Vì vậy, việc tìm hiểu mức độ sử dụng thuốc hóa học BVTV ở địa bàn xã Cư Ni, Eakmút – huyện Eakar – tỉnh Đắk Lắk, ảnh hưởng của thuốc bảo vệ thực vật đến môi trường sống nhằm bổ sung nhữn
Trang 1PHẦN I: TÌNH HUỐNG CẦN GIẢI QUYẾT
Ở địa phương em, xã Cư Ni, Eakmút – huyện Eakar – tỉnh Đắk Lắk, có khoảng 75% hộ dân sản xuất nông nghiệp Khí hậu ở đây thuận lợi cho sự phát triển của cây trồng nhưng cũng thuận lợi cho sự phát sinh, phát triển của sâu bệnh, cỏ dại gây hại mùa màng Do vậy cùng với phân bón hóa học, việc sử dụng thuốc hóa học bảo vệ thực vật (BVTV) để phòng trừ sâu, bệnh, diệt cỏ dại bảo vệ mùa màng, hạn chế tổn thất về số lượng cũng như chất lượng nông sản vẫn là một biện pháp quan trọng và chủ yếu
Ngoài mặt tích cực là tiêu diệt các sinh vật gây hại mùa màng, thuốc hóa học BVTV còn gây nhiều hậu quả nghiêm trọng như: phá vỡ cân bằng hệ sinh thái đồng ruộng, gây ô nhiễm nguồn nước, ô nhiễm môi trường sống và ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người
Vì vậy, việc tìm hiểu mức độ sử dụng thuốc hóa học BVTV ở địa bàn xã
Cư Ni, Eakmút – huyện Eakar – tỉnh Đắk Lắk, ảnh hưởng của thuốc bảo vệ thực vật đến môi trường sống nhằm bổ sung những kiến thức đã học và nâng cao nhận thức trong việc bảo vệ môi trường sống, hạn chế tác động đến sức khỏe cho cộng đồng là rất cần thiết đối với những học sinh chúng ta
PHẦN II: MỤC TIÊU GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG
Cuộc sống hiện đại ngày nay đã thúc đẩy người nông dân trồng trọt theo hướng hiện đại, nên việc người ta sử dụng thuốc BVTV để giảm bớt đi sức lao động là vấn đề tất yếu
Thuốc hóa học BVTV thường được sử dụng vì chúng có độc tố mạnh nên sinh vật hại sẽ chết nhanh tận gốc Nhưng bên cạnh những công dụng đó thuốc lại có những hậu quả rất lớn như gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến sức khỏe con người
Từ thực tiễn về việc sử dụng thuốc hóa học BVTV của người dân trên địa bàn xã Cư Ni, Eakmút – huyện Eakar – tỉnh Đắk Lắk, chúng em sẽ góp phần tuyên truyền, hướng dẫn mọi người cách sử dụng các loại hóa chất này một cách hợp lý và giúp nông dân hiểu hơn về thuốc hóa học BVTV để bảo vệ môi trường cũng như bảo vệ sức khỏe con người
Trang 2PHẦN III: TỔNG QUAN VỀ CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN VIỆC GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG
1 Cơ sở lý luận:
Thuốc hóa học bảo vệ thực vật (BVTV) hay nông dược là những chất độc có nguồn gốc từ tự nhiên hay hóa chất tổng hợp được dùng để bảo vệ cây trồng và nông sản, chống lại sự phá hoại của những sinh vật gây hại đến tài nguyên thực vật Những sinh vật gây hại chính gồm sâu hại, bệnh hại, cỏ dại, chuột và các tác nhân khác
Phân loại thuốc bảo vệ thực vật:
- Phân loại theo mục đích sử dụng: nhóm các chất trừ sâu, trừ nhện, trừ côn trùng gây hại; nhóm các chất trừ nấm, trừ bệnh, trừ vi sinh vật gây hại; nhóm các chất trừ cỏ dại, làm rụng lá, kích thích sinh trưởng; nhóm các chất diệt chuột và động vật gặm nhấm
- Phân loại theo nguồn gốc sản xuất và cấu trúc hoá học: thuốc BVTV có nguồn gốc hữu cơ, các chất trừ sâu vô cơ
- Phân loại nhóm độc theo tổ chức y tế thế giới: độc mạnh, độc, độc trung bình, độc ít, độc rất nhẹ
