biến đổi Khí hậu trái đất

Hiện nay, mội trong những vấn đề toàn cầu nổi cộm là vấn đề biến đổikhí hậu kéo theo những hậu quả ngày càng trầm trọng như mưa lũ, bão tố, sạt lởđấy, giảm năng suất nông nghiệp, nhiệt đ

Mục lục

Mở đầu 1

Chương 1.Khái quát về biến đổi Khí hậu 2

1.1 Định nghĩa biến đổi khí hậu 2

1.2 Nguyên nhân của biến đổi khí hậu 2

1.2.1 Nguyên nhân do tự nhiên 2

1.2.2 Nguyên nhân do con người 3

1.3 Các biểu hiện của biến đổi khí hậu: 4 1.4 Một số hiện tượng biến đổi khí hậu 5

1.4.1 Hiệu ứng nhà kính: 5

1.4.2 Mưa axit 5

1.4.3 Thủng tầng ozon: 6

1.4.4 Cháy rừng 7

1.4.5 Bão, Lũ lụt 8

1.4.6 Hạn hán 8

1.4.7 Sa mạc hóa: 9

1.4.8 Hiện tượng sương khói 9

Chương 2.Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu 11

2.1 Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đối với môi trường trái đất 11

2.1.1 Ảnh hưởng của mưa acid lên ao hồ và hệ thủy sinh vật: 11

2.1.2 Ảnh hưởng đến khí quyển 12

2.1.3 Tác động của biến đổi khí hậu đến cháy rừng 12

2.1.4 Ảnh hưởng của sa mạc hóa 12

2.2 Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đối với đời sống con người 13

2.2.1 Chiến tranh và xung đột 13

2.2.2 Kinh tế: 13

2.2.3 Dịch bệnh 14

2.2.4 Hạn hán 15

2.2.5 Bão lụt 16

2.2.6 Những đợt nắng nóng gay gắt 17

2.2.7 Các núi băng và sông băng đang teo nhỏ 18

2.2.8 Mực nước biển đang dâng lên 18

Chương 3.PHƯƠNG HƯỚNG GIẢI QUYẾT 19

3.1 Phương hướng-Chiến lược: 19

3.2 Biện pháp: 19

3.3 Các nhiệm vụ chiến lược 19

3.3.1 1 Chủ động ứng phó với thiên tai và giám sát khí hậu 19

3.3.2 Đảm bảo an ninh lương thực và tài nguyên nước 20

3.3.3 Ứng phó tích cực với nước biển dâng phù hợp các vùng dễ bị tổn thương 21

3.3.4 Bảo vệ, phát triển bền vững rừng, tăng cường hấp thụ khí nhà kính và bảo tồn đa dạng sinh học 21

3.3.5 Giảm nhẹ phát thải khí nhà kính góp phần bảo vệ hệ thống khí hậu trái đất 22

3.3.6 Tăng cường vai trò chủ đạo của Nhà nước trong ứng phó với biến đổi khí hậu 22

Kết luận 24

Danh mục tài liệu tham khảo 25

Mở đầu

Trước xu thế quốc tế hóa, toàn cầu hóa diễn ra rất nhanh chóng trên toàn bộmọi lĩnh vực của đời sống xã hội thế giới, những vấn đề toàn cầu tiếp tục giatăng ngày càng uy hiếp trực tiếp mạnh hơn, lớn hơn đến sự sống của cả loàingười Hiện nay, mội trong những vấn đề toàn cầu nổi cộm là vấn đề biến đổikhí hậu kéo theo những hậu quả ngày càng trầm trọng như mưa lũ, bão tố, sạt lởđấy, giảm năng suất nông nghiệp, nhiệt độ trái đất tăng lên… Biến đổi khí hậutoàn cầu thách thức đối với các vấn đề kinh tế - tài chính, văn hóa xã hội và đặcbiệt tác động đối với vấn đề sinh thái trái đất

