TIỂU LUẬN Sức khỏe tâm thần

Chăm sóc giáo dục tại gia là các hoạt động có kỹ thuật, định hướng để đạt đến mục đích rõ rang của cha mẹ, người chăm sóc tác động đến đứa trẻ nhằm giúp cải thiện hay tăng năng lực về mặ

BỘ LAO ĐỘNG THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI (CSII)

TIỂU LUẬN HẾT MÔNCÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG LĨNH VỰC SỨC KHỎE TÂM THẦN

Hệ Đại học- Ngành Công tác xã hội khóa Đ14 CT2

Tên chủ đề: THỰC TRẠNG CHĂM SÓC GIÁO DỤC VỚI TRẺ EM TỰ KỈ TẠI NHÀ

HUYỆN CỦ CHI

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 10 năm 2017

BỘ LAO ĐỘNG THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI (CSII)

TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN

Hệ Đại học- Ngành Công tác xã hội

Đề tài: THỰC TRẠNG CHĂM SÓC GIÁO DỤC VỚI TRẺ EM TỰ KỈ TẠI NHÀ

LỜI CÁM ƠN

Em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến đến các thầy cô khoa CTXH Trường ĐH Lao Động Xã Hội Cơ Sở II đã tạo điều kiện thuận lợi cho em được học tập tại Trường.Đặc biệt gửi lời cảm ơn đến CÔ Bùi Thị Xuân Mai đã dạy em môn học chuyên ngành Công tác xã hội trong lĩnh vực tâm thần đó bổ sung kiến thức giúp em thuân lợi hơn trong thời gian thực tập sắp tới

Cám ơn cô đã tạo điều kiện để em có thể nghiên cứu, làm bài tiểu luận này, cũng như hướng dẫn em trong suốt quá trình làm bài

Trong quá trình làm bài không tránh khỏi những sai xót mong cô giúp em sửa, thôngcảm bỏ qua cho em vì trình độ còn hạn chế

Chân thành cảm ơn Cô!

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan công trình nghiên cứu này là của riêng tôi Các số liệu trong bài tiểu luận là số liệu thực chưa từng được công bố ở bất cứ công trình nghiên cứu nào khác Nếu không đúng tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm

Người cam đoan

Phạm Quang Tiến

MỤC LỤC

Contents

Contents 5

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1.TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1

2.MỤC TIÊU NGHIÊN CUỨ 2

3.PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2

4.KẾT CẤU CỦA ĐỀ TÀI 3

PHẦN NỘI DUNG 3

Chương 1: Một số lý luận cơ bản về trẻ em tự kỉ 3

1.1Khái niệm 3

1.2Nguyên nhân trẻ em tự kỉ 4

Chương 2 7

CHƯƠNG II : THỰC TRẠNG 7

1.Tổng quan địa bàn nghiên cứu 7

2 Thực trạng kiến thức chăm sóc giáo dục tại gia trẻ em tự kỉ tại Huyện Củ Chi 8

3 Thực trạng luật pháp, chính sách trong phòng ngừa, can thiệp hiện ở Việt Nam hiện nay 16

5.Thực trạng các dịch vụ, mô hình tại Huyện Củ Chi 18

+Cách thức can thiệp phòng ngừa 18

+ĐIỀU TRỊ VẤN ĐỀ TỰ KỈ Ở TRẺ 19

Chương 3 PHÂN TÍCH MỘT TÌNH HUỐNG CÓ VẤN ĐỀ TỰ KỈ 28

1.Tình huống bé B.P.M ấp thượng xã Tân Thông Hội, huyện Củ Chi 28

2 Phân tích đánh giá tình huống bé B.P.M 28

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 30

1.Kết luận 30

2 Khuyến nghị 30

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 32

PHẦN MỞ ĐẦU

1.TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU

Khi một đất nước phát triển sẽ có nhiều vấn đề tìm tàng cần giải quyết, Việt Namcũng không ngoại lệ cùng với xu hướng chung của thế giới, tỷ lệ tự kỷ ở Việt Namtrong thập kỷ gần đây gia tăng rõ rệt, trở nên một thách thức lớn với nhiều cơ quanchức năng trong đó có y tế

Tuy nhiên sự quan tâm tới hội chứng này từ mọi góc độ tại Việt Nam hiện nay mớichỉ ở giai đoạn đầu tiên Vì vậy có nhiều việc cấp thiết, mang tính nền tảng, cầnđược triển khai thực hiện, nhằm cải thiện hiện trạng liên quan đến người tự kỷ, qua

đó góp phần nâng cao chất lượng cuôc sống, nâng tầm giá trị của bản thân người tự

kỷ và gia đình có người tự kỷ

Người mắc chứng tâm thần tự kỉ thường có những bất thường của rối loạn tự kỷ gâyảnh hưởng kéo dài suốt đời đến các chức năng cá nhân ở nhiều lĩnh vực như học tập,các mối quan hệ thích ứng xã hội và khả năng độc lập Mức độ ảnh hưởng có thể từnhẹ đến nặng tùy theo mức độ của rối loạn tự kỷ và các rối loạn đi kèm

Tuy nhiên, sự thiếu hụt rõ rệt các chức năng khiến cho người mắc rối loạn tự kỷ trởthành người khuyết tật trong cộng đồng, suy giảm trầm trọng chất lượng sống, đồngthời là gánh nặng của gia đình và xã hội, suy giảm nguồn nhân lực lao động và kéotheo chi phí kinh tế lâu dài

Chứng tự kỷ được biết đến ở Việt Nam vào cuối những năm 90 của thế kỷ trước Từnăm 2000 rối loạn này bắt đầu được quan tâm nhiều hơn về vấn đề can thiệp, điều trịtại các bệnh viện nhi và trung tâm giáo dục đặc biệt

