giải nhanh hóa học

Trở thành thành viên chính thức của WTO là một cơ hội đồng thời cũng là một thách thức lớn.Sự nghiệp phát triển đòi hỏi phải có nguồn nhân lực đáp ứng được yêu cầu về trình độ tri thức,k

I Đặt vấn đề : Đất nước ta đang bước vào giai đoạn hội nhập và phát triển Trở thành thành viên chính thức của WTO là một cơ hội đồng thời cũng là một thách thức lớn.Sự nghiệp phát triển đòi hỏi phải có nguồn nhân lực đáp ứng được yêu cầu về trình độ tri thức,khoa học kĩ thuật,khả năng thực hành và vận dụng vào thực tiễn cuộc sống.Để xây dựng được nguồn nhân lực đó,vai trò của giáo dục là không thể phủ nhận.Vì vậy vấn đề nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường mà trọng tâm là nâng cao chất lượng dạy học đã trở thành một nhiệm vụ trọng tâm mang tính cấp thiết hàng đầu của nghành giáo dục nói

Với môn hoá học,để giúp học sinh có thể giải quyết nhanh các bài toán,đặc biệt với dạng bài trắc nghiệm khách quan đang được sử dụng chủ yếu hiện nay,nhóm hoá trường THPT Xuân Vân xin mạnh dạn trao đổi với hội nghị một vài suy nghĩ của chúng tôi về phương pháp giải nhanh bài toán trắc nghiệm khách quan nói chung

và đối với bộ môn hoá học nói riêng

II Nh÷ng thuËn lîi vµ khã kh¨n trong gi¶ng d¹y bé m«n.

1 Thuận lợi.

Về giáo viên:Đội ngũ giáo viên hoá được đào tạo cơ bản,chuẩn về kiến thức và phần lớn đều say nghề,yêu trẻ.Thành phần đa số là giáo viên trẻ nên đều cố gắng vươn lên,nhiệt huyết với nghề

Về học sinh:Các em đã có ý thức được nhiệm vụ học tập của mình,nhiều em chuyên cần say mê học tập,đặc biệt là các em cuối cấp

Nhà trường đã được trang bị một phòng thí nghiệm tương đối đủ đồ dùng,dụng cụ hoá chất nên học sinh đã được tự mình tiến hành,nghiên cứu các thí nghiêm đơn giản giúp phát triển tư duy cho học sinh

2 Khó khăn.

Giáo viên : Đa số là giáo viên trẻ nên kinh nghiệm giảng dạy còn hạn chế,một số giáo viên chưa thật sự tâm huyết với nghề,còn có tư tưởng dạy cho xong,cho hết nhiệm vụ chứ không xuất phát từ một tấm lòng yêu trẻ.

Học sinh:Phân bố trên địa bàn rộng,phần lớn ở xa trư ờng,ở vùng kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn nên sự quan

tâm,đầu tư cho việc học còn rât hạn chế.Khả năng tư duy còn yếu,chậm thích ứng,kém linh hoạt,sáng tạo.Các thao tác tư duy thiếu logic,khả năng lĩnh hội kiến thức mới,hiểu bản chất còn yếu.Một bộ phận không nhỏ là sản phẩm của căn bệnh thành

tích trước đây.

III Gi¶i ph¸p kh¾c phôc mét sè h¹n chÕ trong kÜ n¨ng gi¶i bµi to¸n tr¾c nghiÖm kh¸ch quan

Với dạng bài tập khách quan đang được sử dụng chủ yếu hiện nay ,trong một thời gian rất ngắn học sinh phải giải quyết một số lượng câu hỏi và bài tập tương đối lớn.Vì vậy việc tìm

ra các phương pháp giải nhanh bài toán có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Việc nắm vững kiến thức dàn trải,tránh học tủ học lệch

là một ưu điểm rất lớn của bài toán trắc nghiệm khách quan.Việc nắm kiến thức,kĩ năng quan sát loại trừ đáp án và các phương pháp giải nhanh quan trọng cho tất cả các môn học nói chung và môn hoá học nói riêng.

