PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠOHUYỆN VÂN ĐỒNĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 9CẤP HUYỆN NĂM HỌC 20172018MÔN THI: SINH HỌCThời gian làm bài: 150 phút(Không kể thời gian giao đề)(Đề gồm có 01 trang) Câu 1: (2.5 điểm)a. Phản xạ là gì? Phân biệt phản xạ có điều kiện và phản xạ không điều kiện?b. Trong quá trình chọc tủy ếch để làm thí nghiệm bạn tùng vô tình đã phá hủy một bộ phận trong não bộ con ếch làm cho ếch nhảy, bơi lệch về phía bộ não bị hủy. Bạn Tùng đã phá hủy bộ phận nào của con ếch? Nêu chức năng của bộ phận đó?Câu 2: (3.0 điểm).a. Trình bày quá trình tiêu hóa thức ăn ở ruột non? Tại sao nói ruột non là trung tâm của quá trình tiêu hóa?b. Vì sao khi mắc bệnh về gan thì giảm khả năng tiêu hóa?Câu 3: (3,5 điểm)a. Nêu những điểm khác nhau giữa động mạch và tĩnh mạch về cấu tạo và chức năng?b. Hãy giải thích vì sao: Tế bào hồng cầu ở người không có nhân còn tế bào bạch cầu thì có nhân? Máu trong cơ thể lại loãng nhưng khi ra ngoài cơ thể lại đông?Câu 4: (2.0 điểm)a. Hãy giải thích câu nói: Chỉ ngừng thở 35 phút thì máu qua phổi sẽ chẳng có O2 để mà nhận.b. Tại sao khi dừng chạy rồi mà chúng ta vẫn phải thở gấp thêm một thời gian rồi mới hô hấp trở lại bình thường?Câu 5: (2.0 điểm)a. Trình bày nội dung phương pháp phân tích các thế hệ lai của Menđen.b. Giải thích vì sao bố mẹ thuần chủng thì đời con đồng tính.Câu 6: (3.0 điểm) Ở Hoa hồng, tính trạng hoa đỏ là trội hoàn toàn so với tính trạng hoa vàng. Cho giao phấn giữa cây hoa hồng có hoa đỏ thuần chủng với cây hoa hồng có hoa vàng thu được F1. Tiếp tục cho F1 giao phấn với nhau được F2a. Lập sơ đồ lai từ P đến F2b. Cho F¬1 lai phân tích kết quả thu được như thế nào?Câu 7: (4.0 điểm)Cho lai hai giống cà chua thuần chủng quả đỏ, tròn với quả vàng, dài. F1 thu được 100% cà chua quả đỏ, tròn. Khi cho 2 thứ cà chua F1 lai với nhau, hãy xác định tỷ lệ kiểu gen, kiểu hình ở F2. Viết sơ đồ lai minh họa cho các phép lai trên.Hết GỢI Ý ĐÁP ÁNCâu 1: (2.5 điểm)a. Phản xạ là phản ứng của cơ thể trả lời các kích thích của môi trường thông qua hệ thần kinh Bảng phân biệt phản xạ có điều kiện và phản xạ không điều kiệnTính chất của phản xạ có điều kiệnTính chất của phản xạ không điều kiện1. Trả lời các kích thích bất kì hay kích thích có điều kiện2. Được hình thành trong đời sống ( qua học tập và rèn luyện)3. Dễ mất khi không củng cố4. Có tính chất cá thể không di truyền.5. Số lượng không hạn định6. Hình thành đường liên hệ tạm thời7. Bộ phận trung ương nằm ở vỏ não.1. Trả lời các kích thích tương ứng hay kích thích không điều kiện2. Bẩm sinh3. Bền vững4. Có tính chất di truyền, mang tính chất chủng loại.5. Số lượng hạn định6. Cung phản xạ đơn giản7, Trung ương nằm ở trụ não và tủy sốngb. Ếch nhảy, bơi lệch về phía bộ não bị hủy điều đó chứng tỏ bạn Tùng đã phá hủy bộ phận tiểu não của não bộ.
