Giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố đối với các tội phạm về tham nhũng theo pháp luật tố tụng hình sự tại Thành phố Hồ Chí Minh

Tuy nhiên, công tác phát hiện, xử lý hành vi tham nhũng hiện nay chưa tương xứng với tình hình, chưa phản ánh được đúng hiện trạng tội phạm tham nhũng trên địa bàn thành phố; số vụ tội p

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TRẦN QUỐC TRUNG

GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ ĐỐI VỚI TỘI PHẠM THAM NHŨNG

THEO PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2018

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TRẦN QUỐC TRUNG

GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ ĐỐI VỚI TỘI PHẠM THAM NHŨNG

THEO PHÁP LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Chuyên ngành: Tội phạm học và phòng ngừa tội phạm

Mã số: 83.80.01.04

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS PHẠM VĂN BEO

HÀ NỘI - 2018

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, dữ liệu và một số kiến thức của các tác giả khác trong luận văn này được

sử dụng trung thực, có đầy đủ nguồn dữ liệu đáng tin cậy theo quy định của một công trình khoa học Kết qủa nghiên cứu trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố tại bất kỳ công trình khoa học nào

Tác giả luận văn

Trần Quốc Trung

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1 Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ ĐỐI VỚI CÁC TỘI PHẠM VỀ THAM NHŨNG 8

1.1 Khái nhiệm tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố đối với các tội phạm về tham nhũng 8 1.2 Đặc điểm của hoạt động giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố đối với các tội phạm về tham nhũng 15 1.3 Mối quan hệ giữa Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát trong việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố đối với các tội phạm

về tham nhũng 24

Chương 2: THỰC TIỄN QUY ĐỊNH VÀ ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ ĐỐI VỚI CÁC TỘI PHẠM VỀ THAM NHŨNG TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 27

2.1 Quy định pháp luật hiện hành về giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm

và kiến nghị khởi tố đối với các tội phạm về tham nhũng theo pháp luật tố tụng hình sự 27 2.2 Một số tình hình có liên quan đến công tác giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố đối với các tội phạm về tham nhũng theo pháp luật tố tụng hình sự trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh 40 2.3 Đánh giá hoạt động giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố đối với các tội phạm về tham nhũng theo pháp luật tố tụng hình sự trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh 42

Chương 3: CÁC GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ ĐỐI VỚI CÁC TỘI PHẠM VỀ THAM NHŨNG TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 51

3.1 Nhóm giải pháp chung 51 3.2 Nhóm giải pháp cụ thể 56

KẾT LUẬN 66 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

BLTTHS Bộ luật tố tụng hình sự

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong những năm qua, tình hình tội phạm tham nhũng trong cả nước đã diễn biến hết sức phức tạp trên hầu hết các lĩnh vực của đời sống xã hội với tính chất, mức độ đặc biệt nghiêm trọng, liên quan đến nhiều cấp, nhiều ngành, nhiều địa phương, nhiều lĩnh vực kinh tế trọng điểm và cả trong một

số cơ quan hành chính sự nghiệp Các lĩnh vực chủ yếu xảy ra tội phạm tham nhũng là: Tài chính, ngân hàng, quản lý tài sản công, đầu tư công, đầu tư xây dựng cơ bản, quản lý sử dụng đất đai, giải quyết các chính sách xã hội Quy

mô các vụ án tham nhũng bị phát hiện được phát hiện ngày càng lớn, thể hiện

ở số đối tượng liên quan, lượng tài sản bị chiếm đoạt, thất thoát, nhiều vụ án tham nhũng gây thiệt hại cho Nhà nước hàng nghìn tỷ đồng Không chỉ gây thiệt hại về tài sản, tội phạm về tham nhũng còn làm giảm hiệu lực quản lý nhà nước, gây ảnh hưởng xấu đến dư luận xã hội, làm ảnh hưởng đến đầu tư của nước ngoài vào Việt Nam; nghiêm trọng hơn cả là làm xói mòn lòng tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước

Thành phố Hồ Chí Minh là một trung tâm lớn về kinh tế, tài chính, thương mại, dịch vụ, đầu mối giao thương quốc tế, là hạt nhân của vùng kinh

tế trọng điểm phía Nam, có vị trí quan trọng của cả nước; với tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, đã có đóng góp lớn về tổng sản phẩm quốc gia và thu hút đầu tư nước ngoài Bên cạnh, những thành tựu đạt được về mặt kinh tế, hiện nay, Thành phố cũng đang đối mặt với nhiều thách thức trong quá trình phát triển, trong đó nổi lên là tình hình tội phạm về tham nhũng; tham nhũng làm ảnh hưởng đến hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước của chính quyền thành phố, gây thất thoát tài sản công, ảnh hưởng đến môi trường kinh doanh và thu hút đầu tư, các nguồn viện trợ nước ngoài vào thành phố

Ý thức được sự tác hại, nguy hiểm của hành vi tham nhũng, Thành ủy,

Ủy ban nhân dân thành phố đã triển khai nhiều biện pháp nhằm tăng cường sự

2

lãnh đạo, chỉ đạo đối với công tác phòng, chống tham nhũng; trong đó đặc biệc chú trọng công tác phát hiện, xử lý vụ việc, vụ án tham nhũng và nâng cao vai trò của các cơ quan chuyên trách về phòng, chống tham nhũng trong công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng Đây là nhân tố, là điều kiện quan trọng góp phần nâng cao hiệu quả khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với tội phạm tham nhũng; góp phần tích cực vào công cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng thành phố Đã có nhiều vụ án tham nhũng lớn, được các cơ quan thanh tra, kiểm tra và cơ quan tiến hành tố tụng thành phố phát hiện, khởi tố điều tra, truy tố, xét xử kịp thời, nghiêm minh, được nhân dân đồng tình, ủng hộ Tuy nhiên, công tác phát hiện, xử lý hành vi tham nhũng hiện nay chưa tương xứng với tình hình, chưa phản ánh được đúng hiện trạng tội phạm tham nhũng trên địa bàn thành phố; số vụ tội phạm tham nhũng được khởi tố còn ít, tài sản tham nhũng thu hồi được không đáng kể; việc giải quyết

tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố đối với các tội phạm về tham nhũng còn nhiều khó khăn, vướng mắc và kéo dài gây hoài nghi trong nhân dân về các cơ quan bảo vệ pháp luật

Từ những lý do nêu trên, tác giả quyết định lựa chọn đề tài "giải quyết

tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố đối với các tội phạm về tham nhũng theo pháp luật tố tụng hình sự từ thực tiễn Thành phố Hồ Chí Minh” làm đề tài luận văn thạc sĩ Luật học

2 Tình hình nghiên cứu liên quan tới đề tài

Đã có nhiều công trình nghiên cứu về tố giác, tin báo về tội phạm, công tác kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm dưới các góc độ khác nhau như Luận văn thạc sĩ Luật học của tác giả Dương Tiến Mạnh với đề tài Kiểm sát việc giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm trong luật tố tụng hình sự Việt Nam (Hà Nội – 2015);

3

Luận văn thạc sĩ Luật học của tác giả Trương Văn Chung với đề tài Tố giác, tin báo về tội phạm theo pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam từ thực tiễn tỉnh Tiền Giang (Hà Nội- 2015)

Các công trình ở dạng bài viết như: Nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát trong công tác kiểm sát việc giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm

và kiến nghị khởi tố theo yêu cầu của cải cách tư pháp của tác giả Thạc sĩ Nguyễn Duy Giảng, Tạp chí kiểm sát số 18-20/2008;

Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố của tác giả Lưu Trọng Nguyên, Tạp chí kiểm sát, số 12/2009

Quy định của pháp luật về kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố - Thực trạng và một số đề xuất kiến nghị của tác giả Vũ Việt Hùng, Tạp chí kiểm sát, số 12/2009

Cần thống nhất nhận thức về các khái niệm tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố và các nguồn thông tin về tội phạm của tác giả Thạc

sĩ Lê Ra, Tạp chí kiểm sát, số 20/2012

Nâng cao chất lượng, hiệu quả phối hợp giữa Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội với Cục điều tra trong việc phát hiện và giải quyết tố giác, tin báo về các tội xâm phạm hoạt động tư pháp của tác giả Nguyễn Quang Thành, Tạp chí kiểm sát số 11/2012

