Chỉ phẫu thuật trong y học

Robert De Niro as the creature in the 1994 version of Mary Shelleys Frankenstein.Robert De Niro as the creature in the 1994 version of Mary Shelleys Frankenstein.Chỉ phẫu thuật Robert De Niro as the creature in the 1994 version of Mary Shelleys Frankenstein.Robert De Niro as the creature in the 1994 version of Mary Shelleys Frankenstein.

CHỈ PHẪU THUẬT

ThS.BS.Phạm Phú Thái

ĐẠI HỌC Y KHOA PHẠM NGỌC THẠCH

BỘ MÔN NGOẠI PHÂN MÔN PHẪU THUẬT THỰC HÀNH

2

• Hỗ trợ gia tăng lực liên kết nếu sự lành vết thương không đủ bền vững

• Tạo hình,tái tạo chức năng của mô hay cơ quan bị tổn thương

Tạo liên kết

Tạo và gia tăng lực liên kết

Nguồn:http://alobacsi.com/tin-y-te/quy-trinh-noi-chan-tay-bi-dut-roi-Tạo hình và tái tạo chức năng

PHÂN LOẠI THEO KHẢ

NĂNG TỰ HỦY

• Chỉ tiêu:catgut,Vicryl

• Chỉ không tiêu : nylon,

prolen…

THEO CẤU TẠO CHỈ

• Chỉ đơn sợi

• Chỉ đa sợi

THEO NGUỒN GỐC

• Chỉ tổng hợp:chuỗi trùng phân các protein

• Chỉ tự nhiên:protein động vật,thực vật, kim

loại

QUÁ TRÌNH SINH HỌC

Phản ứng –> Tiêu hủy –> Hấp thu

Là quá trình diễn ra sau khi chỉ được khâu

đặt vào mô được liên kết

QUÁ TRÌNH PHẢN ỨNG

• Phản ứng của mô với sợi chỉ là đương nhiên vì bản thân chỉ cũng là một loại mô ghép( tính tiêu của chỉ,bao bọc cách ly…)

• Các đại thực bào tiếp cận và nhận ra các kháng nguyên lạ từ sợi chỉ

• Tuy nhiên phản ứng này cần phải được kiểm

soát trong mức mong muốn

Chỉ nguồn gốc tự nhiên > tổng hợp

Chỉ đa sợi > chỉ đơn sợi

Chỉ tự hủy > chỉ không tự hủy

MỨC ĐỘ PHẢN ỨNG

• Các chỉ có chất liệu protein kích ứng quá trình

nhận diện và tiêu hủy đại thực bào mạnh nhất

• Chỉ đơn sợi thường có lớp phủ tốt, ít ngấm

nước , chất liệu không tiêu hủy được nên

thường chỉ chịu tác dụng bao bọc và cách ly

QUÁ TRÌNH PHÂN HỦY

• Khi chỉ được khâu, ghép đặt vào trong cơ thể sẽ chịu các quá trình

– A.Thủy phân lý học: sợi chỉ sẽ bị hydrat hóa hòa tan nhờ liên kếtHydro , dần dần bị tan ra và hấp thu theo đường dịch thể

– B.Thực bào:Đại thực bào tấn công tiết các enzym phá hủy cácliên kết của sợi chỉ Làm phân rã từ từ thành các thành phần cơbản thường là các acid amin và các thành phần phụ gia bị ăn bởicác đại thực bào

– C.Bao bọc : một số loại chỉ không thể phân rã hay thực bào được

sẽ được các tế bào miễn dịch hình thành lớp màn bao bọc cách lyvới mô cơ thể tạo sự tương thích nhất là với các loại chỉ không tựhủy

• Các quá trình này có thể diễn ra song song, phá hủy dần dần sợi chỉ tùy vào một số yếu tố mà quá trình này xảy ra nhanh hay chậm