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HUYỆN VÂN ĐỒN ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 9 CẤP HUYỆN NĂM HỌC 2017-2018
MÔN THI: SINH HỌC
Thời gian làm bài: 150 phút
(Không kể thời gian giao đề)
(Đề gồm có 01 trang)
Câu 1: (2.5 điểm)
a Phản xạ là gì? Phân biệt phản xạ có điều kiện và phản xạ không điều kiện?
b Trong quá trình chọc tủy ếch để làm thí nghiệm bạn tùng vô tình đã phá hủy một bộ phận trong não bộ con ếch làm cho ếch nhảy, bơi lệch về phía bộ não
bị hủy Bạn Tùng đã phá hủy bộ phận nào của con ếch? Nêu chức năng của bộ
phận đó?
Câu 2: (3.0 điểm).
a Trình bày quá trình tiêu hóa thức ăn ở ruột non? Tại sao nói ruột non là trung tâm của quá trình tiêu hóa?
b Vì sao khi mắc bệnh về gan thì giảm khả năng tiêu hóa?
Câu 3: (3,5 điểm)
a Nêu những điểm khác nhau giữa động mạch và tĩnh mạch về cấu tạo và chức năng?
b Hãy giải thích vì sao:
- Tế bào hồng cầu ở người không có nhân còn tế bào bạch cầu thì có nhân?
- Máu trong cơ thể lại loãng nhưng khi ra ngoài cơ thể lại đông?
Câu 4: (2.0 điểm)
a Hãy giải thích câu nói: Chỉ ngừng thở 3-5 phút thì máu qua phổi sẽ chẳng
có O2 để mà nhận
b Tại sao khi dừng chạy rồi mà chúng ta vẫn phải thở gấp thêm một thời gian rồi mới hô hấp trở lại bình thường?
Câu 5: (2.0 điểm)
a Trình bày nội dung phương pháp phân tích các thế hệ lai của Menđen
b Giải thích vì sao bố mẹ thuần chủng thì đời con đồng tính
Câu 6: (3.0 điểm)
Ở Hoa hồng, tính trạng hoa đỏ là trội hoàn toàn so với tính trạng hoa vàng Cho giao phấn giữa cây hoa hồng có hoa đỏ thuần chủng với cây hoa hồng có hoa vàng thu được F1
Tiếp tục cho F1 giao phấn với nhau được F2
a Lập sơ đồ lai từ P đến F2
b Cho F1 lai phân tích kết quả thu được như thế nào?
Câu 7: (4.0 điểm)
Cho lai hai giống cà chua thuần chủng quả đỏ, tròn với quả vàng, dài F1 thu được 100% cà chua quả đỏ, tròn Khi cho 2 thứ cà chua F1 lai với nhau, hãy xác định tỷ lệ kiểu gen, kiểu hình ở F2 Viết sơ đồ lai minh họa cho các phép lai trên
-Hết -SBD
Chữ ký GT 1
Chữ ký GT 2
ĐỀ CHÍNH THỨC
Trang 2GỢI Ý ĐÁP ÁN
Câu 1: (2.5 điểm)
a Phản xạ là phản ứng của cơ thể trả lời các kích thích của môi trường thông qua hệ thần kinh
- Bảng phân biệt phản xạ có điều kiện và phản xạ không điều kiện
kiện
1 Trả lời các kích thích bất kì hay kích
thích có điều kiện
2 Được hình thành trong đời sống ( qua
học tập và rèn luyện)
3 Dễ mất khi không củng cố
4 Có tính chất cá thể không di truyền
5 Số lượng không hạn định
6 Hình thành đường liên hệ tạm thời
7 Bộ phận trung ương nằm ở vỏ não
1 Trả lời các kích thích tương ứng hay kích thích không điều kiện
2 Bẩm sinh
3 Bền vững
4 Có tính chất di truyền, mang tính chất chủng loại
5 Số lượng hạn định
6 Cung phản xạ đơn giản
7, Trung ương nằm ở trụ não và tủy sống
b Ếch nhảy, bơi lệch về phía bộ não bị hủy điều đó chứng tỏ bạn Tùng đã phá hủy bộ phận tiểu não của não bộ
- Chức năng của tiểu não: Là trung khu của các phản xạ điều hòa, phối hợp các cử động phức tạp và giữ thăng bằng cho cơ thể
Câu 2: (3.0 điểm).