Theo tiến sỹ Nguyễn Thị Thanh Mai - Trường Đại học Y Hà Nội cho hay, mặc dù lànhiều quốc gia trên thế giới đã công nhận tự kỷ là một dạng khuyết tật phát triển,nhưng người tự kỷ nhưng ở Việt Nam vẫn chưa được hỗ trợ của chính quyền và xãhội phù hợp Người tự kỷ chưa có các tổ chức thuộc về chính phủ phụ trách cụ thể,

hỗ trợ cho các đối tượng này Người tự kỷ chưa có chế độ, chính sách riêng, chưa

được tạo điều kiện về công việc và duy trì cuộc sống Người tự kỉ chưa nhận được

sự quan tâm của chính quyền và chưa có tổ chức nào của chính phủ phụ trách nêntình trạng người tự kỉ hiện nay đang tăng lên rất nhanh do chưa có sự quan tâm đúngđắng Một bộ phận người dân mê tín còn cho tự kỉ là do quỷ ám nên đem người tự kỉđến các thầy pháp để trừ tà bằng các biện pháp như đánh đập, cho ún bùa, khiếnngười tự kỉ càng bị tổn thương về thể xác khiến họ ngày một nặng hơn Đặc biệt làđối tượng trẻ em dễ bị tổn thương, những trẻ mắc phải vấn đề này sẽ gặp những vấn

đề phát triển nhận thức, khiếm khuyết trong phát triển trí tuệ, điều này sẽ gây ảnhhưởng nghiêm trọng trong học tập , giao tiếp và hòa nhập cộng đồng Đặc biệt trong

xã hội hiện nay nhiều phụ huynh chưa dành thời gian quan tâm đến con cái nhiềuhầu như họ chỉ đi làm đưa con đi học mà không phát hiện và kịp thời can thiệp chođến khi bệnh càng trầm trọng Bài nghiên cứu sẽ góp phần đóng góp cơ sở lý luận vềnghiên cứu tự kỉ ở Việt Nam Đồng thời đưa ra các biện pháp can thiệp đối với trẻ tựkỉ

2.MỤC TIÊU NGHIÊN CUỨ

-Xác định đặc điểm và mức độ nhận thức của trẻ em tự kỉ về một số sự vật hiệntượng liên quan đến cuộc sống sinh hoạt thường ngày, từ đó đề xuất phương pháptác động nhầm nâng cao khả năng nhận thức cho trẻ tự kỉ

-Giúp các phụ huynh quan tâm đến con trẻ chú ý những thay đổi lâm sàng của trẻ đểnhận biết tự kỉ ở trẻ

3.PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

- Phỏng vấn sâu

- Quan sát

- Phân tích số liệu

- Thống kê số liệu

4.KẾT CẤU CỦA ĐỀ TÀI

Theo tác giả Lê Khanh trong thì “Chứng tự tỏa (hay tự kỷ), gọi chung là hiện tượng

tự tỏa theo nguyên nghĩa là Tự mình phong tỏa các khả năng quan hệ của mình với bên ngoài Việt Nam còn gọi là Tự kỷ hay Tự bế… Tình trạng này có thể xảy ra cho bất kỳ một đứa trẻ nào, không lệ thuộc vào dân tộc, xã hội hay trình độ phát triển của cha mẹ.”

Phân loại tự kỷ.

Theo phân loại quốc tế DSM - IV và ICD - 10 tự kỷ được chia thành 2 loại:

- Tự kỷ điển hình: Tự kỷ bẩm sinh (phát hiện ngay sau sinh hoặc rất sớm sau sinh) chậm phát triển và có các triệu chứng xuất hiện ngay sau sinh đến trước 3 tuổi

- Tự kỷ không điển hình: Tiền sử phát triển bình thường tới 12 - 30 tháng tuổi, sau

đó ngừng phát triển đột ngột hoặc thoái triển (mất các kỹ năng đã có) và các triệu chứng khác của tự kỷ xuất hiện

Nếu xét ở góc độ mức độ chủ động trong giao tiếp của trẻ tự kỷ, chúng ta có thể chiathành ba nhóm trẻ tự kỷ

- Nhóm không phản ứng: hoàn toàn từ chối giao tiếp, kể cả giao tiếp ngôn ngữ và giao tiếp phi ngôn ngữ

- Nhóm thụ động: chấp nhận giao tiếp nhưng không bao giờ chủ động

- Nhóm chủ động nhưng kỳ quặc: có thể chủ động trong giao tiếp nhưng lại giao tiếpmột cách hết sức kỳ quặc, lập dị

Trẻ em.

Về mặt sinh học, “trẻ em” là con người ở giữa giai đoạn từ khi sinh và tuổi dậy thì Định nghĩa pháp lý về một “trẻ em” nói chung chỉ tới một đứa trẻ, còn được biết tới

là một người chưa tới tuổi trưởng thành

Chăm sóc giáo dục tại gia.

Chăm sóc giáo dục tại gia là các hoạt động có kỹ thuật, định hướng để đạt đến mục đích rõ rang của cha mẹ, người chăm sóc tác động đến đứa trẻ nhằm giúp cải thiện hay tăng năng lực về mặt thể chất và tinh thần Những hoạt động này mang giá trị lâu dài hơn là những hoạt động trị liệu không thường xuyên

1.2Nguyên nhân trẻ em tự kỉ.

