- Biết sử dụng vôn kế để đo hiệu điện thế giữa 2 cực để hở của pin hay ắcquy và xác định rằng hiệu điện thế này có giá trị bằng số vôn ghi trên vỏ.. Kĩ năng: - Biết sử dụng vôn kế để đo
Trang 1Ngày soạn : 23/03/2018
Ngày dạy : 29/03/2018
Tiết 28 – Bài 25: HIỆU ĐIỆN THẾ
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức:
- Biết được ở hai cực của nguồn điện có sự nhiễm điện khác nhau và giữa chúng có một hiệu điện thế
- Nêu được đơn vị của hiệu điện thế là vôn (V)
- Biết sử dụng vôn kế để đo hiệu điện thế giữa 2 cực để hở của pin hay ắcquy và xác định rằng hiệu điện thế này có giá trị bằng số vôn ghi trên vỏ
2 Kĩ năng:
- Biết sử dụng vôn kế để đo hiệu điện thế
- Chọn vôn kế phù hợp với HĐT cần đo, mắc đúng quy tắc, vẽ được sơ đồ mạch điện
3 Thái độ:
- Nghiêm túc trong học tập, hợp tác trong học tập
- Ham hiểu biết, khám phá thế giới xung quanh
4 Năng lực chuyên biệt:
- K1: Trình bày được kiến thức về các hiện tượng, đại lượng vật lí cơ bản, các phép đo vật lí
- X5: Ghi lại được các kết quả từ các thí nghiệm
II CHUẨN BỊ
1 Giáo viên :(GV)
- Ampe kế, vôn kế
- Nguồn điện, khóa K, bóng đèn, dây nối, pin, ắcquy
2 Học sinh: (HS)
- Các loại pin, ác quy, nguồn điện, vôn kế, bóng đèn, khóa K, dây nối
III TIẾN TRÌNH LÊN LỚP.
1 Ổn định lớp: (1ph)
2 Kiểm tra bài cũ : (4ph)
Câu hỏi:
- Đơn vị đo cường độ dòng điện là gì? Kí hiệu? Dùng dụng cụ nào để đo.
TL: Đơn vị đo cường độ dòng điện là ampe Kí hiệu A Đo cường độ dòng điện bằng ampe kế
- Muốn đo cường độ dòng điện ta cần mắc ampe kế vào mạch như thế nào?
Trang 2Tl: Muốn đo cường độ dòng điện ta cần mắc ampe kế vào mạch điện kín gồm các thiết bị điện, cực dương của ampe kế với cực dương
của nguồn điện
- Đổi đơn vị: 0,275A= mA
270 mA= A
Đáp án: 0,275A=275mA
270 mA=0,270A
3 Bài mới :
Hoạt động 1: Đặt vấn đề (1ph)
- Ở tiết trước chúng ta đã học về đại lượng điện đó là
cường độ dòng điện Thì tiết học hôm nay, chúng ta cùng
tìm hiểu về một đại lượng mới, đó là hiệu điện thế Vậy
hiệu điện thế là gì? Đơn vị đo hiệu điện thế và dụng cụ đo
hiệu điện thế là gì? Để trả lời câu hỏi đó, chúng ta cùng đi
vào tìm hiểu bài học ngày hôm nay
- Nghe giáo viên trình bày và ghi đề bài vào vở
Tiết 28 - Bài 25: HIỆU ĐIỆN THẾ
Hoạt động 2: Hiệu điện thế ( 6ph)
- Ở hai cực: cực (+), cực (-) của nguồn điện có
nhiễm điện khác nhau
- Người ta nói giữa hai cực của nguồn điện có một hiệu
điện thế Vậy hiệu điện thế được tạo ra khi nào ?
- GV nhận xét (ghi bảng)
- Hãy đọc thông tin sách giáo khoa cho cô biết:
? Kí hiệu của hiệu điện thế ?
? Đơn vị đo hiệu điện thế ?
? Kí hiệu của đơn vị đo?