- Phân loại theo độ bền vững: nhóm chất không bền vững, nhóm chất bền vững trung bình, nhóm chất bền vững, nhóm chất rất bền vững
2 Cơ sở thực tiễn:
Do sự hiểu biết của người nông dân còn hạn chế, sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc, thuốc không có hướng dẫn sử dụng
Phun nhiều làm tăng lượng thuốc thừa tích đọng trong đất và nước Sau nhiều lần sử dụng lượng tích lũy này cao đến mức có thể gây độc cho môi trường, đất, nước, không khí và con người
PHẦN IV: GIẢI PHÁP GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG
1 Thực trạng sử dụng thuốc hóa học BVTV
2 Đặc điểm, công dụng của thuốc hóa học BVTV đối với nông nghiệp
3 Tác hại của thuốc hóa học BVTV tới quần thể sinh vật, môi trường, con người
4 Biện pháp để hạn chế những ảnh hưởng xấu của thuốc hóa học BVTV
5 Tác dụng của việc hiểu, sử dụng đúng cách thuốc hóa học BVTV
Trang 36 Khảo sát thực tế sử dụng thuốc hóa học BVTV của người dân địa phương
Vận dụng kiến thức liên môn: Công nghệ, sinh học, hóa học, địa lý,
giáo dục công dân, ngữ văn
Với môn công nghệ, sinh học, địa lý: Chúng em sẽ nói lên các tác hại của thuốc hóa học BVTV đối với quần thể sinh vật, môi trường, sức khỏe con người
Với môn hóa học: Phân tích các thành phần hóa học có trong thuốc hóa học BVTV
Với môn vật lý: Độ khuếch tán của thuốc hóa học BVTV trong môi trường
Với môn giáo dục công dân: Nâng cao ý thức và nhận biết của người sử dụng thuốc hóa học BVTV
Với môn ngữ văn: Để thuyết minh ảnh hưởng của thuốc hóa học BVTV
PHẦN V:
THUYẾT MINH TIẾN TRÌNH GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG
1 Thực trạng sử dụng thuốc hóa học BVTV.
Trên địa bàn xã Cư Ni, Eakmút – huyện Eakar – tỉnh Đắk Lắk, thuốc hóa học BVTV được sử dụng khá phổ biến đạt được hiệu quả cao Thời gian qua con người đã sử dụng thuốc hóa học BVTV không hợp lý, lạm dụng thuốc một cách quá mức trong sản xuất nông nghiệp
2 Đặc điểm, công dụng của thuốc hóa học BVTV đối với nông nghiệp.
Thuốc hóa học BVTV là những hợp chất độc được làm từ những chất hóa học tự nhiên dùng để trừ dịch hại cây trồng, bảo vệ cây trồng cũng như năng suất, chất lượng của cây
Thuốc hóa học BVTV có tác dụng rất nhanh, diệt tận gốc dịch hại, giảm bớt được sức lao động
3 Tác hại của thuốc hóa học BVTV tới quần thể sinh vật, môi trường, con người.
* Ảnh hưởng xấu của thuốc BVTV với quần thể sinh vật:
Thuốc hóa học BVTV thường có phổ độc rất rộng với nhiều loại sâu, bệnh Vì vậy chúng được sử dụng rất linh động và thường được sử dụng với liều
Trang 4lượng và nồng độ cao nên làm cho thuốc tác động tới mô, tế bào của cây trồng gây ra hiệu ứng cháy, táp lá, thân, làm ảnh hưởng sinh trưởng phát triển của cây
Do sử dụng không hợp lý nên thuốc hóa học BVTV có tác động xấu đến quần thể sinh vật có ích trên đồng ruộng, trong đất nước; làm phá vỡ thế cân bằng đã ổn định của quần thể sinh vật
Do sử dụng một số thuốc liên tục hoặc nhiều loại thuốc có tính năng gần giống nhau nên hình thành các dạng dịch hại dột biến có khả năng chịu đựng cao với thuốc hóa học BVTV
* Ảnh hưởng xấu của thuốc hóa học bảo vệ thực vật đến môi trường và sức khỏe con người.