-Không có một nguyên nhân đơn lẻ nào gây ra tự kỷ, song nhìn chung người ta chấpnhận rằng Tự kỷ gây nên bởi bất thường về chức năng của cấu trúc não hoặc bất thường về chức năng của não Chụp cắt lớp vi tính sọ não cho thấy một số bất thường về hình dáng, cấu trúc của não trẻ tự kỷ so với trẻ bình thường

-Giả thuyết cho rằng tự kỷ có liên quan đến di truyền: Những nghiên cứu hiện đại đãtìm thấy một số chỉ báo cho thấy những ảnh hưởng của gen đối với bệnh tự kỷ Theocác nhà nghiên cứu thì trong số anh em của các trẻ mắc chứng tự kỷ có gần 3% mắc

chứng tự kỷ và gần 3% khác mắc các chứng rối loạn phát triển lan tỏa Ngoài ra một cặp sinh đôi đồng hợp tử có nhiều khả năng bị tự kỷ hơn so với cặp sinh đôi khác trứng.

-Giả thuyết về bệnh lý ở não: Các nghiên cứu cho thấy rằng chất dẫn truyền thần kinh Serotonin rất quan trọng đối với sự vận hành của não có nhiều ở một số nhóm

tự kỷ hơn người bình thường Bên cạnh đó, một số trẻ mắc chứng tự kỷ và những rối loạn liên quan có nhiều vấn đề về hệ miễn dịch và sinh hóa

-Giả thuyết về rối loạn chức năng tâm lý: Các nghiên cứu đã tiến hành nhiều công trình khảo sát các dạng rối loạn chức năng tâm lý để xác định các chứng tật gây hành vi tự kỷ Các công trình này khảo sát về ngôn ngữ, tập trung, chú ý, trí nhớ và

kỹ năng thị giác - không gian Có những trẻ bị tự kỷ do cách chăm sóc của cha mẹ, đặc biệt là do sự thiếu quan tâm của người mẹ

-Cùng có những bằng chứng cho thấy virus có thể gây ra tự kỷ Nguy cơ trẻ mắc chứng tự kỷ sẽ tăng cao nếu người mẹ bị bệnh sởi trong 3 tháng đầu tiên của thời kỳ mang thai Virus cytolomegalo cũng có liên quan đến tự kỷ Ngoài ra hiện nay một

số quan niệm tin rằng virus liên quan đến các loại vaccin như vaccin MMR dành chobệnh sởi cũng có thể gây ra chứng tự kỷ

Sự ô nhiễm và chất độc trong môi trường cũng được coi là nguyên nhân có thể gây

ra tự kỷ Năm 2001, các nhà nghiên cứu bang Texas - Mỹ phát hiện ra rằng số trẻ mắc bệnh tự kỷ tỷ lệ thuận với lượng thuỷ ngân được thải ra môi trường Một ví dụ khác là thị trấn nhỏ Leomenster, Massachusetts với tỉ lệ tự kỷ cao Nơi đây đã từng

có một nhà máy sản xuất kính mát Điều đặc biệt là tỉ lệ tự kỷ cao nhất ở những hộ nằm dưới hướng gió từ các cột khói của nhà máy

-Tuy nhiên, hiện nay càng có nhiều bằng chứng cho rằng tự kỷ là do nhiều vấn đề gây nên Theo một số chuyên gia trong lĩnh vực tự kỷ ví dụ như tiến sĩ Edward Ritvo của đại học California, Los Angeles đưa ra giả thuyết rằng tồn tại một tố bẩm

về gen liên quan đến tự kỷ Tố bẩm này được mã hóa trong một số gen nhất định và dưới sự tương tác với một số nhân tố về môi trường hiện vẫn chưa xác định và gây nên sự thay đổi của hệ thống miễn dịch, hệ thống thần kinh cảm giác, não và cả cơ

quan tiêu hóa Những sự thay đổi này gây ra những triệu chứng lâm sàng ở cá nhân đó.

Quá trình mang thai

-Trong quá trình mang thai, người mẹ nhiễm virus hay mắc phải một số căn bệnh như cúm, sởi hay bị nhiễm độc thai nghén cũng sẽ ảnh hưởng đến thần kinh của trẻ, đây cũng là nguyen nhan tre tu ky cực kì cao

- Người mẹ bị bệnh đái tháo đường khi mang thai cũng là nguyen nhan tre tu ky khi được sinh ra Các nhà khoa học đã chứng minh rằng người mẹ bị bệnh đái tháo đường thì con khi sinh ra có tỉ lệ mắc tự kỉ cao gấp 2 lần người mẹ bình thường

- Sự thiếu hụt về tyroxin trong tuyến giáp của người mẹ từ tháng thứ 2 đến tháng thứ

3 trong quá trình mang thai sẽ dẫn sự thay đổi trong não thai nhi, khiến trẻ sinh ra dễmắc bệnh tự kỉ hơn

- Một nguyên nhân trẻ tự kỷ sau khi sinh mắc bệnh tự kỉ là do trong quá trình mang thai người mẹ đã sử dụng thuốc an thần, thuốc điều trị dạ dày, tá tràng mà không có

sự hướng dẫn của bác sĩ

- Người mẹ trong quá trình mang thai phải luôn giữ cho tinh thần thoải mái Bởi bị strees, mệt mỏi trong quá trình mang thai cũng sẽ làm tăng tỉ lệ trẻ bị mắc bệnh tự kỉ

- Trong hai tháng đầu mang thai mà người mẹ sống trong môi trường sử dụng nhiều thuốc trừ sâu cũng làm tăng nguy cơ dẫn đến tự kỉ ở trẻ

Sự chăm sóc của cha mẹ

Nhiều trường hợp trẻ em sinh ra rất bình thường, khỏe mạnh nhưng trong quá trình chăm sóc, nuôi nấng lại thiếu sự quan tâm, chăm sóc của cha mẹ Điều này có thể khiến bé cảm thấy cô độc, buồn phiền Tình trạng này diễn ra trong một thời gian dàicũng là nguyên nhân trẻ tự kỷ Chính vì vậy hãy quan tâm, chăm sóc trẻ chu đáo để trẻ có thể phát triển bình thường như những bạn cùng trang lứa