a Quá trình tiêu hóa thức ăn ở ruột non:
- Biến đổi lí học: Tuyến gan, tuyến tụy, tuyến ruột tiết dịch tiêu hóa hòa loãng
thức ăn, các cơ trên thành ruột co bóp tạo lực đẩy thức ăn nhào trộn thức ăn ngấm đều dịch mật, dịch tụy, dịch ruột; Dịch mật tách Lipit thành giọt nhỏ biệt lập -> phân cắt nhỏ thức ăn
- Biến đổi hóa học:
+ Enzim Amilaza của dịch tụy và dịch ruột biến đổi tinh bột thành đường đơn + Enzim pepsin, tripsin, erepsin của dịch vị biến đổi thành axitamin
+ Enzim lipaza của dịch mật biến đổi Lipit thành axit béo và glixêrin
+ Enzim nucleaza biến đổi Axit nuclêic thành các nuclêôtit
- Ruột non là trung tâm của quá trình tiêu hóa vì ruột non có cấu tạo phù hợp với chức năng hấp thụ chất dinh dưỡng như:
+ Ruột non là cơ quan dài nhất trong ống tiêu hóa (2,8-3m), tổng diện tích mặt trong của ruột đạt tới 400-500m2
+ Lớp niêm mạc ruột có các nếp gấp với các lông ruột và lông cực nhỏ làm cho diện tích bề mặt bên trong của nó tăng gấp 600 lần so với diện tích bên ngoài
+ Trong lông ruột có mạng mao mạch máu và mao mạch bạch huyết dày đặc phân bố tới từng lông ruột
Trang 3+ Màng ruột có tính thấm chọn lọc chỉ hấp thụ vào máu những chất cần thiết cho cơ thể
+ Ruột non có đầy đủ các loại enzim tiêu hóa được các loại thức ăn có bản chất là Gluxit, Prôtêin, Lipit thành thành chất dinh dưỡng đơn giản (đường đơn, axitamin, axitbéo và gilixerin… )có thể hấp thụ vào máu
b Khi mắc bệnh về gan thì giảm khả năng tiêu hóa vì:
Gan đảm nhận chức năng tiết dịch mật giúp tiêu hóa lipit, khử các chất độc lọt vào mao mạch máu cùng các chất dinh dưỡng, điều hòa nồng độ các chất dinh dưỡng trong máu được ổn định Nên khi mắc bệnh về gan thì sẽ giảm khả năng tiêu hóa lipit, các chất độc có thể sẽ lọt vào máu, nồng độ các chất dinh dưỡng mất cân bằng ảnh hưởng lớn tới quá trình tiêu hóa
Câu 3: (3,5 điểm)
a Những điểm khác nhau giữa động mạch và tĩnh mạch về cấu tạo và chức năng:
Các loại
mạch máu
Động mạch Thành 3 lớp (lớp biểu bì, mô liên kết và
lớp cơ trơn), lớp mô liên kết và lớp cơ trơn dày hơn tĩnh mạch
- Lòng trong hẹp hơn tĩnh mạch
- Có sợi đàn hồi
Dẫn máu từ tim đến các
cơ quan với vận tốc cao
và áp lực lớn
Tĩnh mạch Thành 3 lớp như động mạch nhưng lớp
mô liên kết và lớp cơ trơn mỏng hơn của động mạch
- Lòng trong rộng hơn động mạch
- Có van 1 chiều ở những nơi máu phải chảy ngược chiều trọng lực
Dẫn máu từ khắp các tế bào về tim với vận tốc và
áp lực nhỏ hơn động mạch
b Giải thích:
- Tế bào hồng cầu không có nhân làm giảm bớt năng lượng tiêu tốn trong quá trình vận chuyển O2 và khí CO2
- Tế bào bạch cầu có nhân: để điều khiển các hoạt động của tế bào như hình thành chân giả bao vây tiêu diệt vi khuẩn bằng cách thực bào Tiết kháng thể để tạo ra khả năng đề kháng và miễn dịch cho cơ thể
- Máu trong cơ thể lại loãng nhưng khi ra ngoài cơ thể lại đông vì:
Máu trong cơ thể loãng (không bị đông) vì thành mạch trơn nhẵn tiểu cầu không bị vỡ không giải phóng enzim để tạo thành sợi tơ máu, trên thành mạch có chất chống đông do một loại bạch cầu tiết ra,