Như vậy, việc nghiên cứu công tác kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết

tố giác, tin báo về tội phạm không phải mới Tuy nhiên dưới góc độ Luật tố tụng hình sự, các công trình nói trên mới chỉ nghiên cứu ở khía cạnh tổng quát chưa có công trình nào nghiên cứu chuyên sâu một cách đầy đủ và có hệ thống về những kết quả đã đạt được cũng như những vướng mắc trong quá trình thực hiện công tác kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm tại Thành phố Hồ Chí Minh để từ đó đưa ra giải pháp nâng cao hiệu quả công tác kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm

4

Qua nghiên cứu tình hình trên cho thấy chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu một cách có hệ thống dưới góc độ cơ sở lý luận giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố đối với các tội phạm về tham nhũng theo pháp luật tố tụng hình sự Với tình hình nghiên cứu trên, lại một lần nữa cho phép khẳng định việc nghiên cứu đề tài "Cơ sở lý luận giải quyết

tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố đối với các tội phạm về tham nhũng theo pháp luật tố tụng hình sự " là đòi hỏi khách quan, cấp thiết, vừa có tính lý luận, vừa có tính thực tiễn và đề tài không trùng với bất cứ đề tài nào

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn tiếp nhận, xử

lý, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm tham nhũng của cơ quan điều tra, các cơ quan khác được giao một số hoạt động điều tra ban đầu trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu và giải quyết những vấn đề xung quanh việc giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm và kiến nghị khởi tố, các quy định của Bộ luật tố tụng hình sự và những văn bản hướng dẫn khác có liên quan, kết hợp với việc nghiên cứu đánh giá thực tiễn thực hiện công tác trên Thông qua đó, chỉ ra nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế để kiến nghị những giải pháp hoàn thiện pháp luật thực định và nâng cao hiệu quả thực hiện trong thực tiễn

Về phạm vi nghiên cứu thực tiễn: Đề tài nghiên cứu thực tiễn thực hiện việc giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm trong 05 năm (2013 – 2017) trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

5.1 Phương pháp luận

Luận văn dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng

Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật; các quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam về tăng cường pháp chế XHCN, xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân, vì dân Luận văn sử dụng các phương pháp của triết

6

học duy vật biện chứng như: Phương pháp kết hợp giữa lý luận và thực tiễn; phương pháp phân tích và tổng hợp; phương pháp lịch sử cụ thể Ngoài ra, luận văn cũng sử dụng các phương pháp của các bộ môn khoa học khác: Thống kê tội phạm, phương pháp hệ thống,…

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Kết quả nghiên cứu của luận văn có ý nghĩa quan trọng về phương diện

lý luận và thực tiễn liên quan đến việc giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm

và kiến nghị khởi tố tội phạm tham nhũng Những điểm mới cơ bản của luận văn là:

- Tổng hợp các quan điểm khoa học trong nước về công tác giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm từ đó xây dựng khái niệm về việc giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm và kiến nghị khởi tố, tạo cơ sở áp dụng pháp luật thống nhất và có căn cứ Đồng thời luận văn chỉ ra những đặc điểm công tác giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm;

- Qua nghiên cứu thực tiễn trong việc giải quyết tin báo tố giác về tội phạm, luận văn đề xuất các định hướng và giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện công tác giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm

và kiến nghị khởi tố

- Làm rõ thêm vai trò lãnh đạo của Đảng, mà cụ thể là của Thành ủy thành phố Hồ Chí Minh và Ban Nội chính Thành ủy thành phố Hồ Chí Minh đối với công tác giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm và kiến nghị khởi tố đối với tội phạm tham nhũng

- Bên cạnh đó, luận văn sẽ là một tài liệu tham khảo cần thiết và bổ ích dành cho các nhà lập pháp, các nhà nghiên cứu, các cán bộ giảng dạy pháp luật, học viên và người làm thực tiễn và còn là tài liệu có thể sử dụng nhằm

bổ trợ, nâng cao kỹ năng nghề nghiệp, thao tác nghiệp vụ cho cán bộ, kiểm sát viên (KSV) các cấp trước yêu cầu cải cách tư pháp hiện nay

7

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 3 chương, 07 tiết

Chương 1: Cơ sở lý luận về việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm

và kiến nghị khởi tố đối với các tội phạm về tham nhũng theo pháp luật tố tụng hình sự

Chương 2: Quy định pháp luật về giải quyết tố giác, tin báo về tội

phạm và kiến nghị khởi tố đối với các tội phạm về tham nhũng theo pháp luật

tố tụng hình sự trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh

Chương 3: Các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác giải quyết tố giác,

tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố đối với các tội phạm về tham nhũng theo pháp luật tố tụng hình sự trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh

8

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO

VỀ TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ ĐỐI VỚI

CÁC TỘI PHẠM VỀ THAM NHŨNG 1.1 Khái nhiệm tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố đối với các tội phạm về tham nhũng

1.1.1 Khái niệm tố giác, tin báo về tội phạm và việc tiếp nhận giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm

Điều 144 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 quy định về tố giác, tin báo

về tội phạm, kiến nghị khởi tố như sau:

“Điều 144 Tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố

1 Tố giác về tội phạm là việc cá nhân phát hiện và tố cáo hành vi có dấu hiệu tội phạm với cơ quan có thẩm quyền

2 Tin báo về tội phạm là thông tin về vụ việc có dấu hiệu tội phạm do

cơ quan, tổ chức, cá nhân thông báo với cơ quan có thẩm quyền hoặc thông tin về tội phạm trên phương tiện thông tin đại chúng

3 iến nghị khởi tố là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền kiến nghị

b ng v n b n và g i k m theo chứng cứ, tài liệu liên quan cho Cơ quan điều tra, iện ki m sát có thẩm quyền em t, l vụ việc có dấu hiệu tội phạm

4 Tố giác, tin báo về tội phạm có th b ng lời hoặc b ng v n b n

5 gười nào cố tố giác, báo tin về tội phạm sai s th t th tu t nh chất, mức độ vi phạm mà bị l kỷ lu t, phạt vi phạm hành ch nh hoặc bị truy cứu trách nhiệm h nh s theo quy định của lu t.”

Tố giác và tin báo về tội phạm được pháp luật quy định là những cơ sở

để xác định có dấu hiệu tội phạm hay không Điều đó cũng khẳng định rằng,

cơ quan có thẩm quyền muốn khởi tố vụ án hình sự, phát động những quan hệ

tố tụng hình sự phải bắt đầu từ những tin tức về tội phạm được chính thức

9

thông báo chứ không phải là những lời đồn đại không có căn cứ Người báo tin về tội phạm không nhất thiết phải là người bị hại hoặc có quan hệ trực tiếp

đến tội phạm đã xảy ra

Cần phân biệt tố giác tội phạm với tin báo về tội phạm

- Tố giác về tội phạm được hiểu là sự tố cáo của công dân về những hành vi nào đó mà họ cho rằng đó là tội phạm Công dân có quyền và nghĩa

vụ tố cáo về hành vi vi phạm pháp luật hình sự mà họ biết với các cơ quan, tổ chức Luật cho phép công dân có thể tố cáo về tội phạm với bất cứ cơ quan, tổ chức nào mà họ thấy thuận tiện không nhất thiết phải là Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Toà án Trong tất cả các trường hợp đó, sự tố cáo của công dân

về tội phạm đều được coi là tố giác Tố giác có thể bằng miệng có thể trực tiếp hoặc qua thư, điện thoại hoặc bằng văn bản…

Trường hợp người bị hại trình báo về sự kiện phạm tội liên quan đến họ cũng được coi là tố giác của công dân Có thể hiểu sự tố giác của công dân qua điện thoại như là hình thức tố giác bằng miệng Tuy nhiên, trong trường hợp đó, không có thể nói tới việc lập biên bản với chữ ký của người tố giácngay Do đó, việc tiếp nhận thông tin tố giác tội phạm như thế phải được giải quyết theo những thủ thuật phức tạp hơn Mặc dầu Điều luật không quy định chi tiết về vấn đề này nhưng rõ ràng khi nhận được thông tin tố giác về tội phạm qua điện thoại cơ quan tổ chức nhận tin phải kiểm tra, ghi nhận số điện thoại và tên tuổi, địa chỉ của người tố giác và những thông tin khác có ý nghĩa phục vụ xác định người tố giác, giải thích trách nhiệm cho họ Mặt khác, các Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát có thẩm quyền phải kiểm tra và có trách nhiệm thiết lập liên hệ trực tiếp với người tố giác để làm rõ căn cứ khởi

tố vụ án Trường hợp người bị hại trình báo và yêu cầu khởi tố thì bản chất của sự việc cũng là sự tố giác về tội phạm, chính vì thế điều luật không quy định riêng một khoản độc lập