- Sau đó thông báo về hiệu điện thế và đơn vị hiệu điện thế
như SGK :
? Để đo dòng điện có hiệu điện thế lớn, người ta dùng đơn vị
gì ? Kí hiệu là gì ?
? Để đo dòng điện có hiệu điện thế nhỏ, người ta dùng đơn vị
gì ? Kí hiệu là gì ?
- Yêu cầu học sinh đổi đơn vị :
- HS lắng nghe
- Nguồn điện tạo ra giữa hai cực của nó một hiệu điện thế
- Kí hiệu: U
- Vôn
- Kí hiệu: V
- Kilôvôn Kí hiệu: kV
- Milivôn Kí hiệu: mV
- Học sinh đổi đơn vị :
1 Hiệu điện thế:
- Nguồn điện tạo ra giữa hai cực của nó một hiệu điện thế
- Kí hiệu: U
- Đơn vị : Vôn (V) Kilôvôn (kV) Milivôn (mV) 1kV = 1000 V
1mV = 0,001V C4:
a 2.5V = 2500 mV
b 6kV = 6000 V
c 110V = 0,110 kV
Trang 31kV = 1000 V
1mV = 0,001V
- Áp dụng cách đổi đơn vị vừa học, cho học sinh đọc và
hướng dẫn HS đổi đơn vị câu C4
- Gọi 2 HS lên bảng ( 1 học sinh làm câu a và c, 1 học sinh
làm câu b và d) Chấm 3 HS làm bài nhanh nhất
- Giáo viên sửa và hướng dẫn lại cách đổi ( nếu cần)
- Cho HS quan sát các loại pin, ắcquy Yêu cầu HS quan sát,
đọc số vôn ghi trên vỏ pin, ắcquy trả lời câu C1
- Ở các dụng cụ như ổn áp, máy biến thế còn có các ổ lấy
điện ghi 220V, 110V, 12V, 9V,…
- Những con số này cho biết điều gì?
- Ta đã biết, ampe kế là dụng cụ dùng để đo cường độ dòng
điện Vậy để đo hiệu điện thế ta dùng dụng cụ nào? Để trả lời
câu hỏi này, các em đi vào phần tiếp theo
1kV = 1000 V 1mV = 0,001V
C4:
a 2.5V = 2500 mV
b 6kV = 6000 V
c 110V = 0,110 kV
d 1200mV = 1,2 V
C1:
+ Pin tròn: 1.5 V
+ Acquy của xe máy: 6V hoặc 12V
+ Giữa hai lỗ của ổ lấy điện trong nhà:220V
- Số vôn ghi trên mỗi nguồn điện là giá trị hiệu điện thế giữa hai điện cực của
nó khi chưa mắc vào mạch
d 1200mV = 1,2 V
Hoạt động 2: Vôn kế (9ph)
Ghi đề mục II xong, yêu cầu HS đọc SGK và trả lời câu
hỏi:
- Vôn kế dùng để làm gì? (ghi bảng)
- Giáo viên đưa ampe kế và vôn kế
? Theo các em, dụng cụ nào là vôn kế? Vì sao em biết?
- Giáo viên khẳng định lại cách nhận biết
- Giới thiệu thêm vôn kế có ghi chữ mV
- Mỗi vôn kế đều có GHĐ và ĐCNN xác định
- Các em hãy quan sát hình 25.2 a,b và xác định GHĐ và
ĐCNN của hai vôn kế này? (học sinh làm việc cá nhân)
- Giáo viên treo bảng 1 và gọi học sinh nêu kết quả, các bạn
nhận xét, thống nhất và điền vào bảng
? Bằng cách nào em xác định được ĐCNN của vôn kế hình
- Vôn kế là dụng cụ dùng để đo HĐT
- HS quan sát và trả lời Vì trên mặt vôn kế
có ghi chữ V hoặc mV
- Hs lắng nghe
+ Giới hạn đo là giá trị lớn nhất ghi trên dụng cụ đo
+ Độ chia nhỏ nhất là giá trị giữa 2 vạch chia liên tiếp trên dụng cụ đo
2 Vôn kế:
- Vôn kế là dụng cụ dùng
để đo HĐT
Trang 424.2 a là 25V?