Với môn hoá học chúng tôi xin được chia sẻ với các

đồng chí một vài phương pháp sau

1 Phương pháp sơ đồ đường chéo.

Bài toán trộn lẫn các chất với nhau là bài toán hay gặp trong chương trình phổ thông.Ta có thể giải bài toán này theo nhiều cách khác nhau nhưng nhanh nhất là sơ đồ đường chéo Nguyên tắc: Trộn lẫn hai dung dịch :

Dung dịch 1 có khối lượng m1 ,thể tích V1 ,nồng độ C1,khối lượng riêng d1

Dung dịch 2 có khối lượng m2 ,thể tích V2 ,nồng độ C2,khối lượng riêng d2.

Vậy dung dịch thu được có m= m1 + m2, V = V1 + V2

; nồng độ C ; khối lượng riêng d

Sơ đồ đường chéo của mỗi trường hợp là :

C C

C

C m

* Đối với nồng độ mol/lit về khối lượng

1

C C

C

C v

* Đối với khối lượng riêng

1

d d

d

d v

Khi sử dụng sơ đồ đường chéo cần lư ý học sinh:

+ Chất rắn coi như dung dịch có C=100%

+ Dung môi coi như dung dịch có C=0%

Sau đây là một số ví dụ sử dụng phương pháp đường chéo

Ví dụ :

Để thu được dung dịch HCl nồng độ 25 %, cần lấy

m1 gam dung dịch HCl 45% pha với m2 gam dung dịch HCl 15% Tỉ lệ m1/m2 là:

A.1/2

B 1/3

C 2/1

D 3/1

Gi¶i: ¸p dông c«ng thøc:

1

2 10

1

C C

C

C m

Dạng 2: Tỉ lệ hỗn họp 2 khí

Ví dụ: Một hỗn hợp gồm O2 và O3 ở đktc có tỉ khối đối với Hiđrô là 18 Thành phần phần trăm (%) thể tích O3trong hỗn hợp là:

A.15%

B 25%

C 35%

D 45%

Giải : áp dụng sơ đồ đường chéo:

|

| 36 32

3 1

1

+

Rõ ràng áp dụng phương pháp đã giúp giải quyết bài toán thực sự nhanh gọn.

Điều lý thú là sơ đồ đường chéo còn dùmg để tính nhanh kết quả của các bài toán đồng vị,thành phần hỗn hợp muối,bài toán hỗn hợp 2 chất vô cơ của 2 kim loại

có cùng tính chất hoá học Các đồng chí hãy thử vận dụng và nhận xét hiệu quả

2 Phương pháp bảo toàn khối lượng.

Việc áp dụng phương pháp bảo toàn khối lượng một cách thông minh linh hoạt đã trở thành một chìa khoá vô cùng quan trọng trong các bài toán hóa học

Nội dung phương pháp được phát biểu: Tổng khối lượng các chất tham gia luôn bằng tổng khối lượng các chất tạo thành

Với những bài toán mà số dữ kiện ít hơn số ẩn số , nói cách khác,số ẩn nhiều

hơn số phương trình thì phương pháp này thật sự hữu dụng

Ví dụ 1: Cho 15 gam hỗn hợp 3 amin đơn chức ,bậc

1 tác dụng vừa đủ với dung dịch HCl 1,2 M thì thu được

18,504 gam muối.Thể tích dung dịch HCl phải dùng là:

A 0,8 lít B 0,08 lít C 0,4 lít D 0,04 lít

Giải: áp dụng định luật bảo toàn khối lượng,ta

Rõ ràng nếu giải bài toán theo phương pháp đại

số bằng cách viết phương trình với 3 amin rồi lập

hệ phương trình thì bài toán không thể giải quyết

Ví dụ 2: Hoà tan hoàn toàn 2,81 gam hỗn hợp gồm Fe2O3 , MgO , ZnO trong 500 ml dung dịch 0,1M H2SO4 vừa đủ Sau phản ứng cô cạn dung dịch thu đư