Chương 2

CHƯƠNG II : THỰC TRẠNG

1.Tổng quan địa bàn nghiên cứu

- Khái quát : Củ Chi là một huyện ngoại thành của Thành phố Hồ Chí Minh,

có Sông Sài Gòn chảy qua Huyện Củ Chi nằm trong vùng chuyển tiếp giữa

miền Tây Nam Bộ và Đông Nam Bộ, với độ cao giảm dần theo 2 hướng tây bắc, đông nam và đông bắc, tây nam Độ cao trung bình so với mặt nước biển từ 8 m –

10 m

- Đối tương : Đối tượng khảo sát Để tìm hiểu thực trạng vấn ñề chăm sóc, giáo dục trẻ tự kỷ tại gia đình của các bậc phụ huynh ở huyện củ chi tôi đã tiến hành điều tra,phỏng vấn 30 cha mẹ trẻ tự kỷ tại các xã Tân Thông Hôi, Tân An Hội, Tân Phú Trung Đó là những quận tiêu biểu cho các vùng kinh tế - xã hội khác nhau của huyện củ chi và là nơi tập trung trẻ tự kỷ nhiều nhất Các bậc phụ huynh ở các ñịa bàn khác nhau, có hoàn cảnh gia đình, trình độ nhận thức khác nhau nhưng đều có con bị tự kỷ ở lứa tuổi nhỏ (0-6 tuổi) là yếu tố quan trọng để đánh giá khách quan thực trạng vấn đề chăm sóc giáo dục trẻ của họ tại gia đình

- Nội dung khảo sát nội dung điều tra : Hiểu biết của các bậc phụ huynh về dấu hiệunhận biết trẻ tự kỷ, nguyên nhân gây ra tự kỷ, thời gian phát hiện tật; hiểu biết của cha mẹ về năng lực, khó khăn của con mình; hiểu biết của cha mẹ về mục tiêu, nội dung, phương pháp, phương tiện, hình thức chăm sóc – giáo dục trẻ tại gia đình; những kỹ năng, kinh nghiệm, khó khăn, cảm xúc, nguyện vọng, của cha mẹ trong việc chăm sóc – giáo dục trẻ tại gia đình

-Phạm vi nghiên cứu:

Không gian: Huyện Củ Chi

Thời gian: số liệu mới nhất có thể

2 Thực trạng kiến thức chăm sóc giáo dục tại gia

trẻ em tự kỉ tại Huyện Củ Chi

Khi được hỏi: “Trẻ tự kỷ thường có những dấu hiệu nào?” Thì 70% cha mẹ trả lời cóhiểu rõ về dạng tật này Đó là những trẻ có tất cả những dấu hiệu sau: không trả lời,không có phản ứng khi có người gọi tên mình; có một số hành vi lặp lại; rất ghét sựtiếp xúc, đụng chạm của người khác đến người mình hoặc ngược lại, quá gắn bó hayđeo bám; ngôn ngữ chậm trễ và hay lặp lại lời người khác; thường chỉ chơi mộtmình; hay có những cơn giận dữ, kích động không kìm chế Có thể nói hơn ai hếtcha mẹ là những người hiểu trẻ nhất, luôn quan tâm ñến từng sự tiến triển của trẻ.Khi ở trẻ có những biểu hiện bất thường cha mẹ có thể nhận ra ngay và chủ độngtìm hiểu nguyên nhân vì sao Thực sự nếu các bậc cha mẹ nhận biết sớm đượcnhững biểu hiện khác thường nơi trẻ và chủ động tìm hiểu, đưa trẻ đến gặp các nhàchuyên môn để kiểm tra đánh giá tình trạng của trẻ Đây sẽ là một điều kiện thuậnlợi cho sự phát triển của trẻ Tuy nhiên vẫn còn 30% cha mẹ trả lời chỉ mới biết têndạng tật này Họ chỉ có thể biết về trẻ tự kỷ thông qua những dấu hiệu của con mìnhnhư: trẻ chậm nói hoặc những trẻ chỉ chơi một mình, có những hành vi bất thường Cha mẹ vẫn chưa đi sâu tìm hiểu những thông tin chính xác về trẻ tự kỷ, do đó họchưa có cái nhìn đúng đắn, toàn diện về tình trạng này Nguyên nhân gây ra tự kỷ,đây là vấn đề còn nan giải đối với các nhà khoa học Hiện nay chưa có một nguyênnhân chính xác cụ thể nào gây ra tự kỷ Vì vậy trong khảo sát phỏng vấn các bậc cha

mẹ về nguyên nhân tự kỷ, hầu hết họ đều hoang mang không biết nguyên nhân nàogây ra tự kỷ của con mình và đã đưa ra nhiều nguyên nhân khác nhau Đa số các bậccha mẹ ñều cho rằng nguyên nhân gây ra tình trạng tự kỷ là do di truyền, bầu khôngkhí gia ñình không thuận lợi, thai phụ lo lắng, tác động bất lợi từ môi trường vànhững vấn ñề về sức khoẻ Một số khác thì nguyên nhân gây ra tự kỷ ở con họ là doxem ti vi quá nhiều, bố mẹ quá nuông chiều, tiêm vaxcin phòng bệnh, tiêm thuốc trụsinh, gia đình ít quan tâm chăm sóc Khi được hỏi “tình trạng tự kỷ thường ñượcphát hiện trong khoảng thời gian nào?” thì có đến 44% cha mẹ cho rằng trẻ tự kỷthường được phát hiện trong khoảng thời gian từ 24 ñến 36 tháng tuổi, từ 12 ñến 24tháng tuổi (22%), trên 36 tháng tuổi (22%), từ 6 ñến 12 tháng tuổi (4% ) Và ña sốcha mẹ phát hiện tình trạng của con mình trong khoảng thời gian từ 24 ñến 36 tháng