Do sử dụng không hợp lý: nồng độ, liều lượng quá cao, thời gian cách ly ngắn, thuốc hóa học BVTV đã gây ra ô nhiễm môi trường đất, nước, không khí
và nông sản
Một lượng lớn thuốc hóa học bảo vệ thực vật được tích lũy trong lương thực, thực phẩm gây tác động xấu tới sức khỏe con người và nhiều loại vật nuôi
Thuốc hóa học BVTV đi vào cơ thể động vật thủy sinh (tôm, cua, cá, ), vào nông sản, thực phẩm (thóc, gạo, rau, ) từ trong nước, trong đất, cuối cùng vào cơ thể người gây ra một số bệnh hiểm nghèo
4 Biện pháp để hạn chế những ảnh hưởng xấu của thuốc hóa học BVTV.
Để hạn chế ảnh hưởng xấu của thuốc hóa học BVTV khi sử dụng cần tuân thủ các nguyên tắc sau:
- Chỉ dùng thuốc hóa học BVTV khi dịch hại tới ngưỡng gây hại
- Sử dụng các loại thuốc có tính chọn lọc cao; phân hủy nhanh trong môi trường
- Sử dụng đúng thuốc, đúng thời gian, nồng độ và liều lượng
- Trong quá trình bảo quản, sử dụng cần tuân thủ các quy định về an toàn lao động và vệ sinh môi trường
5 Tác dụng của việc hiểu, sử dụng đúng cách thuốc hóa học BVTV.
Theo môn địa lý, ở các lớp dưới mặt đất có các mạch nước ngầm, thuốc
sẽ ngấm vào các mạch nước đó rồi gây ảnh hưởng đến nguồn nước trong khu vực và có thể chảy lan đến khu vực khác Không những thế mà thuốc còn làm chết các sinh vật sống dưới nước như cá, tôm, cua nếu con người ăn phải nước nhiễm thuốc còn có thể nguy hiểm đến tính mạng Thuốc hóa học BVTV bị rửa
Trang 5trôi vào nước sẽ gây ô nhiễm độc nước bề mặt, nước ngầm, nước sông, nước biển nó còn làm thay đổi hocmoon sinh dục của những sinh vật sống trong nước có thể cả con người Vì lý do này đa số chỉ có đàn ông trung tuổi đi phun thuốc Những nhà máy sản xuất thuốc hóa học BVTV còn thải các chất độc xuống sông, hồ, biển gây ô nhiễm môi trường nước khiến cho cá ở đây không thể sống được trong nhiều năm qua
Thuốc hóa học BVTV khi bay hơi vào không khí, chúng phân tán rất nhanh theo gió, mang theo chất độc hại đi khắp nơi, thuốc là chất độc nên thuốc
có mùi rất khó chịu, nên khi con người hít phải có thể sinh ra bệnh về da, hô hấp, thần kinh, hệ tuần hoàn đặc biệt là đối với những người trực tiếp phun thuốc ảnh hưởng của mùi thuốc rất lớn Một số biểu hiện mà người phun bị ảnh hưởng của thuốc như đau đầu, da bị mẩn ngứa, buồn nôn, cảm thấy khó chịu khi bay, nhờ sự lưu chuyển của luồng gió đã tạo điều kiện cho thuốc phân tán trên một diện tích rộng Thuốc hóa học BVTV (thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ) không chỉ tiêu diệt mỗi cỏ, sâu, bệnh hại mà nó có thể tiêu diệt cả những côn trùng, sinh vật là thiên địch có ích khác, cây trồng và các động vật nuôi
6 Khảo sát thực tế sử dụng thuốc hóa học BVTV của người dân
