Bai du thi GVG tinh

[...] Nhận ra những ý nghĩ cay độc trong giọng nói và trên nét mặt khi cười rất kịch của cô tôi kia, tôi cúi đầu không đáp.. Vì tôi biết rõ, nhắc đến mẹ tôi, cô tôi chỉ có ý gieo rắc vào

Trang 2

Vai xã hội là gì? Vai xã hội được xác định bằng các mối quan hệ như thế nào?

KiÓm tra bµi cò

Vai xã hội là vị trí của người tham gia hội thoại đối với

người khác trong cuộc thoại Vai xã hội được xác định bằng

các mối quan hệ xã hội:

- Quan hệ trên dưới hay ngang hàng

- Quan hệ thân- sơ

Bµi tËp:

Trang 3

TiÕt 110: héi tho¹i ( tiÕp theo)

I l ît lêi trong héi thO¹i:

1 Xét ví dô : §o¹n trÝch SGK( trang 92,93)

Trang 4

Một hôm, cô tôi gọi tôi đến bên cười hỏi:

- Hồng ! Mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với mẹ mày không?

[ ] Nhận ra những ý nghĩ cay độc trong giọng nói và trên nét mặt khi cười rất kịch của cô tôi kia, tôi cúi đầu không đáp Vì tôi biết rõ, nhắc đến mẹ tôi, cô tôi chỉ có ý gieo rắc vào đầu óc tôi những hoài nghi để tôi khinh miệt và ruồng rẫy mẹ tôi [ ]

Tôi cũng cười đáp lại cô tôi:

- Không ! Cháu không muốn vào Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về.

Cô tôi hỏi luôn, giọng vẫn ngọt:

- Sao lại không vào? Mợ mày phát tài lắm, có như dạo trước đâu !

Rồi hai con mắt long lanh của cô tôi chằm chặp đưa nhìn tôi Tôi lại im lặng cúi đầu xuống đất: lòng tôi càng thắt lại, khoé mắt tôi đã cay cay Cô tôi liền vỗ vai tôi cười mà nói rằng:

- Mày dại quá, cứ vào đi, tao chạy cho tiền tàu Vào mà bắt mợ mày may vá sắm sửa cho và thăm em bé chứ.

[ ] Tôi cười dài trong tiếng khóc, hỏi cô tôi:

- Sao cô biết mợ con có con ?

[ ] Cô tôi bỗng đổi giọng, lại vỗ vai, nhìn vào mặt tôi, nghiêm nghị:

- Vậy mày hỏi cô Thông – tên người đàn bà họ nội xa kia - chỗ ở của mợ mày Trước sau cũng một lần xấu ,chả nhẽ bán xới mãi được sao ?

Tỏ sự ngậm ngùi thương xót thầy tôi, cô tôi chập chừng nói tiếp:

- Mấy lại rằm tháng tám này là giỗ đầu cậu mày, mợ mày về dù sao cũng đỡ tủi cho cậu mày, và mày cũng còn phải có họ, có hàng, người ta hỏi đến chứ ?

VÝ dô :

(Nguyên Hồng - Những ngày thơ ấu)

Trang 5

- Mày dại quá, cứ vào đi,tao chạy cho tiền tàu Vào mà bắt mợ mày may vá sắm sửa cho và thăm em bé chứ.

- Mấy lại rằm tháng tám này là giỗ đầu cậu mày, mợ mày về dù sao cũng đỡ tủi cho cậu mày, và mày cũng còn phải có họ, có hàng,người ta hỏi đến chứ ?

VÝ dô :

Trang 6

- Không ! Cháu không muốn vào Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về

VÝ dô :

Trang 7

l ît lêi trong héi tho¹i 1.VÝ dô :

Dấu hiệu nhận ra lượt lời trong văn bản viết?