QUÁ TRÌNH HẤP THU

• Khi sợi chỉ bị phân rã thì các thành phần

của nó được hấp thu bởi 2 con đường : bị thực bào hay theo con đường dịch thể

YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG

• Đặc tính vốn có của chỉ:yếu tố này kiểm soát tốt

vì đã được nhà sản xuất tính toán và khuyến cáo

• Tình trạng cơ thể : khó kiểm soát

– Các bệnh nhân đang trong quá trình nhiễm trùng nặng, sốt cao,thiếu đạm… đẩy nhanh tốc độ hủy

– Bệnh nhân suy kiệt nặng , mất nước, suy giảm miễn dịch : ung thư giai đoạn cuối, lao nặng,… chậm phân hủy

CÁC ĐẶT TÍNH CỦA CHỈ

TÍNH BỀN CHẮC

• Độ bền kéo và thời gian hấp thu hoàn toàn

• Đảm bảo đủ bền để mô kết hợp không bị rời ra

do độ căng nở của mô hay nhu động ,di chuyển

• Tính bền chắc chịu ảnh hưởng bởi

– Đặc tính riêng của sợi chỉ : kích cỡ,chất liệu,cấu trúc – Quá trình sinh học tại mô liên kết và tổng trạng bệnh nhân.

– Thường thì thời gian sợi chỉ còn 50% độ bền kéo

thấp hơn rất nhiều so với thời gian hấp thu hoàn toàn

vd chỉ Vicryl 50% 14 ngày, hấp thu hoàn toàn 50-90 ngày

TÍNH MAO DẪN

• Là tác dụng của sợi bấc

đèn hút dịch từ nơi ướt

sang nơi khô

• Đây là đặc tính không mong muốn

• Xảy ra nhiều ở các loại chỉ đa sợi có thể

làm dẫn truyền nhiễm trùng hay các dịch

thể ( dịch mật,dịch tiêu hóa) đến các vùng không mong muốn

TÍNH GÂY TỔN THƯƠNG

• Xảy ra trong quá trình khâu

– Chỉ đơn sợi thường trơn hơn nên ít gây tổn thương ( bắt buộtdùng trong các phẫu thuật mạch máu để tránh tổn thương mô)– Chỉ đa sợi do độ rít nên gây tổn thương mô khâu nhiều , tuy

nhiên độ bán dính tốt , dễ phân bố lực chỉ hơn,ít bung gây xì dòhơn ( khuyến cáo dùng trong phẫu thuật ống như tiêu hóa haytiết niệu )

• Trong quá trình tồn tại trong mô được liên kết:sợi chỉ nhỏ

– Dễ cắt rách mô hơn chỉ lớn khi lực rút lớn hay mô có hoạt động:

ví dụ khâu cơ cần nên dùng chỉ lớn

– Tuy nhiên ít gây phản ứng và thẩm mỹ thì tốt hơn: nên dùng

trong các phẫu thuật ở mặt,các cơ quan cần thẩm mỹ hay mạchmáu

– Nên phân bố lực cho nhiều mối khâu nhỏ hơn là tập trung lựcvào ít mối chỉ lớn

24TAI BiẾN

LỰA CHỌN CHỈ PHẪU THUẬT

• Lựa chọn chỉ PT phải dựa trên các đặc

tính vật lý và sinh học của vật liệu làm chỉ

và đặc điểm của tổ chức được khâu.

• Thông số quan trọng nhất là độ bền: nên chọn loại chỉ nhỏ nhất có độ bền thích hợp với tổ chức cần liên kết.

• Cần nhớ là những mối chỉ PT cũng là các

dị vật có thể làm giảm khả năng chống

nhiễm khuẩn của vết thương

CÁC TIÊU CHUẨN CHI TiẾT

• Có đủ độ bền kéo cho đến khi vết thương lành

• Ít gây tổn thương trong và sau phẫu thuật

• Trơ với mô,không tạo điều kiện thích hợp hay nơi trú ẩn vi trùng

• Có nút buộc đảm bảo

• Kinh tế

GIỚI THIỆU & KHUYẾN CÁO CÁC LOẠI CHỈ THƯỜNG SỬ DỤNG

CHỈ TỰ HỦY ( chỉ tiêu,chỉ tan)

• Sợi chỉ tự hủy là loại chỉ chịu tác dụng của hai quá trình thủy phân và thực bào

CHỈ CATGUT

• Lúc đầu làm bằng ruột mèo.

