skkn toan chuan IN

Biện pháp 1: Nghiên cứu, nắm chắc nội dung, phương pháp tổ chức hoạt động cho trẻ LQVT a Mục đích, ý nghĩa Nội dung hạy học là hệ thống các tri thức, các kĩ năng kĩ xảo liên quanđến một

A ĐẶT VẤN ĐỀ

I Lí do chọn đề tài

Nhận thức là hoạt động đặc trưng, là một trong ba mặt cơ bản của đờisống tâm lý con người Nhờ nhận thức mà con người làm chủ được tự nhiên,làm chủ được xã hội và làm chủ được bản thân

Phát huy tính tích cực học tập của người học là một trong những nhiệm vụchủ yếu của quá trình dạy học Vấn đề này đã được đặt ra trong ngành giáo dụccủa nước ta từ những năm 1960 và trong công cuộc cải cách giáo dục lần 2 đã làmột trong các phương hướng cải cách, nhằm đào tạo những người lao động sángtạo, làm chủ đất nước Vì vậy, nó luôn là trung tâm chú ý của lý luận, thực tiễndạy học và đến nay vẫn là một trong những vấn đề quan trọng nhất của dạy học-giáo dục

Hoạt động cho trẻ làm quen với toán là một trong những hoạt động vôcùng quan trọng trong việc cung cấp những kiến thức ban đầu cho trẻ Khi làmquen với biểu tượng sơ đẳng về toán trẻ nhận thức thế giới xung quanh trong cácmối quan hệ về số lượng, hình dạng, kích thước, vị trí trong khônggian Thông qua hoạt động cho trẻ làm quen với toán các quá trình nhận thứccủa trẻ như cảm giác, tri giác, tư duy, tưởng tượng được phát triển một cáchtoàn diện Đây cũng là hoạt động tạo được nhiều điều kiện thuận lợi để phát huyTTCNT của trẻ Tuy vậy tôi thấy việc tổ chức cho trẻ LQVT cho trẻ 3- 4 tuổicủa tôi vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế Điều này làm nảy sinh mâu thuẫn giữayêu cầu nâng cao TTCNT của trẻ và khả năng còn hạn chế của tôi trong việc tổchức HĐLQVT cho trẻ

Những lý do ấy luôn khiến tôi trăn trở Tôi đã suy nghĩ, nghiên cứu và xâydựng nhiều biện pháp để phát huy tính tích cực nhận thức của trẻ và đưa vào cácHĐLQVT Qua thực tế tổ chức tôi thấy 1 số biện pháp rất phù hợp với đặc điểmlứa tuổi cũng như đặc điểm trẻ lớp tôi và nâng cao được tính tích cực nhận thức

của trẻ Chính vì vậy tôi đã chọn đề tài: "Một số biện pháp phát huy tính tích cực nhận thức của trẻ 3-4 tuổi thông qua hoạt động làm quen với toán" nhằm

đưa ra một số biện pháp phát huy TTCNT của trẻ 3-4 tuổi trong HĐLQVT gópphần nâng cao hiệu quả giáo dục trẻ ở trường mầm non

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I Cơ sở thực tế

Trong năm học 2016 - 2017 tôi đã được BGH phân công chủ nhiệm lớp mẫugiáo bé C3, bản thân tôi trong quá trình giảng dạy đã gặp những thuận lợi và khókhăn sau:

1 Thuận lợi:

Trong quá trình công tác, tôi luôn nhận được sự quan tâm, giúp đỡ và chỉđạo sát sao của lãnh đạo Phòng GD&ĐT và BGH trường về cơ sở vật chất cũngnhư chuyên môn nghiệp vụ giúp tôi nắm vững phương pháp hơn và qua đó việcgiảng dạy truyền đạt kiến thức tới học sinh của tôi trở nên tự tin và đạt đượchiệu quả cao

Bên cạnh đó tôi luôn nhận được sự ủng hộ, chia sẻ cũng như sự quan tâm,giúp đỡ của các bậc phụ huynh và đồng nghiệp trong trường Đặc biệt tôi lạiđược trực tiếp giảng dạy và chăm sóc 70 trẻ Học sinh lớp tôi rất sôi nổi, tích cựctrong mọi hoạt động và học tập, các cháu biết quan tâm, chia sẻ và sống rất tìnhcảm Những thuận lợi đó đã giúp tôi luôn yên tâm công tác và ngày càng yêu,tâm huyết với nghề hơn

2 Khó khăn:

Ít được kiến tập những HĐLQVT cho trẻ 3- 4 tuổi

Đồ dùng, đồ chơi trong lớp đã được nhà trường quan tâm, bổ sung nhưngchưa thật phong phú, đa dạng

Sĩ số lớp quá động Phòng học chật hẹp

Nhiều trẻ mới bắt đầu đi học nên trình độ nhận thức cũng như các kĩ năngcủa trẻ không đồng đều Một số trẻ còn chưa manh dạn, tự tin trong giap tiếp.Vốn hiểu biết của trẻ còn ít, vốn từ chưa phong phú, nhiều cháu nói ngọng, nóinhỏ