Các nhà khoa học cho rằng: thế kỷ vừa qua, nhiệt độ trung bình của Tráiđất đã tăng thêm 1°C do việc tích lũy các chất cacbon ddioxxit ( C02 ), meetan(CH4) và các khí thải gây hiệu ứng nhà kính khác trong không khí ( như N2O.HFCs, PFCS, SF6) – sản phẩm sinh ra từ việc đốt nhiên liệu hóa thạch trong cácnhà máy, phương tiện giao thông và các nguồn khác Những hiện tượng trên đều

do biến đổi khí hậu gây nên Biến đổi khí hậu được gọi là toàn cầu vì nó diễn ra

ở hầu như mọi nơi trên thế giới Đặc biệt, Việt Nam đứng thứ 5 trong danh sáchcác nước bị ảnh hưởng bởi khí hậu toàn cầu Vị trí địa lý của Việt Nam khiếnViệt Nam rất dễ bị tổn thương trước những biến đổi khí hậu cả về hình thái khíhậu khi mực nước biển tăng, lẫn diện tích đất canh tác sẽ bị thu hẹp Nếu không

có những biện pháp phù hợp và hiệu quả để giảm thiểu tác hại của biến đổi khíhậu, hậu quả sẽ là không lường

Là thế hệ đang được lớn lên trong thời đại thông tin toàn cầu, ngày càng cónhiều bạn trẻ Việt Nam thông thạo với công nghệ, ngoại ngữ và tri thức hiệnđại Tuy nhiên, lực lượng dân số đông đảo này đang phải đối mặt với nhữngthách thức to lớn về thiếu hiểu biết về hệ sinh thái và môi trường, trong khi đấtnước đang tập trung vào mục tiêu xóa đói giảm nghèo và tăng trưởng kinh tế.Chính Thanh niên Việt Nam là đối tượng đang ngày càng quan tâm đến các vấn

đề môi trường, đặc biết muốn tìm hiểu những tác động của biến đổi khí hậu vàvai trò của mình trong bức tranh ấy

CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

1.1 Định nghĩa biến đổi khí hậu

“Biến đổi khí hậu trái đất là sự thay đổi của hệ thống khí hậu gồm khíquyển, thủy quyển, sinh quyển, thạch quyển hiện tại và trong tương lai bởi cácnguyên nhân tự nhiên và nhân tạo”” [ wikipedia]

Biến đổi khí hậu là “những ảnh hưởng có hại của biến đổi khí hậu”, lànhững biến đổi trong môi trường vật lý hoặc sinh học gây ra những ảnh hưởng

có hại đáng kể đến thành phần, khả năng phục hồi hoặc sinh sản của các hệ sinhthái tự nhiên và được quản lý hoắc đến hoạt động của các hệ thống kinh tế - xãhội hoặc đến sức khỏe và phúc lợi của con người [ Theo công ước chung củaLiên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu]

1.2 Nguyên nhân của biến đổi khí hậu

Có hai nguyên nhân chính tác động đến biến đổi khí hậu là do các yếu tố tựnhiên và do các yếu tố nhân tạo Tuy nhiên các nguyên nhân gây ra biến đổi khíhậu do tự nhiên đóng góp một phần rất nhỏ vào sự biến đỏi khí hậu và có tínhchu kỳ kể từ quá khứ đến hiện tại Vì vậy, tác động lớn nhất là do con người

1.2.1 Nguyên nhân do tự nhiên

Nguyên nhân ra biến đổi khí hậu do tự nhiên bao gồm thay cường độ sángcủa Mặt trời, xuất hiện các điểm đen Mặt trời(sunspots), các hoạt động núi lửa,thay đổi đại dương, thay đổi quỹ đạo quay của mặt trời

1.2.1.1 Điểm đen mặt trời( sunspots)

Với sự xuất hiện các Sunspots làm cho cường độ tia bức xạ mặt trời chiếuxuống trái đất thay đổi, nghĩa là năng lượng chiếu xuống mặt đất thay đổi làmthay đổi nhiệt độ bề mặt trái đất

Sự thay đổi cường độ sáng của mặt trời cũng gây ta sự thay đổi năng lượngchiếu xuống mặt đất làm thay đổi nhiệt độ bề mặt trái đất Cụ thể là từ khi tạothành mặt trời đến nay gần 4,5 tỷ năm cường độ sáng của mặt trời tăng lên hơn30% Như vậy có thể thấy khoảng thời gian khá dài thì sự thay đổi cường độsáng mặt trời là không ảnh hưởng đến biến đổi khí hậu

1.2.1.2 Núi lửa phun trào

Khi một ngọn núi phun trào sẽ phát thải vào khí quyển một lượng cực kýlớn khối lượng sulfur dioide (SO2), hơi nước, bụi và tro vào bầu khí quyển Khốilượng lớn khí và tro có thể ảnh hưởng đến khí hậu nhiều năm Các hạt nhỏ đượcgọi là các sol khí được phun ra bởi núi lửa, các sol khí phản chiếu lại bứcxạ( năng lượng) mặt trời trở lại vào không gian vì vậy chúng có tác dụng làmgiảm nhiệt độ lớp bề mặt trái đất