tuổi, vì trong giai ñoạn 2-3 tuổi trẻ mới bộc lộ rõ những rối loạn phát triển Thựcchất những dấu hiệu nguy cơ tự kỷ ñã bắt ñầu xuất hiện lúc trẻ từ 6 ñến 12 thángtuổi, nhưng cha mẹ chưa có hiểu biết nhất ñịnh về các dấu hiệu phát hiện sớm Vìvậy trẻ thường được phát hiện muộn Qua kết quả điều tra cho thấy hầu hết cha mẹđều có hiểu biết nhất định về các dấu hịệu, nguyên nhân và thời gian xuất hiện tìnhtạng tự kỷ Và chúng tôi nhận thấy hầu hết cha mẹ trẻ tự kỷ là những người có kiếnthức, nghề nghiệp ổn định Đây là điều kiện thuận lợi ñể giúp họ trong quá trình tìmhiểu thông tin về trẻ Tuy nhiên do ñiều kiện cuộc sống, nhiều bậc cha mẹ chưa có

sự quan tâm đúng mức đối với trẻ, dẫn đến trẻ được phát hiện muộn

Hiểu biết của cha mẹ về tình trạng của con mình Về khả năng 7% cha mẹ nhậnñịnh trẻ có năng lực đặc biệt như nhận biết con số, và chữ sớm; nhận biết màu sắc vàhình dạng tốt; có kĩ năng tốt về kĩ thuật như vi tính, điện thoại, 11% cha mẹ cho rằngtrẻ có kĩ năng nghệ thuật đặc biệt là âm nhạc, trẻ có khả năng nhớ nhạc tốt, 15% cha

mẹ cho rằng trẻ có năng lực khác như trẻ linh hoạt nhạy bén, 67% cha mẹ nhận xétcon mình không có khả năng ñặc biệt gì Về khó khăn Trong qua trình quan sát trẻ,85% cha mẹ cho rằng trẻ có khó khăn trong giao tiếp như có vẻ không chú ý ñến thứ

gì cả, nhưng lại chú ý quá mức vào vật trẻ thích, 22% cho rằng trẻ hầu như khôngbiết chơi các trò chơi giả vờ và các hoạt động tưởng tượng một cách giống như cáctrẻ khác, 5% thấy trẻ khó khăn trong việc dùng ñại từ nhân xưng; Nhiều khi nóikhông liên quan ñến tình huống giao tiếp,đến môi trường xung quanh, 74% nhậnđịnh trẻ rất khó khăn hoà nhập khi đến một môi trường mới hoặc với một sự thayñổi mà không ñược báo trước, 63% thấy trẻ khó khăn trong việc biểu lộ cảm xúc và26% nghĩ rằng trẻ khó khăn khi thực hiện các sinh hoạt hàng ngày Như vậy bằngcái nhìn thực tế, sự quan tâm, cha mẹ ñều có thể nhận thấy trẻ tự kỷ gặp khó khănrất nhiều trong giao tiếp và các khó khăn khác Mặc dù hiểu rõ về khả năng và khókhăn của trẻ, tuy nhiên cha mẹ vẫn không biết làm thế nào để phát huy những điểmmạnh, đồng thời khắc phục những khó khăn đó Những hiểu biết của các bậc phụhuynh về khả năng và nhu cầu của trẻ có liên quan trực tiếp đến việc lựa chọn mụctiêu, nội dung, phương pháp và phương tiện trong công tác chăm sóc, giáo dục trẻtại gia đình

Hiểu biết của cha mẹ về mục tiêu, nội dung, phương pháp, phương tiện và các

cơ sở CSGD TTK

Về mục tiêu Đối với bậc phụ huynh thì mục tiêu giúp trẻ hoà nhập với bạn bè cùng

lứa tuổi là mục tiêu quan trọng nhất Có đến 63% cha mẹ cho rằng mục tiêu này làmục tiêu chính của công tác chăm sóc giáo dục trẻ tự kỷ tại gia đình, tiếp đến là mụctiêu giúp trẻ thích nghi với môi trường; mục tiêu cuối cùng là trấn an những rối loạntâm thần Xuất phát từ khó khăn của trẻ trong lĩnh vực giao tiếp, nên hầu hết cha mẹmong muốn con mình có thể hoà nhập cùng bạn bè mà quên rằng trước khi trẻ hộinhập cần giúp trẻ thích nghi với môi trường.

Về nội dung 78% cha mẹ chọn nội dung hình thành kĩ năng tự phục vụ, 70% chọnnội dung dạy các kĩ năng học ñường chức năng, 67% chọn hình thành kĩ năng xã hội

và 26% chọn nội dung phát triển thể chất cho trẻ Như vậy 3 nội dung mà cha mẹcho là quan trọng nhất trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ tại gia ñình là hìnhthành kĩ năng tự phục vụ, phát triển nhận thức và hình thành kĩ năng xã hội Các bậcphụ huynh cần chú ý là chăm sóc sức khoẻ và phát triển thể chất Trong qúa trìnhchăm sóc giáo dục cần quan tâm phát triển thể chất Sự phát triển vận động thô, vậnđộng tinh và tâm vận động sẽ làm nền tảng kéo theo sự phát triển của các mặt khác

