Bài 4 PHÁP LUẬT HÌNH sự

Tội phạmTội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ Luật Hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ

PHÁP LUẬT HÌNH SỰ

Ths Ngô Văn Lượng

I- KHÁI NIỆM CHUNG

• 1.1- Khái niệm Luật Hình sự.

• 1.2- Các nguyên tắc của Luật Hình sự

• 1.3- Hiệu lực của Bộ Luật Hình sự

• 1.4- Tội phạm.

• 1.5- Cấu thành tội phạm.

• 1.6- Các chế định liên quan đến việc thực hiện tội phạm.

II- MỘT SỐ TỘI PHẠM TRONG BLHS

• 2.1- Tội giết người (Điều 93) Đ.123 BLHS 2015.

• 2.2- Tội cố ý gây thương tích hoặc tổn hại sức khỏe của người khác (Điều 104)  Đ.123 BLHS 2015.

• 2.3- Tội cướp tài sản (Điều 133)  Đ.123 BLHS 2015.

• 2.4- Tội trộm cắp tài sản (Điều 138)  Đ.123 BLHS 2015.

• 2.5- Tội tham ô tài sản (Điều 278)  Đ.123 BLHS 2015.

• 2.6- Tội nhận hối lộ (Điều 279)  Đ.123 BLHS 2015.

• 2.7- Tội đưa hối lộ (Điều 289)  Đ.123 BLHS 2015.

VI PHẠM

Bị xử lý theo quy định của

LHS

Bị xử lý theo quy

định của LHC, LDS, LLĐ

I Khỏi niệm

Nguy hiểm

đáng kể

Nguy hiểm không

đáng kể

1.1 Khái niệm Luật Hình sự

Luật hình sự là ngành luật trong hệ thống pháp luật của nước CHXHCN Việt Nam, bao gồm hệ thống các quy phạm pháp luật do Nhà nước ban hành, xác định những hành vi nguy hiểm cho xã hội bị coi là tội phạm, đồng thời quy định hình phạt đối với tội phạm ấy

Hệ thống các QPPL

do NN ban hành quy định:

Hình phạt

đối với tội phạm ấy

1.2 NHỮNG nguyên tắc của LHS

1 Khái niệm về các nguyên tắc

Nguyên tắc là gỡ anh nhỉ ?

Là t t ởng chỉ đạo của ngành luật về XD và áp dụng PL

Định nghĩa: Nguyên tắc của Luật Hình sự là những tư tưởng chỉ đạo xuyên suốt quá trình xây dựng, áp dụng

và hoàn thiện pháp luật hình sự.

Nguyên tắc luật hình sự được phân thành 02 nhóm:

 Nhóm 1 : Các nguyên tắc cơ bản của Luật Hình sự.

 Nhóm 2 : Các nguyên tắc đặc thù của Luật Hình sự.

Các nguyên tắc cơ bản của Luật Hình sự

Những nguyên tắc đặc thù của LHS cũng thể hiên nguyên tắc pháp chế

Việc truy cứu TNHS người phạm tội phải tuõn

thủ cỏc quy định của LHS

Cỏc căn cứ quyết định hỡnh phạt phải được quy

định thống nhất

Cỏc loại hỡnh phạt phải được quy định trong LHS

ứng với mỗi tội danh

Hành vi phạm tội phải được quy định thành

tội danh cụ thể

Nguyên tắc pháp chế

con ng ời

khoan hồng đối với ng ời lần

đầu phạm tội, ăn năn hối cải

Tạo điều kiện cho ng ời phạm tội tự cải tạo

có quy định những hình phạt không t ớc tự do Hạn chế áp dụng Hènh phạt

Nguyên tắc đặc thù của Luật Hình sự

Nguyên tắc trách nhiệm cá nhân

Nguyên tắc có lỗi

Nguyên tắc cá thể hóa hình phạt

Là những nguyên tắc mang tính đặc trưng riêng của ngành Luật Hình sự

1.3- Hiệu lực của Bộ luật hỡnh sự

Hiệu

lực

của LHS

Hiệu lực của nguồn LHS đối với hành vi phạm tội

Khi nào

1.3- Hiệu lực của Bộ luật hình sự

Bộ luật Hình sự

Hiệu lực của BLHS

Theo không gian

Theo thời gian

Hiệu luật của Bộ Luật Hình sự chỉ rõ giới hạn về không gian và thời gian của đạo luật được áp dụng đối với những hành vi phạm tội.