Nhiều phụ huynh chưa thực sự quan tâm đến việc học của con

3 Khảo sát ban đầu

Trước khi đưa các biện pháp phát huy tính tích cực nhận thức của trẻ 3-4tuổi thông qua HĐLQVT tôi tiến hành khảo sát cơ sở vật chất, đồ dùng đồ chơi

và khảo sát trẻ

Kết quả khảo sát TTCNT của trẻ lớp mẫu giáo bé C3 như sau:

Khả năng huy động các giác quan,

Khả năng biểu đạt suy nghĩ, hiểu biết

Khả năng vận dụng kiến thức, kĩnăng đã có vào việc giải quyết các

Qua quá trình khảo sát tôi thấy khả năng học theo nhóm của trẻ còn kém

II Một số biện pháp phát huy TTCNT của trẻ 3-4 tuổi trong HĐLQVT

Sau khi xây dựng một số biện pháp phát huy TTCNT của trẻ tôi đã đưavào các HĐLQVT Tôi thấy rằng các biện pháp đã giúp học sinh của tôi nắmđược kiến thức và phát huy tính tích cực nhận thức của trẻ

3.1 Biện pháp 1: Nghiên cứu, nắm chắc nội dung, phương pháp tổ chức

hoạt động cho trẻ LQVT

a) Mục đích, ý nghĩa

Nội dung hạy học là hệ thống các tri thức, các kĩ năng kĩ xảo liên quanđến một lĩnh vực mà người học cần nắm vững trong quá trình học Nghiên cứu

nội dung HĐLQVT của trẻ mầm non giúp tôi hiểu được khả năng nhận thức củatrẻ, nắm dạy học cho trẻ mầm non cần phải phù hợp với đặc điểm phát triểntâm, sinh lý vững những kiến thức,các kĩ năng kĩ xảo có thể dạy cho trẻ 3- 4tuổi thông qua HĐLQVT

Nắm chắc nội dung hoạt đông toán học của trẻ còn giúp tôi lựa chọn đượccác phương pháp cho trẻ LQVT phù hợp để mang lại kết quả cao

Phương pháp dạy học là cách thức hoạt động phối hợp của người dạy vàngười học nhằm thực hiện tốt các nhiệm vụ dạy học Do đó, giáo viên cần tìmhiểu các phương pháp cho trẻ LQVT từ đó lựa chọn phương pháp phù hợp vớimục đích và yêu cầu của từng hoạt đông cho trẻ LQVT

c) Cách tiến hành

- Lập kế hoạch nghiên cứu nội dung, phương pháp tổ chức hoạt động chotrẻ làm quen với toán:+Xác định mục tiêu của kế hoạch

+ Xác định các nội dung cần nghiên cứu

- Tìm kiếm tài liệu, lưu trữ và sắp xếp trật tự rõ ràng, ghi chú thông tintham khảo đầy đủ để tiện sử dụng

- Đọc và chọn lọc tài liệu, đánh dấu những ý quan trọng, ghi chú, tóm tắtmột cách có hệ thống

- Triển khai nghiên cứu: Đi sâu vào các nội dung, phương pháp cho trẻLQVT, thường xuyên trao đổi cùng đồng nghiệp để tham khảo ý kiến về nhữngmặt tích cực , hạn chế của các phương pháp tổ chức cho trẻ LQVT

- Tổng hợp kết quả nghiên cứu: Ghi chép lại nội dung, phương pháp tổchức các hoạt động cho trẻ 3- 4 tuổi LQVT; các mặt tích cực, hạn chế trong quátrình tổ chức của từng phương pháp; cách phối hợp giữa các nội dung, phươngpháp khi tổ chức cho trẻ LQVT nhằm giúp trẻ tích cực nhận thức

d) Điều kiện vận dụng

- Giáo viên cần nghiên túc trong quá trình nghiên cứu, nghiên cứu kỹ chương trình giáo dục mầm non mới và phương pháp tổ chức các hoạt động giáo dục cho trẻ.

- Giáo viên có kỹ năng tổng hợp, phân tích các tài liệu có liên quan.

3.2 Biện pháp 2:Lập kế hoạch tổ chức HĐLQVT theo hướng tích cực hóa

HĐNT của trẻ

a) Mục đích, ý nghĩa

Kế hoạch là toàn bộ nội dung, những điều vạch ra một cách có hệ thống

về những công việc dự định làm trong một thời gian nhất định, với mục tiêu,cách thức, trình tự, thời gian tiến hành Lập kế hoạch tổ chức HĐLQVT theohướng tích cực hoá HĐNT của trẻ được hiểu là toàn bộ những dự kiến về cáchthức tổ chức hoạt động tìm hiểu, làm quen với một số khái niệm sơ đẳng vềtoán Dựa trên cơ sở hứng thú, nhu cầu, khả năng nhận thức của trẻ trong lớp đểtôi thiết kế mục tiêu, nội dung, hoạt động, phương tiện, cách đánh giá một cáchphù hợp nhất với trẻ

