Bài giảng hiệp định đầu tư quốc tế

• IIAs thường được áp dụng đối với hoạt động đầu tư trên lãnh thổ của một quốc gia do các nhà đầu tư của quốc gia khác tiến hành, các quy định mà chúng thiết lập có ảnh hưởng đến: ………..

CHƯƠNG 5

HIỆP ĐỊNH

ĐẦU TƯ QUỐC TẾ

I Khái niệm

• Là các thỏa thuận giữa các nước đề cập đến nhiều vấn đề liên quan đến

……… và điều chỉnh hoạt động này, trong đó có FDI

• IIAs thường được áp dụng đối với hoạt động đầu tư trên lãnh thổ của một quốc gia do các nhà đầu

tư của quốc gia khác tiến hành, các quy định mà chúng thiết lập có ảnh hưởng đến:

……….

………

………

II Vai trò của việc ký kết IIAs

• Giúp cho các nước tiếp nhận đầu tư có khả năng thu hút và sử dụng có hiệu quả các nguồn vốn FDI thông qua thực hiện hàng loạt các biện pháp hỗ trợ thúc đẩy đầu tư.

+ Tạo lập ……… liên quan đến hoạt động FDI hoàn thiện hơn, từ đó tăng tính hấp dẫn của môi trường đầu tư

+ Tạo lập được ……… của các doanh nghiệp nước ngoài khi tiến hành đầu tư tại nước tiếp nhận, đây chính là yếu tố tâm lý quan trọng đối với những quyết định đầu tư.

+ ……… hoạt động kinh doanh của chủ đầu tư nước ngoài thông qua những khuyến khích hay ưu đãi đầu tư

III Nội dung của các

hiệp định đầu tư quốc tế

• Một là, những điều khoản nhằm mục đích ……… , giảm

hoặc loại bỏ dần các biện pháp hạn chế hoạt động của các doanh nghiệp FDI, xóa bỏ sự phân biệt đối xử đối với các doanh nghiệp nước ngoài và thúc đẩy

sự vận hành đúng hướng của thị trường

• Hai là, những điều khoản nhằm mục đích ……… các nhà đầu tư nước

ngoài

Nội dung cụ thể

• Định nghĩa “đầu tư” và “nhà đầu tư”

MFN và NT, đối xử công bằng và thỏa đáng đối với các hoạt động của các DN nước ngoài

Định nghĩa Đầu tư

• BIT China – Germany, 2003

Article 1: Definitions

For the purpose of this Agreement

1 the term “investment” means every kind of asset invested directly or indirectly by investors of one Contracting Party in the territory of the other Contracting Party, and in particular, though not exclusively, includes:

(a) movable and immovable property and other property rights such as mortgages and pledges;

(b) shares, debentures, stock and any other kind of interest in companies;

(c) claims to money or to any other performance having an economic value associated with an investment;

(d) intellectual property rights, in particular copyrights, patents and industrial designs, trade-marks, trade-names, technical processes, trade and business secrets, know-how and good-will;

(e) business concessions conferred by law or under contract permitted by law, including concessions to search for, cultivate, extract or exploit natural resources;

Định nghĩa “nhà đầu tư”

BIT China – Germany, 2003

• Article 1: Definitions

2 The term “investor” means

(a) in respect of the Federal Republic of Germany: Germans within the meaning of the Basic Law for the Federal Republic of Germany (…)

(b) in respect of the People’s Republic of China: natural persons who have the nationality of the People’s Republic of China in accordance with its laws (…)

Định nghĩa “nhà đầu tư”

BIT Canada – Argentina, 1991

Article 1: Definitions

b) The term “investor” means any natural person possessing the citizenship

of or permanently residing in a contracting party in accordance with its laws, (…) who makes the investment; (…).

