CHUONG 2 VAN HANH BAO DUONG MAY BOM

I.KiÕn thøc c¬ b¶n vÒ c¸c lo¹i m¸y b¬m 1.Kh¸i niÖm: B¬m lµ mét lo¹i m¸y dïng ®Ó biÕn c¬ n¨ng nhËn ®­îc tõ ®éng c¬ thµnh n¨ng l­îng chuyÓn ®éng cña dßng chÊt láng. 2.Ph©n lo¹i B¬m cãp thÓ ph©n lo¹i theo nh÷ng c¸ch, c¸ch ph©n lo¹i phæ biÕn nhÊt lµ theo cÊu t¹o vµ nguyªn t¾c lµm viÖc. 2.1 B¬m c¸nh. Bé phËn lµm viÖc lµ b¸nh xe c«ng t¸c cã c¸c c¸nh dÉn, c¸c b¸nh xe c«ng t¸c lµ bé phËn chñ yÕu ®Ó trao ®æi n¨ng l­îng víi chÊt láng. Lo¹i b¬m nµy gåm b¬m ly t©m, b¬m h­íng trôc, b¬m xo¸y. 2.2 B¬m thÓ tÝch. ViÖc trao ®æi n¨ng l­îng víi chÊt láng ®­îc tiÕn hµnh theo nguyªn lý nÐn chÊt láng trong mét thÓ tÝch kÝn d­íi ¸p suÊt thuû tÜnh. Lo¹i b¬m nµy gåm b¬m pÝtt«ng vµ b¬m R«to . 2.3 B¬m phun tia. Lo¹i b¬m nµy kh«ng cã chi tiÕt chuyÓn ®éng, viÖc chuyÒn n¨ng l­îng cho chÊt láng b¬m thùc hiÖn nhê 1 dßng chÊt láng kh¸c (hoÆc khÝ ) cã n¨ng l­îng cao h¬n. 2.4 B¬m khÝ Ðp. Lo¹i nµy còng kh«ng cã chi tiÕt chuyÓn ®éng. viÖc ®Èy n­íc ®­îc tiÕn hµnh nhê c¸ch dïng mét dßng khÝ Ðp hoµ trén víi n­íc thµnh 1 hçn hîp n­íc cã träng l­îng riªng nhá h¬n n­íc. 2.5 B¬m n­íc va. Lîi dông n¨ng l­îng n­íc va ®Ó vËn chuyÓn chÊt láng . 2.6B¬m ch©n kh«ng Còng thuéc lo¹i b¬m thÓ tÝch nh­ng lµm viÖc theo nguyªn lý thay ®æi ¸p suÊt. 3.C¸c th«ng sè c¬ b¶n cña m¸y b¬m Theo chøc n¨ng cña b¬m, b¬m ®­îc ®Æc tr­ng bëi 3 th«ng sè : Q, H, N. 3.1 L­u l­îng. L­u l­îng lµ l­îng chÊt láng mµ m¸y b¬m cung cÊp ®­îc trong mét ®¬n vÞ thêi gian. Ký hiÖu: Q ; §¬n vÞ : m3s ;ls; m3h L­u l­îng phô thuéc vµo cÊu t¹o m¸y b¬m, sè vßng quay cña b¬m, cét ¸p m¸y b¬m. §Ó ®o l­u l­îng sö dông ®ång hå ®o n­íc l¾p trªn ®­êng èng ®Èy cña m¸y b¬m. 3.2 Cét ¸p. Cét ¸p cña m¸y b¬m lµ ®é gia n¨ng l­îng mµ mét ®¬n vÞ träng l­îng chÊt láng nhËn ®­îc tõ khi vµo ®Õn khi ra khái m¸y b¬m. Ký hiÖu: H. §¬n vÞ: (m) mÐt cét chÊt láng. 3.3 C«ng suÊt 3.3.1.C«ng suÊt h÷u Ých cña m¸y b¬m lµ toµn bé ®é gia n¨ng mµ chÊt láng nhËn ®­îc khi qua b¬m trong mét ®¬n vÞ thêi gian. Trong ®ã : H: cét ¸p toµn phÇn cña m¸y b¬m ( m). G: l­u l­îng träng l­îng (kGs). Q : l­u l­îng cña m¸y b¬m ( m3s)  : träng l­îng riªng cña chÊt láng b¬m (kGm3). 3.3.2.C«ng suÊt (tiªu thô) trªn trôc cña b¬m : lµ toµn bé n¨ng l­îng mµ phÇn ®Çu b¬m tiªu thô ®Ó m¸y b¬m b¬m ®­îc l­u l­îng chÊt láng lµ Q vµ ®¹t cét ¸p toµn phÇn lµ H. Trong ®ã: : lµ hiÖu suÊt cña b¬m H: cét ¸p toµn phÇn cña m¸y b¬m ( m). Q : l­u l­îng cña m¸y b¬m ( ls) 3.4.HiÖu suÊt cña m¸y b¬m: HiÖu suÊt cña m¸y b¬m lµ mét ®¹i l­îng cã kÓ ®Õn tÊt c¸c lo¹i tæn thÊt khi m¸y b¬m lµm viÖc. Nã cã trÞ sè lu«n nhá h¬n 1 vµ thay ®æi theo l­u l­îng vµ cét ¸p cña m¸y b¬m. c«ng thøc :  < 1 vµ tÝnh b»ng % HiÖu suÊt cña m¸y b¬m gåm 3 thµnh phÇn  = Q  H  M Q : HiÖu suÊt l­u l­îng ( do cã tæn thÊt l­u l­îng do rß rØ trong b¬m) H : HiÖu suÊt cét ¸p ( do cã tæn thÊt cét ¸p trong b¬m) M : HiÖu suÊt cã khÝ ( tæn thÊt n¨ng l­îng do ma s¸t gi÷a c¸c bé phËn c¬ khÝ )