Kế hoạch tổ chức HĐLQVT theo hướng tích cực hoá HĐNT của trẻ có ýnghĩa không chỉ với giáo viên, với trẻ mà có cả ý nghía đối với HĐLQVT trongtrường mầm non

Giáo viên có vai trò quan trọng trong việc phát huy TTCNT của trẻ thôngqua các hoạt động sư phạm được thiết kế Kế hoạch xác định vai trò của giáoviên là người tổ chức, là người tạo điều kiện, cơ hội kích thích trẻ tham gia vàocác hoạt động

b) Yêu cầu

- Để phát huy TTCNT cho trẻ, giáo viên phải dự tính hoạt động nào trong giờhọc, nhiệm vụ nào ngoài giờ học và sử dụng hình thức nào để tổ chức hoạt độngcho hiệu quả Sau đó, lựa chọn, sắp xếp theo một hệ thống hợp lý, trên cơ sởnâng dần mức độ khó của nhiệm vụ nhận thức

- Phải căn cứ vào nhu cầu, khả năng, hứng thú của trẻ để lập kế hoạch

- Thiết kế các nội dung trong kế hoạch phải phù hợp với trẻ, đáp ứng nhu cầukhả năng của trẻ, góp phần phát huy TTCNT của trẻ ở trong hoạt động

- Kế hoạch phải tác động đến mọi trẻ, tạo cơ hội cho trẻ được tham gia vào cáchoạt động tìm hiểu, khám phá phù hợp với khả năng của chính mình

- Kế hoạch phải nhấn mạnh đến các hoạt động học của trẻ, trẻ đóng vai trò làchủ thể tích cực, giáo viên là người tổ chức, hướng dẫn trên cơ sở hoạt động họccủa trẻ

- Kế hoạch phải được thiết kế khoa học, thể hiện mối liên hệ chặt chẽ giữa cácnội dung

- Xác định các nội dung cần thiết trong kế hoạch Các nội dung trong kế hoạch

có mối quan hệ chặt chẽ, qua lại với nhau, đảm bảo được sự đồng bộ giữa hoạtđộng dạy và học, giữa khả năng, nhu cầu hứng thú của trẻ với mục tiêu, nộidung đề ra Các nội dung cần thiết trong kế hoạch là: thiết kế mục tiêu, nội dung,các hoạt động, phương tiện đồ dùng, cách đánh giá

- Kế hoạch tổ chức HĐLQVT theo hướng tích cực hoá HĐNT của trẻ được thểhiện như sau:

để đưa ra các phương pháp, biện pháp hình thức tổ chức các hoạt động phù hợp

Sơ đồ kế hoạch tổ chức HĐLQVT theo hướng tích cực hoá HĐTN của trẻ

Chủ đề 3

1 HĐ góc toán

2 HĐ học có chủ định

3 HĐ ở các thời điểm khác

Cách thiết kế nội dung trong kế hoạch tổ chức HĐLQVT

- Thiết kế mục tiêu

Thiết kế mục tiêu trong kế hoạch tổ chức HĐLQVT bao gồm thiết mụctiêu cụ thể là mục tiêu của từng chủ đề nhỏ, là mục tiêu gần Việc thiết kế mụctiêu dựa vào mục tiêu chương trình, mục tiêu của lĩnh vực phát triển nhận thứccho trẻ, mục tiêu của HĐLQVT của trẻ ở trường mầm non

- Thiết kế nội dung

Thiết kế nội dung trong kế hoạch tổ chức HĐLQVT bao gồm thiết kế nộidung tổng thể và nội dung chi tiết Thiết kế nội dung tổng thể được thể hiện quaviệc đặt tên Sự kiện tháng, xác định chủ đề nhánh, trên cơ sở đó thiết kế các nộidung chi tiết Nội dung chi tiết bao gồm các nội dung cần làm quen trong từngchủ đề nhánh

Chú ý: Dựa vào vốn kinh nghiệm, hiểu biết, hứng thú, nhu cầu của trẻ đểxác định nội dung Nội dung cho trẻ làm quen phải chứa đựng cái mới, khôngquá khó đối với trẻ; là vấn đề phải gây được hứng thú, thiết thực với cuộc sốngcủa trẻ

- Thiết kế các hoạt động của trẻ.