( Có dấu gạch ngang đầu dòng trước mỗi lượt lời)

Có bạn cho rằng: Một lượt lời là một câu,có đúng không? (Không đúng:một lượt lời có thể gồm nhiều câu )

Trang 8

Cã hiÖn t îng g× kh«ng b×nh th êng trong cuéc tho¹i trªn?

*Tình huống 3: Bố và mẹ đang bàn chuyện gia đình, Bạn B đang học bài, nói vào chuyện của bố mẹ Em có nhận xét gì

về lời nói của bạn B

Trang 9

l ît lêi trong héi tho¹i

1.VÝ dô : §o¹n trÝch SGK( trang 92,93)

* Hiện tượng “nói leo” trong hội thoại có gì giống và khác

“nói tranh lời” (cướp lời)?

- Giống: Đều mất lịch sự

- Khác:+ Tranh lời, cướp lời :thực hiện lượt lời của mình khi người đối thoại với mình chưa nói hết lời ( cã t c¸ch

tham gia cuéc tho¹i)

+ Nói leo:Nói chen vào cuộc thoại (không phải là người có tư cách tham gia cuéc thoại )

Trang 10

VÝ dô :

Trang 11

-* Bao nhiªu lÇn Hång ® îc nãi nh ng Hång im lặng kh«ng nãi?

- Cã 3 l ît lÏ ra Hång cã quyÒn ® îc nãi nh ng Hång kh«ng thùc hiÖn l ît lêi cña m×nh (im lÆng)

+ Sau l ît 1

+ Sau l ît 2

+ Sau l + Sau l ượt 5 ượt 5 t 5 t 5

Trang 12

*Sự im lặng thể hiện thái độ của Hồng đối với ng ời cô

nh thế nào ?

- Sự im lặng của Hồng thể hiện thái độ bất bình đối với những lời nói của ng ời cô

*Vì sao Hồng không ngắt lời ng ời cô khi bà nói những

điều Hồng không muốn nghe ?

Hồng ý thức được rằng mỡnh thuộc vai dưới, nờn giữ

thỏi độ lễ phộp, tụn trọng vỡ cụ là người trờn(tuổi tỏc

lẫn thứ bậc)

Trang 13

l ît lêi trong héi thoai

1.VÝ dô : §o¹n trÝch SGK( trang 92,93)

Lưu ý: Im lặng trước những hành vi sai trái, trước áp bức bất công, trước sự xúc phạm nhân phẩm đối với mình hay với người lương thiện … thì đó lại là dại khờ, hèn nhát.

Trang 14

Bài3: Dựa vào những điều đã biết về truyện Bức tranh của em gái tôi và đoạn trích d ới đây, hãy cho biết sự im lặng của nhân vật tôi biểu thị điều gì ?

Trong tranh, một chú bé đang ngồi nhìn ra ngoài cửa sổ, nơi bầu trời trong xanh Mặt chú bé nh toả ra một thứ ánh sáng rất lạ [ …] ].

Mẹ hồi hộp thì thầm vào tai tôi:

- Con có nhận ra con không?

Tôi giật sững ng ời Chẳng hiểu sao tôi phải bám chặt lấy tay mẹ Thoạt tiên là sự ngỡ ngàng, rồi đến hãnh diện, sau đó là xấu hổ D ới mắt em tôi, tôi hoàn hảo đến kia ? Tôi nhìn nh thôi miên vào dòng chữ đề trên bức tranh:

“Anh trai tôi” Vậy mà d ới mắt tôi thì

- Con đã nhận ra con ch a ? - Mẹ vẫn hồi hộp.

Tôi không trả lời mẹ vì tôi muốn khóc quá Bởi vì nếu nói đ ợc với mẹ, tôi sẽ nói rằng : “Không phải con đâu Đấy là tâm hồn và lòng nhân hậu của em con

Trang 17

- Thằng kia! Ông t ởng mày chết đêm qua, còn sống đấy à? Nộp tiền s u!

Mau!

- Anh ta lại sắp phải gió nh đêm qua đấy !

