Chuyên Đề: Tình Yêu Quê Hương, Đất Nước, Con Người Qua Ca Dao, Dân Ca

Phân biệt được sự khác nhau giữa sáng tác thơ với thể thơ theo luật thơ lục bát • + Học sinh nắm được nội dung, ý nghĩa và một số hình thức nghệ thuật tiêu biểu của ca dao dân ca những b

Thuyết minh chuyên đề môn học theo định hướng phát triển năng lực

Chuyên đề:

Tình yêu quê hương, đất nước, con người qua

ca dao, dân ca

Giáo viên: Phạm Thị Hà Trường THCS Bạch Long

I Lí do chọn chủ đề.

Trong chương trình Ngữ Văn lớp 7 có một mảng trong tiến trình văn

học dân tộc đó là văn học dân gian Trong đó ca dao, dân ca là những sáng tác quan trọng, là nền tảng của sự phát triển thơ ca Mỗi làn điệu dân ca đều gửi gắm những ý tình của người lao động, qua bài ca dao các em hiểu được thế giới nội tâm của người lao động xưa, họ là những người một nắng hai sương trên đồng ruộng

và từ đời sống lam lũ vất vả của mình họ đã viết lên những lời hay,

ý đẹp có sức sống lâu bền trong lòng người.

Với lí do trên tôi lựa chọn chủ đề này nhằm tác động tích cực đến

tư tưởng ,tình cảm của học sinh, bồi dưỡng cho học sinh tình yêu gia đình, yêu quê hương đất nước, con người, từ những tình cảm

đó hình thành trong tâm hồn các em những cở sở của tình cảm

nhân văn

II Xây dựng kế hoạch dạy học :

1.Thời gian thực hiện chuyên đề :

- + Tuần 3 – tiết 9 – bài 3: Những câu hát về tình cảm gia đình

+ Tuần 3 – tiết 10 – bài 3: Những câu hát về tình yêu quê hương, đất

nước con người

• 2-Mục tiêu cần đạt

a Kiến thức

• Giúp học sinh hiểu

• + Khái niệm ca dao, khái quát đặc trưng cơ bản của ca dao dân ca Phân biệt được sự khác nhau giữa sáng tác thơ với thể thơ theo luật thơ lục bát

• + Học sinh nắm được nội dung, ý nghĩa và một số hình thức nghệ thuật tiêu biểu của

ca dao dân ca những bài ca thuộc chủ đề tình cảm gia đình, tình yêu quê hương, đất nước, con người

• b Kỹ năng.

• - Học sinh biết cách đọc hiểu các bài ca dao theo đặc trưng thể loại, học thuộc các bài

ca dao, những mô tuýp quen thuộc sử dụng trong bài ca dao

• - Học sinh phát hiện, phân tích những giá trị nội dung nghệ thuật chủ đề

c Thái độ.

• Bồi dưỡng cho học sinh tình yêu quê hương đất nước, con người

• Giáo dục ý thức trách nhiệm với gia đình

d Định hướng phát triển năng lực

Năng lực chung Năng lực chuyên biệt -Năng lực tự học

-Năng lực giải quyết vấn đề

-Năng lực sáng tạo

-Năng lực tự quản bản thân

-Năng lực giao tiếp tiếng Việt

-Năng lực giao tiếp Tiếng Việt.

Tổ chức hooạt động cá nhân và hoạt động nhóm

-Hoạt động 1: Hoạt động khởi động

-Hoạt động 2: Hoạt động hình thành kiến thức mới

-Hoạt động 3: Hoạt động thực hành

-Hoạt động 4: Hoạt động ứng dụng

-Hoạt động 5: Hoạt động bổ sung

của ca dao, dân ca Nhận biết thể thơ của ca dao

-Mô tuýp quen thuộc của ca dao

-Biện pháp nghệ thuật thường sử dụng

Hiểu thể lục bát

và lục bát biến thể.

Hiểu công dụng của thể thơ trong việc diễn

tả nội dung bài

Nắm được nội dung các bài ca dao

Biết cảm thụ vẻ đẹp của các bài ca dao.

1 Bảng mô tả các mức độ yêu cầu cần đạt cho chuyên đề

IV TIẾN TRÌNH CỤ THỂ

Bài minh họa:

Tiết 9 – bài 3 Ca dao, dân ca

Những câu hát về tình cảm gia đình

Hoạt động1: Hoạt động khởi động (2 phút)

- Phương pháp động não:

Cho hs nghe đoạn băng ngắn một vài câu hat ru về tình cảm gia đình

-Kĩ thuật đặt câu hỏi:

Bài hát em vừa nghe thuộc thể loại nhạc nào ? nội dung nói về đề tài gì?