? Bằng cách nào em xác định được ĐCNN của vôn kế hình
24.2 b là 2,5V?
? Hai vôn kế này là vôn kế dùng kim chỉ thị hay vôn kế hiện
số?
- Ngoài vôn kế dùng kim chỉ thị, người ta còn dùng vôn kế
hiện số để có kết quả đo chính xác hơn
- Hình 25.2c là một vôn kế hiện số
? Ở các chốt nối dây dẫn của vôn kế có ghi dấu gì?
- Gv hướng dẫn giới thiệu về chốt +, - , chốt điều chỉnh
trên hình và trên vôn kế thật Hướng dẫn cách sử dụng chốt
điều chỉnh và nhắc học sinh quy định điều chỉnh kim chỉ
thị về vạch 0 trước khi sử dụng
- Gv chú ý trên vôn kế thật có hai chốt dương ứng với hai
thang đo ( Chú ý giải thích cho học sinh sự khác biệt này)
- Yêu cầu học sinh hoạt động nhóm, tìm hiểu về giới hạn đo
và ĐCNN của vôn kế thật ( Xác định cả hai thang đo) ( GV
nên chọn 4 vôn kế giống nhau)
? Em hãy nhận biết chốt điều chỉnh vôn kế mà nhóm em có
? Nếu cô có nguồn điện 5V thì nên sử dụng vôn kế có
GHĐ bao nhiêu ?( Xác định trên vôn kế thật)
- GV thông báo: Khi dùng vôn kế để đo hiệu điện thế qua
dụng cụ dùng điện nào ta phải chọn vôn kế có GHĐ lớn
hơn giá trị hiệu điện thế cần đo Trong các vôn kế đó vôn
kế có độ chia nhỏ nhất càng nhỏ thì phép đo càng chính
xác
- Yêu cầu học sinh làm bài tập câu C6
- Yêu cầu học sinh giải thích cách chọn của mình
? Nếu được yêu cầu sử dụng vôn kế này (vôn kế hai thang đo
đang có) để đo một giá trị hiệu điện thế chưa biết thì em phải
- Ampe kế dùng kim chỉ thị
- HS lắng nghe
+Có hai chốt nối dây: chốt(+) và chốt (-)
+Chốt điều chỉnh kim của vôn kế về vạch số 0
- HS quan sát
- HS lắng nghe
- HS quan sát và trả lời
- HS xác định và nhận biết được
- HS trả lời
- HS lắng nghe
C6:
a-2 ; b-3 ; c-1
- HS trả lời
Trang 5V
V
sử dụng thang đo nào? Vì sao? (phân hóa)
- Vậy để đo hiệu điện thế, ta phải mắc vôn kế vào mạch
điện như thế nào? Để trả lời câu hỏi này, chúng ta sang
phần III
Hoạt động 3: Đo hiệu điện thế giữa hai cực của nguồn điện khi mạch hở (15ph)
- GV giới thiệu kí hiệu vôn kế trong sơ đồ mạch
điện.Thêm kí hiệu cho chốt (+), chốt (-) của vôn kế
+
Cho HS lên bảng vẽ sơ đồ mạch điện hình 24.3 Chỉ rõ
chốt (+), chốt (-) của ampe kế trên sơ đồ mạch điện
- GV nhận xét
- Gv giới thiệu dụng cụ thí nghiệm
- GV giới thiệu mục đích TN: Biết sử dụng vôn kế để đo
hiệu điện thế giữa 2 cực để hở của pin
- GV hướng dẫn cho HS cách lắp mạch điện như SĐMĐ,
lưu ý lỗi sai có thể làm hỏng vôn kế và nhắc học sinh điều
chỉnh vạch 0 trước khi tiến hành
- Khi sử dụng vôn kế để đo hiệu điện thế cần chú ý điều
gì?
