- Hạt sơ cấp hạt vi mô, hay vi hạt là những hạt có kích thước vào cỡ kích thước hạt nhân trở xuống.. Sự xuất hiện các hạt sơ cấp mới - Để tạo nên các hạt sơ cấp mới, người ta sử dụng các
Trang 1CHƯƠNG VIII TỪ VI MÔ ĐẾN VĨ MÔ
Bài 40 CÁC HẠT SƠ CẤP
I MỤC TIÊU:
- Nêu được hạt sơ cấp là gì
- Nêu được tên một số hạt sơ cấp
II CHUẨN BỊ:
1 Giáo viên:
Một bảng ghi các đặc trưng của các hạt sơ cấp
2 Học sinh:
- Xem bài mới
- Chuẩn bị các bài tập sách giáo khoa, sách bài tập
3 Nội dung ghi bảng:
Bài 40 CÁC HẠT SƠ CẤP
I Khái niệm các hạt sơ cấp
1 Hạt sơ cấp là gì?
- Hạt sơ cấp (hạt vi mô, hay vi hạt) là những hạt có kích thước vào cỡ kích thước hạt nhân trở xuống.
2 Sự xuất hiện các hạt sơ cấp mới
- Để tạo nên các hạt sơ cấp mới, người ta sử dụng các máy gia tốc làm tăng vận tốc của một số hạt và cho chúng bắn vào các hạt khác
3 Phân loại
+ Các leptôn (các hạt nhẹ) có khối lượng từ 0 đến 200me):
nơ tri nô, êlectron, pôzitron, mêzôn
+ Các hađrôn có khối lượng trên 200me
Mêzôn: , K có khối lượng trên 200me, nhưng nhỏ hơn khối lượng nuclôn
Hipêron có khối lượng lớn hơn khối lượng nuclôn
II Tính chất của các hạt sơ cấp
1 Thời gian sống (trung bình)
- Một số ít hạt sơ cấp là bền, còn đa số là không bền, chúng tự phân huỷ và biến thành hạt sơ cấp khác
2 Phản hạt
- Mỗi hạt sơ cấp có một phản hạt tương ứng.
- Phản hạt của một hạt sơ cấp có cùng khối lượng nhưng điện tích trái dấu và cùng giá trị tuyệt đối
- Kí hiệu: Hạt: X; Phản hạt: X
III Tương tác của các hạt sơ cấp
1 Tương tác điện từ
- Là tương tác giữa phôtôn và các hạt mang điện và giữa các hạt mang điện với nhau
2 Tương tác mạnh
- Là tương tác giữa các hađrôn
3 Tương tác yếu Các leptôn
- Là tương tác có các leptôn tham gia
- Có 6 hạt leptôn:
; ;
e
e v
4 Tương tác hấp dẫn
Các hạt sơ cấp
Phôtôn Các leptôn Các hađrôn Mêzôn Nuclôn Hipêron
Barion
Trang 2- Là tương tác giữa các hạt (các vật) có khối lượng khác không.
III TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
Hoạt động 1 ( 10 phút) Ổn định, kiểm tra
- Ổn định, kiểm tra sĩ số
- Kiểm tra:
+ Phản ứng nhiệt hạch?
+ Viết một số phương trình tổng hợp He?
- Vào bài: Từ phân tử, nguyên tử đến e, hạt nhân,
nuclon con người đi sâu nghiên cứu vũ trụ Đến nay
lý thuyết vật chât cấu tạo từ nguyên tử, phân tử liệu
có là chân lý?
- Báo học sinh vắng
- Trả bài
Hoạt động 2: (10phút) Khái niệm các hạt sơ cấp
- Hạt sơ cấp là gì?
- Nêu một vài hạt sơ cấp đã biết?
- Cho biết cách để đi tìm các hạt sơ cấp?
- Nêu một số hạt sơ cấp tìm được?
- Các hạt sơ cấp được phân loại như thế nào?
+ Các leptôn (các hạt nhẹ) có khối lượng từ 0 đến
200me): nơ tri nô, êlectron, pôzitron, mêzôn
+ Các hađrôn có khối lượng trên 200me
Mêzôn: , K có khối lượng trên 200me, nhưng
nhỏ hơn khối lượng nuclôn
Hipêron có khối lượng lớn hơn khối lượng
nuclôn
(Xem ở Bảng 40.2: Một số hạt sơ cấp)
- Học sinh đọc SGK để trả lời
- Phôtôn (), êlectron (e-), pôzitron (e+), prôtôn (p), nơtrôn (n), nơtrinô ()
- Dùng các máy gia tốc hạt nhân
- HS nêu các hạt sơ cấp tìm được
- HS ghi nhận một số hạt sơ cấp
Hoạt động 3 ( 10 phút) Tính chất của các hạt sơ cấp
- Thời gian sống của các hạt sơ cấp là gì?
- Thông báo về thời gian sống của các hạt sơ cấp
- Ví dụ: n p + e- + e
n + +
Phản hạt là gì?
- Nêu một vài phản hạt mà ta đã biết?
- Y/c HS xem bảng 40.1 và cho biết hạt nào là phản
hạt của chính nó
- Là thời gian từ lúc nó được sinh ra đến khi nó mất đi hoặc biến đổi thành hạt sơ cấp khác
- HS trả lời
- êlectron (e-) và pôzitron (e+) nơtrinô () và phản nơtrinô ( ) …
- Xem bảng
Hoạt động 4: (10phút) Tương tác của các hạt sơ cấp
- Thông báo về các tương tác của các hạt sơ cấp
- Tương tác điện từ là gì?
- Là tương tác giữa phôtôn và các hạt mang điện
và giữa các hạt mang điện với nhau
Trang 3- Tương tác điện từ là bản chất của các lực Cu-lông,
lực điện từ, lực Lo-ren…
- Tương tác mạnh là gì?
- Một trường hợp riêng của tương tác mạnh là lực
hạt nhân
- Tương tác yếu là gì?Ví dụ?p n + e+ + e
n p + e- + e
- Các nơtrinô e luôn đi đối với e+ và e- Sau đó tìm
được 2 leptôn tương tự như êlectron là - và -,
tương ứng với hai loại nơtrinô và
- Tương tác hấp dẫn là gì?
Ví dụ: trọng lực, lực hút giữa Trái Đất và Mặt Trăng,
giữa Mặt Trời và các hành tinh…
- Là tương tác giữa các hađrôn
- Là tương tác có các leptôn tham gia
p n + e+ + e
n p + e- + e
- Là tương tác giữa các hạt (các vật) có khối lượng khác không
Hoạt động 5 (5 phút) Giao nhiệm vụ
- Bài tập SGK
- Làm bài tâp sách bài tâp
- Suy nghĩ làm
- Ghi bài tập
- Ghi vở bài soạn
IV BỔ SUNG RÚT KINH NGHIỆM
========================o0o========================