HL vÒ kh«ng gian cña LHS dùa trªn c¸c nguyªn t¾c:

Hiệu lực về không gian của LHS

Theo nguyên

tắc lãnh thổ

LHS có HL đối với mọi hành vi phạm tội xảy ra trên lãnh thổ QG

Ng ời phạm tội là bất kỳ công dân

nào

 Téi ph¹m x¶y ra trªn l·nh thæ quèc gia:

Hiệu lực của đạo luật hình sự theo thời gian

Hiệu lực của đạo luật hình sự Việt Nam theo thời gian là phạm vi áp dụng của đạo luật đó đối với hành vi phạm tội thực hiện trong khoảng thời gian nhất định.

Vấn đề hiệu lực hồi tố trong Luật hình sự Việt Nam

Hiệu lực hồi tố trong Luật hình sự được hiểu là hiệu lực của đạo luật được áp dụng đối với hành

vi phạm tội thực hiện trước khi luật đó có hiệu lực thi hành.

Chỉ cho phép trong các trường hợp:

 Vì lý do nhân đạo luật mới khoan hồng hơn so với luật cũ.

 Vì sự cần thiết bảo vệ lợi ích Nhà nước, của xã hội và của công dân.

1.4 Tội phạm

Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ Luật Hình

sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý hoặc vô

ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hoá, quốc phòng, an ninh, trật

tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tự do, tài sản, các quyền, lợi ích hợp pháp khác của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa.

Đặc điểm của tội phạm

Đặc điểm

1 Là hành vi

nguy hiểm cho

xã hội

2 Phải được quy định trong BLHS

3 Người thực hiện có năng lực trách nhiệm hình sự và lỗi

cố ý hoặc vô ý

Cấu thành tội phạm

Chủ thể

Chủ quan

Khách quan

Khách Thể

1.5- Cấu thành tội phạm.

Tæ quèc

TÝnh m¹ng, søc khoÎ nh©n phÈm, danh dù

tù do, tµi s¶n, quyÒn

vµ lîi Ých hîp ph¸p

ĐÞnh nghÜa

QHXH ® îc LHS b¶o vÖ vµ

bÞ HVPT x©m h¹i

1.5.2 Hành vi khách quan của tội phạm

Lỗi, động cơ, mục đích

Khái niệm

sự biến đổi của ĐTTĐ

Hậu Qủa của Tôị Phạm

HVKQ đ ợc mô tả trong tất cả các CTTP

bằng HInh thức cụ thể

nhằm đạt mục đích có chủ định và mong muốn

thể hiện ra bên ngoài thế giới khách quan

Nh¦ng biÓu hiÖn bªn ngoµi

1 HV nguy hiÓm cho XH

2 HQ nguy hiÓm

3 QHNQ

4 BiÓu hiÖn kh¸c 1.5.3 Kh¸i niÖm CHỦ QUAN tp

NL TNHS

qua

Ng êi ®iªn

Trẻ em dưới 14 tuổi

Ấn Độ: khởi tố con khỉ ăn cắp kính

(Dân trí) Mấy ngày nay, mọi ngõ ngách thành phố Varanasi như thể bị xới tung khi cảnh sát ráo riết truy lùng một con khỉ bị khởi kiện với tội danh ăn cắp.