10

- Tin báo về tội phạm được hiểu là thông tin, thông báo, báo cáo của các cơ quan, tổ chức với Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Toà án về những hành vi, vụ việc đã xảy ra mà các cơ quan, tổ chức đó cho là tội phạm

Khái niệm tin báo được hiểu một cách tương đối, xét trong mối liên hệ với tố giác về tội phạm Tô giác là hành vi của công dân là người mục kích, người nhận được thông tin về tội phạm hoặc là nạn nhân của tội phạm với một cơ quan, tổ chức bất kỳ nào đó Trong khi đó, ý nghĩa tin báo phản ánh mối liên hệ giữa một chủ thể có tính chất pháp nhân – cơ quan, tổ chức truyền tin đi với một cơ quan có trách nhiệm trong hệ thống chủ thể thực hiện các quyền năng tố tụng hình sự mà trực tiếp ớ đây là quyền khởi tố vụ án hình sự Trong đó, tin báo có thể là sự chuyển tiếp những thông tin mà cơ quan, tổ chức đã nhận được từ tố giác của công dân cũng có thể ỉà những thông tin thu được từ hoạt động nghiệp vụ của ngay chính tổ chức đó (ví dụ, qua thanh tra, kiểm tra) hoặc được phản ánh bằng chính hoạt động truyền thông theo chức năng nghề nghiệp (các cơ quan thông tin đại chúng)

Căn cứ vào Điều 144 của Bộ luật tố tụng hình sự thì tin báo có thể được phân thành hai loại Tin báo có thể là tin do cơ quan, tổ chức gửi đến cho cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng hình sự (khoản 2, Điều 144 Bộ luật tố tụng hình sự) trực tiếp phản ánh về tội phạm Tin báo có thể được chính thức thông báo hoặc phản ánh trên các phương tiện thông tin đại chúng mà các cơ quan chuyên trách đấu tranh với tội phạm có thẩm quyền phải xem xét, nghiên cứu để rút ra những kết luận (khoản 3 Điều 144 BLTTHS 2015)

Tố giác và tin báo về tội phạm cần phải được thể hiện hoăc ghi nhận bằng những hình thức nhất định

Theo quy định tại điều 144 Bộ luật tố tụng hình sự 2015 việc tiếp nhận những thông tin về tội phạm từ công dân là trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức.Theo quy định tại Khoản 1 của Điều 144, công dân có thể tố giác tội

11

phạm với Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Toà án hoặc với các cơ quan khác,

tổ chức khác Không chỉ các cơ quan Tòa án, Kiểm sát, Cơ quan điều tra, mà Điều luật còn quy định, các cơ quan khác, các tổ chức, bất kể là cơ quan, tổ chức nào khi công dân tố giác về tội phạm đều có trách nhiệm tiếp nhận.Pháp luật quy định như vậy nhằm tạo điều kiện cho cơ chế thông tin về tội phạm được nhanh chóng, tạo điều kiện cho nhân dân tham gia rộng rãi và thuận tiện vào cuộc đấu tranh với tội phạm, đồng thời nâng cao trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong việc đấu tranh với tội phạm, bảo vệ trật tự xã hội, quyền

và lợi ích hợp pháp của công dân Cũng theo quy định tại điều trên, nếu công dân tố giác về tội phạm bằng miệng thì cơ quan, tổ chức tiếp nhận phải lập biên bản tiếp nhận Biên bản tiếp nhận tố giác của công dân được lập theo yêu cầu chung được quy định tại Điều 133 của Bộ luật tố tụng hình sự Người tố giác về tội phạm được giải thích về trách nhiệm của mình đối với những thông tin đã tố giác, Biên bản phải ghi rõ nội dung tố giác và phản ánh rõ nguồn gốc thông tin về tội phạm mà người tố giác biết được Biên bản phải được người tố giác ký xác nhận Cơ quan, tổ chức nhận được tố giác cua công dân có trách nhiệm phải thông báo cho Cơ quan điều tra hoặc Viện kiểm sát bằng văn bản để xem xét việc khởi tô hay không khởi tố vụ án hình sự Đối với những vụ án mà luật quy định chỉ khởi tố theo yêu cầu của người bị hại, các cơ quan tiếp nhận thông tin ban đầu đó cũng phải làm các thủ tục như đối với các trường hợp khác khi công dân tố giác tội phạm

Cơ quan, tổ chức khi thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình mà phát hiện thấy có dấu hiệu tội phạm cũng phải báo tin ngay cho Cơ quan điều tra bằng văn bản

Có thể thấy rằng, có hai loại cơ quan, tổ chức mà khi thực hiện các chức năng của mình có khả năng phát hiện dấu hiệu tội phạm Loại thứ nhất là các cơ quan có chức năng bảo vệ pháp luật, chịu trách nhiệm tổ chức các hoạt

12

động phòng ngừa, phát hiện tội phạm trên địa hạt mình quản lý Đó có thể là các cơ quan Công an nhân dân, Quân đội nhân dân, Hải quan, Kiểm lâm, lực lượng Cảnh sát biển,… Thông qua các hoạt động chức năng của mình các cơ quan này có nhiều khả năng phát hiện dấu hiệu tội phạm Ngoài một số trường hợp mà luật quy định các cơ quan này có thể tiến hành kiểm tra, xác minh và khởi tố vụ án, các cơ quan này có trách nhiệm phải cung cấp bằng văn bản cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền các thông tin, tài liệu về tội phạm, phối hợp với Cơ quan điều tra trong việc khám phá tội phạm đã xảy ra Loại thứ hai, là các cơ quan tổ chức, tuy không có chức trách hoạt động đấu tranh phòng chống tội phạm, nhưng hoạt động chức năng của họ dễ phát hiện

ra các dấu hiệu tội phạm, ví dụ, các cơ quan thanh tra, kiểm tra, các cơ quan kiểm toán,… Những cơ quan này trong quá trình thực hiện chức năng của mình do phải thường xuyên kiểm tra tính đúng đắn, hợp pháp của các hoạt động kinh tế – xã hội trong lĩnh vực quản lý của mình mà có thể phát hiện được những dấu hiệu của tội phạm

Luật quy định, trong mọi trường hợp các cơ quan, tổ chức đã tiếp nhận

tố giác về tội phạm đều phải chuyển những thông tin đã tiếp nhận đến Cơ quan điều tra bằng văn bản Văn bản phải ghi rõ nội dung thông tin về tội phạm mà họ phát hiện được và phải phản ánh rõ những nguồn gốc của các thông tin đó Điều luật không quy định cụ thể cơ quan điều tra nào, điều đó có nghĩa là cơ quan điều tra nào tiếp nhận tin báo, tố giác cũng phải tiếp nhận và

có trách nhiệm chuyển đến cơ quan điều tra có thẩm quyền Điều này cần thiết được quy định cụ thể trong các văn bản dưới luật và hướng dẫn thi hành

Bộ luật TTHS

Trong trường hợp thấy không đúng thẩm quyền của mình thì cơ quan

đã tiếp nhận thông tin về tội phạm, kể cả Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Toà

án đều phải thông báo ngay cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền giải quyết vụ

13

việc đó; không được viện bất cứ lý do gì mà trì hoãn hoặc từ chối việc tiếp nhận thông tin về tội phạm hoặc không thông báo Việc giải quyết tin báo, tố giác phải theo đúng thẩm quyền và thủ tục do Bộ luật tố tụng hình sự (Điều 146) và các văn bản pháp luật về TTHS quy định

Sở dĩ Điều 144, Bộ luật TTHS quy định các khoản khác nhau quy định

về tin báo của các cơ quan, tổ chức và tin báo trên các phương tiện thông tin đại chúng là vì những lý do về thủ tục tiếp nhận, trách nhiệm tiếp nhận, nghiên cứu và giải quyết những loại tin báo đó có những điểm cụ thể khác nhau…