Trên quan điểm để trẻ được hoạt động nhiều hơn, thực hành nhiều hơn,thảo luận nhiều hơn, suy nghĩ nhiều hơn, … Thiết kế các hoạt động của trẻ trongHĐLQVT bao gồm:

+ Các hoạt động tìm tòi, phát hiện: Thông qua hoạt đong trải nghiệm của trẻ nhưquan sát, thảo luận, …

+ Các hoạt động phát triển vấn đề: Thông qua các hoạt động như nhận xét, sosánh, phân loại, giải thích, phán đoán, rút ra kết luận, …

+ Các hoạt động ứng dụng-củng cố: Thông qua các hoạt động thực tiễn như tròchơi, lao động, tạo hình, … tạo cơ hội để trẻ ứng dụng kiến thức kỹ năng vàothực tiễn

- Thiết kế các phương tiện và học liệu

Khi thiết kế các phiương tiện và học liệu giáo viên cần xác định:

+ Các phương tiện hỗ trợ giáo viên, hỗ trợ trẻ, hỗ trợ cả giáo viên cả trẻ

+ Các phương tiện và học liệu có sẵn, tự sưu tầm tự tạo Đặc biệt lựa chọn ưutiên những phương tiện và học liệu phổ biến, thông thường, tự tạo

+ Các nguồn cung cấp phương tiện và học liệu: Nhà trường, phụ huynh, giáoviên, trẻ hoặc là kết hợp các nguồn trên

+ Xác định mục đích sử dụng và cách sử dụng các phương tiện và học liệu.+ Xác định yêu cầu về giáo dục, thẩm mỹ: đặc điểm, hình dáng, kích cỡ, …

- Đánh giá

Đánh giá trẻ trong HĐLQVTcần dựa vào mục tiêu đã đề ra, dựa vàotiêu chí đánh giá biểu biện TTCNT của trẻ Đánh giá trẻ bằng cách quan sát, hỏitrẻ, qua các bài tập tình huống, … Tôi xây dựng kế hoạch đánh giá cụ thể saumỗi chủ đề nhánh

- Hướng dẫn cụ thể hoạt động

+ Giáo viên nghiên cứu kỹ chương trình giáo dục mầm non mới và cách lập kếhoạch tổ chức các hoạt đông giáo dục trẻ

+ Giáo viên lựa chọn phương pháp, biện pháp, hình thức tổ chức các hoạt động

để hướng dẫn trẻ Xác định mức độ hướng dẫn khác nhau để phù hợp với khảnăng của trẻ

d) Điều kiện vận dụng

- Giáo viên nghiên cứu kỹ chương trình giáo dục mầm non mới và cách lập kếhoạch tổ chức các hoạt động giáo dục cho trẻ

- Giáo viên có kỹ năng lập kế hoạch tổ chức HĐLQVT cho trẻ

- Giáo viên phải nắm được đặc điểm nhận thức, nhu cầu, khả năng nhận thứccủa cá nhân trẻ trong lớp

3.3 Biện pháp 3: Tạo môi trường phong phú, hấp dẫn là tạo điều kiện để kích thích trẻ tham gia hoạt động và lĩnh hội các khái niệm cơ bản về toán.

a Mục đích, ý nghĩa

Mục đích của việc tạo môi trường phong phú, hấp dẫn là tạo điều kiện đểtrẻ hoạt động một cách tích cực nhất với các vật liệu, các đối tượng; khơi gợi vànuôi dưỡng hứng thú, kích thích sự tìm tòi của trẻ, khuyến khích trẻ chủ động

tìm kiếm và tích luỹ kiến thức, rèn luyện các kỹ năng nhận thức thông qua hoạtđông tương tác với các đối tượng, góp phần phát huy TTCNT của trẻ trongHĐLQVT.

Nhiều công trình nghiên cứu khoa học cho thấy, trẻ học tốt nhất qua sựtương tác với vật thể trong môi trường xung quanh Vì vậy tạo môi trườngphong phú, hấp dẫn có ý nghĩa rất quan trọng đối với sự phát triển nhận thức vàphát huy TTCNT của trẻ Môi trường vật chất phong phú, hấp dẫn không chỉnguồn cung cấp thông tin, mà còn là nguồn lực thúc đẩy hoạt động tìm hiểu,khảo sát, khám phá của trẻ Khuyến khích tính độc lập và hoạt động tích cực củatrẻ Sự hứng thú, sáng tạo của trẻ cũng phụ thuộc rất lớn vào các đối tượng củamôi trường Các đối tượng đó phong phú, hấp dẫn trẻ sẽ khơi gợi, duy trì hứngthú, kích thích trẻ hoạt động Môi trường vật chất còn chứa đựng cả nội dunghọc của trẻ, tạo điều kiện cho hoạt động của cô và trẻ đa dạng, hấp dẫn hơnnhiêu

- Môi trường phải đảm bảo an toàn, vệ sinh; phải có tác dụng giáo dục, thẩm mỹ

- Bố trí sắp xếp các khu vực hoạt động sao cho kích thích trẻ hoạt động và dànhthời gian cho trẻ tự học qua chơi, tự mày mò khám phá

+ Đồ dùng cô và trẻ tự làm hoặc tự sưu tầm

Loại thứ hai: Các đối tượng trong tự nhiên

Bao gồm toàn bộ các sự vật, hiện tượng của môi trường tự nhiên Chúngđược giáo viên sử dụng để kích hoạt động của trẻ Ưu điểm của chúng là sinh

động, hấp dẫn, có sẵn.Tuy nhiên giáo viên phải biết lựa chọn, vận dụng, khaithác đối tượng, hiện tượng có sẵn này để phục vục cho các hoạt động của trẻ Vídụ: Cây cao – cỏ thấp.