Kim Dang Hoon - một khách du lịch người Hàn Quốc đã chính thức đâm đơn kiện lên tòa án thành phố hôm 12/7/2007

sau khi có kết luận chắc chắn từ thanh tra Govind Singh, rằng con khỉ ranh mãnh đã lẻn vào phòng ông ở khách sạn và lấy đi cặp kính lão

Nằm cách thủ phủ Lucknow của bang Uttar Pradesh 300 km về phía đông nam, thành phố du lịch sặc mùi tín ngưỡng Varanasi nhiều khi như “loạn” bởi nạn khỉ hoang hoành hành Trong đơn kiện của mình, Kim kể khi ông mở cửa sổ để đón gió trời, con khỉ đã nhân cơ hội tót vào phòng, “nó tiến thẳng đến bàn, quắp lấy cái kính và vù đi mất, nhanh như lúc nó xuất hiện vậy”

http://www6.dantri.com.vn/chuyenla/2007/7/188296.vip

Là tìm kiếm, sửa

soạn công cụ phương

tiện hoặc tạo ra

những ĐK khác thực

hiện

Chuẩn bị phạm tội

Là cố ý thực hiện tội phạm nhưng không thực hiện được đến cùng vì nguyên nhân ngoài ý muốn của người phạm tội

Phạm tội chưa đạt

Là trường hợp hành

vi phạm tội đã thỏa mãn các dấu hiệu của cấu thành tội phạm

Tội phạm hoàn thành

Các chế định liên quan đến việc thực hiện tội phạm

* Các giai đoạn thực hiện tội phạm

3 2

1

N gư

ời tổ ch ức

N gư

ời th

ực h

àn h

N gư

ời xú

i g iụ c

N

g ư ờ

i g

iú p

s ứ c

Các loại người

trong đồng phạm

Các tình tiết loại trừ tính nguy hiểm cho xã hội của hành vi

• Phòng vệ chính đáng là hành vi của người vì bảo vệ lợi ích của Nhà nước, của tổ chức, bảo vệ

quyền, lợi ích chính đáng của mình hoặc của người khác, mà chống trả lại một cách cần thiết người đang có hành vi xâm phạm các lợi ích nói trên Người có hành vi vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng phải chịu trách nhiệm hình sự.

• Tình thế cấp thiết là tình thế của người vì muốn tránh một nguy cơ đang thực tế đe doạ lợi ích của

Nhà nước, của tổ chức, quyền, lợi ích chính đáng của mình hoặc của người khác mà không còn cách nào khác là phải gây một thiệt hại nhỏ hơn thiệt hại cần ngăn ngừa.

Trách nhiệm hình sự là việc nhà nước buộc người phạm tội phải chịu những tác

động pháp lí bất lợi trước nhà nước về việc thực hiện hành vi phạm tội của mình

Hình phạt là biện pháp cưỡng chế nghiêm khắc nhất của Nhà nước nhằm tước bỏ

hoặc hạn chế quyền, lợi ích của người phạm tội

1.6 Trách nhiệm hình sự và hình phạt

Cảnh cáo, phạt tiền, cải tạo không

giam giữ, trục xuất, tù có thời hạn,

chung thân, tử hình

Hình phạt

Hình phạt chính Hình phạt bổ sung

Cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định; cấm cư trú; quản chế; tước một số quyền công dân; tịch thu tài sản; phạt tiền và trục xuất

Một số biện pháp trong hình sự và hình phạt

Trách nhiệm hình sự

Miễn hình phạt Miễn trách nhiệm hình sự

7

II MỘT SỐ TỘI PHẠM TRONG LUẬT HÌNH SỰ

Tội giết người (điều 93 BLHS)

Chủ thể Chủ thể thường, nghĩa là những người có năng lực trách nhiệm hình sự và đạt độ tuổi luật định đều có khả năng trở

thành chủ thể của tội giết người

Khách thể Là quyền được tôn trọng và bảo vệ tính mạng của con người (đang sống)

Chủ quan Lỗi của người phạm tội là cố ý Có thể là lỗi cố ý trực tiếp hay lỗi cố ý gián tiếp

Khách quan Hành vi khách quan có thể là hành động như: bóp cổ, đấm đá, bẻ cổ, bịt miệng, mũi hay sử dụng vũ khí hoặc các

chất độc tác động lên người khác (đâm, chém, bắn, bỏ thuốc độc v.v) Hành vi khách quan của tội giết người còn có thể là không hành động