Theo quy định thì, các cơ quan, tổ chức khi phát hiện tội phạm hoặc nhận được tố giác của công dân phải báo tin về tội phạm cho Cơ quan điều tra bằng văn bản Như vậy, tin báo của cơ quan hoặc tổ chức là tin có địa chỉ cụ thể, đã được các cơ quan tổ chức đó sơ bộ kiểm tra (kể cả từ sự tố giác của công dân cũng như do chính cơ quan tổ chức đó phát hiện) Luật quy định rằng các cơ quan tổ chức khi phát hiện được hoặc nhận được tố giác của công dân phải báo tin ngay Mặc dầu luật không quy định thời gian cụ thể nhưng yêu cầu báo ngay đó có thể hiểu là khi nhận được thông tin về tội phạm cơ quan, tổ chức phải lập tức triển khai các biện pháp luật định về lập biên bản, ghi nội dung, thực hiện sự sơ bộ kiểm tra các yếu tố cần thiết để bảo đảm độ tin cậy khách quan của nguồn tin, sau đó không chậm trễ gửi thông báo (báo cáo, ) cho Cơ quan điều tra Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Toà án nhận được tin báo về tội phạm cũng phải chuyển ngay những tin báo, tố giác về tội phạm cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền Đồng thời, với loại tin báo này, pháp luật quy định Cơ quan điều tra phải thông báo kết quả giải quyết cho cơ quan, tổ chức đã báo tin về tội phạm Khoản 3, Điều 146 quy định: kết quả giải quyết tin báo tố giác về tội phạm hoặc kiến nghị khởi tố phải được gửi cho Viện Kiểm sát cùng cấp và thông báo cho cơ quan, tổ chức đã báo tin hoặc người đã tố giác tội phạm biết

14

Ngoài ra, trách nhiệm của cơ quan điều tra là phải có biện pháp bảo đảm an toàn cho người đã tô giác nếu tin báo của cơ quan, tổ chức gửi đến cơ quan điều tra là kết quả xử lý ban đầu sự tố giác của công dân

Đối với tin báo trên các phương tiện thông tin đại chúng thì khi có tin báo về tội phạm trên các phương tiện thông tin đại chúng như báo chí, phát thanh, truyền hình… cơ quan có thẩm quyền có trách nhiệm xem xét và giải quyết tin báo đó theo quy định của pháp luật Khác với loại tin báo nói trên luật không quy định cụ thể các yêu cầu về việc thông báo bằng văn bản và áp dụng các biện pháp bảo vệ người đã đưa tin

Như vậy, đòi hỏi phải có sự nhận thức rõ và phân hoá tố giác và tin báo

về tội phạm

Sở dĩ nhà làm luật quy định các cơ quan, tổ chức nhận được tin báo, tố giác của công dân hoặc trực tiếp phát hiện dấu hiệu tội phạm đều phải thông tin, báo cáo về những thông tin đó bằng văn bản cho Cơ quan điều tra, mà không quy định thông báo đến các cơ quan khác là nhằm bảo đảm cho thông tin về tội phạm được tập trung, xử lý nhanh chóng hơn, tạo thêm một bảo đảm cho việc thực hiện nguyên tắc khách quan trong tố tụng hình sự, đồng thời thuận tiện cho công dân tham gia đấu tranh với tội phạm

1.1.2 Khái niệm tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố đối với các tội phạm về tham nhũng

Từ những phân tích trên có thể hiểu:

- Tố giác về tội phạm tham nhũng là những thông tin về hành vi có dấu hiệu tội phạm tham nhũng được quy định trong Bộ Luật hình sự, do công dân

tố cáo đến cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận, giải quyết

- Tin báo về tội phạm đối với các tội phạm về tham nhũng là toàn bộ thông tin về những hành vi chứa đựng dấu hiệu về tội phạm tham nhũng được quy định trong Bộ Luật hình sự trên các phương tiện thông tin đại chúng

15

trong và ngoài nước hoặc do cơ quan, tổ chức, cá nhân thông báo, cung cấp cho cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận, giải quyết

- Kiến nghị khởi tố về tội phạm tham nhũng là việc cơ quan nhà nước

có thẩm quyền kiến nghị bằng văn bản và gửi k m theo chứng cứ, tài liệu liên quan cho Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát có thẩm quyền xem xét, xử lý vụ việc có dấu hiệu tội phạm về tham nhũng

So với các nguồn tin về tội phạm và sai phạm khác thì nguồn tin tội

phạm về tham nhũng (tố giác, tin báo) có tính đặc thù riêng là theo quy định

tại điều 42 Nghị định 120/2006/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật phòng, chống tham nhũng thì trong trường hợp tố cáo nặc danh (nguồn tin nặc danh), nhưng nội dung tố cáo rõ ràng, bằng chứng cụ thể, có cơ sở để thẩm tra, xác minh thì các cơ quan, tổ chức , cá nhân có thẩm quyền nghiên cứu, tham khảo thông tin được cung cấp để phục

vụ công tác phòng, chống tham nhũng

1.2 Đặc điểm của hoạt động giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm

và kiến nghị khởi tố đối với các tội phạm về tham nhũng

1.2.1 Khái niệm giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố đối với các tội phạm về tham nhũng

Giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố đối với các tội phạm về tham nhũng là hoạt động mà cơ quan điều tra, VKSND sử dụng các biện pháp được BLTTHS quy định (thu thập thông tin, tài liệu, khám nghiệm hiện trường, trưng cầu giám địunh, định giá tài sản …) để xác định nguồn tin tội phạm được tiếp nhận có dấu hiệu tội phạm tham nhũng hay không và khởi tố vụ án xử lý theo quy định nếu hành vi tham nhũng đó cấu thành một tội phạm về tham nhũng được quy định trong BLHS

1.2.2 Chủ thể có quyền giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố đối với các tội phạm về tham nhũng

16

- Căn cứ vào Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam năm 1992 (được sửa đổi năm 2013); Luật tổ chức VKSND năm 2014; căn cứ Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015; Thông tư liên tịch số 01/2017 của Liên ngành Trung ương; Quy chế nghiệp vụ của ngành KSND

- Căn cứ theo quy định tại khoản 2 Điều 160/BLTTHS quy định: “ iện

ki m sát ki m sát việc tiếp nh n, tr c tiếp ki m sát, ki m sát việc ki m tra, xác minh và việc l p hồ sơ gi i quyết nguồn tin về tội phạm của Cơ quan điều tra” Để thực hiện quy định này, năm 2017 liên ngành Bộ Công an, Bộ Quốc

phòng, Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, VKSND Tối cao đã có Thông tư liên tịch số 01/2017 ngày 29/127/2017 quy định việc phối hợp giữa các cơ quan có thẩm quyền trong việc thực hiện một số quy định của BLTTHS 2015 về tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khời tố Từ khi Thông tư liên tịch số 01/2017 của liên ngành trung ương

có hiệu lực pháp luật thi hành thì khâu công tác kiểm sát các tố giác, tin báo

về tội phạm và kiến nghị khởi tố có bước tiến triển rõ nét

Theo quy định của pháp luật hiện hành, chủ thể trực tiếp tiến hành hoạt động khởi tố, điều tra các tội phạm tham nhũng là Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về kinh tế và tham nhũng (C46) và Phòng cảnh sát điều tra tội phạm về Trật tự quản lý kinh tế và chức vụ (PC46) Công an cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương Ngoài ra, VKS cũng có thẩm quyền khởi tố các tội phạm

về tham nhũng trrong các trường hợp: VKS hủy bỏ quyết định không khởi tố

vụ án hình sự của cơ quan điều tra; trực tiếp giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố đối với các tội phạm về tham nhũng; trực tiếp phát hiện dấu hiệu tội phạm hoặc theo yêu cầu của Hội đồng xét xử theo quy định tại khoản 2 điều 163 BLTTHS