1.2.1.3 Đại dương

Các đại dương là một thành phần chính của hệ thống khí hậu Dòng hải lưu

di chuyển một lượng lớn nhiệt trên khắp hành tinh Chính sự chuyển động này

đã làm biến đổi khí hậu ở những nơi nó đi qua Hình thành nên những vùng khíhậu điển hình như ngày nay Những dao động ngắn hạn ( vài năm đến vài thậpniên) như El Nino hay La Nina gây ra sự thay đổi khí hậu nhưng không lâu dài

1.2.1.4 Sự trôi dạt của các lục địa

Qua hàng triệu năm, sự chuyển động của các mảng làm tái sắp xếp các lụcđịa và đại dương trên toàn cầu đồng thời hình thành lên địa hình bề mặt Đềunày có thể ảnh hưởng đến các kiểu khí hậu khu vực và toàn cầu cũng như cácdòng tuần hoàn khí quyển – đại dương Vị trí của các lục địa tạo nên hình dạngcủa các đại dương và tác động đến các kiểu dòng chảy trong đại dương Vị trícủa các biển đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát sự truyền nhiệt và độ

ẩm trên toàn cầu và hình thành nên khí hậu toàn cầu

1.2.2 Nguyên nhân do con người

Đã có các nghiên cứu chuyên sâu chứng minh rằng rằng nhiệt độ bề mặt

Trái đất tăng lên nhanh chóng hơn nửa thế kỷ qua chủ yếu là do hoạt động củacon người, chẳng hạn như việc đốt các nhiên liệu hóa thạch (than đá, dầu mỏ,vv) phục vụ các hoạt động công nghiệp, giao thông vận tải, vv và thay đổi mụcđích sử dụng đất (thay đổi albedo bề mặt đất) bao gồm thay đổi trong nôngnghiệp và nạn phá rừng Ngoài ra còn một số hoạt động khác như đốt sinh khối,sản phẩm sau thu hoạch

Các khám phá liên quan đến nguyên nhân gây ra BĐKH do hoạt động củacon người do Ủy Ban Liên Chính Phủ về BĐKH công bố đã cải thiện qua cácnăm như sau:

- Trong báo cáo của IPCC 1995: Thì cho rằng hoạt động con người chỉđóng góp vào 50% nguyên nhân gây ra BĐKH

- Trong báo cáo của IPCC 2001: Sau khi các nhà nghiên cứu thực hiệncác nghiên cứu khoa học thì kết quả chỉ ra rằng hoạt động con người

- Trong báo cáo của IPCC 2007: Một loạt các nghiên cứu được thực hiện,kết quả chỉ ra rằng hoạt động con người đóng góp vào 90% nguyên nhângây ra BĐKH

- Và theo bản báo cáo bị rò rỉ của IPCC gần đây nhất kết luận rằng hoạtđộng con người đóng góp vào 95% nguyên nhân gây ra BĐKH

Cụ thể 6 loại khí nhà kính chủ yếu bao gồm: CO2, CH4, N2O, HFCs, PFCs

và SF6:

- CO2 là khí nhà kính thải nhiều nhất – đây là nguyên nhân chính làm giatăng hiệu ứng nhà kính gây ấm lên toàn cầu Khí CO2 phát thải khi đốtcháy nhiên liệu hóa thạch (than, dầu, khí) và là nguồn khí nhà kính chủyếu do con người gây ra trong khí quyển CO2 cũng sinh ra từ các hoạtđộng công nghiệp như sản xuất xi măng và cán thép

- CH4 có tiềm năng làm nóng trái đất cao hơn CO2 ( gấp 72 lần trongkhoảng thời gian 20 năm) CH4 thúc đẩy sự oxy hóa hơi nước trong khíquyển, sự gia tăng hơi nước gây hiệu ứng nhà kính mạnh hơn so với hiệuứng trực tiếp của CH4

- CH4 được dùng làm khí đốt (biogas), nó là thành phần chính của khí tựnhiên, khí dầu mỏ, khí đầm ao, đầm lầy CH4 được sinh ra từ quá trìnhkhai thác, vận chuyển sử dụng dầu mỏ, than đá, các quá trình sinh họcnhư men hóa đường ruột của các gia súc, phân giải kị khí ở đất ngậpnước, ruộng lúa, cháy rừng

- N2O phát thải từ phân bón và các hoạt động công nghiệp.