Chơng II-Vận hành và bảo dỡng máy bơm

I.Kiến thức cơ bản về các loại máy bơm

1.Khái niệm: Bơm là một loại máy dùng để biến cơ năng nhận đợc từ

động cơ thành năng lợng chuyển động của dòng chất lỏng

2.2- Bơm thể tích

- Việc trao đổi năng lợng với chất lỏng đợc tiến hành theo nguyên lýnén chất lỏng trong một thể tích kín dới áp suất thuỷ tĩnh Loại bơmnày gồm bơm píttông và bơm Rôto

3.3.1.Công suất hữu ích của máy bơm là toàn bộ độ gia năng mà

chất lỏng nhận đợc khi qua bơm trong một đơn vị thời gian

(.102

kW H Q N

η

γ

=

(kW)102

γ : trọng lợng riêng của chất lỏng bơm (kG/m3)

3.3.2.Công suất (tiêu thụ) trên trục của bơm : là toàn bộ năng lợng mà

phần đầu bơm tiêu thụ để máy bơm bơm đợc lu lợng chất lỏng là Q

và đạt cột áp toàn phần là H

Trong đó:

η: là hiệu suất của bơm

H: cột áp toàn phần của máy bơm ( m)

Q : lu lợng của máy bơm ( l/s)

3.4.Hiệu suất của máy bơm:

Hiệu suất của máy bơm là một đại lợng có kể đến tất các loại tổnthất khi máy bơm làm việc Nó có trị số luôn nhỏ hơn 1 và thay đổitheo lu lợng và cột áp của máy bơm

công thức : N

N h

=η

η < 1 và tính bằng %

Hiệu suất của máy bơm gồm 3 thành phần

η = ηQ ì ηH ì ηM

ηQ : Hiệu suất lu lợng ( do có tổn thất lu lợng do rò rỉ trong bơm)

ηH : Hiệu suất cột áp ( do có tổn thất cột áp trong bơm)

ηM : Hiệu suất có khí ( tổn thất năng lợng do ma sát giữa các bộ phậncơ khí )

6

Hình 5- Sơ đồ cấu tạo của bơm ly tâm

1- Bánh xe công tác; 2- Trục; 3- Đĩa trớc; 4- Đĩa sau; 5- Cánh bánh xe công tác

6- Buồng xoắn; 7- ống hút; 8- ống đẩy

4.1.2.Nguyên lý làm việc:

- Trớc khi cho bơm vào làm việc, ống hút và thân bơm phải đợc chứa

đầy nớc Khi bánh xe công tác quay, dới tác dụng của lực ly tâm Chấtlỏng chứa đầy trong rãnh giữa các cánh chuyển động từ tâm ra chu

vi và ra khỏi bánh xe công tác với vận tốc khá lớn vào buồng xoắn Tại

đây sự chuyển động của chất lỏng điều hoà hơn và theo chiềudòng chảy, tiết diện buồng xoắn tăng dần, vận tốc chuyển động củachất lỏng giảm dần để biến 1 phần áp lực động năng của dòng chảysau bánh xe công tác thành áp lực dới dạng thế năng sau khi ra khỏibuồng xoắn, chất lỏng vào ống đẩy và ra khỏi bể chứa

- khi chất lỏng bị đẩy ra khỏi cửa ra thì ở cửa vào của bánh xe côngtác tạo nên một áp suất chân không nhỏ hơn rất nhiều so với áp suấtkhí quyển trong bể hút Dới tác dụng của áp suất khí quyển lên mặtchất lỏng trong bể hút, chất lỏng dâng lên qua ống hút vào bánh xecông tác tạo nên một dòng chảy liên tục qua bơm

4.2.Chiều cao hút của máy bơm

Chiều cao hút của máy bơm có 2 khái niệm :

Các bơm do một số nớc chế tạo nh Việt nam, Nga giá trị hck đợc xác

định bằng thực nghiệm và xây dựng thành đồ thị cho đờng đặctính của máy bơm

Với bơm của một số hãng nh Grundfos, Ebara, Salsom Chiều cao hútchân không đợc biểu diễn qua một đại lợng gọi là độ dự trữ chốngxâm thực Ký hiêụ là NPSH

Để đảm bảo cho máy bơm làm việc đợc phải đảm bảo chiều cao húthình học thực tế không đợc vợt qua chiều cao hút giới hạn Chiều caohút hình học đợc xác định bằng công thức sau:

g

v h H

bh a h

hh P P h NPSH

γ

Hck : Chiều cao hút chân không lấy trên đờng đặc tính (m)

hh : Tổn thất thuỷ lực trên đờng ống hút

V1: Vận tốc tại cửa vào bành xe công tác (m/s)

Pa : áp suất khí quyển (kg/m2)

Pbh: áp suất bay hơi bão hoà của chất lỏng ở nhiệt độ làm việc (kg/m2)NPSHA : Độ dự trữ chống xâm thực yêu cầu NPSHA đợc xác định bằngNPSH xác định trên đờng đặc tính cộng thêm độ dự trữ an toàn(0,5-1) (m)

γ : Trọng lợng riêng của chất lỏng (kG/m3)

- Thờng bánh xe công tác chế tạo bằng gang xám

4.3.2.ống vào:

-Có nhiệm vụ dẫn chất lỏng vào bánh xe công tác với tổn thất thuỷ lựcnhỏ nhất và phân bố đều vận tốc dòng chảy theo tiết diện ớt củabuồng hút

4.3.3.ống tháo dòng:

-Có nhiệm vụ dẫn chất lỏng sau khi ra khỏi bánh xe công tác vào ống

đẩy và phải đảm bảo 2 yêu cầu:

+Đảm bảo chất lỏng đối xứng so với trục khi ra khỏi bánh xe công tác

Do đó tạo điều kiện cho dòng chảy tơng đối ổn định ở vùng bánh

4.3.6.Vỏ bơm : - Có thể cấu tạo bằng gang hoặc thép cácbon.Vỏ bơm

bao gồm các bộ phận để dẫn và tháo dòng chảy ra khỏi bánh xe côngtác và cũng để nối các thiết bị không chuyển động thành 1 khốichung

Hình 6 –Crêpin

- là một tấm lới chắn uốn theo hình trụ, có đáy trên bề mặt đục lỗ,khe với chức năng không cho rác lẫn vào trong nớc quấn vào thân bơm.Nếu bơm nớc lạnh không cần đặt giỏ chắn rác Khi ấy miệng ống hút

4.4.4 Van một chiều trên ống đẩy :

- không cho nớc từ ống đẩy quay trở lại bơm trong trờng hợp bơm dừng

9 8

6- Van một chiều;