*Lưu ý quy tắc sử dụng vôn kế:
+ Chọn vôn kế có GHĐ, ĐCNN phù hợp với giá trị hiệu điện
thế cần đo
+ Điều chỉnh kim của vôn kế chỉ đúng vạch số 0
+ Mắc vôn kế vào mạch điện sao cho chốt (+) của vôn kế với
- HS theo dõi hướng dẫn của GV
- HS lên bảng vẽ sơ đồ mạch điện
- HS trả lời
- Hs quan sát
- HS lắng nghe
+ Chọn vôn kế có GHĐ, ĐCNN phù hợp với giá trị hiệu điện thế cần đo
+ Điều chỉnh kim của vôn kế chỉ đúng vạch
số 0 + Mắc vôn kế vào mạch điện sao cho chốt (+) của vôn kế với cực (+), chốt (-) của vôn
kế nối với cực (-) của nguồn điện
3 Đo hiệu điện thế giữa hai cực của nguồn điện khi mạch hở
- Kí hiệu của vôn kế +
Trang 6-cực (+), chốt (-) của vôn kế nối với -cực (-) của nguồn điện.
+ Đặt mắt để kim che khuất ảnh của nó trong gương, đọc và
ghi kết quả
- Phát dụng cụ thí nghiệm cho các nhóm, yêu cầu HS làm
việc nhóm lắp mạch điện như sơ đồ trong 1ph
- GV đi quan sát và theo dõi hỗ trợ các nhóm
- GV nhận xét cách lắp mạch điện của các nhóm
- Vì đồ dùng bị hỏng nên tuy các em mắc mạch điện đều
đúng nhưng đèn không sáng và vôn kế không hoạt động
Bây giờ các em sẽ cùng đọc kết quả trên mạch điện của
giáo viên
- GV tiến hành thí nghiệm, lắp mạch điện như hình vẽ
=> Cách mắc cực (+) của vôn kế vào cực (+) của nguồn
Cách mắc này gọi là cách mắc song song
- Yêu cầu HS quan sát và ghi nhớ số chỉ của vôn kế và số
vôn ghi trên vỏ pin
- Gọi HS lên đọc giá trị U1 =………V và số vôn ghi trên
vỏ pin.( lưu ý cách đọc cho học sinh)
- Gv ghi kết quả lên bảng
- Sau đó, dùng dụng cụ điện 6V Gọi HS lên đọc số vôn
ghi trên vỏ pin và giá trị U2 =… V GV ghi kết quả lên
bảng
? Trường hợp nào số chỉ vôn kế lớn hơn?
? Trường hợp nào số vôn ghi trên vỏ pin lớn hơn?
* Giải thích:
+ Thực chất số vôn ghi trên vỏ pin sẽ bằng với số chỉ ghi
trên vôn kế
+ Vì pin cô đã sử dụng lâu rồi, mà sử dụng càng lâu thì
hiệu điện thế của pin giảm, đến khi hết thì hiệu điện thế sẽ
bằng 0 (Mở rộng: trong thực tế các em cũng thấy rằng khi
các em sử dụng điện thoại trong 1 thời gian thì điện thoại
cũng hết pin hoặc là viên pin lắp trong bóng đèn pin sử
+ Đặt mắt để kim che khuất ảnh của nó trong gương, đọc và ghi kết quả
- HS nhận dụng cụ thí nghiệm
- HS làm việc nhóm
- HS quan sát và đọc số chỉ vôn kế
Nguồn điện
Số vôn ghi trên vỏ pin
Số chỉ của vôn kế
- HS quan sát và trả lời
Trang 7dụng một thời gian thì cũng sẽ hết pin Vậy khi hết pin như
thế thì hiệu điện thế bằng 0) Chứng tỏ trong quá trình sử
dụng thì hiệu điện thế phải giảm, cái viên pin của cô đã sử
dụng rồi nên hiệu điện thế của nó đã giảm vì vậy nó không
đúng như giá trị ghi trên viên pin Nếu đây là viên pin mới
hoàn toàn thì sẽ cho ta giá trị giống như giá trị ghi trên
viên pin
- Vậy qua đây, một bạn hãy cho biết số chỉ ghi trên vôn kế
và số vôn ghi trên vỏ pin như thế nào so với nhau?
