Quê hương giàu đẹp qua ca dao Triết lý lưỡng hợp thái hòa vuông tròn đã thấm sâu vào tiềm thức cộng thông dân tộc được biểu hiện qua ca dao, là tiếng nói văn học bình dân.. Hai hình ảnh
Trang 1Quê hương giàu đẹp qua ca dao
Triết lý lưỡng hợp thái hòa vuông tròn đã thấm sâu vào tiềm thức cộng thông dân tộc được
biểu hiện qua ca dao, là tiếng nói văn học bình dân Nếu hình tròn biểu tượng cho thời gian thì hình vuông là biểu tượng cho không gian Hai hình ảnh này giao thoa cho ra nét cong vừa đẹp
hài hòa ( Mỹ ), vừa đúng ( Chân ) như hình sin của toán lượng giác, mà nếu xét trong một chu kỳ
thì lại tương tự như chữ S của hình thể nước Việt Nam Nếu chữ S đó được đặt trong vòng tròn
thì lại có hình ảnh của đồ Thái cực, cũng là hình ảnh bọc trăm trứng Nếu ca dao đã thể hiện phong phú quan niệm thời gian của người bình dân thì về không gian,
ca dao cũng cho thấy qua hình thể có hình cong như chữ S, có bờ biển chạy dài trên ba ngàn cây
số, một quê hương Việt Nam mến yêu vừa đẹp vừa trù phú với biết bao hứa hẹn Những địa danh chứa đựng ý nghĩa của tên gọi từng vùng đất, từng làng đã nói lên tính cách triết lý nhân sinh hướng vọng về một quê hương giàu đẹp, ấm no, hạnh phúc :
Cái đẹp và giàu đó lại được tô điểm bằng văn hóa có truyền thống hàng ngàn năm, biểu hiện
rõ nét qua Thăng Long, Hà Nội là đô thành “ nghìn năm văn vật”:
Cái tên Thăng Long có ý nghĩa lịch sử: Tháng bảy năm Thuận Thiên ( 1010 ), vua Lý Thái
Tổ dời kinh đô về La Thành, vì đất Hoa Lư chật hẹp Khi tới La Thành, nhà vua nói thấy rồng vàng xuất hiện, nên mới đổi tên ra Thăng Long Trong kinh Dịch, quẻ Kiền , hào cửu ngũ có viết:
“ Phi long tại Thiên, lợi kiến đại nhân ”: Rồng bay trên trời, ra mắt kẻ đại nhân thì lợi ( Theo
Kinh Dịch- Đạo của người quân tử - Nguyễn Hiến Lê ) Quẻ Kiền tượng trưng cho người quân tử với bốn đức nhân, lễ, nghĩa, trí đi với nguyên, hanh, lợi, trinh Rồng là biểu tượng cho sức cường kiện của quẻ Kiền, đồng thời cũng là biểu tượng quyền lực của nhà vua
Vì thành đô là chốn “nghìn năm văn vật ”, cho nên Thăng Long chẳng những “đẹp đất, đẹp
Đất Thăng Long và các vùng phụ cận có nhiều đền đài cổ tích, lịch sử ghi nhớ công ơn dựng
Trang 2Có ông Thánh Gióng bay vào trời xanh.
Ghé thăm thành ốc rùa vàng Tiên xây
Đền thờ các bậc anh hùng dân tộc rất được trân trọng, đó là một phần di sản văn hóa nên được xây cất phối hợp hài hòa giữa công trình kiến trúc với phong cảnh đẹp của địa phương:
( Đống Đa là địa danh lịch sử, nơi vua Quang Trung Nguyễn Huệ đại phá quân Thanh ) Phong cảnh của những đền lăng thờ được các nhà thi sĩ bình dân tô điểm qua những hình ảnh,
biểu tượng mang đầy tính cách Triết lý Việt như “ con rồng uốn cong “, ” con thiên mã đang
Khung cảnh của bức tranh quê hương sống động, ngoài cái vẻ đẹp “non xanh nước biếc hữu tình“, sự trù phú của vùng đất phì nhiều “ lúa đồng bát ngát rung rinh bốn mùa” , lại còn được tô điểm thêm ” một ngôi chùa nhỏ nằm ngang lưng đồi ” Điều này đã biểu lộ rõ bản sắc văn hóa
dân tộc là Triết lý lưỡng hợp thái hòa, luôn luôn có sự quân bình giữa đời sống vật chất và tâm
Bản sắc của kinh kỳ Thăng Long bao hàm trong sự tương phản giữa cảnh núi non hùng vĩ và
cánh đồng xanh bát ngát của sông Nhị, làm nổi bật lên tính “ nhất lịch, nhất sắc” một kinh đô
Cảnh đẹp Hồ Gươm, Tháp Rùa hài hòa giữa với mái chùa Ngọc Sơn:
Ánh đèn soi tỏ mái chùa Ngọc Sơn.”
Trang 3Mịt mù khói tỏ làn sương,
Những hình ảnh, âm thanh “ cành trúc la đà “, “ mặt gương “ “ tiếng chuông “, “ canh gà “, “
Nhiều phong cảnh đẹp miền Việt Bắc khiến mọi người say mê, cho nên “ Mảng vui quên hết lời em dặn dò “, cũng giống như trong truyện “ Hồng Bàng Thị “ có ghi: “Đế Lai chu lưu khắp thiên hạ, trải xem tất cả hình thể,trông thấy kỳ hoa dị thảo, trân cầm dị thú ái mộ quá, nên
Từ Hà Nội vào Nghệ An hay ngược lại, đường đi “ loanh quanh ”, uốn khúc “ như tranh vẽ rồng ”, cái vẻ đẹp nghệ thuật mang màu sắc triết lý lưỡng hợp hài hòa giữa vuông và tròn như đã
nói:
Cảnh vật hiện ra với màu sắc “ như tranh họa đồ”:
**********************************
Đến đây xin tạm ngưng Quê hương miền nào cũng tiềm tàng cái vẻ đẹp, sự trù phú và đầy
“ Con đường văn hóa Việt Nam qua ca dao “ còn nhiều chương với những tiết mục có nội
Chủ đề quê hương giàu đẹp vẫn còn tiếp Ngoài ra còn có các chủ đề khác như:
Đất nước, làng xã, đình chùa, lăng miếu, đồng quê, bến đò Con người, đặc tính, mẫu người anh hùng, dựng nước, giữ nước
Triết lý: nhân sinh, lưỡng hợp thái hòa hướng đến Hạnh phúc con người, bao gồm cả hai lãnh
Nền tảng gia đình, đạo vợ chồng hòa hợp và lý thú nhất là sinh hoạt của trai gái ở nông thôn: làm việc đồng áng, hò hát, câu đố, tỏ tình Tất cả đều biểu lộ nếp sống phong phú của một dân
Trang 4tộc có văn hóa ở trình độ Minh triếi
Chân thành cảm ơn quý đọc giả, quý thân hữu đã theo dõi đọc, chia sẻ cảm nghĩ trong thời gian qua
Nguyễn Văn Nhiệm