1.2.3 Về đối tượng và phạm vi giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm

và kiến nghị khởi tố đối với các tội phạm về tham nhũng

17

Nhiệm vụ giải quyết tin báo tố giác về tội phạm và kiến nghị khởi tố là trách nhiệm chính của Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát phải tổ chức và tiến hành những biện pháp, thủ tục cần thiết để tiếp nhận đầy đủ, kiểm tra xác minh và xử lý theo luật định mọi thông tin về tội phạm do cơ quan, tổ chức và

cá nhân gửi đến, nhằm quyết định khởi tố hay quyết định không khởi tố vụ

án hình sự, áp dụng các biện pháp cần thiết bảo đảm an toàn cho người tố giác

Giải quyết tin báo tố giác là hoạt động tiền tố tụng được quy định trong pháp luật TTHS Các quan hệ phát sinh trong việc thực hiện nhiệm vụ giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm được điều chỉnh trực tiếp bởi các quy phạm của Bộ luật tố tụng hình sự và cả các quy phạm của các văn bản dưới luật khác Mặc dù đều liên quan đến tin báo, tố giác nhưng việc tiếp nhận tin báo,

tố giác ở giai đoạn đầu với việc giải quyết tin báo tố giác là những hoạt động

có bản chất pháp lý khác nhau và sự điều chỉnh pháp luật đối với các hoạt động này cũng khác nhau Nếu việc tiếp nhận tin báo, tố giác là nghĩa vụ của tất cả các cơ quan, tổ chức, thì việc giải quyết tin báo, tố giác lại được pháp luật tố tụng hình sự quy định là nhiệm vụ của một số rất hẹp các cơ quan bảo

vệ pháp luật (cụ thể là, chỉ có Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát) Luật quy định chi tiết về thẩm quyền và xác định thời hạn cho việc giải quyết tin báo tố giác cũng như những trách nhiệm phát sinh trong quá trình giải quyết tin báo

tố giác đó

Quy định nhiệm vụ giải quyết tin báo tố giác là vấn đề có ý nghĩa quan trọng đối với việc giữ gìn bảo vệ pháp luật và trật tự xã hội Việc quy định nhiệm vụ giải quyết tin báo tố giác xét về mặt xã hội là một bảo đảm quan trọng cho việc thực hiện trật tự pháp luật, bảo đảm tính nghiêm minh của pháp chế, để công lý luôn được bảo vệ Người dân có thể tin tưởng rằng những thông tin về tội phạm mà họ đem đến cho các cơ quan, tổ chức với ý

18

nghĩa là những đại diện cho Nhà nước và xã hội này đều có những địa chỉ tin cậy và được xem xét giải quyết theo luật định Mặt khác, xét về mặt tố tụng hình sự, việc quy định như thế nhằm xác định rõ chức trách nhiệm vụ và thủ tục để giải quyết nhanh chóng tin báo tố giác về tội phạm, bảo đảm hiệu quả cao của tố tụng hình sự Quy định như thế còn có ý nghĩa quan trọng đối với việc khắc phục tình trạng chồng chéo nhau, nhiều cơ quan, đơn vị cùng lúc giải quyết một sự việc dẫn đến những tranh chấp hoặc những hậu quả không mong muốn khác Đồng thời, để tránh tình trạng bỏ lọt tội phạm

1.2.4 Về hình thức giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố đối với các tội phạm về tham nhũng

Theo quy định tại Điều 145 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 như sau:

– i tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố ph i đư c tiếp

nh n đ y đủ, gi i quyết kịp thời Cơ quan, tổ chức có trách nhiệm tiếp nh n không đư c từ chối tiếp nh n tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố

– Cơ quan, tổ chức có trách nhiệm tiếp nh n tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố gồm:

a) Cơ quan điều tra, iện ki m sát tiếp nh n tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố;

b) Cơ quan, tổ chức khác tiếp nh n tố giác, tin báo về tội phạm

– Thẩm quyền gi i quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố:

a) Cơ quan điều tra gi i quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố theo thẩm quyền điều tra của m nh;

b) Cơ quan đư c giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra

gi i quyết tố giác, tin báo về tội phạm theo thẩm quyền điều tra của m nh;

c) iện ki m sát gi i quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi

tố trong trường h p phát hiện Cơ quan điều tra, cơ quan đư c giao nhiệm vụ

19

tiến hành một số hoạt động điều tra có vi phạm pháp lu t nghiêm tr ng trong hoạt động ki m tra, ác minh tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố hoặc có dấu hiệu b l t tội phạm mà iện ki m sát đ yêu c u b ng v n b n nhưng không đư c khắc phục

– Cơ quan có thẩm quyền gi i quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố có trách nhiệm thông báo kết qu gi i quyết cho cá nhân, cơ quan, tổ chức đ tố giác, báo tin về tội phạm, kiến nghị khởi tố

Điều luật quy định về nội dung nhiệm vụ giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố do cơ quan nhà nước gửi đến; đồng thời quy định về chủ thể, vai trò của các chủ thể, trách nhiệm, nghĩa vụ của các chủ thể

đó trong quá trình giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm

- Trong Điều luật đã khái quát toàn bộ nội dung của nhiệm vụ giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố do cơ quan nhà nước gửi đến gồm 3 nội dung chính: tiếp nhận đầy đủ; xử lý trong thời hạn luật định; bảo đảm chấp hành pháp luật trong tiếp nhận và xử lý

- Điều luật xác định nhiệm vụ giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố do cơ quan nhà nước gửi đến thuộc về hai cơ quan: Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát

Sự phân định vai trò, chức năng trong việc thực hiện nhiệm vụ nói trên

là tương đối rõ ràng Cả hai cơ quan đó đều có nhiệm vụ tiếp nhận đầy đủ mọi

tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố do cơ quan nhà nước gửi đến

Cơ quan điều tra là chủ thể chính xử lý tin báo tố giác và kiến nghị khởi tố do

cơ quan nhà nước chuyển đến Viện kiểm sát tiếp nhận mà không xử lý, nhưng phải chuyển ngay cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền Viện kiểm sát kiểm sát việc tuân theo pháp luật đối với việc tiếp nhận và xử lý tin báo tố giác và kiến nghị khởi tố

Theo quy định của Điều luật: Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát có trách nhiệm tiếp nhận đầy đủ mọi tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố

20

do cá nhân, cơ quan, tổ chức chuyển đến Điều đó có nghĩa là bất luận trường hợp nào Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát không được từ chối việc nhận tố giác, tin báo về tội phạm hoặc kiến nghị khởi tố của cơ quan nhà nước với lý

do tin tức không đầy đủ hay việc đó không thuộc thẩm quyền giải quyết của mình Khi nhận được tố giác hay tin báo về tội phạm, hoặc kiến nghị khởi tố Viện kiểm sát có trách nhiệm chuyển ngay các tố giác và tin báo về tội phạm

đã tiếp nhận cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền Cơ quan điều tra, phải khẩn trương kiểm tra, xác minh nguồn tin để quyết định việc khởi tố hoặc quyết định không khởi tố vụ án hình sự, không được chần chừ Vì những người có quyền ra quyết định khởi tố vụ án hình sự thì cũng có quyền ra quyết định không khởi tố vụ án hình sự Nếu có tố giác hay tin báo về tội phạm mà theo luật định chỉ được khởi tố theo yêu cầu của người bị hại thì phải hỏi người bị hại xem họ có yêu cầu khởi tố vụ án hình sự hay không

Phạm vi trách nhiệm của Cơ quan điều tra được nêu trong Điều luật được hiểu là phạm vi về quyền năng tố tụng hình sự; phạm vi địa bàn, loại án được phân công điều tra; trách nhiệm phối hợp đấu tranh phòng chống tội phạm

Việc giải quyết tin báo, tố giác, kiến nghị khởi tố tuy là một hoạt động

tố tụng độc lập nhưng hoạt động này có quan hệ chặt chẽ và có ý nghĩa quan trọng đối với các hoạt động tố tụng tiếp theo

- Điều luật không điều chính chi tiết về trình tự, thủ tục giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố của cơ quan nhà nước, nhưng để thực hiện được những nhiệm vụ mà luật đã định trong các Cơ quan điều tra, Viện Kiếm sát đều phải có đơn vị thường trực để tiếp nhận tố giác và tin báo

về tội phạm do công dân, cơ quan, tổ chức cung cấp Các đơn vị có nhiệm vụ tiếp nhận nguồn tin phải có địa điểm thuận lợi, có ghi tên cơ quan và thông báo rộng rãi cho quần chúng nhân dân biết Những cán bộ thường trực tiếp

21

nhận, xử lý tin báo, tố giác về tội phạm phải có năng lực pháp lý, nghiệp vụ

và phẩm chất cần thiết Cơ quan tiếp nhận thông tin tội phạm phải có hệ thống

sổ sách thống nhất theo mẫu quy định chung: sổ tiếp nhận tố giác và tin báo

về tội phạm; thống ké tô’ giác và tin báo về tội phạm; thống kê kết quả giải quyết tố giác và tin báo về tội phạm; sổ giao ban, chuyển giao thông tin giữa các cơ quan, đơn vị…