Hình phạt Bị xử phạt tù từ 7 đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình

Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác

Người nào cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ thương tật từ 11% đến 30% hoặc dưới 11% nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ sáu tháng đến ba năm

Chủ thể những người có năng lực trách nhiệm hình sự và đủ tuổi chịu TNHS

Khách thể Gây tổn hại sức khỏe của người khác Đối tượng tác động là cơ thể của người khác

Chủ quan Lỗi của người phạm tội là cố ý Có thể là lỗi cố ý trực tiếp hay lỗi cố ý gián tiếp.

Khách quan Là hành vi tác động trái phép lên cơ thể người khác gây ra thương tích hoặc tổn hại về sức khỏe cho họ với tỷ lệ thương

tật từ 11% trở lên hoặc dưới 11% nhưng thuộc một số trường hợp luật quy định Hình phạt: Cải tạo không giam giữ từ 6 tháng đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 20 năm hoặc tù chung thân

Tội cướp tài sản ( Điều 133 BLHS)

Người nào dùng vũ lực, đe doạ dùng vũ lực ngay tức khắc hoặc có hành vi khác làm cho người bị tấn công lâm vào tình trạng không thể chống cự được nhằm chiếm đoạt tài sản, thì bị phạt tù từ ba năm đến mười năm.

Chủ thể những người có năng lực trách nhiệm hình sự và từ đủ 14 tuổi trở lên

Khách thể Xâm phạm quyền sở hữu và quyền được bảo vệ về tính mạng sức khỏe con người

Chủ quan Lỗi cố ý trực tiếp

Khách quan Là hành vi làm cho người bị tấn công lâm vào tình trạng không thể chống cự được

- Dùng vũ lực

- Đe dọa vùng vũ lực ngay tức khắc

- Hành vi làm cho người bị tấn công lâm vào tình trạng không thể chống cự đượcHình phạt Phạt tù từ 3 năm đến 20 năm, chung thân hoặc tử hình

Tội trộm cắp tài sản ( Điều 138 BLHS)

Người nào trộm cắp tài sản của người khác có giá trị từ năm trăm nghìn đồng đến dưới năm mươi triệu đồng hoặc dưới năm trăm nghìn đồng nhưng gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đã bị xử phạt hành chính về hành vi chiếm đoạt hoặc đã bị kết án về tội chiếm đoạt tài sản, chưa được xoá án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ sáu tháng đến ba năm.

Chủ thể Những người có năng lực trách nhiệm hình sự và đủ tuổi chịu TNHS

Khách thể Xâm phạm quyền sở hữu cụ thể là quyền chiếm hữu và quyền định đoạt của chủ tài sản đối với tài sản

Chủ quan Lỗi cố ý trực tiếp

Khách quan Được thực hiện một cách lén lút bí mật đối với người quản lý tài sản

Hình phạt Phạt cải tạo không giam giữ từ 6 tháng đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 20 năm, chung thân

Tội tham ô tài sản ( Điều 278 BLHS)

1 Người nào lợi dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản mà mình có trách nhiệm quản lý có giá trị từ hai triệu đồng đến dưới năm mươi triệu đồng hoặc dưới hai triệu đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ hai năm đến bảy năm:Gây hậu quả nghiêm trọng; Đã bị xử lý kỷ luật về hành vi này mà còn vi phạm; Đã bị kết án về một trong các tội quy định tại Mục A Chương này, chưa được xoá án tích

mà còn vi phạm

2…

Chủ thể Là người có chức vụ, quyền hạn đồng thời phải là người có trách nhiệm quản lý đối với tài sản bị chiếm đoạt, có

năng lực chịu TNHS

Khách thể Xâm phạm đến hoạt động đúng đắn của cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức kinh tế của nhà

nước và xâm phạm quyền sở hữu tài sản

Chủ quan Lỗi cố ý.