- Chị khất tiền s u đến chiều mai phải không? Đấy ! Chị hãy nói với ông cai

để ông ấy ra đình kêu với quan cho …

- Nhà cháu đã túng lại phải đóng cả suất s u của chú nó nữa ,nên mới lôi thôi

nh thế.Chứ cháu có dám bỏ bễ tiền s u của nhà n ớc đâu?Hai ông làm phúc nói với ông lí cho cháu khất

- Mày định nói cho cha mày nghe đấy à? S u của nhà n ớc mà dám mở mồm xin khất

- Khốn nạn nhà cháu đã không có, dẫu ông chửi mắng cũng đến thế thôI Xin ông trông lại!

- Không hơi đâu mà nói với nó ,trói cổ thằng chồng nó lại…

- Cháu van ông, nhà cháu vừa mới tỉnh đ ợc một lúc, ông tha cho!

- Tha này! Tha này!

- Chồng tôi đau ốm, ông không đ ợc phép hành hạ!

- Mày trói ngay chồng bà đi bà cho mày xem!

- U nó không đ ợc thế ! Ng ời ta đánh mình không sao…

( Trích Tức n ớc vỡ bờ Tức n ớc vỡ bờ –Tắt Đèn –Tắt Đèn Tắt Đèn Tắt Đèn –Tắt Đèn Ngô Tất Tố)

Trang 18

Kẻ theo đóm ăn tàn,a dua nhưng vẫn còn chút lương tâm

Nói nhiều, chuyển đổi xưng hô từ vai dưới- ngang hàng-vai trên

Đảm đang, tháo vát,có bản lĩnh chống áp bức, bất công

Im lặng( chỉ nói 1 câu khi cuộc xung đột kết thúc) Cam chịu,yếu đuối

Trang 19

ng ời khác

Im lặng khi tham gia hội thoại

Tuổi

tác

Thứ bậc

Thân tình

Quen biết

Không tranh

c ớp lời

Không nói leo

Biểu thị thái

độ

Phân vân,

l ỡng lự

Trang 20

H íng dÉn vÒ nhµ:

 Häc thuéc ghi nhí

 Lµm l¹i bµi t©p vµo vë

 Chó ý vËn dông kiÕn thøc liªn quan tíi héi tho¹i vµo trong giao tiÕp hµng ngµy

Trang 21

II LuyÖn tËp

Bµi 2( SGK Trang 103)

a Nh©n vËt tham gia héi tho¹i : ChÞ DËu, c¸i TÝ, Th»ng DÇn.

Trang 22

-(1) U đã về ạ! Ông lý cởi trói cho thầy con ch a, hử u? Cái nón của u làm sao bị rách tan thế ấy? Tay u làm sao lại phải buộc giẻ thế kia?

- (2) Cô ả hôm nay quấy lắm u ạ ! U đi khỏi nhà, cô ta cứ ra rả khóc không dứt miệng

Dỗ thế nào cô ta cũng không nín cho Đặt ngồi xuống phản, cô ta lại níu lấy con và cố

đứng lên Con vừa lẽo đẽo cắp cô ta ở s ờn, lại vừa hì hục rửa khoai, tra nồi, xin lửa dóm bếp Củi thì ớt chảy ớt chả; lì lụi mãi vẵn không cháy cho Thế mà con cũng luộc đ ợc chín nồi khoai rồi đấy! U bảo con có ngoan không?

-(3)Hãy còn nóng lắm đấy nhé! Em đừng mó vào mà bỏng thì khốn.

-(4) Mời u xơi khoai đi ạ !

-(5) Bát này chị để phần thầy đấy nhé ! Chốc nữa thầy về thầy ăn Đứa nào ăn “vèn” của thầy thì chị không cho đi chơi với chị.

-(6) U ăn khoai đi, để lấy sữa cho em nó bú Từ sáng đến giờ, u ch a ăn gì, đói quá chịu làm sao đ ợc?

- (7)Này u ăn đi! Để mãi! U có ăn thì con mới ăn U không ăn con cũng không muốn ăn nữa.

