Những tính chất cơ bản của quần xê sinh vật - Mỗi quần xê sinh vật đều có một văi quần thể ưu thế ví dụ, thực vật có hạt thường lă những quần thể ưu thế ở câc quần xê sinh vật ở cạn.. -
Trang 1SỞ GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO HƯỚNG DẪN
CHẤM
QUẢNG TRỊ ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI TỈNH
VÒNG 1
Khóa ngày: 11/ 11 / 2003
MÔN: SINH HỌC LỚP 12
Câu 1 (2 điểm):
a 2 con đường vận chuyển nước trong cây :
- Con đường qua các tế bào sống: ngắn, vận tốc nhỏ
- Con đường qua cá mạch gỗ: dài, vận tốc lớn
0, 5
0, 5
b 2 con đường thoát hơi nước ở lá
- Con đường qua lớp cutin (bề mặt lá) : vận tốc nhỏ, không được
điều chỉnh
- Con đường qua khí khổng: vận tốc lớn, được điều chỉnh sinh
học
0, 5
0, 5
Câu 2 (2điểm):
a Những tính chất cơ bản của quần xê sinh vật
- Mỗi quần xê sinh vật đều có một văi quần thể ưu thế (ví dụ, thực vật có hạt thường lă
những quần thể ưu thế ở câc quần xê sinh vật ở cạn)
- Trong số câc quần thể ưu thế thường có một quần thể tiíu biểu nhất cho quần xê gọi
lă quần thể đặc trưng của quần xê sinh vật
- Mỗi quần xê sinh vật có một đô đa dạng nhất định.Quần xê sinh vật ở những môi
trường thuận lợi có độ đa dạng cao (rừng nhiệt đới), ở nơi có điều kiện sống khắc
nghiệt thì có độ đa dạng thấp (rừng thông phương Bắc)
- Mỗi quần xê sinh vật có một cấu trúc đặc trưng liín quan tới sự phđn bố câ thể của
câc quần thể trong không gian Cấu trúc thường gặp lă kiểu phđn tầng thẳng đứng
b Mối quan hệ giữa ngoại cảnh vă quần xê
- Câc nhđn tố vô sinh vă hữu sinh luôn luôn tâc động vă tạo nín tính chất thay đổi
theo chu kì của quần xê
- Ví dụ, câc quần xê ở vùng nhiệt đới thay đổi theo chu kỳ ngăy đím rất rõ: phần lớn
động vật hoạt động văo ban ngăy, nhưng ếch, nhâi, chim cú, vạc, muỗi hoạt động
mạnh về ban đím Còn quần xê ở vùng lạnh thay đổi chu kỳ theo mùa rõ hơn (chim
vă nhiều động vật di trú văo mùa đông lạnh giâ, rừng cđy lâ rộng ở vùng ôn đới
rụng lâ văo mùa khô )
- Giữa câc quần thể trong quần xê thường xuyín diễn ra câc quan hệ hỗ trợ vă quan
hệ đối địch hoặc kìm hêm lẫn nhau gọi lă hiện tượng khống chế sinh học
- Tất cả những quan hệ đó, lăm cho quần xê luôn luôn dao động trong một thế cđn
bằng, tạo nín trạng thâi cđn bằng sinh học trong quần xê
0,25 0,25 0,25 0,25 0,25
0,25 0,25 0,25
Trang 2
Câu 3 ( 2 điểm) Kháng nguyên là gì? Nêu những đặc điểm của kháng
nguyên
a Cơ chế phản xạ: có 2 cơ chế chủ yếu, tuỳ theo phương tiện thông tin được sử dụng.