- HFCs được sử dụng thay cho các chất phá hủy ôzôn (ODS) và HFC-23

là sản phẩm phụ của quá trình sản xuất HCFC-22

- PFCs sinh ra từ quá trình sản xuất nhôm

- SF6 sử dụng trong vật liệu cách điện và trong quá trình sản xuất magiê

1.3 Các biểu hiện của biến đổi khí hậu:

- Sự nóng lên của khí quyển và Trái đất nói chung

- Sự thay đổi thành phần và chất lượng khí quyển có hại cho môi trườngsống của con người và các sinh vật trên Trái đất

- Sự dâng cao mực nước biển do băng tan, dẫn tới sự ngập úng ở các vùngđất thấp, các đảo nhỏ trên biển.

- Sự di chuyển của các đới khí hậu tồn tại hàng nghìn năm trên các vùngkhác nhau của Trái đất dẫn tới nguy cơ đe dọa sự sống của các loài sinhvật, các hệ sinh thái và hoạt động của con người

- Sự thay đổi cường độ hoạt động của quá trình hoàn lưu khí quyển, chutrình tuần hoàn nước trong tự nhiên và các chu trình sinh địa hoá khác

1.4 Một số hiện tượng biến đổi khí hậu

1.4.1 Hiệu ứng nhà kính:

Khí nhà kính là những thành phần khí của khí quyển, cả tự nhiên lẫn nhântạo, có khả năng hấp thụ các bức xạ sóng dài (hồng ngoại) được phản xạ từ bềmặt trái đất khi được chiếu sáng bằng ánh sáng mặt trời, sau đó phân tán nhiệtlại cho trái đất, gây nên hiệu ứng nhà kính Các khí nhà kính chủ yếu bao gồm:hơi nước[3], CO2[4], CH4[5], N2O[6], O3[7], các khí CFC[8] Khi ánh sáng mặttrời chiếu vào trái đất, một phần được trái đất hấp thu và một phần được phản xạvào không gian Các khí nhà kính có tác dụng giữ lại nhiệt của mặt trời, khôngcho nó phản xạ đi, nếu các khí nhà kính tồn tại vừa phải thì chúng giúp cho nhiệt

độ trái đất không quá lạnh nhưng nếu chúng có quá nhiều trong khí quyển thì kếtquả là trái đất nóng lên Luật Bảo vệ môi trường năm 2014 đã định nghĩa: "Khí

nhà kính là các khí trong khí quyển gây ra sự nóng lên toàn cầu và biến đổi khí hậu" (khoản 25 Điều 3).

Hình 1.1 Hiệu ứng nhà kính

Hình 1.3 Thủng tầng ozon

1.4.4 Cháy rừng

Biến đổi khí hậu và cháy rừng tác động qua lại với nhau: các đám cháyrừng thải một lượng lớn carbon dioxide vào khí quyển làm trái đất nóng dần lên;khí hậu ấm dần lên lại tác động các đám cháy rừng diễn ra nhiều hơn

Hình 1.4 Cháy rừng

1.4.5 Bão, Lũ lụt

Bão là trạng thái nhiễu động của khí quyển và là một loại hình thời tiết cựctrị Bão là hiện tượng gió mạnh kèm theo mưa rất lớn do có sự xuất hiện và hoạtđộng của các khu áp thấp (low pressure area) khơi sâu

Lũ là hiện tượng nước sông dâng cao trong một khoảng thời gian nhất định,sau đó giảm dần hoặc dòng nước do mưa lớn tích luỹ từ nơi cao tràn về dữ dộilàm ngập lụt một khu vực hoặc một vùng trũng, thấp hơn

Hình 1.5 Lũ lụt

1.4.6 Hạn hán

Là hiện tượng lượng mưa thiếu hụt nghiêm trọng kéo dài, làm giảm hàmlượng ẩm trongkhông khí và hàm lượng nước trong đất, làm suy kiệt dòng chảysông suối, hạthấp mực nước ao hồ, mực nước trong các tầng chứa nước dưới đấtgây ảnh hưởng xấu đến sựsinh trưởng của cây trồng, làm môi trường suy thoáigây đói nghèo dịch bệnh

Hình 1.6 Ruộng lúa khô hạn do hạn hán

1.4.7 Sa mạc hóa:

Là hiện tượng suy thoái đất đai ở những vùng khô hạn, bán khô hạn, vùng

ẩm nửa khô hạn, gây ra bởi sinh hoạt con người và biến đổi khí hậu

Hình 1.7 Xa mạc

1.4.8 Hiện tượng sương khói

Sương khói là một sự cố môi trường, xảy ra do sự kết hợp sương với khói vàmột số chất gây ô nhiễm không khí khác