7- Van hai chiều;

8- ống đẩy9- Đồng hồ lu lợng;

Hình 8 –Kết cấu máy bơm ly tâm một cửa hút

II.Hệ thống điện và các trang thiết bị trạm bơm

1-Thiết bị đóng cắt, điều khiển & bảo vệ trạm bơm

Lõi thép động có gắn các tiếp điểm động Trên lõi thép động(hoặc tĩnh thờng có gắn hai vòng ngắn mạch bằng đồng có tácdụng chống rung khi công tắc tơ làm việc với điện áp xoay chiều.-Cuộn dây điện từ (cuộn hút) có thể làm việc với điện áp một chiềuhoặc xoay chiều

Hình 10-Công tắc tơ

-Trong mạch điện công nghiệp công tắc tơ thờng đợc dùng để đóngcắt động cơ điện với tần số đóng cắt lớn Để bảo vệ động cơ, công

tắc tơ đợc lắp kèm với rơ le nhiệt, gọi là khởi động từ

-Khi đấu công tắc tơ vào mạch điện ta cần chú ý các thông số kĩthuật sau:

+Dòng điện định mức trên công tắc tơ (A)

+Điện áp định mức của các cặp tiếp điểm (V)

+Điện áp định mức của cuộn hút (V)

+Nguồn điện sử dụng là một chiều (DC) hay xoay chiều (AC)

+Các cặp tiếp điểm chính, phụ, thờng đóng (Normal Close-NC)hay thờng mở (Normal Open -NO)

-Các tiếp điểm và cuộn hút trên công tắc tơ thờng đợc kí hiệu nh hình11

+K1, K2, K3 là tiếp điểm thờng mở

+K4, K5 là tiếp điểm thờng đóng

K4 K3 K2

K

Hình 11

1 2-Rơ le thời gian

Rơ le thời gian đợc dùng nhiều trong các mạch tự động điều khiển

Nó có tác dụng làm trễ quá trình đóng, mở các tiếp điểm sau mộtkhoảng thời gian chỉnh định nào đó

Thông thờng rơ le thời gian không tác động (tức là đóng hoặc cắt)trực tiếp trên mạch động lực mà nó tác động gián tiếp qua mạch

điều khiển, vì vậy dòng định mức của các tiếp điểm trên rơ lethời gian không lớn, thờng chỉ cỡ vài am-pe Bộ phận chính của rơ lethời gian là cơ cấu tác động trễ và hệ thống tiếp điểm

Theo thời điểm trễ ngời ta chia thành 3 loại sau:

-Trễ vào thời điểm cuộn hút đợc đóng điện (ON DELAY) (Xem hìnhhình 12-1a)

Loại này chỉ có tiếp điểm thờng đóng, mở chậm (TS11) hoặc thờng mở,

1 1

1 1

6

8 8

7

2

TS TS

Theo cơ cấu tác động trễ ngời ta chia thành các loại sau:

-Rơ le thời gian kiểu con lắc

-Rơ le thời gian điện từ

-Rơ le thời gian điện tử (hình 13-a)- Loại này chế tạo từ bán dẫn và vi

mạch

-Rơ le thời gian khí nén (hình 13-bb)- Loại này thờng đựơc cài trực tiếpvào công tắc tơ

1.3- Rơ le điện từ

Rơ le điện từ làm việc dựa trên nguyên tắc nam châm điện Nó có

hình dáng và cấu tạo nh hình 15, bao gồm các bộ phận chính sau:

-Lõi thép tĩnh thờng đợc gắn cố định với thân (vỏ) của rơ le điện

từ Với rơ le điện từ cỡ nhỏ thì lõi thép tĩnh thờng là một khối théphình trụ tròn lồng qua cuộn dây

-Lá thép động có gắn các tiếp điểm động ở trạng thái cuộn hút cha

có điện lá thép động đợc tách xa khỏi lõi thép tĩnh nhờ lò so hồi vị -Cuộn dây điện từ (cuộn hút) đợc lồng vào lõi thép tĩnh có thể làmviệc với điện một chiều hoặc xoay chiều