* Cơ chế thể dịch
Thực hiện qua đường mâu, nhờ câc chất môi giới hoâ học hoặc câc hoocmôn Ví dụ,
axítincôlin lăm tim đập chậm vă yếu, ngược lại, ađrínalin lăm tim đập nhanh vă mạnh
* Cơ chế thần kinh
Thực hiện qua hệ thần kinh, nhờ câc xung thần kinh Về bản chất đó lă những xung
điện, lan truyền trín câc nơron Ví dụ, ta có thể dùng điện kế cực nhạy ghi câc dòng
điện chạy trín dđy thần kinh hoặc câc sóng điện trín nêo
b) Câc dạng phản xạ: có 2 dạng phản xạ chủ yếu ở động vật
* Phản xạ không điều kiện
Phản xạ năy vốn bẩm sinh, di truyền, chung cho loăi vă có tính bền vững, không đòi
hỏi phải học tập, rỉn luyện trong đời sống Ví dụ, nóng lăm toât mồ hôi, lạnh gđy run
vă nổi da gă
* Phản xạ có điều kiện
Khâc với phản xạ không điều kiện, câc phản xạ có điều kiện được hình thănh trong
đời sống câ thể, vốn học được, không di truyền, không bền vững, chỉ gặp ở những câ
thể đê học những phản xạ đó vă dễ thay đổi khi hoăn cảnh sống thay đổi Ví dụ, con
người dạy động vật lăm xiếc, dạy chó trinh sât, dạy voi vận tải
c) Câch thănh lập một phản xạ có điều kiện
Muốn thănh lập một phản xạ có điều kiện, ta cần thực hiện lần lượt 3 bước sau:
- Xâc định mục tiíu của phản xạ muốn thănh lập
- Tìm kích thích đặc trưng có hiệu quả cao
- Kết hợp nhiều lần câc kích thích không điều kiện vă có điều kiện
0,25
0,25
0,25
0,25
0,25 0,25 0,25
Câu 4 (2điểm):
a) ADN của sinh vật có nhân thường bền vững hơn ARN vì:
-ADN đựơc cấu tạo từ hai mạch còn ARN được cấu tạo từ một
mạch Cấu trúc xoắn của ADN phức tạp hơn
-ADN thường được liên kết với prôtêin nên được bảo vệ tốt hơn
-ADN được bảo quản ở trong nhân, ở đó thường không có enzym phân
hủy chúng, trong khi đó ARN thường tồn tại ngoài nhân, nơi có nhiều
enzym phân hủy axit nuclêic
b) Những đoạn ADN có ïnhiệt độ nóng chảy cao là những đoạn
chứa nhiều nuclêôtit G, X vì số lượng liên kết hydro giữa hai sợi
nhiều hơn Ngược lại các đoạn ADN ít G, X nhiều A, T thì có nhiệt
độ nóng chảy thấp hơn do số liên kết hydro ít hơn
b) Sự sắp xếp ADN ở tế bào có nhân
-ADN ở tế bào có nhân có kích thước rất lớn nhưng vẫn được xếp
gọn trong nhân là do cấu trúc xoắn phức tạp của ADN Các phân tử
ADN được nén chặt trong thể tích rất hạn chế của nhân Việc nén
chặt được thể hiện ở nhiều mức độ, thấp nhất từ nucleosome
đến solenoit tới sợi nhiễm sắc
0,25 0,25 0,25 0,50
0,25 0,25