Về phương pháp Khi tìm hiểu nhận thức của cha mẹ về phương pháp chăm sóc giáodục trẻ tự kỷ tại gia ñình, trên 50% gia ñình trả lời không biết các phương phápchúng tôi ñưa ra Đối với phương pháp “ABA” và phương pháp “trò chơi ñịnhhướng” thì có 40% cha mẹ cho biết họ hiểu rõ 2 phương pháp này Mặc dù cha mẹhiểu rõ về dấu hiệu trẻ tự kỷ, về tình trạng của con, nhưng cha mẹ lại chưa đi sâu tìmhiểu các phương pháp chăm sóc giáo dục cho trẻ tự kỷ Và thực tế, khó khăn lớnnhất đối với các cha mẹ là vấn đề phương pháp chăm sóc giáo dục cho trẻ Vềphương tiện Đối với phương tiện dạy trẻ tự kỷ, 56% gia đình cho rằng để chăm sócgia đình tốt cần có: các phương tiện hỗ trợ nhìn, nghe như thẻ số, thẻ chữ, lôtô cácloài vật, mô hình trực quan, các dụng cụ phát ra âm thanh; phương tiện hỗ trợ hoànhập cảm giác như dụng cụ mát xa, bóng, gai thảm; phương tiện hình thành kĩ năngthích ứng như các vật dụng sinh hoạt trong gia đình; các phương tiện hỗ trợ thể chấtnhư xe đạp, xích đu; 37% gia ñình cho rằng chỉ cần phương tiện hỗ trợ nhìn, nghe;những gia đình còn lại thì không biết cần những dụng cụ gì Về các cơ sở chăm sócgiáo dục trẻ tự kỷ Kết quả khảo sát cho thấy các cơ sở nhận chăm sóc giáo dục chotrẻ tự kỷ trên địa bàn thành phố mà cha mẹ biết là: trường chuyên biệt (25% ), trungtâm phục hồi chức năng (48%), khoa nhi bệnh viện tâm thần (40%), bệnh viện C(30%) 100% gia ñình không biết ñến các trung tâm can thiệp sớm và trường mầmnon Như vậy số lượng cha mẹ chưa hiểu rõ về mục tiêu, nội dung, phương pháp,

phương tiện và các cơ sở CSGD TTK vẫn còn cao Khi phát hiện con có những dấuhiệu bất thường, cha mẹ thường tự tìm kiếm thông tin ñể hiểu rõ hơn và khi nghingờ con có tình trạng tự kỷ thì đem con đi chạy chữa khắp nơi 89% gia đình đã gửicon tới các cơ sở chăm sóc giáo dục, 11% gia đình tự chăm sóc giáo dục tại nhà Cácgia đình có con gửi tại các trung tâm thì khoán trắng cho các cơ sở và chỉ giáo dụctại nhà mang tính tự phát, cha mẹ chưa tự tìm tòi nghiên cứu các phương pháp giáodục cho trẻ

Hiểu biết của cha mẹ về vai trò của mình trong công tác CSGD Khảo sát về vai tròcủa cha mẹ trong công tác CSGD TTK, các cha mẹ ñã ñưa ra nhiều ý kiến khácnhau Nhiều ý kiến cho rằng cha mẹ là người “Phát hiện sự khác thường của con vàđưa con đi khám bệnh kịp thời đồng thời là người quyết định chữa trị cho con khinào? Theo phương pháp nào?” Một số ý kiến khác cho rằng cha mẹ đóng vai trònhư là thành viên tích cực trong quá trình chăm sóc giáo dục, họ sẽ cộng tác với cácbác sĩ, trị liệu viên và giáo viên, dành nhiều thời gian cho con và tham gia tích cựctrong việc trị liệu Có ý kiến cho rằng: “Để giúp cho đứa con tự kỷ bình phục thì cha

mẹ không chỉ cần nuôi cho ăn, lo cho mặc, mà cha mẹ bắt buộc phải là giáo viên, lànhà trị liệu, bởi lẽ đứa trẻ này rất cần sự chăm sóc đặc biệt, một sự thấu cảm, một sựcan thiệp tích cực, lâu dài.” Như vậy, hầu hết các bậc phụ huynh ñều nhận thức đúngvai trò của mình trong quá trình chăm sóc giáo dục Đây là điều kiện thuận lợi chocông tác chăm sóc giáo dục trẻ Cha mẹ là người hiểu rõ trẻ nhất, bằng sự quan tâm,tình yêu thương, cha mẹ sẽ giúp trẻ phát triển

Thực trạng kĩ năng chăm sóc giáo dục trẻ tự kỷ tại gia dình của các bậc phụ huynh.

Kĩ năng xác định mục tiêu chăm sóc giáo dục cho trẻ Trong quá trình xác ñịnh mụctiêu chăm sóc giáo dục cho con tại nhà, 70% cha mẹ chọn mục tiêu phát triển kĩnăng giao tiếp cho trẻ; 81% chọn giúp trẻ hình thành các kĩ năng tự phục vụ : ănuống, đi vệ sinh; 67% chọn giúp trẻ phát triển kĩ năng nhận thức; 33% chọn giúp trẻphát triển thể chất; 70% chọn hình thành kĩ năng xã hội cho trẻ; 7% chọn giúp trẻbộc lộ và phát triển khả năng ñặc biệt; 37% cha mẹ chọn phát triển tất cả mục tiêutrên Hầu hết cha mẹ đều mong muốn con mình có thể tự phục vụ bản thân, có các kĩnăng xã hội cần thiết hay phát triển nhận thức để có thể hoà nhập cộng đồng, được