Hiện nay, được làm từ ruột

bò hoặc cừu

• Size:8-0 đến 3

• Thời gian tự tiêu khoảng 10 ngày Catgut chromic (có thêm muối chromium) có thời gian tự tiêu khoảng 20 ngày

• Ưu điểm:

– không phải cắt chỉ vết mổ

– Tiêu nhanh hoàn toàn nên

không tạo sỏi ( khuyến cáo tiết

niệu bàng quang)

– Co giãn tốt.mềm ít gây tổn

thương mô khi co thắt

– Ít gây nhiễm trùng, dùng khâu

trong các tổn thương không

sạch

• Khuyết điểm

– Khó kiểm soát thời gian tiêu

hủy

• Các thớ mịn,ít ma sát giảm co kéo

và tổn thương mô ,giữ được 50% độ

bền sau 14 ngày,20% sau 21 ngày

– Không nhuộm (trắng xám)

– Nhuộm (màu tím)

CHỈ VĨNH CỬU ( không tan,không tiêu)

•Chỉ không bị tiêu hủy hay hư hỏng, tồn tại suốt

đời trong cớ thể bệnh nhân cho đến khi được

lấy ra , không bị hấp thu.

•Có tính trơ tốt,ít gây phản ứng và nhiễm trùng

•Chỉ không chịu ảnh hưởng bởi quá trình thủy

phân hay thực bào.Chủ yếu được bao bọc và

cách ly

Nylon đơn sợi là loại sợi từ polyamide

có độ bền kéo cao Bề mặt nhẵn mịn

đồng nhất cho phép đi qua dễ dàng

xuyên qua mô Có màu đen, màu

xanh và trắng đục

• Trình bày

– Không nhuộm

– Nhuộm (màu xanh) (màu đen)

– Đóng gói khô hoặc bao giữ ướt

• Đặc tính:

– Xuyên mô qua một cách dễ dàng

– Bền cao / sợi chỉ nhỏ

Silk hay chỉ xoa có nguồn gốc

– Không nhuộm (màu trắng)

– Nhuộm (màu đen)

– Tráng chất trơn

• Ưu điểm:

– Mềm dẻo linh hoạt

– Bền

– Buột tốt ,dễ và an toàn thích hợp các phẫu

thuật có số lượng nút buột lớn và nguy hiểm:

vd phẫu thuật tuyến giáp,tiêu hóa…

• Các sợi mịn Polyester rất êm và mềm dẻo.

• Dễ dàng thao tác

• Bề mặt mịn giúp giảm thiểu các tổn thương.

• Có độ bền cao và an toàn cho các vết thương lâu

Trình bày

Không nhuộm

Nhuộm (màu xanh)

Tráng phủ hay không

- Ít phản ứng,bề mặt mịn, và

dễ dàng thao tác và tạo nút an toàn

- Polypropylene là một trong các chỉ đơn sợi(monofilament) linh hoạt nhất

- Độ bền kéo vượt trội so với các loại đơn sợi khác.

- Ngoài ra, với kỹ thuật chế tạo tốt đảm bảo một tiết diện

hình tròn đồng nhất + trơn giúp chỉ xuyên mô rất êm ít tổn thương hay rách mô liên kết

- Nút buộc an toàn dù là chỉ đơn sợi

– Xuyên mô êm mượt

– thích hợp cho các phẫu thuật tinh tế là nguy hiểm cao như các phẫu thuật tạo hình mạch máu, phẫu thuật tim

3 Chỉ khâu phẫu thuật-BS Nguyễn Hồng Ri- Gs Nguyễn Chấn

Hùng-Phẫu Thuật Thực Hành 2007-Bộ Môn PTTH Đại Học Y

Dược TP HCM