-(8) Sáng ngày ng ời ta đấm u có đau lắm không?

-(1) Không đau con ạ!

- (9) Thế làm sao u cứ khóc mãi mà không ăn khoai? Hay là u th ơng chúng con đói

bú?

Trang 23

Bµi 2( SGK Trang 103)

- C¸i TÝ nãi 9 l ît lêi

- ChÞ DËu nãi 1 l ît lêi

Trang 24

- (1) Thôi u không ăn, để phần cho con Con chỉ đ ợc ăn ở nhà bữa này nữa thôi U

không muốn ăn tranh của con Con cứ ăn thật no, không phải nh ờng nhịn cho u.

- (1) Vậy thì bữa sau con ăn ở đâu?

- (2) Con sẽ ăn ở nhà cụ Nghị thôn Đoài.

- (2) U bán con thật đấy ? Con van u, con lạy u, con còn bé bỏng, u đừng đem bán con

đi, tội nghiệp U để cho con ở nhà chơi với em con

- (3) Thôi, phải tội với trời, mẹ chịu! Cảnh nhà đã thế, mẹ đành dứt tình với con!

- (4) Con hãy đội cái mê nón cho đỡ nắng và con cắp lấy gói quần áo rồi sang bên

không bán con thì lấy tiền đâu nộp s u? Để cho thầy con khổ sở đến n ớc nào nữa? Thôi,

u van con, u lạy con, con có th ơng thầy, th ơng u thì con cứ đi với u!

- (4)Con nhớ em quá! Hay là u hãy cho con ở nhà một đêm nay nữa, để con ngủ thêm với em, để con nói chuyện với em Sáng mai con xin đi sớm.

-(6) Thôi, u van con, u lạy con, con có th ơng thầy, th ơng u, thì con đi ngay bây giờ cho

u Nếu con ch a đi, cụ Nghị ch a giao tiền Thôi, u van con, u lạy con, con có

Trang 25

…con có th ơng thầy, th ơng u, thì con đi ngay bây giờ cho u.

- (7) Dần buông chị ra, đi con! Nếu Dần không buông chị

ra, chốc nữa ông lí vào đây, ông ấy trói nốt cả u, trói nốt cả Dần nữa đấy.

- (8) ừ

- (9) ừ, hễ cụ Nghị bằng lòng để cho chị con về nhà vài hôm, thì u đem nó về với con.

Trang 26

Bài 2( SGK Trang 103)

a Nhân vật tham gia hội thoại : Chị Dậu, cái Tí, Thằng Dần

* Lúc đầu:

- Cái Tí nói 9 l ợt lời

- Chị Dậu nói 1 l ợt lời

* Về sau:

- Cái Tí nói 4 l ợt lời

- Chị Dậu nói 9 l ợt lời

Sự chủ động tham gia cuộc thoại của cái Tí và chị Dậu phát triển

ng ợc chiều nhau (lúc đầu cái Tí nói nhiều, chị Dậu nói ít còn về sau thì ng ợc lại)

hỏi han, động viên; còn chị Dậu đau lòng khi phải quyết định bán con nên im lặng

hẳn, còn chị Dậu phải nói để thuyết phục con

cho chị Dậu đau lòng hơn bội phần khi buộc phải bán con

Tăng kịch tính

Trang 27

Bài 4(h ớngdẫn)

Bài tập bổ sung

1 Cha mẹ đang bàn với nhau về vấn đề kinh tế gia

đình Ng ời con ngồi gần đó nói xen vào câu chuyện khiến cha mẹ rất bực mình Trong lĩnh vực hội thoại, hiện t ợng trên đ ợc gọi là gì?

A/ Khi muốn biểu thị một thái độ nhất định

B/ Khi ng ời nói đang ở trong tình trạng phân vân , l ỡng lự C/ Cả A, B đều đúng

Định dạng
Số trang	28
Dung lượng	1,08 MB