Hiện nay ngời ta thờng sử dụng loại rơ le điện tử đợc sản xuất từ Đài loan Trung quốc, Hàn quốc Sơ đồ bố trí cực đấu dây nh hình 14.Nếu tín hiệu điều khiển sự hoạt động của rơ le là điện áp (tức làcuộn hút đợc đấu song song với nguồn điện) thì rơ le điện từ đó

đợc gọi là rơ le điện áp Khi đó cuộn hút thờng có số vòng dây lớn,

tiết diện dây nhỏ - điện trở thuần của cuộn dây lớn Loại này đựơcdùng nhiều trong mạch điện công nghịêp

4 6

- dc + ~ ac ~ power 7

Hình 14

Hình 15

Ngợc lại, nếu tín hiệu điều khiển hoạt động của rơ le là dòng điện(tức là cuộn hút đợc đấu nối tiếp với phụ tải) thì rơ le điện từ đó đợc

gọi là rơ le dòng điện Khi đó cuộn hút thờng có số vòng dây ít, tiết

diện dây lớn - điện trở thuần của cuộn dây nhỏ

Trong mạch điện công nghiệp rơ le điện từ thờng không đóng,cắt trực tiếp mạch động lực mà nó chỉ tác động gián tiếp vàomạch động lực thông qua mạch điều khiển, vì vậy nó còn một tên

gọi nữa là rơ le trung gian.

Khi sử dụng rơ le điện từ trong mạch điện ta cần chú ý các thông

số kĩ thuật sau:

-Dòng điện định mức của cuộn hút (đối với rơ le dòng điện) hoặc

điện áp định mức của cuộn hút (đối với rơ le điện áp)

-Dòng điện định mức của các cặp tiếp điểm (A)

-Điện áp định mức các cặp tiếp điểm.

-Nguồn điện sử dụng là một chiều (DC) hay xoay chiều (AC)

-Các cặp tiếp điểm thờng đóng hay thờng mở

-Các tiếp điểm và cuộn hút trên rơ le điện từ thờng đợc kí hiệu

nh hình 16.

2 3 5 6

1 1 4 4

-Thanh lỡng kim gồm hai lá kim loại có hệ số dãn nở vì nhiệt khácnhau

li về điện giữa tiếp điểm và thanh lỡng kim, còn một số loại rơ lenhiệt dùng trong thiết bị gia dụng thì không sử dụng cơ cấu này màthanh lỡng kim thờng gắn trực tiếp với tiếp điểm

-Để bảo vệ động cơ khi bị quá tải, rơ le nhiệt đợc lắp kèm với công

tắc tơ và thờng gọi là khởi động từ

Khi sử dụng rơ le nhiệt trong mạch điện ta cần chú ý các thông số

kĩ thuật sau:

-Dòng điện định mức (Iđm): Đây là dòng điện lớn nhất mà rơ le nhiệt

có thể làm việc đợc trong thời gian lâu dài (A)

-Dòng tác động (dòng ngắt mạch) dòng điện lớn nhất trớc khi rơ le tác

động để các tiếp điểm chuyển trạng thái (tiếp điểm đang đóng sẽchuyển sang trạng thái ngắt hoặc ngợc lại )

Để bảo vệ động cơ điện thì dòng tác động đợc điều chỉnh nh sau:

Iđc=(1,11,2)Iđm

Thông thờng với dòng điều chỉnh nh trên, ở nhiệt độ môi trờng là

250C khi dòng quá tải tăng 20%, rơ le nhiệt sẽ tác động làm ngắt mạch sau khoảng 20 phút Nếu nhiệt độ môi trờng cao hơn thì thời gian tác động sớm hơn

hệ thống lò sấy điện hay bảo vệ an toàn cho thiết bị khi bị quánhiệt

Theo kết cấu của rơ le ngời ta chia thành các lọai sau:

Núm điều chỉnh dòng Công tắc

Rơ le

Hiển thị số

Đầu cảm

Hiển thị kim

Hình 18a Hình 18b

-Rơ le điều nhiệt kiểu khí nén (dùng nhiều trong máy lạnh)

-Rơ le điều nhiệt mạch điện tử

Theo phơng thức hiển thị trị số nhiệt độ ngời ta chia thành các lọaisau:

-Rơ le điều nhiệt chỉ thị số (hình 18a)

