Động năng tạo nên do dòng chảy của nước trong tua bin được chuyển đổi thành năng lượng điện bởi máy phát điện và nó được cung cấp cho các nhà máy, hộ dân sinh dưới dạng điện năng... Để đ
Trang 1**101 Điều chỉnh Tần số/Điện áp máy phát **
Các khái niệm cơ bản về sự kích thích
Ở phần đầu của khoá học này, chúng ta sẽ xem xét các nguyên lý cơ bản của máy phát - tua bin phát điện như thế nào
Trang 3Ở nhà máy Thuỷ điện, Tua bin quay làm cho máy phát quay và phát ra điện
Động năng tạo nên do dòng chảy của nước trong tua bin được chuyển đổi thành năng lượng điện bởi máy phát điện và nó được cung cấp cho các nhà máy, hộ dân sinh dưới dạng điện năng
Trang 4Để đảm bảo cung cấp điện ổn định và chất lượng cao, tần số của điện năng phát ra phải đồng bộ với tần số của
hệ thống, và để thực hiện điều này thì tốc độ quay tua bin phải đựơc điều chỉnh
Việc này được thực hiện bởi bộ điều tốc
Hơn nữa, điện áp của máy phát và điện áp của hệ thống cũng phải như vậy, phải cùng pha và cũng điều chỉnh
để đạt được đòi hỏi này
Chức năng điều chỉnh này được thực hiện bởi hệ thống kích thích
Trước khi chúng ta xem xét cấu trúc của hệ thống kích thích, chúng ta sẽ xem các nguyên lý cơ bản của việc phát điện
Trang 5Đây là một mẫu được tạo thành bởi các mạt sắt bao xung quanh một nam châm điện
Đây là do hiện tượng tự nhiên khi dòng điện chạy thì từ trường được tạo thành
Trang 7Có sự khác nhau số đường sức từ trường ở các vị trí khác nhau
Càng có nhiều đường sức từ trường thì mật độ từ thông càng mạnh và ngược lại các đường sức từ trường càng
ít có nghĩa là mật độ từ thông càng yếu Vì thế, mật độ từ thông dày hơn thì từ trường mạnh hơn
Mật độ từ thông cũng được biết như thông lượng
Trang 8Điều gì xảy ra nếu chúng ta tăng dòng điện chạy trong cuộn dây của nam châm điện?
Nếu chúng ta tăng dòng điện, từ trường trở lên mạnh hơn
Trang 9Nam châm điện phát ra từ trường và khi dòng điện được tăng lên thì từ trường sẽ trở nên mạnh hơn
Đây là hiện tượng tự nhiên
Điều này có liên quan tới các nguyên lý cơ bản của việc phát điện
Trang 10Chúng ta hãy dẫn tới thí nghiệm sử dụng nam châm điện
Nếu chúng ta di chuyển nam châm điện gần cuộn dây nối tới dụng cụ đo điện …
Điều gì xảy ra sau đó?
Kim của dụng cụ đo điện dao động
Điện đã được phát ra
Chúng ta hãy tăng tốc độ chuyển động của nam châm điện
Kim của dụng cụ đo điện dao động lắc lư rộng hơn trước đó
Bằng việc tăng tốc độ, lượng điện năng lớn hơn đã được sinh ra
Bây giờ chúng ta hãy tăng dòng điện và cường độ từ trường phát ra bởi nam châm điện
Như đã mong đợi, kim của dụng cụ đo điện dao động lắc lư rộng hơn trước đó
Vì vậy, từ trường càng mạnh thì điện năng phát ra càng lớn
Trang 12**104 Sự thay đổi sức điện động (EMF) theo định luật Lenz **
Bây giờ, chúng ta hãy xem xét điều gì sẽ xảy ra khi tốc độ di chuyển nam châm điện được tăng lên theo phương trình này (
Độ lớn của dòng điện là như nhau và độ lớn của thông lượng cũng như nhau
Việc tăng tốc độ có thể được xem như việc dịch chuyển nam châm điện trong khoảng thời gian ngắn và như vậy t trở lên nhỏ hơn
Kết quả là EMF hoặc sức điện động 'e' trở lên lớn hơn
Tiếp theo, chúng ta hãy xem xét điều gì sẽ xảy ra khi dòng điện được tăng lên và thông lượng được mạnh hơn Nam châm đã được di chuyển ở cùng tốc độ và vì thế t là như nhau
Thông lượng lớn và vì thế lớn và sức điện động ‘EMF e’ cũng trở lên lớn hơn
Vì thế, để ‘EMF e’ lớn hơn cần làm cho lớn hơn hoặc t nhỏ hơn
Trang 13**105 Chống lại sự thay đổi thông lượng bởi EMF **
Cũng vậy, bạn nghĩ gì về ý nghĩa dấu trừ của phương trình
‘EMF e’được sinh ra theo hướng ngược lại với sự thay đổi thông lượng và vì thế dấu trừ được sử dụng
Vì vậy, khi xảy ra sự thay đổi thông lượng giống như trên thì dòng điện chạy trong cuộn dây theo hướng hình
vẽ
Khi dòng điện chạy qua cuộn dây, thông lượng được sinh ra theo hướng này
Trang 15Ở đây chúng ta quan sát một nam châm điện và một cuộn dây
Trong máy phát tua bin nước, nam châm điện tương đương với Rotor và cuộn dây là Stator
Trang 16Dòng DC không đổi chạy tới Rotor và tạo thành từ trường giống thế này
Khi Rotor quay theo hướng này, thông lượng theo hướng này trong Stator ở phía trên tăng lên
Thông lượng theo hướng này trong Stator ở phía dưới tăng lên
Vì vậy, dòng điện chạy như thế này để chống lại sự thay đổi trong thông lượng
Khi Rotor quay nhiều hơn, thông lượng trong Stator thay đổi giống như vậy và dòng điện chạy để chống lại sự thay đổi
Khi Rotor quay hết một vòng, dòng điện này được tạo ra
Đây là dòng điện xoay chiều (AC) một pha
Trang 19Tần số được xác định bởi số vòng quay trong một phút của Rotor
Bộ điều tốc được dùng để đảm bảo tốc độ quay trong một phút và phù hợp hoặc đồng bộ với tần số hệ thống Điều gì xảy ra với điện áp của máy phát?
Hãy nhớ lại định luật Lenz một lần nữa
Tốc độ quay trong một phút của Rotor được điều chỉnh ở tốc độ không đổi bởi bộ điều tốc và t là hằng số
Vì vậy, để điều chỉnh điện áp của máy phát điện cần có sự thay đổi độ lớn của
là độ lớn thông lượng của Rotor
Vì thế, nếu dòng điện chạy ở bên trong Rotor được điều chỉnh thì độ lớn của này có thể được biến đổi
Điều đó nói lên chức năng của máy kích thích dùng điều chỉnh điện áp máy phát là để điều chỉnh dòng điện chạy ở bên trong Rotor - đó là dòng điện kích thích
Trang 20Dòng điện DC của Rotor là 10 A và tốc độ quay của Rotor là 10 vòng/phút,
và hình dạng sóng của điện áp xoay chiều (AC) một pha sinh ra như trên
Trang 23Tần số tỷ lệ với tốc độ quay (vòng/phút) của Rotor
Vì thế, câu trả lời đúng là câu này
Tốt hơn hết là bạn xem lại những gì đã học ở đây