Khách quan Có hành vi lợi dụng chức vụ và quyền hạn để chiếm đoạt tài sản

Hình phạt phạt tù từ 02 năm đến 20 năm, chung thân, tử hình

Tội nhận hối lộ ( Điều 279 BLHS)

1 Người nào lợi dụng chức vụ, quyền hạn, trực tiếp hoặc qua trung gian đã nhận hoặc sẽ nhận tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác dưới bất kỳ hình thức nào có giá trị từ hai triệu đồng đến dưới mười triệu đồng hoặc dưới hai triệu đồng nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây để làm hoặc không làm một việc vì lợi ích hoặc theo yêu cầu của người đưa hối lộ, thì bị phạt tù từ hai năm đến bảy năm: Gây hậu quả nghiêm trọng; Đã bị xử lý kỷ luật về hành vi này mà còn vi phạm; Đã bị kết án về một trong các tội quy định tại Mục A Chương này, chưa được xoá án tích mà còn vi phạm

Chủ thể Là người có chức vụ, quyền hạn đã sử dụng chức vụ, quyền hạn của mình để nhận hối lộ

Khách thể Xâm phạm đến hoạt động đúng đắn của cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức

kinh tế của nhà nước và xâm phạm quyền sở hữu tài sản.

Chủ quan Lỗi cố ý trực tiếp

Khách quan Nhận hối lộ để làm hoặc không làm một việc thuộc trách nhiệm của mình vì lợi ích hoặc theo yêu cầu

của người đưa hối lộ.

Hình phạt phạt tù từ 02 năm đến 20 năm, chung thân, tử hình

Tội đưa hối lộ ( Điều 289 BLHS)

Người nào đưa hối lộ mà của hối lộ có giá trị từ hai triệu đồng đến dưới mười triệu đồng hoặc dưới hai triệu đồng nhưng gây hậu quả nghiêm trọng hoặc vi phạm nhiều lần, thì bị phạt tù từ một năm đến sáu năm.

Chủ thể Là bất kỳ người nào có năng lực trách nhiệm hình sự và đủ tuổi chịu TNHS.

Khách thể Là hoạt động đúng đắn và uy tín của cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp của

công dân.

Chủ quan Lỗi cố ý trực tiếp

Khách quan Thể hiện ở hành vi đưa hối lộ, của hối lộ là tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác.

Hình phạt phạt tù từ 01 năm đến 20 năm, chung thân hoặc tử hình.

Khái niệm:

Chủ thể của tội phạm là người có năng lực trách nhiệm hình sự, đạt độ tuổi luật định và đã thực hiện hành vi phạm tội cụ thể.

Miễn trách nhiệm hình sự: là việc cơ quan tư pháp hình sự có thẩm quyền không buộc người

phạm tội phải chịu trách nhiệm hình sự về tội mà họ đã phạm tội.

Miễn hình phạt: Là việc Tòa không buộc người phạm tội phải chịu trách nhiệm

hình phạt về tội mà họ đã phạm.

Án treo: Án treo là biện pháp miễn chấp hành hình phạt tù có điều kiện, được Tòa

án áp dụng đối với người phạm tội bị phạt tù không quá 03 năm, căn cứ vào nhân thân của người phạm tội và các tình tiết giảm nhẹ, xét thấy không cần buộc phải chấp hành hình phạt tù

Miễn chấp hành hình phạt: là việc cơ quan có thẩm quyền không buộc người

bị kết án chấp hành một phần hoặc toàn bộ hình phạt đã tuyên trong bản án

Tạm đình chỉ chấp hành hình phạt tù: là việc Tòa án quyết định cho một người

đang chấp hành hình phạt tù được tạm ngừng việc chấp hành hình phạt trong một khoảng thời gian nhất định.

Hoãn chấp hành hình phạt tù: là việc Tòa án quyết định chuyển thời điểm bắt

chấp hành hình phạt sang một thời điểm khác muộn hơn

Xóa án tích Là việc công nhận một người sau khi đã chấp hành xong bản án một

khoảng thời gian nhất định và không phạm tội mới thì được coi như chưa từng bị kết án