Định nghĩa Nhà đầu tư

Ví dụ: BIT Sierra Leone and the United Kingdom (2000)

Article 1

(d) “companies” means:

(i) in respect of the United Kingdom: corporations, firms and associations incorporated or constituted under the law in force in any part of the United Kingdom or in any territory to which this Agreement is extended in accordance with the provisions of Article 12;

(ii) in respect of the Republic of Sierra Leone: corporations, firms and associations incorporated or constituted under the law in force in any part of the Republic of Sierra Leone;

Ví dụ: BIT China – Germany, 2003

Article 1: Definition

2 The term “investor” means

in respect of the Federal Republic of Germany: any juridical person as well as any commercial

or other company or association with or without legal personality having its seat in the territory of the Federal Republic of Germany, irrespective of whether or not its activities are directed at profit (…)

Ví dụ: Article 1 of the Andean Community – Decision 291 Regime for the Common Treatment of Foreign Capital and Trademarks, Patents, Licensing Agreements and Royalties:

For purposes of the present regime, the following definitions shall apply:

Foreign Enterprise: an enterprise incorporated or established in the recipient country, in which national investors own less than fifty one per cent of the equity capital or, if more than that, in the judgment of the competent national agency that percentage is not reflected in the technical, financial, administrative and commercial management of the enterprise.

USA BIT model, 2004

Article 4: Most-favoured-nation treatment

1 Each party shall accord to investors of the other party treatment no less favorable than that it accords, in like circumstances, to investors of any non-party with respect to the establishment, acquisition, expansion, management, conduct, operation, and sale or other disposition of investments in its territory.

2 Each party shall accord to covered investments treatment no less favorable than that it accords, in like circumstances, to investments in its territory of investors of any non-party with respect to the establishment, acquisition, expansion, management, conduct, operation, and sale or other disposition of investments.

BIT United Kingdom - Belize, 1982

Article 3: National treatment and most-favoured-nation provisions

1 Neither contracting party shall in its territory subject investments or returns of nationals

or companies of the other contracting party to treatment less favourable than that which

it accords in the same circumstances to investments or returns of its own nationals or companies or to investments or returns of nationals of any third State

BIT giữa các quốc gia thuộc CARICOM và Cuba (1997)

Article IV: Fair and equitable treatment

Each Party shall ensure fair and equitable treatment of Investments of Investors of the other Party under and subject to national laws and regulations.

Các điều khoản nhằm mục đích bảo hộ đầu tư

• Quốc hữu hoá và trưng thu tài sản

+ Bằng cách thiết lập một số tiêu chuẩn, điều khoản này giới hạn quyền lực của Nhà nước trong việc tước đoạt quyền sở hữu của các nhà đầu tư nước ngoài

+ Điều kiện để một hành vi tước đoạt quyền sở hữu được coi là hợp pháp theo luật pháp quốc tế phải thoả mãn 4 điều kiện: việc tước đoạt quyền sở hữu vì mục đích

……… ; không ………; có ……… và phải tuân theo “thủ tục hợp lệ”

Các điều khoản nhằm mục đích bảo hộ đầu tư

• Điều khoản về chuyển tiền ra nước ngoài

Các điều khoản nhằm mục đích bảo hộ đầu tư

• Điều khoản về giải quyết tranh chấp

+ Trước đây, tranh chấp giữa nhà đầu tư nước ngoài và nước tiếp nhận đầu tư

luôn được giải quyết tại Tòa án của nước ……… và theo luật của nước tiếp nhận đầu tư

+ Hiện nay, hầu hết IIAs đều ghi nhận các điều khoản cho phép giải quyết tranh chấp theo cơ chế ………

IV Phân loại

hiệp định đầu tư quốc tế

IIAs có thể được phân loại thành hai nhóm:

• Các hiệp định quốc tế …… cho đầu tư

• Các thỏa thuận quốc tế khác ………… đến đầu tư

1 Hiệp định đầu tư đa phương (MAI)

• Là hiệp định được ký kết giữa các Chính phủ của một nhóm nước với nhau, không giới hạn

cho các nước hay các khu vực cụ thể nào và có thể kết nạp tất cả các bên với điều kiện chấp nhận các quy định của thỏa thuận