- Lựa chọn đối tượng.

Căn cứ để giáo viên lựa chọn đối tượng nhằm tạo ra một môi trườngphong phú hấp dẫn kích thích trẻ tìm tòi, khám phá là:

Với các đối tượng do con người tạo ra:

+ Các đối tượng phải mang tích mở: Tức là chúng phải khơi gợi cho trẻ đượcsuy nghĩ, phải kích thích trẻ thao tác; có thể sử dụng vào nhiều mục đích khácnhau

+ Các đối tượng phải đa dạng, được thay đổi thường xuyên: Thời gian khámphá, hứng thú của trẻ sẽ được kéo dài nếu các đối tượng phong phú, đa dạng vìvậy giáo viên phải có kế hoạch thay đổi, bổ sung để thu hút chú ý, gây hứng thúcủa trẻ Ví dụ: Luân chuyển đồ dùng ở các góc khác đến nếu chúng phù hợp vớinội dung cho trẻ làm quen

+ Các đối tượng đáp ứng các khác biệt cá nhân như: Khả năng, hứng thú, nơithao tác và phong cách của các cá nhân khác nhau: Giáo viên phải dự tính nhữngvấn đề mà trẻ có thể sẽ tiếo tục quan tâm sau khi tìm hiểu về đối tượng Vídụ:Khi trẻ hoạt động ở góc toán, sau khi trẻ tìm hiểu, nhận biết hình vuông, trẻ

có thể sẽ tìm hiểu xem hình vuông nào to hơn – hình vuông nào nhỏ hơn hayđếm xem có bao nhiêu hình vuông.Vì vậy giáo viên cần chuẩn bị những đốitượng có kích thước và số lượng khác nhau, …

+ Các đối tượng chú trọng đến phát triển kĩ năng nhận thức: Cần phải có rấtnhiều các vật liệu khác nhau và phù hợp để thúc đẩy các kĩ năng nhận thức nhưtranh ảnh, bộ sưu tập để phát triển kĩ năng so sánh, phân loại những đồ vật, đểđếm; …

Với các đối tượng tự nhiên: Các đối tượng phải dễ quan sát, có biến đổi rõ

nét, …

- Bố trí sắp xếp các đối tượng.

Bố trí sắp xếp các đối tượng là việc làm quan trọng và cần thiết trong việctạo môi trường hấp dẫn trẻ Bố trí sắp xếp các đối tượng hợp lí, khoa học, đẹpmắt là góp phần tăng hiệu quả của các đối tượng Một môi trường vật chất đượccoi là hấp dẫn kịch thích trẻ hoạt động (như kích thích trẻ thao tác, hoạt động vớiđối tượng bằng các giác quan khác nhau …) khi các đối tượng được bố trí, sắp

xếp 1 các phù hợp Cách bố trí các đối tượng nhằm kích thích trẻ tìm tòi, khámphá là:

+ Bố trí, sắp xếp các đối tượng trong giờ làm quen với toán: Giáo viên xác địnhcác đối tượng cần có trong hoạt động này Phân chúng thành nhóm theo chứcnăng: Nhóm đối tượng hỗ trợ giáo viên, đối tượng hỗ trợ trẻ, hỗ trợ cả cô và trẻ

Bố trí bàn ghế, đồ dùng, học liệu thuận tiện khi sử dụng, đẹp mắt, gây hứng thúcho trẻ, phục vụ tốt nhất cho hoạt động của cô và trẻ

+ Bố trí sắp xếp các đối tượng trong góc toán: Góc toán phải đặt ở vị trí hợp lí,thuận tiện cho trẻ hoạt động, nên cách xa góc ồn ào Đặt tên góc đơn giản Đồdùng đồ chơi phù hớp với mức phát triển của trẻ, kích thích hứng thú của trẻ Đồdùng đồ chơi nguyên vật liệu trình bày sao cho trẻ dễ thấy, dễ lây, dễ lựa chọn,đẹp mắt Thay đổi, bổ sung đồ dùng thường xuyên

+ Bố trí sắp xếp các đối tượng trong môi trường ngoại lớp học phần lớn là giáoviên tận dụng các đối tượng, hiện tượng có sẵn để tổ chức hoạt động cho trẻ theomục đích đặt ra Tuy nhiên cần có các đối tượng hỗ trợ hoạt động này, vì thếphải hình dung cách bố trí phù hợp với hoạt động sẽ tiến hành và với các đốitượng, hiện tượng có sẵn

d Điều kiện vận dụng

- Cơ sở vật chất của lớp học đảm bảo yêu cầu chung của ngành học

- Giáo viên tạo đủ không gian cho trẻ hoạt động

- Giáo viên là người chủ động tìm kiếm, sưu tầm, làm các đồ dùng đồ chơi, coitrọng nguyên vật liệu có trong tự nhiên, đồ dùng đơn giản, gần gũi