- Còn khi ra ngoài cơ thể thì tiểu cầu bị tác động bởi vết rách thành mạch nên bị vỡ
ra, giải phóng enzim, enzim này kết hợp với ion Ca++ làm chất sinh tơ máu
(fibrinogen) - > Thành tơ máu (fibrin) ôm giữ các tế bào máu thành cục máu đông
Câu 4: (2.0 điểm)
a Chỉ ngừng thở 3-5 phút thì máu qua phổi sẽ chẳng có O2 để mà nhận vì:
Trang 4Trong 3-5 phút ngừng thở, không khí trong phổi sẽ ngừng lưu thông nhưng tim vẫn hoạt động, máu vẫn lưu thông trong hệ mạch, trao đổi khí ở phổi vẫn không ngừng diễn ra và (O2 trong phổi khuếch tán sang máu, CO2 trong máu khuếch tán vào phổi) Cho nên, nồng độ O2 trong phổi hạ thấp tới mức không đủ áp lực để khuếch tán vào máu nữa
b Khi dừng chạy rồi mà chúng ta vẫn phải thở gấp thêm một thời gian rồi mới
hô hấp trở lại bình thường vì:
- Khi chạy cơ thể trao đổi chất mạnh để sinh năng lượng, đồng thời thải ra nhiều CO2 Do CO2 tích tụ nhiều trong máu nên đã kích thích trung khu hô hấp hoạt động mạnh để thải loại bớt CO2 ra khỏi cơ thể Chừng nào lượng CO2 trong máu trở lại bình thường thì nhịp hô hấp mới trở lại bình thường
Câu 5: (2.0 điểm)
a Nội dung phương pháp phân tích các thế hệ lai của Menđen:
+ Tạo cơ thể thuần chủng
+ Lai các cơ thể thuần chủng đối lập nhau về từng cặp tính trạng
+ Theo dõi sự di truyền riêng rẽ của từng cặp tính trạng trên con cháu của từng cặp bố mẹ
+ Dùng thống kê toán học phân tích số liệu thu được, rút ra quy luật di truyền
b Giải thích bố mẹ thuần chủng thì đời con đồng tính:
Theo quy luật phân li của Menđen bố mẹ thuần chủng-> trong quá trình phát sinh giao tử mỗi bên bố mẹ chỉ tạo ra duy nhất 1 giao tử-> khi thụ tinh thì 2 giao tử kết hợp với nhau thì chỉ tạo ra duy nhất 1 hợp tử (hay tạo ra duy nhất 1 kiểu hình) -> Con đồng tính
Ví dụ: A qui định thân cao; a qui định thân thấp
Sơ đồ lai: P: AA (thân cao) x aa (thân thấp)
Gp : A a
F1: 100% Aa (thân cao)
Câu 6: (3.0 điểm)
a Lập sơ đồ lai từ P đến F2
B1: Quy ước gen: A: hoa đỏ; a hoa vàng
B2: xác định kiểu gen của bố mẹ:
- Cây hoa hồng có hoa đỏ thuần chủng có kiểu gen: AA
- Cây hoa hồng có hoa vàng có kiểu gen: aa
B3: Sơ đồ lai: P: AA x aa
Gp: A a
F1: 100% Aa ( hoa đỏ)
F1 x F1: Aa (hoa đỏ) x Aa (hoa đỏ)
GF1: A, a A, a
F2: 1AA: 2Aa: 1 aa
KH: 3 hoa đỏ: 1 hoa trắng
b Cho F1 lai phân tích kết quả thu được:
P: Aa x aa
Gp: A, a a
Trang 5Fb: 1Aa : 1aa
KH 1 hoa đỏ: 1 hoa trắng
Câu 7: (4.0 điểm)
Từ kết quả của bài F1 thu được 100% quả đỏ tròn=> tính trạng quả đỏ, tròn là tính trạng trội, quả vàng, dài là tính trạng lặn
B1: Quy ước gen: A: quả đỏ; a: quả vàng
B: quả tròn; b: quả dài
B2: xác đinh kiểu gen của P
- Cà chua thuần chủng quả đỏ, tròn: kiểu gen: AABB
- Cà chua quả vàng, dài: kiểu gen: aabb
B3: Sơ đồ lai:
P: AABB (đỏ, tròn) x aabb (vàng, dài)
Gp: AB ab
F1: AaBb (đỏ, tròn)
F1 dị hợp 2 cặp gen cho 4 loại giao tử: AB, Ab, aB, ab
Cho F1 với nhau được F2: bảng penet: tự viết