- Trường hợp cá nhân tố giác về tội phạm thì phải ghi nhận nguồn tin vào sổ “Tiếp nhận tố giác, báo tin về tội phạm” Khi có công dân trực tiếp tố giác về tội phạm, cán bộ trực ban hình sự tiếp nhận và phải lập biên bản theo đúng thủ tục pháp luật Biên bản tiếp nhận tố giác về tội phạm phải có chữ ký của người đã tố giác Nếu người tố giác mang theo đơn thì phải xem xét nội dung đơn và yêu cầu ghi đầy đủ các dữ kiện cần thiết như: họ tên, địa chỉ, nội dung sự việc.Trong trường hợp cần ngăn chặn ngay tội phạm thì Cơ quan điều tra (hoặc Viện Kiểm sát yêu cầu Cơ quan điều tra) phải tổ chức triển khai kịp thời các biện pháp khẩn cấp theo đúng quy định của pháp luật

- Trường hợp nhận được đơn tố giác qua đơn thư thì phải tiếp nhận, phản ánh trong sổ trực ban và đưa vào sổ theo dõi để giải quyết

Thủ trưởng Cơ quan điều tra phải có kế hoạch cử cán bộ kiểm tra xác minh đơn tố giác

- Trường hợp nhận được tố giác của công dân qua điện thoại thì cán bộ trực ban phải ghi rõ nội dung tố giác vào sổ trực ban và báo ngay cho lãnh đạo biết để giải quyết Trường hợp này cần xác định họ tên, số điện thoại, địa chỉ của người báo tin, nội dung sự việc (địa điểm, thời gian, diễn biến sự việc…)

- Trường hợp người phạm tội tự thú thì cơ quan tiếp nhận phải lập biên bản theo đúng quy định

- Những tin báo về tội phạm do cơ quan, tổ chức cung cấp phải được thể hiện bằng văn bản và ghi vào sổ theo dõi

22

- Để thu thập và xử lý các thông tin về tội phạm trên các phương tiện thông tin đại chúng, các cơ quan bảo vệ pháp luật, trước hết cơ quan điều tra, Viện kiểm sát phâi có đơn vị hay cán bộ chuyên trách để thực hiện chức năng này Tin báo trên các phương tiện thông tin đại chúng (báo chí, đài phát thanh, truyền hình…) cần được thu nhận và ghi rõ, nguồn báo cáo kịp thời lên các cấp có thẩm quyền Cơ quan bảo vệ pháp luật trong phạm vi trách nhiệm của mình phải có kế hoạch kiểm tra xác minh các nguồn tin này Nếu thông tin từ các phương tiện thông tin đại chúng mà có địa chỉ cụ thể, hoặc yêu cầu các cơ quan bảo vệ pháp luật giải quyết thì Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát có trách nhiệm giải quyết theo quy định của điều luật này

Về thời hạn: Luật quy định trong thời hạn hai mươi ngày, kể từ ngày nhận được tin báo hoặc tố giác, Cơ quan điều tra trong phạm vi trách nhiệm của mình phải kiểm tra, xác minh nguồn tin và quyết định việc khởi tố hoặc không khởi tố vụ án hình sự

Thời hạn hai mươi ngày phải được tính từ ngày nhận được tin báo tố giác nghĩa là từ ngày được ghi trong biên bản mà Cơ quan điều tra tiếp nhận tin báo, tố giác đó

Đối với tin báo trên các phương tiện thông tin đại chúng mặc dầu luật chưa quy định cụ thể nhưng cần lấy thời hạn kể từ ngày mà cơ quan, phương tiện thông tin đại chúng phát hành, lan truyền đi nguồn tin đó

Trường hợp khi nhận thông tin, tin tức không đầy đủ thì người nhận tố giác hoặc tin báo phải yêu cầu cơ quan, tổ chức, người cung cấp tin giải thích

rõ sự việc hoặc tiến hành các biện pháp thu thập, bổ sung các tài liệu khác Nếu là việc không thuộc thẩm quyền của mình thì chuyển đến cơ quan có trách nhiệm giải quyết theo thẩm quyền do luật định, đổng thời phải tiến hành các biện pháp cần thiết để ngăn chặn hành vi phạm tội, giữ gìn dấu vết và hiện trường

23

Trong trường hợp sự việc bị tố giác hoặc tin báo có nhiều tình tiết phức tạp hoặc phải kiểm tra, xác minh tại nhiều địa điểm thì thời hạn để giải quyết

tố giác và tin báo có thể dài hơn nhưng không được quá hai tháng Sự việc bị

tố giác hoặc tin báo có nhiều tình tiết phức tạp là sự việc mà những thông tin thu được qua tin báo, tố giác chưa thể cho phép kết luận ngay, các tình tiết được mô tả đòi hỏi phải có những kiến thức chuyên môn nhất định nào đó thì mới kết luận được Điều luật quy định trách nhiệm của Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát khi nhận được tố giác hay tin báo về tội phạm, phải khẩn trương kiểm tra, xác minh nguồn tin để quyết định việc khởi tố hoặc không khởi tố

vụ án hình sự

Để xử ỉý các thông tin nhận được Điều luật quy định Cơ quan điều tra tiến hành các biện pháp kiểm tra xác minh Mặc dù luật không quy định cụ thể các biện pháp, nhưng căn cứ vào những quy định trong các văn bản khác nhau, cơ quan giải quyết tin báo tố giác có thể:

- Tiến hành theo thủ tục hành chính để kiểm tra giấy tờ tuỳ thân, kiểm tra hộ tịch, hộ khẩu, kiểm tra tạm trú, kiểm tra kinh doanh sản xuất của cá nhân hay tổ chức bị tố cáo… theo những quy định của Luật hành chính

- Tiến hành khám nghiệm hiện trường

- Thông báo rộng rãi cho quần chúng nhân dân biết để cung cấp tài liệu thông tin cần thiết

- Yêu cầu cơ quan, tổ chức, công dân cung cấp những thông tin tài liệu cần thiết và giải thích những vấn đề có liên quan

- Yêu cầu cơ quan, tổ chức hữu quan tự thanh tra, kiểm tra hoặc yêu cầu cơ quan thanh tra cùng cấp tiến hành thanh tra làm rõ sự việc

Nếu qua kiểm tra, xác minh mà thấy đấu hiệu của tội phạm đã rõ ràng thì Cơ quan điều tra ra quyết định khởi tố vụ án hình sự Nếu thấy không có dấu hiệu của tội phạm thì Cơ quan điều tra ra quyết định không khởi tố vụ án hình sự

24

Kết quả giải quyết tin báo hoặc tố giác phải được gửi cho Viện kiểm sát cùng cấp và thông báo cho cơ quan, tổ chức đã báo tin hoặc người đã tố giác tội phạm biết Cơ quan tiếp nhận, giải quyết tố giác và tin báo về tội phạm có trách nhiệm thông báo cho cơ quan, tổ chức hoặc người đã tố giác hay cơ quan tổ chức đã cung cấp tin báo Trong trường hợp do yêu cầu giữ bí mật về người đã tố giác hoặc người đã trực tiếp cung cấp tin báo, cơ quan điều tra phải áp dụng những biện pháp cần thiết

Luật quy định: Cơ quan điều tra phải áp dụng các biện pháp cần thiết

để bảo vệ người đã tố giác tội phạm Luật không quy định các biện pháp cụ thể mà cho phép áp dụng các biện pháp cần thiết, điều đó có nghĩa là cơ quan điều tra có thể áp dụng cả các biện pháp pháp lý và các biện pháp nghiệp vụ chuyên môn nhằm ngăn chặn các hành vi trả thù, xâm hại đến người tố giác hoặc các hành vi khác cản trở người làm chứng thực hiện nghĩa vụ của mình

Biện pháp cần thiết là biện pháp trong khuôn khổ pháp luật cho phép

mà bảo vệ được tính mạng, tài sản, các quyền và lợi ích hợp pháp khác cho người tố giác để không bị những hành vi trả thù người bị tố giác gây thiệt hại

1.3 Mối quan hệ giữa Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát trong việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố đối với các tội phạm về tham nhũng

Đối với Cơ quan điều tra, nhiệm vụ giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố gồm 2 nội dung chính sau đây:

- Tiếp nhận đây đủ mọi tố giác, tin báo và kiến nghị khởi tố Để thực hiện nội dung này cơ quan điều traphải tổ chức đơn vị trực ban để tiếp nhận; lập hệ thống sổ sách; phân loại tin báo, tố giác và kiến nghị khởi tố;

