bài 36 tình hình văn hóa thế kỉ 16 - 18

Nho giáo tuy vẫn giữ vị trí thống trị trong xã hội nhưng không còn giữ vai trò độc tôn, Phật giáo và Đạo giáo có phần được phục hồi.. Thiên chúa giáo được du nhập và truyền bá, chữ Quốc

TÌNH HÌNH VĂN HÓA, TƯ TƯỞNG

THẾ KỈ XVI- ĐẦU THẾ KỈ XVIII

TÌNH HÌNH VĂN HÓA, TƯ TƯỞNG

THẾ KỈ XVI- ĐẦU THẾ KỈ XVIII

Ş 36

Tổ 4 10AV

GIỚI THIỆU

Ở các thế kỉ XVI – XVIII, đời sống văn hoá, tư tưởng ở nước ta có nhiều

chuyển biến Nho giáo tuy vẫn giữ vị trí thống trị trong xã hội nhưng không còn giữ vai trò độc tôn, Phật giáo và Đạo giáo có phần được phục hồi

Thiên chúa giáo được du nhập và

truyền bá, chữ Quốc ngữ xuất hiện,

các tín ngưỡng dân gian, văn hoá,

văn học, nghệ thuật dân gian phát

triển mạnh.

1 Tư tưởng, tôn giáo,

tín ngưỡng

- Nho giáo: nhìn chung vẫn còn giữ

được địa vị thống trị trong xã hội.

-Phật giáo, đạo giáo và tín

ngưỡng dân gian: có điều

kiện phục hồi và phát

triển Nhiều chùa chiền,

đền miếu, am, quán được

khôi phục và xây mới

Chùa Bút Tháp

Chùa Thiên Mụ

Chùa chuông

Thiên chúa giáo:

- Từ năm 1533, một giáo sĩ đạo Thiên Chúa vào truyền đạo ở khu vực duyên hải tỉnh Nam

Định

- Thế kỉ XVII, đẩy mạnh truyền

bá đạo Thiên chúa

- Chúa Nguyễn và chúa Trịnh ban đầu tỏ ra thân thiện với các nhà truyền giáo nhưng sau thì thi hành những chính sách cấm đạo.

Chữ Quốc ngữ:

- Các giáo sĩ phương Tây vào nước ta

truyền đạo đã học tiếng Việt để giảng đạo

và dùng chữ cái La-tinh ghi âm tiếng

Việt

- Cho đến giữa thế kỉ XVII, với sự xuất

hiện của cuốn từ điển Việt - Bồ - La-tinh

và cuốn Giáo lí cương yếu bằng tiếng

Việt, có thể coi chữ Quốc ngữ đã ra đời

- Mãi đến đầu thế kỉ XX, chữ Quốc ngữ mới chính thức trở thành chữ viết của dân tộc Việt Nam.

Alexandre de Rhodes

Từ điển Việt - Bồ - La-tinh

2.Thiên Chúa giáo bắt đầu được du nhập

vào nước ta khi nào và ở đâu?

3.Cùng với sự du nhập của Thiên Chúa

giáo là sự ra đời của chữ Quốc ngữ, vì sao?

2.Giáo dục và thi cử

• Từ thế kỉ XVI trở đi, mặc dù tình hình chính trị không ổn định, nhưng việc giáo dục và khoa cử theo hệ thống Nho

giáo vẫn được duy trì tương đối liên tục

• 1529, Mạc Đăng Dung đã mở

ngay khoa thi Hội lấy đỗ 27 tiến sĩ

Từ đó về sau, cứ ba năm, nhà Mạc mở một khoa thi lấy đỗ tổng

• Triều Lê trung hưng tiếp nối truyền

thống của nhà Lê sơ trước đây, bên cạnh hình thức thi cử chính quy, còn tổ chức các kì thi chế khoa, khoa sĩ vọng lấy

đỗ 851 tiến sĩ Trong số những người đỗ đạt cao, có nhiều người tài giỏi và có cống hiến lớn cho đất nước Tuy vậy,

nội dung giáo dục ngày càng khuôn sáo, việc tổ chức thi cử nặng về hình thức

và gian lận công khai nên chất lượng

giáo dục ngày một suy giảm

Quan lại xưa

Câu hỏi củng cố

• Em có nhận xét gì về tình hình khoa cử thời Mạc,

tình hình giáo dục và khoa

cử thời Lê trung hưng?