ợc muối khan có khối lượng là:

A 3,81 B 5,81 C 4,81 D 6,81

Giải : Theo bài ta có:

nH2O = n H2SO4 = 0,1 0,5 =0,05 mol

áp dụng định luật bảo toàn khối lượng ta có:

mhỗnhợpoxit + maxit = mmuối + mnước > mmuối = mhỗnhợp + maxit - mnước

3 Phương pháp bảo toàn electron.

Với những bài toán liên quan đến phản ứng oxi hoá khử , ít phương trình ,nhiều ẩn số thì việc biết và vận dụng linh hoạt phương pháp bảo toàn electron mang lại một hiệu quả không nhỏ.

Nguyên tắc: Tổng số mol electron mà chất khử như ờng luôn bằng tổng số mol electron mà chất oxi hoá nhận.

Tất nhiên,hiểu và vận dụng phương pháp này không phải là một điều đơn giản.Để có thể đem lại hiệu quả,đầu tiên học sinh phải nắm vững phản ứng oxi hoá khử,chất khử,chất oxi hoá,viết thành thậo các quá trình oxi hoá và quá trình khử ,và biết xác định số mol

VÝ dô: Hoµ tan hoµn toµn 12 gam hçn hîp Fe,Cu (tØ lÖ mol 1:1)b»ng HNO3 , thu ®­îc V lÝt hçn hîp khÝ X gåm

NO vµ NO2 vµ dung dÞch Y chØ chøa 2 muèi vµ axit d­.Tû khèi cña X so víi hi®ro b»ng 19.Gi¸ trÞ cña V lµ :

A 4,48 B 5,6 C 3,36 D 2,24

Với dạng bài cho khối lượng của một số chất,yêu cầu tìm

số mol của hỗn hợp và phương pháp bảo toàn khối lượng không còn phát huy hiệu quả nưa,hãy hướng dẫn học sinh giải bài toán như sau:

Ta có: KX -> AgX

1 mol -> 1 mol khối lượng tăng 108 – 39

= 69 gam.

Theo bài,khối lượng tăng: 20,78 – 12,5 = 8,28 gam

Số mol của KX là : 8,28 : 69 = 0,12 mol.

IV Kết luận

Trong thời gian có hạn chúng tôi xin trình bày một số phương pháp cơ bản nhất để có thể giúp học sinh giải quyết nhanh bài toán trắc nghiệm khách quan môn hoá học.Tất nhiên,học tập là một quá trình tích luỹ lâu dài,và dù gì,với bất kì bài tập của môn khoa học nào muốn giải quyết được đều phải dựa trên nền tảng lý thuyết.Vậy nhiệm vụ

đầu tiên của những nhà giáo chúng ta là phải xây cho các em cái móng thật vững chắc để các em có thể dựng nhà trên đó.Việc đó đòi hỏi chúng ta phải yêu nghề,yêu trẻ hơn nữa.Còn các phươbg pháp giải nhanh,các phương pháp loại trừ,đoán nghiệm hãy giúp các em tích luỹ dần dần,vì có thể hoàn thành tốt loại bài tập này,ngoài kiến thức ra,còn có một phần là thói quen,là kinh nghiệm.

Trên đây là là bản tham luận về một số phương pháp giải nhanh bài tập trắc nghiệm khách quan môn hoá học của nhóm hoá trường THPT Xuân Vân.Tất nhiên bản tham luận của chúng tôi còn có những thiếu sót.Rất mong nhận được sự chỉ đạo của các đồng chí lãnh đạo và sự

đóng góp góp ý kiến của các bạn đồng nghiệp để bản tham luận của