_ Những câu hát trên thuộc thể loại dân ca và nhạc cổ truyền dân tộc

_Nội dung nói về đề tài gia đình

Hs tra lời,gv bắt vào giới thiệu chủ đề

Các

hoạt

động

Thời gian

Phương pháp

Kỹ thuật Hình thức dạy học

Mục tiêu Định hướng

phát triển năng lực

-PP:Đàm thoại-HT:Hoạt động cá nhân

-Kỹ thuật:

Đọc hợp tác,kỹ thuật đặt câu hỏi

?Qua việc đọc và tìm hiểu chú thích sgk em hãy nêu những hiểu biết của em về ca dao, dân ca-Hs dựa vào sgk để tra lời-GV trình chiếu bài ca dao và cho nghe cả lời hát được phổ nhạc để hs phân biệt ca dao và dân ca

-Tạo tâm thế, hứng thú học tập

-Nắm được khái niệm ca dao, thể thơ của ca dao:

lục bát

-Năng lực giao tiếp

-Năng lực giải quyết

vấn đề

Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới (30 phút)

Mục tiêu Định

hướng phát triển năng lực

Đọc diễn cảm, kỹ thật đặt câu hỏi

? Cho biết thể thơ của bài ca dao 1

? Đây là lời của ai nói với ai?

? Tình cảm bài ca dao 1 muốn diễn tả

là t/c gì?

?Công cha, nghĩa mẹ được diễn tả bằng h/ả nào? Hãy phân tích ý nghĩa của h/ả ấy?

? Cù lao chín chữ có ý nghĩa khái quát điều gì?

-Tạo tâm thế, hứng thú học tập.

-Nắm được nghệ thuật thể hiên:

+Thể thơ lục bát,âm điệu hát ru tâm tình sâu lắng dùng h/ả so sánh, ví von vừa quen thuộc vừa cụ thể của ca dao

-Hs hiểu được công lao trời biển của cha mẹ đối với con cái và thể hiện lòng biết ơn của con cái đối với cha mẹ.

-Năng lực giao tiếp.-Năng lực giải quyết vấn đề.-Năng lực cảm thụ thẩm mĩ

Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới

Các

hoạt

động

Thời gian

Phương pháp

Kỹ thuật Hình thức dạy học

Mục tiêu Định hướng

phát triển năng lực

-Kỹ thuật: Đặt câu hỏi

?Bài cd là lời của ai nói với ai? Nội dung bài ca dao nói

về điều gì?

Hai câu đầu định nghĩa thế nào là anh em? Từ ngữ nào thể hiện định nghĩa đó?

? Hai câu sau nôi dung là gì

? Nghệ thuật thể hiện có gì độc đáo

?Bài ca dao nhắn nhủ chúng

ta điều gì?

-Tạo tâm thế, hứng thú học tập.

-Nghệ thuật:

thể thơ lục bát ,ngôn ngữ mộc mạc giản dị, h/ả so sánh quen thuộc, gần gũi.

-ND: Hiểu được t/c anh

em gắn bó ruột thit

Anh em có mqh mật thiết,gắn bó máu thịt cần yêu thương đoàn kết giúp đỡ tương trợ lẫn nhau.

-Năng lực giao tiếp

-Năng lực giải quyết

vấn đề

-Năng lực cảm thụ thẩm mĩ

Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới

Các

hoạt

động

Thời gian

Phương pháp

Kỹ thuật Hình thức dạy học

Mục tiêu Định hướng

phát triển năng lực

II.Tổng

kết

5 phút -PP:Đàm thoại

-HT:Hoạt động cá nhân

-Kỹ thuật:

Đặt câu hỏi

?Qua việc tìm hiểu của bài học em hiểu biết gì về ca dao

?Những biện pháp nào được sử dụng trong cả 2 bài ca dao

? Khái quát nội dung những bài ca dao vừa tìm hiểu?

-Nắm được khái niệm

-Hs khái quát được những nét tiêu biểu về nội dung và nghệ thuật của các bài

ca dao

-Năng lực giao tiếp.-Năng lực giải quyết vấn đề

Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới

• Tiết 10 – bài 3

người.

Hoạt động1: Hoạt động khởi động (2 phút)

- Phương pháp động não:Cho hs nghe đoạn băng ngắn một bài dân ca về quê hương đất nước.

- Kĩ thuật đặt câu hỏi:

Bài hát em vừa nghe nội dung nói về đề tài gì?