• Tuy nhiên, chính vì sự cần thiết phải đạt được sự nhất trí giữa số lượng lớn các quốc gia, với

các lợi ích và chính sách khác nhau về FDI, đã làm cho các hiệp định đa phương về FDI

……… được thông qua, do đó không có hiệu lực

2 Hiệp định đầu tư khu vực (Regional Investment

Agreements)

• Thường gắn liền với tiến trình hội nhập kinh tế ở các khu vực, do đó các hiệp định theo kiểu này

thường đạt được sự thống nhất và hợp tác rất cao giữa các thành viên

• Xu hướng hiện nay là hướng tới các hiệp định khu vực toàn diện bao gồm cả các điều khoản liên quan đến cả thương mại và đầu tư, thậm chí cũng mở rộng đối với lĩnh vực dịch vụ, quyền sở hữu trí tuệ và cạnh tranh Hơn nữa, phần lớn các hiệp định thương mại tự do khu vực cũng là các hiệp định tự do

3 Hiệp định đầu tư song phương (BIT)

• Khái niệm:

Hiệp định đầu tư song phương là thỏa thuận được ký kết giữa

……… quốc gia, nước đầu tư và nước nhận đầu tư, nhằm khuyến khích, xúc tiến và bảo hộ đầu tư trên lãnh thổ của nhau.

Điều khoản chủ yếu của BITs

• Định nghĩa “đầu tư” rất rộng và còn để mở để có thể đưa vào những hình thức đầu tư nước ngoài mới

• Khuyến khích đầu tư vào các lĩnh vực của nền kinh tế

• Đảm bảo thực hiện nguyên tắc không phân biệt đối xử (NT, MFN).

• Việc quy định chế độ “đối xử công bằng và thoả đáng” thường được xác định bởi các chuẩn mực cụ thể hơn, quy định trách nhiệm tuân thủ các cam kết đối với đầu tư

Điều khoản chủ yếu của BITs

• Khi có nhiều các hiệp định, chính sách, luật pháp liên quan đến đầu tư nước ngoài thì sẽ

ưu tiên áp dụng những điều khoản ……… cho các nhà đầu tư

• Không tịch thu, quốc hữu hóa tài sản hợp pháp của các nhà đầu tư nước ngoài Quy định

quyền của nước tiếp nhận đầu tư được quốc hữu hoá hoặc trưng thu tài sản của nhà đầu tư nước ngoài, với điều kiện việc quốc hữu hoá hoặc trưng thu vì lợi ích công cộng, không phân biệt đối xử, theo thủ tục hợp lệ và phải được bồi thường

Điều khoản chủ yếu của BITs

• Tạo điều kiện ……… cho các nhà đầu tư chuyển vốn, tài sản hợp

pháp của mình về nước Đảm bảo quyền của nhà đầu tư nước ngoài được chuyển tiền

ra nước ngoài Tuy nhiên, ngoại lệ được áp dụng trong các giai đoạn mà dự trữ ngoại

tệ của nước tiếp nhận đầu tư ở mức thấp

• Giải quyết tranh chấp phát sinh phù hợp với pháp luật của hai nước Quy định về giải

quyết tranh chấp liên quan đến FDI

Số lượng BITs hàng năm và lũy kế, 1999-2009

Xu hướng chính của BITs từ

1990-nay

• Số lượng BITs được ký kết tăng nhanh

• Năm 1990, số lượng BITs được ký kết mới có 385, thì năm 2000 đã đạt

tới con số 1.939 hiệp định và đến cuối năm 2005 là 2.498 Như vậy, trong vòng 15 năm từ 1990 đến 2005, số lượng BITs đã tăng gấp 7 lần

(UNCTAD, 2005)

4 Hiệp định tránh đánh thuế hai lần (DTTs)

V Một số điểm các nước cần lưu ý khi tham gia vào

IIAs

IIAs

nước khi tham gia vào các hiệp định này là họ phải tìm ra được sự cân bằng trong