- Giáo viên biết thay đổi, bổ sung, làm mới các đồ dùng Tận dụng các đồ dùng

có sẵn trong lớp học, biết sử dụng với nhiều mục đích khác nhau

Tóm lại: Môi trường phong phú hấp dẫn sẽ có tác dụng kích thích trẻ tìm

tòi khám phá, nó vừa là điều kiện, vừa là phương pháp phát huy TTCNT của trẻtrong HĐLQVT Giáo viên cần biết tận dung, khái thác, tổ chức tốt môi trườngnày nhằm phát huy vai trò của nó trong việc giáo dục trẻ

3.4 Biện pháp 4: Tăng cường sử dụng yếu tố chơi và trò chơi vào trong quá trình cho trẻ làm quen khái niệm sơ đẳng về toán.

a Mục đích, ý nghĩa

Theo các chuyên gia giáo dục mầm non thì “ Học mà chơi, chơi mà học”

là phương pháp giáo dục phù hợp cho các bé mầm non vì sự phát triển tâm lýcủa trẻ đang ở trong thế giới của các trò chơi Học mà chơi, chơi mà học là sựkết hợp hài hòa giữa học tập và vui chơi Đối với trẻ mầm non, đặc biệt là trẻ 3-

4 tuổi thì không gì làm trẻ thích thú hơn là tham gia vào các trò chơi Do đó, tổchức các trò chơi trong quá trình cho trẻ làm quen với các khái niệm sơ đẳng vềtoán vừa thoải mãn nhu cầu chơi, vừa thỏa mãn nhu cầu nhận thức của trẻ; tạocho trẻ khả năng giải quyết nhiệm vụ nhận thức dưới hình thức chơi nhẹ nhàng,tăng hứng thú nhận thức, phát huy TTCNT của trẻ

b Yêu cầu

Để biện pháp tăng cường sử dụng yếu tố chơi và trò chơi vào trong quátrình cho trẻ làm quen khái niệm sơ đẳng về toán phát huy được hiệu quả, người

giáo viên cần lưu ý những yêu cầu sau:

- Sử dụng các tình huống chơi và trò chơi đa dạng, phong phú, luân phiên thay

đổi một cách hợp lý để không gây nhàm chán với trẻ

- Các tình huống chơi và trò chơi phải phù hợp với mục đích, yêu cầu, nội dungcủa bài, phù hợp với đặc điểm nhận thức của trẻ

- Trò chơi phải tạo cho trẻ cảm xúc tích cực, đòi hỏi trẻ thể hiện tính chủ thểtrong khi chơi

- Giáo viên cần hướng dẫn trò chơi chi tiết, tỉ mỉ,lời nói phải rõ ràng, dễ hiểu,luôn tạo sự hấp dẫn giúp trẻ tích cực tham gia

c Cách tiến hành

* Thứ nhất, giáo viên lựa chọn các trò chơi phù hợp với nội dung bài học, sắp xếp chúng theo tiến trình tổ chức hoạt động làm quen khái niệm sơ đẳng về toán; tăng dần độ khó của trò chơi

Khi sử dụng trò chơi tuỳ vào mục đích sử dụng là hình thành biểu tượng mới hoặc ôn luyện biểu tượng cũ mà lựa chọn trò chơi mang yếu tố chơi hoặc là phương pháp chơi Khi lựa chọn trò chơi cần phải chú ý đến nguyên tắc động tĩnh Trò chơi được sắp xếp theo mức độ tăng dần từ dễ đến khó Số lượng trò chơi vừa đủ.Do đặc điểm nhận thức của trẻ phụ thuộc vào từng độ tuổi và theo khả năng của từng cá nhân trẻ, nghĩa là trẻ càng lớn khả năng nhận thức càng cao nên quá trình hình thành biểu tượng toán phải theo trình tự từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp, từ gần đến xa, từ cái đã biết đến cái chưa biết Để lựa chọn trò chơi phù hợp giáo viên cần xác định được mục tiêu của trò chơi đưa ra

là gì, hình thành, luyện tập, cũng cố kiến thức nào, giáo dục kĩ năng gì, phẩm chất gì? Điều này được xác định dựa trên mục tiêu bài học

Trò chơi đưa ra phải đa dạng, phong phú, hấp dẫn; luật chơi đơn giản dễhiểu, dễ chơi, phải phù hợp với chủ đề bài học với đặc điểm và trình độ họcsinh, với quỹ thời gian, với hoàn cảnh, điều kiện thực tế của lớp học, có tác dụng

khích lệ TTCNT cho tất cả các trẻ trong lớp, tránh bỏ rơi trẻ yếu kém ngoàicuộc Đặc biệt, trò chơi phải không gây nguy hiểm cho học sinh và môi trườngxung quanh

Trò chơi phát triển nhận thức bao gồm:

+ Các trò chơi phát triển cảm giác và tri giác: Ví dụ các trò chơi thi xếp hình,ghép hình theo hình dạng, theo màu sắc; trò chơi nhận dạng các đồ vật, con vật

và đối chiếu các sự vật với mẫu, với vật thật, với mô hình, trò chơi phân biệt cácsắc thái của màu, phân biệt các bộ phận đồng nhất và khác nhau giữa các sự vật;trò chơi nghe và nhận dạng âm thanh