-Rơ le điều nhiệt chỉ thị kim (hình 18b)

Hiện nay ngời ta dùng nhiều rơ le điều nhiệt điện tử với lí do mức

độ làm việc tin cậy, độ chính xác cao Nguyên tắc làm việc nh sau:

Đầu cảm biến đợc đa vào vùng cần đo hoặc cần khống chế nhiệt

độ Khi nhiệt độ thay đổi sẽ làm cho điện trở của đầu cảm biếnthay đổi, kéo theo sự thay đổi điện áp ở đầu ra của bộ khuếch đại

và chuyển đổi tín hiệu Nh vậy tín hiệu nhiệt độ đã biến đổithành tín hiệu điện Tín hiệu điện sẽ đợc chuyển đổi thành tínhiệu số sau đó đa ra bộ phận hiển thị (thờng là LED 7 thanh)

Khi lựa chọn rơ le điều nhiệt để lắp đặt ta cần chú ý các thông số

kĩ thuật sau:

-Điện áp nguồn cung cấp

-Dòng điện định mức

-Dải nhiệt độ hoạt động

-Phơng thức hiển thị nhiệt độ (chỉ thị số hay kim)

-Độ chính xác

1.6- Công tắc - Chuyển mạch

Là loại khí cụ điện đóng, ngắt nhờ ngoại lực (có thể bằng tay hoặc

điều khiển qua một cơ cấu nào đó ) Trạng thái của công tắc sẽ bị thay

đổi khi có ngoại lực tác động và giữ nguyên khi bỏ lực tác động (trừ côngtắc hành trình) Thông thờng công tắc (hay chuyển mạch nói chung) dùng

để đóng, ngắt mạch điện có công suất nhỏ, điện áp thấp

-Theo cơ cấu tác động ngời ta chia thành các loại sau:

+ Công tắc có khoá (khoá điện) - Hình 19e

-Theo phơng thức kết nối mạch ngời ta chia thành các loại sau:

2 1

TiÕp

N¾p nhùa

xe

Trong mạch điện công nghiệp nút ấn thờng dùng để khởi động,dừng, đảo chiều quay động cơ thông qua công tắc tơ hoặc rơ letrung gian

-Theo kết cấu ngời ta chia thành các loại sau:

+ Nút ấn đơn (1 tầng tiếp điểm)

+ Nút ấn kép (2 tầng tiếp điểm)

-Theo phơng thức kết nối mạch ngời ta chia thành các loại sau:

+ Nút ấn đơn thờng mở (ở trạng thái hở mạch khi cha có ngoại lực tác

động) - xem nguyên lý cấu tạo và kí hiệu ở hình 21a và hình 22+ Nút ấn đơn thờng đóng (ở trạng thái đóng mạch khi cha có ngoại lực tác động) - xem nguyên lý cấu tạo và kí hiệu ở hình 21b và hình 22

+ Nút ấn kép sẽ tồn tại đồng thời 2 cặp tiếp điểm ở trạng thái trên.Xem nguyên lý cấu tạo và kí hiệu ở hình 21c và hình 22

-Khi lựa chọn nút ấn ta cần chú ý đến các thông số kĩ thuật sau:+ Dòng điện định mức

Là loại khí cụ điện dùng để bảo vệ thiết bị điện và lới điện khi

bị ngắn mạch Về nguyên tắc thì dây chảy (bộ phận chính của cầuchì) đợc chế tạo sao cho khả năng chịu dòng điện của nó kém hơncác phần tử khác trong mạch điện mà nó đợc dùng để bảo vệ ngắnmạch

Nh vậy nếu dây chảy chế tạo bằng vật liệu nh của dây dẫn thìtiết diện của dây chảy phải bé hơn tiết diện của dây dẫn nhng đôikhi dây chảy đợc chế tạo từ vật liệu có nhiệt độ nóng chảy thấp hơnnhiều so với nhiệt độ nóng chảy của dây dẫn

của cầu chì sẽ bị đứt trớc khi các phần tử trong mạch bị phá hỏng

Hiện nay xuất hiện một loại cầu chì có thể bảo vệ quá tải chothiết bị đó là cầu chì nhiệt độ Với loại này khi thiết bị sử dụng bịquá tải, nhiệt độ tăng lên quá giới hạn cho phép thì điện trở của cầuchì này tăng rất cao và coi nh đã ngắt mạch bảo vệ cho thiết bị Các thiết bị gia dụng nh máy biến áp, quạt điện, máy xay sinh