Hình 1.8 Thành phố bị ô nhiễm không khí nặng

CHƯƠNG 2 ẢNH HƯỞNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

2.1 Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đối với môi trường trái đất

2.1.1 Ảnh hưởng của mưa acid lên ao hồ và hệ thủy

sinh vật:

Mưa acid ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến các ao hồ và hệ thủy sinhvật Mưa acid rơi trên mặt đất sẽ rửa trôi các chất dinh dưỡng trên mặt đất vàmang các kim loại độc xuống ao hồ Ngoài ra vào mùa xuân khi băng tan, acid(trong tuyết) và kim loại nặng trong băng theo nước vào các ao hồ và làm thayđổi đột ngột pH trong ao hồ, hiện tượng này gọi là hiện tượng "sốc" acid vàomùa Xuân Các thủy sinh vật không đủ thời gian để thích ứng với sự thay đổinày Thêm vào đó mùa Xuân là mùa nhiều loài đẻ trứng và một số loài khácsống trên cạn cũng đẻ trứng và ấu trùng của nó sống trong nước trong một thờigian dài, do đó các loài này bị thiệt hại nặng Acid sulfuric có thể ảnh hưởng đến

cá theo hai cách: trực tiếp và gián tiếp Acid sulfuric ảnh hưởng trực tiếp đến khảnăng hấp thụ oxy, muối và các dưỡng chất để sinh tồn Đối với các loài cá nướcngọt acid sulfuric ảnh hưởng đến quá trình cân bằng muối và khoáng trong cơthể chúng Các phân tử acid trong nước tạo nên các nước nhầy trong mang củachúng làm ngăn cản khả năng hấp thu oxygen của các làm cho cá bị ngạt Việcmất cân bằng muối Canxi làm giảm khả năng sinh sản của các, trứng của nó sẽ

bị hỏng và xương sống của chúng bị yếu đi Muối đạm cũng ảnh hưởng đến

cá, khi nó bị mưa acid rửa trôi xuống ao hồ nó sẽ thúc đẩy sự phát triển của tảo,tảo quang hợp sẽ sinh ra nhiều oxygen Tuy nhiên do cá chết nhiều, việc phânhủy chúng sẽ tiêu thụ một lượng lớn oxy làm suy giảm oxy của thủy vực và làmcho cá bị ngạt Mặc dầu nhiều loại cá có thể sống trong môi trường pH thấp đến5,9 nhưng đến pH này Al2+ trong đất bị phóng thích vào ao hồ gây độc cho cá.Al2+ làm hỏng mang cá Hơn nữa, do hiện tượng tích tụ sinh học, khi con người

ăn các loại cá có chứa độc tố, các độc tố này sẽ tích tụ trong cơ thể con người vàgây nguy hiểm đối với sức khoẻ con người Ở trong các ao hồ, lưỡng thê cũng bịảnh hưởng, chúng không thể sinh sản được trong môi trường acid b Ảnh hưởngcủa mưa acid lên thực vật và đất: Một trong những tác hại nghiêm trọng củamưa acid là các tác hại đối với thực vật và đất Khi có mưa acid, các dưỡng chấttrong đất sẽ bị rửa trôi Các hợp chất chứa nhôm trong đất sẽ phóng thích các ionnhôm và các ion này có thể hấp thụ bởi rễ cây và gây độc cho cây Như chúng ta

đã nói ở trên, không phải toàn bộ SO2 trong khí quyển được chuyển hóa thànhacid sulfuric mà một phần của nó có thể lắng đọng trở lại mặt đất dưới dạng khíSO2 Khi khí này tiếp xúc với lá cây, nó sẽ làm tắt các thể soma của lá cây gâycản trở quá trình quang hợp Một thí nghiệm trên cây Vân Sam (cây lá kim) chothấy, khi phun một hỗn hợp acid sulfuric và acid nitric có pH từ 2,5 - 4,5 lên cáccây Vân Sam con sẽ làm xuất hiện và phát triển các vết tổn thương có màu nâutrên lá của nó và sau đó các lá này rụng đi, các lá mới sẽ mọc ra sau đó nhưngvới một tốc độ rất chậm và quá trình quang hợp bị ảnh hưởng nghiêm trọng