+ Các trò chơi phát triển và rèn luyện trí nhớ: Ví dụ trò chơi kể và tiếp nối các

từ đồng nghĩa, các đồ vật, các con vật, các chữ cái: Trò chơi nhắc lại các âm, cácnốt nhạc, trò chơi nhận lại các hình sau khi quan sát, nhớ lại dạy số, nhớ lại sốlượng hay kích thức của vật

+ Các trò chơi phát triển tưởng tượng và tư duy: Ví dụ các môn cờ khác nhau,các trò chơi xây dựng, lắp ghép mô hình, các trò chơi có vai (phóng tác), phânvai (theo chủ đề) và đóng kịch ; các trò chơi thi giải đố, thi tính toán, thi với cácthực nghiệm khoa học; các trò chơi thực hiện những thuật toán như xếp độihình, giải các bài tập theo chương trình; các trò chơi khoa học vui

* Thứ hai, tạo môi trường chơi thích hợp, kích thích tính tích cực, độc lập tham gia vào trò chơi của trẻ.

Môi trường chơi thích hợp cho trẻ là nơi có nguồn thông tin phong phú,khuyến khích tính độc lập và khả năng hoạt động tích cực ở trẻ.Môi trường chơicủa trẻ bao gồm môi trường vật chất và môi trường xã hội

+ Đồ dùng được lựa chọn cần dễ sử dụng, tránh phải hướng dẫn trẻ nhiềulần vì với những đồ dùng đồ chơi mà phải hướng dẫn nhiều lần đôi khi làmgiảm hứng thú của trẻ.

+ Đồ dùng đồ chơi phải phù hợp với chiều cao, sức khỏe của trẻ

+ Mỗi góc vật liệu xếp theo trình tự thao tác của trẻ (kiến thức phức tạpdần) phù hợp với trình tự và phương pháp cho trẻ hoạt động với chúng

+ Đồ vật không nên quá nhiều để trẻ biết đợi đến lượt mình qua đó biết điềuchỉnh mình cho phù hợp với hoạt động của nhóm

+ Nên bổ sung thay đổi đồ dùng đồ chơi thường xuyên để thích ứng vớihứng thú và nhu cầu của trẻ

Góc toán thiết kế theo góc mở

Bố trí sắp xếp lớp học:Thực tế hiện nay vấn đề sắp xếp, bố trí phòng ốc như

thế nào cho hợp lý trong điều kiện phòng chật hẹp và số lượng trẻ trong lớpđông đang là vấn đề nan giải đòi hỏi sự kết hợp khéo léo một số nguyên tắc sau:+ Không gian chơi phải đủ diện tích để trẻ dễ di chuyển

+ Nên chuẩn bị sẵn và đủ số lượng đồ dùng đồ chơi cho mỗi hoạt động.+ Ranh giới cho mỗi trẻ hoạt động phải được xác định rõ ràng

+ Cần tính toán xem số lượng trẻ trong mỗi hoạt động là bao nhiêu cho phùhợp

- Môi trường xã hội

Môi trường xã hội ở đây là mối quan hệ giữa cô và trẻ và giữa trẻ vớinhau.Để thực hiện tốt việc tạo ra môi trường xã hội lành mạnh, tạo điểu kiệnthuận lợi cho trẻ trong quá trình tổ chức cho trẻ LQVT, giáo viên cần lưu ý một

số điểm sau:

Tạo mối quan hệ tốt giữa cô và trẻ: Mối quan hệ tốt là mối quan hệ hợp tác

lẫn nhau, bình đẳng, cởi mở, đáp ứng được nhu cầu giao tiếp giữa cô và trẻ, giữatrẻ và trẻ; Giọng nói thiện cảm của cô, sự ủng hộ tinh thần khi thất bại hoặcthành công sẽ giúp trẻ mạnh dạn, chủ động hơn khi thực hiện nhiệm vụ Tạođược mối quan hệ như vậy mới giúp trẻ tích cực hoạt động và có điều kiện bộc

lộ hết khả năng của mình.Việc tạo mối quan hệ tốt giữa cô và trẻ được thể hiện ởhai góc độ sau:

+Tạo bầu không khí tự tin, phấn khởi cho trẻ: Một bầu không khí thoải mái,

dễ chịu trong quá trình chơi sẽ giúp trẻ tích cực hơn trong việc thực hiện nhiệm

vụ nhận thức Muốn làm được việc này giáo viên cần phải xây dựng môi trườnghọc tập mang tính phát triển, cô tôn trọng sự lựa chọn của trẻ, tạo điều kiện đểmỗi trẻ đểu được hoạt động