Hs tra lời,gv bắt vào giới thiệu chủ đề

Các

hoạt

động

Thời gian

Phương pháp

Kỹ thuật Hình thức dạy học

Định hướng phát triển năng lực

Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới

Các

hoạt

động

Thời gian

Phương pháp

Kỹ thuật Hình thức dạy học

Mức độ nhận thức

Định hướng phát triển năng lực

-KT:Chia nhóm, hợp tác,đặt câu hỏi,

sử dụng công nghệ thông tin-HT:Hoạt động nhóm

Chia lớp thành 4 nhóm Nhiệm vụ cụ thể của từng nhóm:

Nhóm 1: Tìm hiểu nét đặc sắc nghệ thuật của bài ca dao

Nhóm 2: Tìm hiểu nét tiêu biểu về lịch

sử, địa lí của các địa danh có trong bài

ca dao

Nhóm 3: Cảm nhận vẻ đẹp của quê hương, đất nước qua bài ca dao

Nhóm 4: Tập diễn xướng bài ca dao

-Thông hiểu-Vận dụng thấp

-Vận dụng cao

-Năng lực tự học.-Năng lực giải quyết vấn đề-Năng lực sáng tạo

-Năng lực cảm thụ thẩm mĩ

Các

hoạt

động

Thời gian

Phương pháp

Kỹ thuật Hình thức dạy học

Mức độ nhận thức

Định hướng phát triển năng lực

-PP:Vấn đáp,đàm thoại,thuyết trình-KT: Đặt câu hỏi

-HT:Hoạt động cá nhân

Câu 1: Cách diễn đạt hai câu đầu của

bài có gì đặc biệt?

Câu 2: Với cách diễn đạt độc đáo ấy,

hai câu thơ đã gợi tả khung cảnh thiên nhiên như thế nào?

Câu 3: Em hiểu thế nào về hình ảnh: “

chẽn lúa đòng đòng” và “ ngọn nắng hồng ban mai”?

Câu 4: Từ hình ảnh so sánh và những

từ ngữ gợi cảm, em cảm nhận gì về hình ảnh cô gái đứng trước cánh đồng quê hương?

-Nhận biết

-Thông hiểu-Vận dụng thấp

-Năng lực tự học.-Năng lực giải quyết vấn đề -Năng lực sáng tạo

- Năng lực cảm thụ thẩm mĩ

Các

hoạt

động

Thời gian

Phương pháp

Kỹ thuật Hình thức dạy học

Mức độ nhận thức

phát triển năng lực

-Thông hiểu

-Khái quát nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của hai bài ca

-Năng lực giải quyết vấn đề

-Phát triển năng lực sáng tạo,thưởng thức cảm thụ văn học.

Hoạt động 4: Ứng dụng (3 phút)

- Phương pháp:vấn đáp

- Kĩ thuật :đặt câu hỏi

- Hình thức: hoạt động cá nhân

Bài tập: Đọc một số bài ca dao có nội dung về tình yêu quê

hương, đất nước, con người Việt Nam.

-Phát triển công nghệ thông tin.

Hoạt động 5: Bổ sung (2 phút).

Bằng những rung cảm, trí tưởng tượng được khơi gợi từ bài ca dao số

4, em hãy tái hiện lại bức tranh đồng quê Trên nền bức tranh ấy là hình ảnh cô thôn nữ - linh hồn của bức tranh.

*Kiểm tra,đánh giá

Kiểm tra 15 phút Câu 1: Nhận xét về bài ca dao 1, em đồng ý với ý kiến nào sau đây?

A Bài ca dao là lời của một người và chỉ có một phần

B Bài ca có hai phần,phần đầu là câu hỏi của chàng trai, phần sau là lời đáp của cô gái

C Hình thức đối- đáp này có rất nhiều trong ca dao, dân ca

D Qua lời hỏi đáp chàng trai và cô gái thể hiện sự hiểu biết, tình yêu và niềm tự hào về quê hương, đất nước

Câu 2:Viết đoạn văn khoảng 7 đến 10 dòng,trình bày cảm nhận của em về vẻ đẹp của bài ca dao:

“ Đứng bên ni đồng, ngó bên tê đồng, mênh mông bát ngát, Đứng bên tê đồng, ngó bên ni đồng, bát ngát mênh mông.

Thân em như chẽn lúa đòng đòng, Phất phơ dưới ngọn nắng hồng ban mai”.

VII.Kết luận .

Từ thực tế giảng dạy môn Ngữ Văn,tôi đã từng bước đổi mới phương pháp,kỹ thuật dạy

học để áp dụng dạy chủ đề môn học.Với chủ đề ca dao- dân ca, chủ điểm: Những câu hát

về tình yêu quê hương, đất nước,con người.Tôi nhận thấy kế hoạch giảng dạy này có tính

khả thi và đạt hiệu quả cao.Cụ thể là:

-Học sinh có hứng thú học tập và có ý thức tìm tòi khám phá những tri thức mới

-Hình thành cho học sinh một số năng lực cơ bản:Năng lực tự học,năng lực giải quyết vấn đề,năng lực hợp tác,năng lực cảm thụ thẩm mĩ

Tuy nhiên,đây là vấn đề mới nên bản thân đôi lúc còn lúng túng.Học sinh cũng còn nhiều bỡ ngỡ khi được áp dụng các phương pháp,kỹ thuật dạy học theo định hướng phát triển năng lực.Điều đó chắc chắn sẽ hạn chế ít nhiều đến sự thành công của việc dạy chủ đề này.Kính mong sự góp ý xây dựng của quý thầy cô!

Qúy thầy cô!