- Xử lý mọi tố giác, tin báo và kiến nghị khởi tố Nội dung này bao gồm các công việc kiểm tra, xác minh mọi tố giác, tin báo và kiến nghị khởi tố; quyết định khởi tố hoặc quyết định không khởi tố vụ án hình sự; gửi

25

những kết quả xử lý tố giác, tin báo và kiến nghị khởi tố cho Viện Kiểm sát; thông báo kết quả xứ lý đến các cơ quan, tổ chức, cá nhân đã cung cấp thông tin về tội phạm; áp dụng các biện pháp cần thiết bảo đảm an toàn cho công dân đã tố giác tội phạm

Đối với Viện kiểm sát, nhiệm vụ giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm

và kiến nghị khởi tố gồm 2 nội dung chính:

- Tiếp nhận đầy đủ và chuyển ngay mọi tố giác, tin báo và kiến nghị khởi tố kèm theo các tài liệu có liên quan đã tiếp nhận cho Cơ quan điều tra

có thẩm quyền;

- Kiểm sát việc giải quyết của Cơ quan điều tra đối với tố giác, tin báo

về tội phạm và kiến nghị khởi tố;

Như vậy, vai trò chính trong việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm

và kiến nghị khởi tố (trong phạm vi trách nhiệm của mình tiến hành các biện pháp và thủ tục cần thiết để giải quyết, tiếp nhận, xử lý) thuộc về Cơ quan điều tra Viện kiểm sát có trách nhiệm kiểm sát hoạt động của Cơ quan điều tra trong việc giải quyết tố giác và tin báo về tội phạm

Tuy nhiên, trong thực tế hiện nay có nhiều trường hợp do nhận thức không đúng đắn các quy định của pháp luật về mối quan hệ giữa CQĐT và VKS nên đã có hiện tượng do chỉ tập trung vào việc phát hiện, điều tra tội phạm mà không chú ý đến việc chấp hành các quy định của pháp luật về việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, thậm chí có trường hợp VKS chỉ sử dụng đơn thuần quan hệ phối hợp mà không sử dụng quyền chế ước đã dẫn đến hiện tượng "hữu khuynh", làm thay CQĐT, né tránh, không cương quyết bảo vệ quan điểm đúng đắn cũng như các quy định pháp luật bị vi phạm Ngược lại, sử dụng cứng nhắc quyền chế ước của VKS đối với CQĐT có thể tạo nên mối quan hệ căng thẳng trong công tác Những trường hợp nói trên tuy không phải là hiện tượng phổ biến, nhưng cũng đã ảnh hưởng đến chất

26

lượng giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, chất lượng kiểm sát hoạt động

tư pháp trong hoạt động này cũng như kết quả công tác đấu tranh phòng ngừa

và chống tội phạm trong giai đoạn hiện nay

Kết luận chương 1

Chương 1 của luận văn nghiên cứu các vấn đề chung về giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm Với mục tiêu đó Chương 1 đã phân tích về khái niệm và đặc điểm của tin báo, tố giác về tội phạm cũng như mối quan hệ phối hợp giữa Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát trong việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm Đây là những cơ sở lý luận quan trọng để xác định phạm vi, đối tượng của hoạt động này Kết quả nhận thức về lý luận tại chương 1 cũng

là một trong những cơ sở để tác giả nghiên cứu, khảo sát thực tiễn về hoạt động kiểm sát hoạt động tư pháp trong việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm trên địa bàn Thanh pho Hồ Chí Minh, từ kết quả nghiên cứu thực tiễn sẽ đưa ra một số giải pháp, kiến nghị nhằm thực hiện có chất lượng, hiệu quả công tác này

27

Chương 2 THỰC TIỄN QUY ĐỊNH VÀ ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ

GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM VÀ

KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ ĐỐI VỚI CÁC TỘI PHẠM VỀ THAM NHŨNG

TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 2.1 Quy định pháp luật hiện hành về giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố đối với các tội phạm về tham nhũng theo pháp luật tố tụng hình sự

Căn cứ vào Điều 143, Điều 179 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 và Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2005 (sửa đổi bổ sung năm 2012), cơ quan có thẩm quyền khởi tố áp dụng các biện pháp để chứng minh căn cứ khởi tố vụ án tham nhũng là “có dấu hiệu tội phạm tham nhũng” và căn cứ khởi tố bị can phạm tội tham nhũng là “một người đã thực hiện hành vi phạm tội tham nhũng” để tiến hành khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với tội phạm tham nhũng

Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2005 (sửa đổi, bổ sung năm 2012) quy định: “Tham nhũng là hành vi của người có chức vụ, quyền hạn đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn đó vì vụ lợi” (khoản 2 Điều 1), “vụ lợi là lợi ích vật chất, tinh thần mà người có chức vụ, quyền hạn đạt được hoặc có thể đạt được thông qua hành vi tham nhũng” (khoản 5 Điều 2) Trên thực tế, việc xác định một người có vụ lợi về vật chất thì có cơ sở, nhưng xác định vụ lợi về tinh thần thì rất khó, không có định tính, định lượng cụ thể Các cơ quan tiến hành

tố tụng có thẩm quyền khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với tội phạm tham nhũng khó khăn, thậm chí không thể chứng minh được dấu hiệu tội phạm tham nhũng trong trường hợp này, chính vì vậy, không thể khởi tố vụ án, khởi

tố bị can trong trường hợp các đối tượng có vụ lợi về tinh thần

Việc giám định để xác định căn cứ khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với tội phạm tham nhũng còn nhiều bất cập Đây là công việc khó khăn, nằm

28

ngoài sự cố gắng, nỗ lực của cơ quan điều tra và điều tra viên, đồng thời, cũng

là nguyên nhân chính dẫn đến khởi tố nói riêng và quá trình giải quyết các vụ

án tham nhũng nói chung bị kéo dài Bởi lẽ, việc xác định mức độ thiệt hại về tài sản là công việc đầu tiên phải chứng minh được trong một vụ án tham nhũng Nếu không xác định được thiệt hại về tài sản thì coi như không có tội phạm xảy ra Để xác định được thiệt hại về tài sản, cơ quan điều tra bắt buộc phải tiến hành công tác giám định tài chính kế toán, giám định kỹ thuật, giám định chất lượng công trình Đây là nguồn chứng cứ quan trọng chứng minh dấu hiệu tội phạm và người có hành vi phạm tội tham nhũng Tuy nhiên, thực tiễn khởi tố còn có tình trạng các cơ quan được trưng cầu giám định thường bất hợp tác, từ chối, đùn đẩy trách nhiệm Đối với các vụ án tham nhũng trong lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản, các cơ quan giám định tài chính kế toán thường yêu cầu phải có giám định chất lượng công trình trước rồi mới có cơ

sở kết luận về tài chính kế toán, kể cả công trình đã qua kiểm toán Trong khi

đó, các công trình xây dựng cơ bản thi công trong nhiều năm và không biết khi nào mới quyết toán được Vì vậy, công tác giám định không thực hiện được vì Viện kiểm sát, Tòa án đòi hỏi phải quyết toán công trình thì kết luận giám định mới có giá trị pháp lý Nếu chưa quyết toán thì mặc dù có việc lập chứng từ giả mạo, tiền đã xuất ra khỏi quỹ, bị chiếm đoạt nhưng các Tòa án, Viện kiểm sát vẫn cho rằng đó là khoản tiền tạm ứng, chưa quyết toán thì chưa cấu thành tội phạm tham nhũng Đây chính là nguyên nhân mà có rất ít các vụ án tham nhũng trong lĩnh vực xây dựng cơ bản được khởi tố để điều tra, truy tố, xét xử trong thời gian vừa qua

2.1.1 Quy định của Bộ luật tố tụng hình sự 2015 và Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân 2014 về kiểm sát hoạt động tư pháp trong việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố đối với các tội phạm

về tham nhũng theo pháp luật tố tụng hình sự

29

Công tác tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong công cuộc đấu tranh phòng, chống tội phạm Theo quy định tại Điều 100 Bộ luật Tố tụng hình sự năm

2003 thì tố giác, tin báo tội phạm và kiến nghị khởi tố là căn cứ để khởi tố hay không khởi tố vụ án hình sự Ngày 02/08/2013, Bộ Công an - Bộ Quốc phòng