xã hội chấp nhận Tuy nhiên một đứa trẻ tự kỷ cần phát triển toàn diện trên tất cảlĩnh vực trong ñó phát triển thể chất là nền tảng Có thể nói cha mẹ vẫn chưa chútrọng ñến khả năng của trẻ Trẻ tự kỷ vẫn tiểm ẩn những năng lực ñặc biệt Vì vậycha mẹ phải giúp trẻ bộc lộ những năng lực đặc biệt này Kĩ năng phát triển thể chấtcho trẻ Phát triển thể chất là một nội dung quan trọng trong công tác chăm sóc giáodục trẻ tự kỷ Có thể phát triển thể thông qua các hình thức: đi bơi, đi xe đạp, đi bộ,vui chơi cùng trẻ, gửi trẻ đến trung tâm phục hồi chức năng hoặc mời giáo viênchuyên môn đến nhà Trong đó đi bơi, đi bộ, đi xe đạp là những hoạt ñộng bổ íchcho trẻ tự kỷ Tuy nhiên chỉ có 4% cha mẹ thường xuyên cho con đi bơi, 22% cha

mẹ thường xuyên đi bộ với con vào buổi tối và 11% cha mẹ thường xuyên cho trẻ đi

xe đạp vào buổi chiểu Số còn lại thình thoảng hoặc chưa bao giờ tập cho trẻ nhữnghoặc động này 70% cha mẹ thường xuyên gửi trẻ đến trung tâm phục hồi chức năng

để luyện tập cho trẻ Tại đây trẻ sẽ được tham gia vào các trò chơi phát triển vậnñộng như tập ngồi, tập bò, nhún nhảy Vui chơi là một trong những hoạt ñộng khôngthể thiếu ñược của trẻ em Hoạt ñộng vui chơi đóng vai trò và có ý nghĩa quan trọngđối với sự phát triển cả về thể chất, tinh thần và trí tuệ của các em Chính vì vậy cóđến 100% gia đình thường xuyên vui chơi cùng trẻ Một trong những cách mà cácphụ huynh thường sử dụng khi vui chơi với trẻ là: Cho trẻ đi chơi vào cuối tuần,thăm bà con họ hàng, chơi phố hoặc tham gia các trò chơi ở công viên Kĩ năng pháttriển giao tiếp cho trẻ Qua điều tra,quan sát thực tế tnhận thấy: Phương pháp cácbậc phụ huynh thường xuyên sử dụng để phát triển giao tiếp cho trẻ tự kỷ tại giađình là: Nói chuyện thật nhiều với trẻ (81%); Cho trẻ ra ngoài chơi và nói cho trẻnghe về các sự vật xung quanh (81%); hoặc sử dụng cách khác như đưa trẻ đếntrung tâm trị liệu ngôn ngữ (70%) Cha mẹ chưa bao giờ sử dụng phương pháp: Tạotình huống ñể trẻ tự phải hỏi, phải xin hay phải kể ra những gì nó đã biết, đã nghe, (67%), giao tiếp theo cách của trẻ (56%) Trong quá trình giao tiếp với trẻ các bậcphụ huynh ñã khéo léo kết hợp nhiều hình thức: dùng lời, ra kí hiệu, chỉ tay về cácvật xung quanh, và động viên, khích lệ trẻ Tuy nhiên, hiệu quả của quá trình giaotiếp giữa trẻ và phụ huynh chưa cao Không phải lúc nào trẻ cũng hiểu ngay nhữngyêu cầu, lời nói của cha mẹ với trẻ Các bậc phụ huynh thường áp đặt lối suy nghĩcủa mình đối với trẻ, thường bắt trẻ chơi theo ý của mình Và trẻ thì không hiểu cha

mẹ muốn gì, và tỏ ra thờ ơ đối với mọi thứ xung quanh Kĩ năng hướng dẫn cácsinh hoạt hàng ngày cho trẻ Qua thực tế chúng tôi thấy hầu hết trẻ tự kỷ chưa cókhả năng tự phục vụ Vì vậy ñể giúp trẻ thực hiện các kĩ năng sinh hoạt hàng ngày là

vấn đề khó đối với hầu hết cha mẹ trẻ Đa số trẻ tự kỷ không nhai mà nuốt chửng,chúng chỉ ăn những món chúng thích Vì vậy cha mẹ thường xuyên dùng roi ñể éptrẻ ăn Khi hướng dẫn trẻ thực hiện các kĩ năng sinh hoạt hàng ngày 81% cha mẹthường xuyên chọn phương pháp: làm mẫu và yêu cầu trẻ làm lại Đa số cha mẹkhông bao giờ sử dụng hệ thống tranh ảnh miêu tả từng nhiệm vụ nhỏ hoặc dùnglịch hoạt động để dạy trẻ Chính vì vậy hiệu qủa đạt ñược không cao Do khả năngquan sát, tập trung kém nên trẻ không hình dung ñược thứ tự những việc cần làm Vìvậy sự rõ ràng trong nhiệm vụ là ñiều cần thiết ñể dạy trẻ Kĩ năng khắc phục nhữnghành vi bất thường ở trẻ Hành vi bất thường ở trẻ tự kỷ thực sự là vấn ñề làm đauđầu không chỉ các nhà giáo dục mà ngay cả các bậc phụ huynh, những người chămsóc, giáo dục trẻ hàng ngày, thường xuyên Trẻ tự kỷ thường hay có những hành vibất thường như xoay tròn người, đi nhón chân, liếm mọi thứ xung quanh, chạy lăngxăng Nghiên cứu đã đưa ra các phương pháp gợi ý giúp cha mẹ khắc phục hành vibất thường của trẻ, và mức độ áp dụng của cha me như sau:

Mức độ áp dụng Phương pháp Thường xuyên Thỉnh thoảng Chưa bao giờ A Dập tắtngay bằng roi hoặc quát mắng 19% 22% 59% B Dùng phần thưởng ñể thu hút trẻ26% 26% 48% C Mát xa và an ủi trẻ 44% 37% 19% D Cho trẻ tham gia các lớphọc Yoga 0% 0% 100% D Không làm gì cả, hành vi sẽ tự mất ñi 33% 30% 37% E.Những cách khác: 7% 0% 56% Cha mẹ sử dụng phương pháp dỗ dành an ủi trẻ Tuynhiên những hành vi đó không mất đi, dẫn ñến nhiều cha mẹ tỏ ra bất lực, khôngcách nào kìm hãm, khắc phục được, đành để cho trẻ tự do thích làm gì thì làm Kĩnăng phát triển nhận thức cho trẻ Đây là mục tiêu mà cha mẹ nào cũng hi vọng ở trẻsau thời gian trị liệu 26% cha mẹ thường xuyên dạy trẻ thông qua hoạt ñộng vuichơi, 33% thường xuyên dạy cá nhân cho trẻ, 44% cha mẹ ñể trẻ phát triển tự nhiên

và 76% cha mẹ thường xuyên dạy trẻ theo cách khác Bằng quan sát thực tế chúngtôi thấy rằng hầu hết cha mẹ dạy con một cách tự nhiên, dạy mọi lúc mọi nơi, gặpcái gì là dạy cái đó, chưa có kế hoạch dạy cụ thể Với cách dạy như vậy đứa trẻ sẽ íttiến bộ hoặc cha mẹ sẽ nản khi thấy trẻ không có sự tiến triển nào Kĩ năng tìm hiểuthông tin Như phần trên ñã nói, trẻ tự kỷ ở thành phố phần lớn ñược sinh ra trongnhững gia ñình có điều kiện, cha mẹ là những người có kiến thức, học vấn cao Vìvậy, khi phát hiện những biểu hiện bất thường của trẻ họ đã chủ động tìm kiếmthông tin trên internet, báo chí, và qua các khoá tập huấn ñiều nay phản ánh thực tế

là khi ñược hỏi về cách thức tìm kiếm thông tin thì 85% cha mẹ trả lời qua sách báo,

mạng Internet Qua các phương tiện thông tin đại chúng là 11%; Được tư vấn và tậphuấn của chuyên gia giáo dục trẻ khuyết tật là19% Đây là điều ñáng mừng, vì thôngtin về trẻ tự kỷ ngày càng phổ biến rộng rãi và bất cứ cha mẹ nào có nhu cầu ñều cóthể tìm thấy dễ dàng Do đó trẻ có nguy cơ tự kỷ ngày càng ñược phát hiện sớm hơn.Điều này có ý nghĩa vô cùng quan trọng ñối với 50 trẻ vì khi ñược phát hiện sớm vàcan thiệp kịp thời, trẻ sẽ có những tiến bộ rất nhanh và có thể ngăn ngừa ñược nhữngrối loạn phát triển khác 2.3.3 Những kinh nghiệm của cha mẹ trong vấn ñề chămsóc giáo dục trẻ tự kỷ tại gia ñình Qua trao ñổi các bậc phụ huynh cho biết một sốkinh nghiệm trong vấn ñề chăm sóc, giáo dục trẻ tự kỷ như sau: Về dạy trẻ tự phụcvụ: cần hướng dẫn trẻ thực hành, vừa hướng dẫn vừa nói ngắn gọn dễ hiểu, hoặc lặp

ñi lặp lại nhiều lần Về dạy trẻ giao tiếp: thường xuyên trò chuyện với trẻ về các sựvật xung quanh, gần gũi với trẻ: hỏi về các bộ phận cơ thể, đồ vật, sự vật để trẻ biếtchỉ, dạy trẻ thông qua hoạt động vui chơi, đặt câu hỏi ñể trẻ trả lời (ai, cái gì, ởđâu ) Về dạy trẻ học: dạy trẻ những điều đơn giản thực tế trong gia ñình, những gìgần gũi với trẻ, tác động vào sở thích của trẻ, dạy trẻ qua tranh ảnh, đồ chơi Về xử

lý các hành vi bât thường của trẻ: cần tìm hiểu nguyên nhân gây ra hành vi, kết hợpvới cô giáo, chuyển dần những hành vi bất thường sang những hành vi mong muốnkhác Đôi khi có thể chỉ cần dùng mệnh lệnh đối với hành vi xấu Các phụ huynhcũng cho biết những nguyên tắc khi dạy trẻ tự kỷ là: Phải thực sự yêu trẻ, luôn gắn

bó, gần gũi với trẻ; tạo mọi ñiều kiện thuận lợi cho trẻ để trẻ vui chơi theo sở thích.Chăm sóc hết mình để phát huy hết khả năng mà trẻ có thể Kiên trì, chịu khó đốivới trẻ, giáo dục từ từ, từng li từng tí và lặp đi lặp lại hàng ngày Tuy nhiên, có tới55% cha mẹ cho biết họ không có kinh nghiệm gì trong vấn đề này Nhiều phụhuynh cho chúng tôi biết: phần vì không có ñiều kiện, không có thời gian và khôngqua trường lớp, không ñược ai tập huấn, phần vì trẻ là con ñầu, là ñứa bị khuyết tậtduy nhất trong gia ñình Các phụ huynh này cũng cho biết thương trẻ như thế nào thìchăm sóc như thế chứ không có kinh nghiệm gì

Những khó khăn của cha mẹ trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ tự kỷ tại gia đình Khi được hỏi:

“Những khó khăn Anh/Chị thường gặp trong vấn ñề chăm sóc, giáo dục trẻ tại giañình là gì?” 100% cha mẹ cho biết: họ gặp rất nhiều khó khăn trong vấn đề chămsóc giáo dục trẻ Các khó khăn họ thường gặp phải trong vấn ñề này là: Khó khănchủ quan: Không có điều kiện cả về vật chất và thời gian, mất nhiều thời gian trong