Trang 3-Các prôtêin có vai trò cấu trúc nén chặt ADN trong nhân Các histone liên kết với các phân tử ADN nhờ các liên kết ion giửa các nhánh bên mang điện tích âm của histone với các nhóm phôtphat mang điện tích dương của ADN
-Việc xếp gọn ADN ở trong nhân không ảnh hưởng tới khả năng tiếp xúc của ADN với các prôtit vì ADN quấn quanh lõi cấu tạo từ nhiều histone nên dù được nén lại phần lớn bề mặt của ADN vẫn có khả năng tiếp xúc với prôtêin khác ( ví dụ ADN-polimerase trong sao chép, A RN- polimerase trong sự phiên mã hay các prôtêin điều hòa hoạt động của gen )
0,25
C©u 5 (2®iÓm)
1) Gi¶i thÝch tÝnh ®a d¹ng vµ phong phó cña sinh vỊt dùa theo qui
luỊt Men®en
+ Theo qui luỊt ph©n li ®ĩc lỊp cña Men®en, sù ph©n li ®ĩc lỊp vµ tư hîp tù
do cña c¸c gen, sÏ t¹o ra nhiÒu biÕn dÞ tư hîp lµm cho quÌn thÓ ®a d¹ng
C¸ thÓ dÞ hîp tö vÒ n cƯp gen kh¸c nhau, sÏ cê kh¶ n¨ng t¹o ra 2n kiÓu
giao tö vµ hai c¸ thÓ nhu vỊy giao phỉi víi nhau cho ra 3n kiÓu gen víi tØ lÖ
ph©n li (1:2:1)n vµ 2n kiÓu h×nh víi tØ lÖ ph©n li lµ (3+1)n
+ Mìi c¸ thÓ sinh vỊt ®Òu cê sỉ lũng gen rÍt lín vµ quÌn thÓ cê rÍt nhiÒu
c¸ thÓ dÞ hîp tö vÒ c¸c gen kh¸c nhau, nªn khi c¸c c¸ thÓ giao phỉi ngĨu
nhiªn sÏ t¹o ra rÍt nhiÒu tư hîp gen (biÕn dÞ tư hîp) lµm cho quÌn thÓ ®a
d¹ng vÒ thµnh phÌn kiÓu gen còng nh- kiÓu h×nh
+ Liªn kÕt gen lµm h¹n chÕ biÕn dÞ tư hîp, do ®ê lµm gi¶m tÝnh ®a d¹ng
cña sinh vỊt; v× c¸c gen trong cïng mĩt nhêm liªn kÕt (mĩt nhiÔm s¾c thÓ)
th-íng di truyÒn cïng nhau
+ Ho¸n vÞ gen lµm t¨ng biÕn dÞ tư hîp, nªn nê kh«ng lµm gi¶m, mµ ng-îc
l¹i, cßn lµm t¨ng sù ®a d¹ng cña sinh vỊt
2) ThÓ song nhÞ bĩi trong tù nhiªn ®ùîc h×nh thµnh
+ ThÓ song nhÞ bĩi lµ c¸ thÓ cê bĩ nhiÔm s¾c thÓ bao gơm 2 bĩ nhiÔm s¾c
thÓ l-ìng bĩi cña hai loµi kh¸c nhau
+ Trong tù nhiªn, thÓ song nhÞ bĩi th-íng ®-îc h×nh thµnh ị thùc vỊt, do
lai kh¸c loµi t¹o ra c©y lai cê hai bĩ nhiÔm s¾c thÓ ®¬n bĩi kh¸c nhau; tiÕp
®Õn, bĩ nhiÔm s¾c thÓ cña c©y lai ®ũc ®a bĩi ho¸ cho ra thÓ song nhÞ bĩi
+ Lai xa vµ ®a bĩi ho¸ lµ con ®-íng h×nh thµnh loµi kh¸ phư biÕn ị thùc
vỊt V× vỊy, sù xuÍt hiÖn cña c¸c thÓ song nhÞ bĩi trong tù nhiªn lµ mĩt
ph-¬ng thøc h×nh thµnh loµi míi
+ C¸c thÓ song nhÞ bĩi trị thµnh loµi míi v× chóng h÷u thô vµ
c¸ch li sinh s¶n víi hai loµi bỉ mÑ Sù c¸ch li sinh s¶n thÓ hiÖn ị chì, thÓ
song nhÞ bĩi cê bĩ nhiÔm s¾c thÓ kh¸c víi bĩ nhiÔm s¾c thÓ cña hai loµi bỉ
mÑ, nªn khi giao phÍn trị l¹i víi c¸c d¹ng bỉ mÑ th× cho c©y lai cê bĩ
nhiÔm s¾c thÓ kh¸c th-íng nªn sÏ bÍt thô
0,25
0,25
0,25
0,25
0,25
0,25
0,25
0,25
…HÕt…