Theo kết quả khảo sát trên 100 nông hộ chuyên canh lúa và rau màu tại các xã Cư Ni, Eakmút – huyện Eakar – tỉnh Đắk Lắk, việc sử dụng quá liều thuốc hóa học BVTV là nội dung cần được quan tâm nhất vì có đến 68% (chiếm 68/100 nông dân được khảo sát) thừa nhận có sử dụng thuốc hóa học BVTV quá liều lượng khuyến cáo, 8% (chiếm 8/100 nông dân được khảo sát) không quan tâm đến liều lượng khi pha thuốc và chỉ có 24% (chiếm 24/100 nông dân được khảo sát) pha chế thuốc theo đúng hướng dẫn Bên cạnh đó, quá trình thăm dò nông dân cũng cho thấy hầu hết những người được khảo sát có xu hướng tự ý pha nhiều loại thuốc với nhau không theo hướng dẫn của tài liệu để tiết kiệm nhân công cho việc phun thuốc Đây là điều không được phép trong kỹ thuật sử dụng thuốc hóa học BVTV vì có thể làm giảm hiệu lực trừ dịch hại hoặc tạo ra những hợp chất gây cháy lá và tác động xấu đến sức khỏe người nông dân
Trang 6Biểu đồ 1.1: Tình hình sử dụng thuốc hóa học BVTV của nông dân
Và chưa đảm bảo an toàn sau khi sử dụng thuốc Việc đảm bảo an toàn trước, trong và sau khi sử dụng thuốc hóa học BVTV là hết sức quan trọng để tránh những rủi ro đáng tiếc xảy ra Tuy nhiên, nông dân tại địa phương chưa làm tốt công tác này đối với thuốc chưa sử dụng hết, lẫn bao bì, chai lọ và các dụng cụ sau khi phun thuốc Qua bảng 1.1, có thể thấy rõ tình hình này khi thuốc hóa học BVTV còn dư sau khi phun hết diện tích ruộng đều được người nông dân xử lý theo hai cách: phun tiếp cho đến khi hết thuốc (78%) hoặc để nguyên trong bình và chờ đến đợt phun thuốc tiếp theo (22%) Cả hai cách làm trên đều tiềm ẩn những nguy cơ cho môi trường và sức khỏe con người vì nếu tiếp tục phun cho hết lượng thuốc còn dư, vô tình người nông dân lại tiếp tục nâng cao liều lượng sử dụng vốn đã vượt mức khuyến cáo; còn nếu giữ nguyên lượng thuốc còn dư trong bình xịt và chờ đến đợt phun tiếp theo thì có khả năng làm thay đổi hoạt tính của thuốc trong thời gian lưu trữ, dẫn đến những tác động tiêu cực chưa lường trước được Tình trạng bất cập trên kết hợp việc chỉ có 44% nông hộ có khu vực lưu trữ cách ly dành cho thuốc hóa học BVTV và các dụng
cụ phục vụ cho việc phun thuốc lại càng nâng cao nguy cơ phát sinh những rủi
ro do thuốc hóa học BVTV gây ra, đặc biệt là việc ngộ độc thuốc đối với trẻ em
Bên cạnh sự thiếu quan tâm trong việc đảm bảo an toàn sử dụng thuốc, nông dân tại địa phương cũng có những biểu hiện của việc chưa có ý thức bảo
vệ môi trường sau khi sử dụng thuốc Nông dân thường xuyên súc rửa dụng cụ phun thuốc và đổ nước thải ngay tại ruộng trồng lúa, rau (chiếm 79%) và thải bỏ bao bì của các loại thuốc tại ruộng (52%) Hai thói quen trên đã góp phần gây ô nhiễm nguồn nước, làm tăng dư lượng thuốc hóa học BVTV trong cây lúa, cây rau cũng như ảnh hưởng đến sức khỏe của chính những người tham gia canh tác
68%
24%
8%
Trang 7Bảng 1.1 Cách thức xử lý thuốc và dụng cụ sau khi sử dụng thuốc BVTV của nông dân
Nội dung khảo sát Cách xử lý của nông dân Tỉ lệ lựa
chọn
Cách xử lý thuốc còn dư
Để lại trong bình chờ đến đợt phun lần
Nơi bảo quản thuốc Có khu vực bảo quản cách lyKhông có khu vực bảo quản cách ly 44%56% Cách xử lý dụng cụ
Súc rửa ngay sau khi phun (nước sau
Cách xử lý bao bì (chai,
lọ)
Thông qua những bất cập trong việc sử dụng thuốc hóa học BVTV của người nông dân địa phương, nhóm nghiên cứu đã xác định được những nguy cơ tiềm ẩn trong hoạt động nông nghiệp (mà cụ thể là trồng lúa, trồng rau) tại địa bàn 02 xã Cư Ni, Eakmút – huyện Eakar – tỉnh Đắk Lắk bao gồm: tăng dư lượng thuốc hóa học BVTV trong lúa, rau, tăng nguy cơ ngộ độc thuốc và gây ô nhiễm môi trường, đặc biệt là môi trường nước và đất