- Bộ Tài chính - Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn - Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã ban hành Thông tư liên tịch số 06/2013/TTLT-BCA-BQP-BTC-BNN&PTNT-VKSNDTC hướng dẫn thi hành quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự về tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố (sau đây gọi tắt là Thông tư liên tịch số 06) Qua quá trình thực hiện Thông tư liên tịch số 06 nhận thấy Thông tư đã hướng dẫn khá chi tiết về cơ quan tiếp nhận, giải quyết, nhiệm vụ, tổ chức tiếp nhận và giải quyết

tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố; kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố Đây là công cụ pháp lý để Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát và các cơ quan khác làm tốt công tác tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố, góp phần hạn chế tình trạng bỏ lọt tội phạm, giữ vững ổn định an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội Nhận thức được tầm quan trọng của công tác tiếp nhận tin báo tố giác tội phạm và kiến nghị khởi tố, khi xây dựng Bộ luật TTHS năm 2015 các nhà làm luật đã đưa công tác này quy định thành một chương riêng Tuy nhiên qua thực tiễn việc thực hiện Thông tư liên tịch số 06 và nghiên cứu những quy định mới về tin báo tố giác tội phạm được quy định trong Bộ luật tố tụng hình

sự năm 2015, theo quan điểm của cá nhân tác giả nhận thấy có thể xảy ra một

số khó khăn vướng mắc sau:

Thứ nhất, tại khoản 3 Điều 146 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 quy định: “ Công an xã có trách nhiệm tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, lập biên bản tiếp nhận, lấy lời khai ban đầu và chuyển ngay tố giác, tin báo về tội

30

phạm k m theo tài liệu, đồ vật có liên quan cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền” (theo quy định trên, Công an xã không được tiến hành kiểm tra, xác minh sơ bộ như Công an phường, thị trấn, Đồn Công an) Trên thực tế đối với các xã vùng biên giới, hải đảo, các xã ở xa trung tâm huyện sau khi tiếp nhận tin báo tố giác tội phạm không được tiến hành xác minh sơ bộ ban đầu mà chuyển ngay tố giác tin báo đến cơ quan điều tra có thẩm quyền, sau đó mất nhiều thời gian Cơ quan điều tra có thẩm quyền mới có thể đến xác minh hiện trường thì hiện trường đã bị xáo trộn dẫn tới quá trình điều tra thu thập chứng

cứ ban đầu sẽ gặp nhiều khó khăn

Thứ hai, tại khoản 1 Điều 148 Bộ luật TTHS năm 2015 quy định:

“1 Hết thời hạn quy định tại Điều 147 của Bộ luật này, cơ quan có thẩm quyền giải quyết quyết định tạm đình chỉ việc giải quyết tố giác, tin báo

về tội phạm, kiến nghị khởi tố khi thuộc một trong các trường hợp:

a) Đã trưng cầu giám định, yêu cầu định giá tài sản, yêu cầu nước ngoài tương trợ tư pháp nhưng chưa có kết quả;

b) Đã yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp tài liệu, đồ vật quan trọng có ý nghĩa quyết định đối với việc khởi tố hoặc không khởi tố vụ án nhưng chưa có kết quả”

Đối với một số tố giác tin báo về tội phạm sau khi tiếp nhận Công an

xã lấy lời khai ban đầu và chuyển Cơ quan điều tra Công an huyện, sau khi tiến hành xác minh tố giác tin báo về tội phạm (lấy lời khai bị hại, xác minh hiện trường ) nhưng Cơ quan điều tra có thẩm quyền không lấy được lời khai của đối tượng (do đối tượng bỏ trốn, chưa xác định được đối tượng ) do đó chưa làm sáng tỏ được có dấu hiệu tội phạm hay không (không thuộc quy định tại điểm a, b khoản 1 Điều 148 BLTTHS năm 2015) Khi hết thời thời hạn giải quyết tố giác tin báo về tội phạm, Cơ quan điều tra có thẩm quyền không có căn cứ để tạm đình chỉ giải quyết tố giác tin báo về tội phạm Vì vậy

có quy định về việc phục hồi các tố giác tin báo về tội phạm đang tạm dừng giải quyết mà chỉ được phục hồi những tố giác tin báo về tội phạm đang tạm đình chỉ

Về chế độ thông tin, báo cáo việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo

về tội phạm và kiến nghị khởi tố Hiện tại theo quy định của Thông tư liên tịch số 06 thì “Số liệu 01 tháng được tính từ ngày 16 tháng trước đến hết ngày

15 tháng đó" Báo cáo nghiệp vụ 01 tháng của Viện kiểm sát được tính từ ngày đầu tiên của tháng đến hết ngày cuối cùng của tháng báo cáo Do đó sau khi Bộ luật TTHS năm 2015 có hiệu lực thi hành, cần thay đổi chế độ thông tin, báo cáo việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố để thống nhất thời điểm giữa các báo cáo của các ngành

Thực hiện nghiêm túc Thông tư liên tịch số 06 của liên ngành Trung ương hướng dẫn thi hành quy định của Bộ luật TTHS về việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố Viện kiểm sát các cấp

đã chủ động xây dựng quy chế phối hợp liên ngành và thường xuyên phối hợp chặt chẽ với Cơ quan điều tra để phân loại, xử lý nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác kiểm sát giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, bảo đảm việc tiếp nhận, giải quyết các tố giác, tin báo theo đúng quy định định pháp luật, chống oan sai và bỏ lọt tội phạm ngay từ giai đoạn đầu tố tụng; hoàn thành tốt nhiệm vụ, chỉ tiêu của Quốc hội giao, cụ thể: Viện trưởng VKSND tối cao đã có văn bản số 233/TB-VKSTC-VP chỉ đạo toàn Ngành thực hiện

32

một số biện pháp nhằm hạn chế việc Tòa án tuyên bị cáo hưởng án treo khi

xét xử các vụ án tham nhũng Toàn Ngành đã kiểm sát 867 tin báo, tố giác về

tội phạm và kiến nghị khởi tố về tham nhũng; giải quyết 592 tố giác, tin báo;

đã khởi tố 183 vụ án Cơ quan điều tra VKSND tối cao kiểm sát giải quyết 42

tố giác, tin báo về tội phạm về tham nhũng trong hoạt động tư pháp, đã khởi

tố 14 vụ án Vụ thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra án tham nhũng, VKSND tối cao kiểm sát việc giải quyết 18 tố giác, tin báo; đã khởi tố 07 vụ

án về tham nhũng

Viện kiểm sát các cấp thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra 612 vụ/1.387 bị can Cơ quan điều tra đề nghị truy tố 440 vụ/1.050 bị can, trong

đó, Cơ quan điều tra VKSND tối cao điều tra 24 vụ/21 bị can, đề nghị truy tố

15 vụ/16 bị can phạm tội tham nhũng Hai cấp kiểm sát giải quyết 480 vụ/1.171 bị can, đã truy tố 428 vụ/973 bị can về tội tham nhũng

Công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát giải quyết các vụ án tham nhũng được tăng cường, chất lượng được nâng cao, từng bước khắc phục hạn chế, thiếu sót: đã thận trọng, chặt chẽ hơn trong xem xét phê chuẩn các lệnh, quyết định của Cơ quan điều tra, không để xảy ra việc lạm dụng bắt khẩn cấp, tạm giữ, tạm giam; tỉ lệ bắt, tạm giữ hình sự chuyển khởi tố hình sự đạt 100% Đã kiểm sát chặt chẽ ngay từ giai đoạn khởi tố vụ án và trong suốt quá trình điều tra; chủ động hơn trong việc ban hành và nâng cao chất lượng các bản yêu cầu điều tra, bảo đảm việc điều tra thu thập, đánh giá chứng cứ đầy đủ, toàn diện, khách quan hơn; kiên quyết không phê chuẩn hoặc ra các quyết định hủy bỏ các lệnh, quyết định trái pháp luật của Cơ quan điều tra, đã

ra quyết định hủy bỏ 02 quyết định khởi tố vụ án thiếu căn cứ; yêu cầu Cơ quan điều tra khởi tố 02 vụ án, 04 bị can; không phê chuẩn 12 quyết định khởi

tố bị can Kết quả trên đã góp phần bảo đảm việc khởi tố, điều tra, xử lý các

vụ án tham nhũng đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, hạn chế việc bỏ lọt