- GV giới thiệu mạch điện hình 25.3: Khi chưa có mạch
điện chạy qua bóng đèn thì khóa K mở nên bóng đèn chưa
sáng vì chưa có dòng điện chạy qua Vậy viên pin chưa tạo
ra được dòng điện chạy qua bóng đèn nên xem như viên
pin này chưa được mắc vào mạch điện
- Từ thí nghiệm này, em nào có thể rút ra kết luận câu C3?
C3: Nêu kết luận về mối liên hệ giữa số chỉ của vôn kế và
số vôn ghi trên vỏ pin?
-GV nhận xét và chốt lại kiến thức
- Để khắc sâu kiến thức đã học chúng ta cùng nhau đi vào
phần vận dụng
- Số chỉ của vôn kế bằng số vôn ghi trên vỏ
nguồn điện
* Kết luận: Số chỉ của vôn kế cho ta biết
giá trị của hiệu điện thế giữa 2 cực của nó khi chưa mắc vào mạch
Hoạt động 4: Vận dụng (3ph)
- Yêu cầu HS đọc đề làm câu C5 quan sát hình 25.4 Cho
biết:
a Dụng cụ này có tên là gì ? Kí hiệu nào trên dụng cụ
cho biết điều đó ?
b GHĐ và ĐCNN của dụng cụ ?
c Kim ở vị trí 1 chỉ giá trị bao nhiêu ?
d Kim ở vị trí 2 chỉ giá trị bao nhiêu ?
* Bài tập: Cho HS quan sát vôn kế, yêu cầu HS xác định:
- GHĐ và ĐCNN của vôn kế
- Xác định số chỉ trên mỗi vôn kế?
a Dụng cụ này là vôn kế Kí hiệu chữ V trên dụng cụ cho biết điều đó
b GHĐ là 45V và ĐCNN là 1V
c Kim ở vị trí 1 chỉ giá trị là 3V
d Kim ở vị trí 2 chỉ giá trị là 42V
- HS quan sát và trả lời
4 Vận dụng:
- Dụng cụ này là vôn kế Kí hiệu chữ V trên dụng cụ cho biết điều đó
b GHĐ là 45V và ĐCNN là 1V
c Kim ở vị trí 1 chỉ giá trị là 3V
e Kim ở vị trí 2 chỉ giá trị là 42V
Trang 84.Củng cố: (4ph)
Câu 1 : Đơn vị của hiệu điện thế là gì ?
A Niutơn ( N ) B Đề-xi-ben ( dB ) C Vôn ( V ) D Héc ( Hz )
Câu 2 : Vôn kế là dụng cụ dùng để làm gì ?
A Để đo nguồn điện mắc trong mạch là mạnh hay yếu
B Để đo lượng eletron chạy qua đoạn mạch
C Để đo độ sáng của bóng đèn mắc trong mạch
D Để đo hiệu điện thế.
Câu 3 : Đổi đơn vị cho các đại lượng sau:
a/ 0,35 kV = 350 V b/ 425 mV = 0,425 V c/1,28kV = 1280 V d/ 32 mV = 0,032 V Câu 4:
5 Dặn dò : (3ph)
- Học bài theo nội dung ghi nhở ở SGK
- Nắm cách đo HĐT giữa 2 đầu nguồn điện của mạch điện hở
- Xem nội dung có thể em chưa biết (SGK)
- Làm bài tập 25.1 đến 25.7/SBT
- Chuẩn bị bài học mới: “ Hiệu điện thế giữa hai đầu dụng cụ dùng điện”
- Đọc phần “có thể em chưa biết”
BỔ SUNG
Diên khánh, ngày 29 tháng 03 năm 2018
DUYỆT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN
NGUYỄN THỊ NGỌC NGÂN
Trang 99