Chữ Nôm

• Tuy vậy, nét nổi bật của văn học giai đoạn này là sự nở rộ của các tác phẩm văn thơ viết bằng chữ Nôm, trong đó đặc

biệt là những truyện Nôm

khuyết danh như Trê cóc,

Trinh thử, Phạm Công – Cúc

Hoa, Thạch Sach, Tống Trân – Cúc Hoa…

Trê cóc

• Đây cũng là giai đoạn đánh dấu sự phục hồi và phát triển của các loại hình nghệ thuật diễn xướng và tạo hình cổ

truyền

• Nghệ thuật sân khấu như chèo, tuồng, hát ả đào, hát quan

họ, hát trống quân… hết sức

phong phú, đa dạng, phản ánh sinh động đời sống và ước

vọng của nhân dân

Hát chèo

Hát quan họ

Hát xoan h i ở hội ội

Hát ả đào

• Nhiều đình, chùa và các công trình kiến trúc đương thời

còn lưu giữ được các tác phẩm điêu khắc gỗ diễn tả cảnh

sinh hoạt thường ngày ở làng quê như chèo thuyền, đấu vật, chọi gà, đánh cờ, đi cày, tắm ao…

• Điêu khắc gỗ

Uống rượu

• Tiêu biểu nhất là tượng

Phật Bà Quan Âm nghìn mắt nghìn tay ở chùa Bút Tháp (Thuận Thành, Bắc Ninh).

Tượng Phật Bà Quan Âm nghìn mắt nghìn

tay( Chùa Bút

Tháp-Bắc Ninh)

• Tượng được tạc vào năm

động tác múa và những

bàn tay nhỏ sắp xếp như ánh hào quang toả ra

xung quanh Bức tượng là hình ảnh của bàn tay và khối óc, của lao động và trí tuệ, là biểu tượng

của sức sống và sự vươn lên của con người

4 Khoa học- kỹ thuật

• Một trong những thành tựu nổi bật nhất của thời kỳ này là sự xuất hiện nhiều công trình sử học lớn như Lê triều công

nghiệp thực lục của Hồ Sĩ

Dương, Ô châu cận lục của

Dương Văn An, Thiên Nam ngữ

lục (khuyết danh)…

• Đặc biệt, Đại Việt sử kí toàn thư do Ngô Sĩ Liên khởi thảo

từ thế kỉ XV, rồi được các sử thần triều Lê sau này bổ sung

và hoàn chỉnh Sách được khắc

in vào năm Chính Hoà thứ 18

(1697) và trở thành bộ quốc

sử tiêu biểu nhất của Việt

Nam thời phong kiến

• Khoa học quân sự thế kỉ XVI – XVII cũng đạt được những thành tựu rất quan trọng về cả hai

phương diện lí luận và thực tiễn với sách Hổ trướng khu cơ và

công trình luỹ Thầy của Đào Duy

Từ

• Ở giai đoạn này, kỹ thuật đúc súng và đóng các loại thuyền chiến có trang bị đại bác của Đàng Trong được nâng cao thêm một bước do sự tiếp thu và

vận dụng kỹ thuật của phương Tây

Súng đúc thế kỉ XVI-XVII

Câu hỏi củng cố

• 1 Vì sao Nho giáo lại mất dần

vị trí độc tôn, trong khi đó

Phật giáo, Đạo giáo và các hình thức tín ngưỡng dân gian khác lại có điều kiện phục hồi và

khoa học quân sự giai đoạn này?

Chúc các bạn học tốt!