷluật của Đảng, thực hiện tốt đường lối, chính sách của Đảng Đặt lợi ích củaĐảng và của nhân dân lao động lên trên, lên trước lợi ích riêng của cá nhân Hếtlòng, hết sức phục vụ nhân dân Vì Đảng, vì dân mà đấu tranh quên mình,gương mẫu trong mọi việc Ra sức học tập chủ nghĩa Mác - Lênin, luôn luôndùng tự phê bình và phê bình để nâng cao tư tưởng và cải tiến công tác và cùngđồng chí mình tiến bộ”
Đồng thời, trong câu nói trên, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã khẳng định đạođức là cái gốc của người cách mạng Người ví đạo đức cách mạng như gốc củacây, ngọn nguồn của sông, của suối Theo Người, điều kiện tiên quyết để ngườicán bộ, đảng viên hoàn thành nhiệm vụ là phải có đạo đức cách mạng "Cũngnhư sông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn Cây phải cógốc, không có gốc thì cây héo.” Đạo đức được coi như một yếu tố cần và rấtquan trọng để người cách mạng có thể đặt nền tảng và phát triển Không có đạođức, người cách mạng không thể tồn tại và phát triển, như cây không có gốc,suối không có nguồn Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, Người luôn đề cao đạo đức,đạo đức là cái cốt để phát triển, Người đã từng đề cập rất nhiều lần trong cáccâu nói khác, nhưng nội hàm câu nói vẫn quy về lý tưởng đạo đức là cái gốc củangười cách mạng Điển hình như câu nói: “Có tài mà không có đức là người vôdụng.”, hay là “Mọi việc thành hay là bại, chủ chốt là do cán bộ có thấm nhuầnđạo đức cách mạng, hay là không"
Người cũng nói rõ trong tác phẩm Sửa đổi lối làm việc (1947) “Người cáchmạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnhđạo được nhân dân" Đạo đức là cái gốc của người cách mạng, bởi vì nó liên
Trang 9quan trực tiếp tới khả năng và quyết định hiệu quả "gánh vác" công việc củaĐảng cầm quyền.
Hơn thế nữa, Người còn đưa ra một lý do đáng thuyết phục để các nhà cáchmạng nhận ra được tại sao đạo đức là cái gốc của người cách mạng Người nói:
“Trước mặt quần chúng, không phải ta cứ viết lên trán chữ “cộng sản” mà tađược họ yêu mến Quần chúng chỉ quý mến những người có tư cách, đạo đức.” Vậy ở đây, Người đã chỉ rõ đạo đức là nguồn cội, nền tảng, cơ sở, điều tiênquyết, điều thiết yếu để trở thành một nhà cách mạng Nhà cách mạng có đạođức mới có thể vì dân mà hi sinh, nhân dân nhìn nhận được người cách mạng cóđạo đức thì mới thuận lòng, ủng hộ, tôn trọng Không thể không có đạo đức màđội lốt làm “cộng sản”, làm cách mạng
1.2 Quan điểm về những chuẩn mực đạo đức cách mạng
1.2.1 Trung với nước, hiếu với dân
Trung với nước, hiếu với dân là phẩm chất bao trùm quan trọng nhất và chiphối các phẩm chất khác Phẩm chất đạo đức “Trung với nước, hiếu với dân” đãtạo nên một cách mạng sâu sắc trong lĩnh vực đạo đức Người nói: “Đạo đức cũnhư người đầu ngược xuống đất chân chổng lên trời Đạo đức mới như ngườihai chân đứng vững được dưới đất, đầu ngẩng lên trời”
Tư tưởng trung với nước, hiếu với dân của Hồ Chí Minh không những kếthừa giá trị yêu nước truyền thống của dân tộc, mà còn vượt qua những hạn chếcủa truyền thống đó Trong Thư gửi thanh niên(1965), Người viết: “Phải luônluôn nâng cao chí khí cách mạng “trung với nước, hiếu với dân, nhiệm vụ nàocũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng.””
1.2.2 Cần kiệm liêm chính chí công vô tư
Trang 10Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư là nội dung cốt lõi của đạo đức cáchmạng, đó là phẩm chất đạo đức gắn liền với hoạt động hằng ngày của mỗingười
Cần, kiệm, chính, chí công vô tư là những khái niệm cũ trong đạo đức truyềnthống dân tộc, được Hồ CHí Minh lọc bỏ những nội dung không phù hợp vàđưa những nội dung mới đáp ứng nhu cầu của cách mạng Để hiểu rõ hơn vềquan điểm này về chuẩn mực đạo đức cách mạng, chúng ta cùng tìm hiểu sâuxem thế nào là “Cần,kiệm, liêm, chính, chí công vô tư.”