Nhìn chung, người nông dân cũng nhận thấy những vấn đề môi trường phát sinh từ việc sử dụng thuốc hóa học BVTV trong canh tác cây lúa, cây rau tại đây
Khi khảo sát sâu hơn về nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường tại địa phương, có đến 66% người được khảo sát cho rằng nguyên nhân quan trọng nhất
là thuốc hóa học BVTV, và tác động chủ yếu đến môi trường nước tại các ruộng
canh tác dẫn đến một số bệnh ngoài da cho nông dân khi tiếp xúc
PHẦN VI: Ý NGHĨA CỦA VIỆC GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG
Sử dụng không hợp lý thuốc hóa học BVTV gây ô nhiễm môi trường đất, nước, không khí, làm ảnh hưởng đến sức khỏe con người
Việc kết hợp kiến thức các môn học như sinh học, địa lý, vật lý, hóa học, toán học, ngữ văn vào môn công nghệ, giúp nông dân, các bạn học sinh thấy rõ tác hại khôn lường của việc sử dụng không hợp lý thuốc hóa học BVTV trong quá trình canh tác nông nghiệp ngày nay
Trang 8Việc giải quyết tình huống đã giúp chúng em kết hợp lý thuyết trên lớp với thực tiễn cuộc sống, làm cho các kiến thức trở nên gần gũi, thiết thực, tăng hiệu quả tuyên truyền, tác động sâu sắc vào ý thức người nông dân
PHỤ LỤC
Trang 9HÌNH ẢNH MINH HỌA VỀ NHỮNG ẢNH HƯỞNG CỦA THUỐC HÓA HỌC BẢO VỆ THỰC VẬT ĐẾN QUẦN THỂ SINH VẬT, MÔI TRƯỜNG
VÀ SỨC KHỎE CON NGƯỜI
Một số hình ảnh về tác động của thuốc hóa học BVTV đến quần thể sinh vật
Một số hình ảnh về tác động của thuốc hóa học BVTV đến môi trường và con người Quần thể sinh vật mất cân bằng do thuốc BVTV
Sâu tơ kháng thuốc hóa học BVTV Đậu nành bị cháy lá sau khi phun thuốc hóa học BVTV Su hào bị táp lá do thuốc hóa học BVTV
Những sinh vật có ích này có thể bị tiêu diệt bởi thuốc BVTV
Trang 10
Thuốc hóa học BVTV phát tán trong không khí
Vỏ thuốc hóa học BVTV vứt bừa bãi trong môi trường nước, môi trường đất
Thuốc hóa học BVTV tồn lưu trong đất
Thuốc hóa học BVTV tồn dư trên cà chua Một số mẫu rau có dư lượng thuốc hóa học BVTV
Cá chết do nước bị nhiễm thuốc hóa học BVTV –
Sinh ra khí độc gây ô nhiễm môt trường
Nguy hại cho sức khỏe
Sử dụng nước bị nhiễm thuốc diệt cỏ Nhiều người bị mờ mắt và đã có người chết
Trang 11
Một trường hợp ngộ độc thuốc hóa học BVTV Thuốc hóa học BVTV để lẫn với đồ ăn
Nguy hại cho sức khỏe
Mắc bệnh Ung thư do nhiễm thuốc
hóa học BVTV có thể sinh ra những đứa trẻ dị dạng Cha mẹ nhiễm thuốc hóa học BVTV
Bệnh tật do nhiễm thuốc hóa học BVTV
Nhiễm thuốc hóa học BVTV – Nỗi đau
lâu dài Ngửi hơi thuốc trừ sâu - Người già ngất xỉu
Trang 12
Thuốc hóa học BVTV không rõ nguồn gốc Không an toàn khi phun thuốc hóa học BVTV
Phát tán chất độc vào không khí
Nhiễm bệnh do tiếp xúc thuốc hóa học BVTV Sử dụng thuốc hóa học BVTV quá nồng độ
-Mất cân bằng sinh thái đồng ruộng
Nho tồn lưu thuốc hóa học BVTV Ô nhiễm hóa chất BVTV
Thuốc trừ sâu rò rỉ ra môi trường Dư lượng thuốc hóa học BVTV trong nước giếng