tố, nồi cơm điện thờng dùng loại cầu chì này

Trong công nghiệp, hiện nay ngời ta dùng phổ biến loại cầu chìxoáy (hình 23a) và cầu chì rơi hở (hình 1.8-1b trái) hoặc cầu chìrơi kín (hình 23b phải) Cầu chì rơi có thể gá lắp trên thanh cài(thanh ray) nên rất thuận tiện trong quá trình lắp đặt hoặc sửachữa

Hình 22

Nút ấn ba phím

Là loại khí cụ điện dùng để đóng, ngắt mạch điện bằng tay với tần số

đóng cắt thấp Những cầu dao nhỏ thờng có kết cấu đơn giản (hình25a) còn những cầu dao lớn (cỡ hàng trăm Am-pe) thì kết cấu khá phức tạp(xem hình 25b) Bộ phận chính của nó gồm:

Theo kết cấu ngời ta chia ra các loại sau:

-Cầu dao 1 cực; -Cầu dao 2 cực ; -Cầu dao 3 cực -Cầu dao 4 cực

Theo vật liệu đế cách điện ngời ta chia ra các loại sau:

-Cầu dao đế sứ ; -Cầu dao đế nhạ ba-kê-lit

Theo công dụng ngời ta chia ra 2 loại sau:

-Cầu dao đóng cắt thông thờng dùng đóng cắt phụ tải công suấtnhỏ

Núm

Thanh cài

Ruột chì

Cực tiếp

Giá đỡ

-Cầu dao cách ly (đóng cắt dòng không tải cho các phụ tải công suấttrung bình và lớn)

Khi sử dụng cầu dao cần chú ý các thông số kĩ thuật sau:

-Số cực ; Dòng điện định mức (A), điện áp định mức (V)

Hình 25b

1.10- áp tô mát (cầu dao tự động)

Nút dừng khẩn cấp

Lỡi dao chính

Tay gạt

Lò so bật nhanh

Cầu chì

Hình 26

Là loại khí cụ điện dùng để đóng, ngắt điện bằng tay có thể tự

động ngắt mạch điện khi có sự có quá tải hoặc ngắn mạch Hìnhdáng và cấu tạo của một áp tô mát ba pha thông thờng nh hình 26Tuỳ theo chức năng cụ thể mà áp tô mát có thể có đầy đủ hoặc một

số bộ phận chính sau:

-Hệ thống tiếp điểm

-Cơ cấu tác động (ngắt mạch) nhiệt: Cơ cấu này làm nhiện vụ ngắtmạch khi quá tải, hoạt động dựa trên sự co dãn vì nhiệt của thanh lỡngkim - tơng tự nh rơ le nhiệt

-Cơ cấu tác động điện từ: Cơ cấu này gồm một nam châm điện(cuộn dây dòng điện và lõi thép) làm nhiệm vụ ngắt mạch khi cóhiện tợng ngắn mạch - hoạt động tuơng tự rơ le điện từ Về nguyêntắc, khi có hiện tợng ngắn mạch thì cơ cấu tác động điện từ sẽ tác

động trớc, vì vậy nếu một áp tô mát đợc trang bị cả 2 cơ cấu trênthì dòng điện tác động tức thời phải có giá trị lớn hơn nhiều dòng

điện tác động chậm

-Bộ phận dập hồ quang

Theo cơ cấu tác động (tự ngắt) ngời ta chia ra 3 loại sau:

-áp tô mát nhiệt - loại tác động không tức thời (tác động chậm)

-áp tô mát điện từ - loaị tác động tức thời (tác động nhanh)

Khi sử dụng áp tô mát cần chú ý các thông số kĩ thuật sau:

-Dòng điện cắt tức thời (với áp tô mát bảo vệ kiểu điện từ)

-Dòng điện bảo vệ có thời gian (với áp tô mát bảo vệ kiểu nhiệt)

-Dòng điện định mức (A)

-Điện áp định mức (V)