Cần tức là lao động siêng năng , cần cù, có kế hoạch, sáng tạo, có năng suấtcao; lao động với tinh thần tự lực cánh sinh, không lười biếng Kiệm tức là tiếtkiệm sức lao động, tiết kiệm thì giờ, tiết kiệm tiền của dân, của nước, của bảnthân mình, không phô trương hình thức, không liên hoan chè chén lu bù Liêm
là trong sạch, không tham lam, là liêm khiết, luôn luôn tôn trọng giữ gìn củacông, của dân, liêm là không tham địa vị Không tham tiền tài.Không tham sungsướng Không ham người tâng bốc mình Chính là thẳng thắn, đúng đắn, biếtđiều gì không đúng đắn, thẳng thắn, tức là tà Chí công vô tư là hoàn toàn vì lợiích chung, không vì tư lợi, là hết sức công bằng, không chút thiên tư, thiên bị,công tâm, luôn đặt lợi ích của Đảng, của nhân dân, của dân tộc lên trên hết
1.2.3 Thương yêu con người, sống có tình nghĩa
Thương yêu con người là một trong những phẩm chất đạo đức cao đẹp nhất.Tình yêu thương con người là tình cảm nhân ái sâu sắc,rộng lớn, trước hết dànhcho những người nghèo khổ, những người bị mất quyền, những người bị ápbức, bị bóc lột phân biệt màu da, dân tộc Người cho rằng, không có tình yêuthương như vậy thì không thể nói đến cách mạng cũng không thể nói đến chủnghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản
Trang 11Tình thương người, yêu đồng loại, yêu đồng bào, yêu đất nước mình là tưtưởng lớn, là mục tiêu phấn đấu của Hồ Chí Minh Tình yêu thương con ngườitheo Hồ Chí Minh phải được xây dựng trên lập trường giai cấp công nhân
1.2.4 Tinh thần quốc tế trong sáng
Chủ nghĩa quốc tế là một trong những phẩm chất quan trọng nhất của đạođức cộng sản chủ nghĩa Điều này được bắt nguồn từ bản chất của giai cấp côngnhân, nhằm vào mối quan hệ rộng lớn vượt ra khỏi giới hạn quốc gia dân tộc
1.3 Quan điểm về những nguyên tắc xây dựng đạo đức cách mạng 1.3.1 Nói đi đôi với làm
Nói đi đôi với làm là nét đẹp trong đạo đức truyền thống của dân tộc được
Hồ Chí Minh nâng lên một tầm cao mới Người coi đây là nguyên tắc quantrọng bậc nhất trong xây dựng nền đạo đức mới Nguyên tắc cơ bản này là sựthống nhất giữa lý luận và thực tiễn, nó đã trở thành phương pháp luận trongcuộc sống và nền tảng triết lý sống hết sức bình dị và vô cùng sâu sắc củaNgười
Trong tác phẩm Đường cách mệnh khi đề cập tư cách một người cách mệnh
Hồ Chí Minh yêu cầu: “Nói thì phải làm.” Hồ Chí Minh là tấm gương trongsáng tuyệt vời về lời nói đi đôi với việc làm nói đi đôi với làm đối lập hoàntoàn với thói đạo đức giả, nói một đằng làm một nẻo nói nhiều làm ít thậm chínói mà không làm
Nêu gương về đạo đức là một nét đẹp truyền thống văn hóa phương Đông
Để đạo đức cách mạng thấm sâu bám chắc vào đời sống xã hội và trở thành nềntảng tinh thần của nhân dân, Hồ Chí Minh đòi hỏi cán bộ Đảng viên trước hếtmình phải làm gương gắng làm gương trong anh em và khi đi công tác có làmgương cho dân làm gương về cả ba mặt tinh thần vật chất và văn hóa Theo Hồ
Trang 12Chí Minh hơn bất cứ một lĩnh vực nào khác, trong việc xây dựng một nền đạođức mới, đạo đức cách mạng phải đặc biệt chú trọng “đạo làm gương”
1.3.2 Xây đi đôi với chống
Hồ Chí Minh cho rằng nguyên tắc xây đi đôi với chống là đòi hỏi của nềnđạo đức mới, thể hiện tính nhân đạo chiến đấu vì mục tiêu của sự nghiệp cáchmạng; xây là xây dựng các giá trị các chuẩn mực đạo đức mới; Chống lại chốngcác biểu hiện các hành vi vô đạo đức, suy thoái đạo đức
Vấn đề quan trọng trong việc giáo dục đạo đức là phải khơi dậy ý thức đạođức lành mạnh ở mỗi người, để mọi người tự giác nhận thức được trách nhiệmđạo đức của mình, như Hồ Chí Minh đã nói cảm nhận thấy sâu sắc sự trau dồiđạo đức cách mạng là việc làm “sung sướng và vẻ vang nhất trên đời”, tiếp nhận
sự giáo dục đạo đức là vấn đề nhất thiết không thể thiếu được nhưng sự tự giáodục, tự trau dồi đạo đức ở mỗi người còn quan trọng hơn Xây dựng đạo đứcmới đạo đức cách mạng phải được tiến hành bằng việc giáo dục những phẩmchất những tiêu chuẩn đạo đức mới việc giáo dục đạo đức mới phải được tiếnhành phù hợp với từng giai đoạn cách mạng, phù hợp với từng lứa tuổi, ngànhnghề, giai cấp tầng lớp và trong từng môi trường khác nhau, phải khơi dậy được
ý thức đạo đức lành mạnh ở mỗi người
1.3.3 Tu dưỡng đạo đức suốt đời
Theo Hồ Chí Minh tu dưỡng đạo đức như một cuộc cách mạng trường kỳ,gian khổ Một nền đạo đức mới chỉ có thể được xây dựng trên cơ sở tự giác tudưỡng đạo đức của mỗi người Hồ Chí Minh Hằng quan tâm phải làm thế nào
để mọi người tự nhận thấy sâu sắc việc trau dồi đạo đức cách mạng là một việcphải kiên trì thường xuyên liên tục
Đạo đức không phải là cái gì đó có tính “nhất thành bất biến” mà nó đượchình thành, phát triển trong môi trường giáo dục, do sự rèn luyện phấn đấu và tudưỡng của bản thân mỗi người từ thực tiễn Người tổng kết sâu sắc: “đạo đức