+Quan tâm đến khả năng, tính tính cực nhận thức của từng trẻ.Mỗi trẻ đều

có những đặc điểm tâm lý, sức khỏe và năng khiếu khác nhau Vì vậy, trong quátrình tổ chức, giáo viên cần dựa vào đặc điểm của từng trẻ ở thời điểm khácnhau mà có sự sắp xếp, lựa chọn từng bài tập, trò chơi, phân nhóm chơi cho phùhợp

Đối với trẻ nhút nhát thiếu tự tin , giáo viên cần phải kiên nhẫn, động viên,giúp đỡ nhằm hình thành ở trẻ tính tự tin, độc lập khi thực hiện các nhiệm vụchơi nói riêng Còn đối với những trẻ nhận thức nhanh, tự tin trong quá trìnhchơi, thì giáo viên một mặt cần khen ngợi trẻ đúng lúc, mặt khác cần gợi mở đểtrẻ gần gũi với các bạn chơi đồng thời giúp đỡ bạn trong quá trình chơi

Tạo mối quan hệ hợp tác, hòa đồng giữa trẻ với nhau: Mối quan hệ thường

ngày giữa trẻ với nhau là quan hệ bạn bè, còn trong hoạt động học tập trẻ cùngtham gia hoàn thành các nhiệm vụ nhận thức Tuy nhiên, mối quan hệ này lạiphụ thuộc vào nội dung giờ học: nếu giờ học mang tính chất thi đua (trò chơi)thì mối quan hệ của trẻ là ngang bằng nhau và cùng gắng sức thi đua nhằm đạtkết quả cao, còn nếu giờ học là cung cấp bài học mới thì mỗi trẻ sẽ tự phát huykhả năng nhận thức riêng của mình Vấn đề đặt ra cho giáo viên là cần tạo ra ởtrẻ một mối quan hệ thân mật, thi đua để làm tốt hơn chứ không phải là sự ganhđua nhau.Hay nói một cách khác mối quan hệ giữa trẻ với nhau đó là mối quan

hệ hợp tác cùng nhau thực hiện nhiệm vụ nhận thức, cùng nhau học tập vui chơi

Tóm lại, sự tích cực nhận thức của trẻ phụ thuộc rất nhiều môi trường xungquanh trẻ, phụ thuộc vào người dạy dỗ và cách tổ chức việc dạy dỗ đó.Tổ chứctốt môi trường này và xác định đúng vai trò của người giáo viên là điều kiệnquan trọng trong giờ học phát huy TTCNT của trẻ.

* Thứ ba, tổ chức các tiết học trò chơi nhằm truyền tải các kiến thức sơ đẳng về toán dưới dạng các trò chơi.

Tiết học trò chơi có mọi đặc điểm của tiết học thông thường, nhưng về cấutrúc nó kết hợp các yếu tố chơi và các yếu tố sư phạm trong một tổ hợp hoạtđộng và quan hệ hiện thực Đó là cấu trúc phức tạp, gồm những thành tố sau: + Mục đích hay chủ định chơi- nó cũng là những nhiệm vụ học tập của họcsinh trong khi tham gia chơi Mục đích này chi phối tất cả những yếu tố của tròchơi Khi trò chơi kết thúc, mức độ đạt được của mục đích chơi được phản ánh ởkết quả hiện thực mà học sinh thu được và kết quả đó cũng là kết quả giải quyếtcác nhiệm vụ học tập - học sinh học được những gì cụ thể thì chính những cái đóphải thể hiện trong kết quả chơi

+ Các hành động hay hành động chơi- là những hoạt động thực sự mà ngườitham gia trò chơi tiến hành để thực hiện vai, nhiệm vụ và vai trò của mình trongtrò chơi

+ Luật chơi hay quy tắc chơi là những quy định nhằm bảo đảm sự địnhhướng các hoạt động và hành động chơi vào mục đích chơi hay nhiệm vụ họctập, chỉ ra các mục tiêu và kết quả của các hành động , các phương thức và tínhchất của hoạt động và hành động, xác định trình tự và tiến độ của các hành động,tạo ra các tiêu chí điều chỉnh các quan hệ và hành vi của người tham gia và tiêuchí đánh giá hoạt động, hành động chơi có đáp ứng các nhiệm vụ học tập haykhông

+Đối tượng hoạt động và giao tiếp là những thành tố chính của các hoạtđộng, tuy nhiên để đáp ứng tốt nhất nhiệm vụ học tập thì chúng cần được xácđịnh và thiết kế chặt chẽ, được chỉ dẫn cụ thể và rõ ràng hơn trong luật chơi +Các quá trình, tình huống và quan hệ - là những tiến trình, biến số vàkhuynh hướng của các hoạt động, hành động chơi, biểu thị tác động của luậtchơi Dưới ảnh hưởng của luật chơi, chúng diễn ra như là động thái của trò chơi,nhưng hướng vào mục đích của dạy học

Tiết học trò chơi thường là các tiết cho trẻ ôn lại các khái niệm sơ đẳng vềtoán như tiết ôn số lựơng trong phạm vi, tiết ôn nhận biết hình….Trong tiết họcnày giáo viên cần sử dụng các trò chơi phát triển nhận thức Đó là loại trò chơi