P2: mô tả được các hiện tượng tự nhiên bằng ngôn ngữ vật lí và chỉ ra các quy luật vật lí trong hiện tượng đó Tìm kiếm, xử lí thông tin về biểu thức của điện tích q trong mạch dao động..
Trang 1Trường THPT Phạm Hồng Thái Tổ KHTN
Ngày soạn: 1/1/2017
Mạch dao động
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức:
- Biết về mạch dao động và dao động điện từ tự do
- Biết được vai trò của tụ điện và cuộn cảm trong hoạt động của mạch LC
- Hiểu về năng lượng điện từ của mạch dao động
2 Kĩ năng:
- Trình bày được cấu tạo của mạch dao động
- Viết được biểu thức điện tích, cường độ dòng điện, chu kỳ, tần số dao động riêng của mạch dao động
3 Thái độ:
- Tự tin đưa ra ý kiến cá nhân khi thực hiện các nhiệm vụ ở lớp, ở nhà
- Chủ động trao đổi thảo luận với các học sinh khác và với giáo viên
- Hợp tác chặt chẽ với các bạn khi thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu thực hiện ở nhà
4 Xác định nội dung trọng tâm của bài.
- Cấu tạo của mạch dao động
- Dao động điện từ trong mạch dao động
- Năng lượng của mạch dao động
5 Mục tiêu phát triển năng lực
5.1 Định hướng các năng lực được hình thành: Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực thực
nghiệm; năng lực dự đoán, suy luận lý thuyết; thiết kế và thực hiện theo phương án thí nghiệm, dự đoán; phân tích, khái quát hóa rút ra kết luận khoa học; đánh giá kết quả và giải quyết vấn đề
5.2 Bảng mô tả các năng lực có thể phát triển trong chủ đề
Mô tả mức độ thực hiện trong chuyên đề Năng lực thành phần
- Trình bày được cấu tạo mạch dao động
- Nắm được sự biến thiên của q và I trong mạch LC
sử dụng trong dao động kí điện tử
- Thấy được trong mạch dao động cũng có năng lượng dưới dạng điện trường và từ trường gọi là năng lượng điện từ
K1: Trình bày được kiến thức về các hiện
tượng, đại lượng, định luật, nguyên lí vật lí
cơ bản, các phép đo, các hằng số vật lí
- Chỉ ra được điều kiện vận dụng mạch dao độngLC
lý tưởng
- Quan hệ giữa q và i về biểu thức độc lập và về pha dao động
K2: Trình bày được mối quan hệ giữa các
kiến thức vật lí
- Sử dụng các kiến thức dao động điện từ, cuộn cảm
và tụ điện lớp 11 để xét mạch dao động hoạt động
K3: Sử dụng được kiến thức vật lí để thực
hiện các nhiệm vụ học tập
- Hiện tượng tự cảm đã học lớp 11
K4: Vận dụng (giải thích, dự đoán, tính
toán, đề ra giải pháp, đánh giá giải pháp
…) kiến thức vật lí vào các tình huống
thực tiễn
Ôn tập kiến thức điện trường, từ trường và tụ điện cuộn cảm
P1: Đặt ra những câu hỏi về một sự kiện
vật lí
- Mô tả được một số hiện tượng trong thực tế liên quan đến mạch dao động
P2: mô tả được các hiện tượng tự nhiên
bằng ngôn ngữ vật lí và chỉ ra các quy luật
vật lí trong hiện tượng đó
Tìm kiếm, xử lí thông tin về biểu thức của điện tích q trong mạch dao động
Tìm kiếm, xử lí thông tin về năng lượng điện từ trong lịch sử vật lí, vai trò của năng lượng điện từ trong đời sống và kĩ thuật
P3: Thu thập, đánh giá, lựa chọn và xử lí
thông tin từ các nguồn khác nhau để giải
quyết vấn đề trong học tập vật lí
Sử dụng các công cụ toán học tìm biểu thức i Liện P5: Lựa chọn và sử dụng các công cụ toán
1
