Tiếng hát con tàu được gợi cảm hứng từ một sự kiện kinh tế-chính trị: cuộc vận động đồng bào miền xuôi lên xây dựng kinh tế ở miền núi Tây Bắc vào những năm 1958-1960.. Nội dung: Lời đề
Trang 1TIẾNG HÁT CON TÀU
Chế Lan Viên
I Giới thiệu:
1 Tác giả: Chế Lan Viên (1920 – 1989) là nhà thơ lớn của văn học hiện đại Việt
Nam Con đường thơ của Chế Lan Viên trải qua nhiều chặng đường từ “thung lũng đau thương đến cánh đồng vui” Thơ Chế Lan Viên có phong cách độc đáo giàu chất suy tưởng triết lí, vẻ đẹp trí tuệ, thế giới hình ảnh đa dạng, phong phú đầy sáng tạo
2 Tác phẩm:
Bài thơ rút từ tập “Ánh sáng và phù sa”, tập thơ kết tinh tư tưởng và nghệ thuật thơ Chế Lan Viên trên con đường Cách mạng Tiếng hát con tàu được gợi cảm hứng từ một sự kiện kinh tế-chính trị: cuộc vận động đồng bào miền xuôi lên xây dựng kinh tế ở miền núi Tây Bắc vào những năm 1958-1960
II Tìm hiểu văn bản:
1 Nội dung:
Lời đề từ:
+ Con tàu: khát vọng lên đường
+ Tây Bắc: một địa danh cụ thể, những miền xa xôi của Tổ quốc, ngọn nguồn của cảm hứng sáng tạo
Sự trăn trở mời gọi lên đường: Nhiều câu hỏi được sử dụng, nhân vật trữ tình tự phân thân hướng lòng mình đến với Tây Bắc, tạo ra hàng loạt sự đối lập, thôi thúc lên đường
Hồi tưởng về những kỉ niệm với nhân dân trong kháng chiến Để diễn tả niềm hạnh phúc, niềm vui tột cùng khi được trở về với nhân dân, Chế Lan Viên đã sử dụng phép tu từ so sánh, mỗi đối tượng gợi một ý nghĩa: con nai, cây cỏ, chim én khao khát trở về với cuộc sống quen thuộc, bộc lộ niềm vui và hạnh phúc, “trẻ thơ đói ” là mong mỏi trở về với ngọn nguồn thiết yếu của sự sống, của hạnh phúc trong sự nuôi dưỡng và cưu mang
Trong phần hai hình ảnh nhân dân hiện về thể hiện sự gắn bó và lòng biết ơn sâu nặng Hình ảnh người anh du kích, người em liên lạc, đặc biệt là người mẹ
Trang 2kháng chiến, tất cả gợi lại những hình ảnh tiêu biểu của sự hy sinh và nghĩa tình thắm thiết kết hợp giữa bút pháp tả thực với những liên tưởng bất ngờ làm nên hình ảnh mới lạ, nhiều hình ảnh thơ giàu sức liên tưởng đã nâng cảm xúc thơ thành suy nghĩ tiết lí, những câu thơ cô đúc như những châm ngôn diễn tả quy luật tình cảm con người và nghệ thuật
Khúc hát lên đường được diễn tả bằng giọng điệu âm hưởng lôi cuốn khắc sâu nhận thức về mối quan hệ mật thiết giữa nghệ thuật với đời sống, giữa nghệ sĩ với nhân dân đất nước
2 Nghệ thuật:
- Kết hợp hài hòa giữa cảm xúc và suy tưởng; sáng tạo hình ảnh độc đáo, mới
lạ mang đậm sắc thái Tây Bắc
3 Ý nghĩa: Bài thơ là tiếng hát tâm hồn say mê, sôi nổi của người nghệ sĩ trên
hành trình trở về với đất nước, nhân dân, với ngọn nguồn sáng tạo của nghệ thuật