Trang 2Trường THPT Phạm Hồng Thái Tổ KHTN
hệ ω, ,T f
học phù hợp trong học tập vật lí
Suy ra được các hệ quả có thể kiểm tra được bằng thực nghiệm đo đạt
P7: đề xuất được giả thuyết; suy ra các hệ
quả có thể kiểm tra được
Dao động kí điện tử trong y tế
P8: xác định mục đích, đề xuất phương án,
lắp ráp, tiến hành xử lí kết quả thí nghiệm
và rút ra nhận xét
- Giải thích được một số hiện tượng thường gặp trong đời sống và kĩ thuật liên quan đến dao động kí điện tử
P9: Biện luận tính đúng đắn của kết quả thí
nghiệm và tính đúng đắn các kết luận được
khái quát hóa từ kết quả thí nghiệm này
phân biệt được biểu thức q,i và công thức tính
, ,T f
ω
Phân biệt được đường sức điện trường xoáy và điện trường tỉnh
X1: trao đổi kiến thức và ứng dụng vật lí
bằng ngôn ngữ vật lí và các cách diễn tả
đặc thù của vật lí
Xét bước sóng trong một môi trường đồng chất khi lan truyền
X2: phân biệt được những mô tả các hiện
tượng tự nhiên bằng ngôn ngữ đời sống và
ngôn ngữ vật lí (chuyên ngành
(
Xét sóng điện từ lan truyền trong các moi trường và trong chân không để xét
X3: lựa chọn, đánh giá được các nguồn
thông tin khác nhau
,
Vận dụng mạch dao động trong thực tế X4: mô tả được cấu tạo và nguyên tắc hoạt
động của các thiết bị kĩ thuật, công nghệ
Ghi nhận kết quả về dao động điện từ và sóng điện
từ Nguyên tắc thông tin liên lạc bằng sóng vô tuyến trong truyền thanh, truyền hình
X5: Ghi lại được các kết quả từ các hoạt
động học tập vật lí của mình (nghe giảng,
tìm kiếm thông tin, thí nghiệm, làm việc
nhóm
(…
Kết quả thu nhận khi tiến hành phát thu sóng điện từ
từ máy phát và máy thu sóng điện từ
X6: trình bày các kết quả từ các hoạt động
học tập vật lí của mình (nghe giảng, tìm
kiếm thông tin, thí nghiệm, làm việc
nhóm…) một cách phù hợp
Tìm hiểu nguyên tắc thu và phát sóng truyền thanh qua dụng cụ thực nghiệm
X8: tham gia hoạt động nhóm trong học
tập vật lí
Trình bày được tầm quan trọng của mạch dao động trong việc sử dụng thông tin liên lạc
Cảnh báo tác hại của việc lạm dụng các công cụ sử dụng sóng điện từ đối với con người
C6: Nhận ra được ảnh hưởng vật lí lên các
mối quan hệ xã hội và lịch sử
II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1 Giáo viên: - Dụng cụ thí nghiệm về sóng điện từ hiện có.
- Thí nghiệm ảo trình chiếu
- Các hình vẽ trên bảng phụ về sự truyền sóng điện từ
- Các phiếu học tập, giáo án
PHIẾU HỌC TẬP PHT 1: Tìm hiểu mạch dao động
1 Nêu cấu tạo của mạch dao động ? Khi nào tao có mạch dao động lý tưởng ? Vẽ hình biểu diễn
2 Để cho mạch dao động hoạt động thì ta phải làm gỉ ? Nêu nguyên tắc hoạt động của mạch dao động và dựa vào đâu ? Vẽ hình biểu diễn
3 Nêu ứng dụng của mạch dao động trong thực tế ?
PHT 2: Tìm hiểu định luật biến thiên q và i trong mạch dao động lý tưởng ?Chu kỳ, tần số dao động riêng của mạch dao động ?
1 Nêu biểu thức của điện tích trong mạch dao động lý tưởng ? Cho biết các đại lượng trong biểu thức và điều kiện về dấu ?
2 Làm thế nào ta tìm được biểu thức của cường độ dòng điện chạy trong mạch dao động ? Quan hệ về pha ban đầu của q và i ? Trả lời câu C1
3 Nêu kết luận về q và i trong mạch dao động lý tưởng ? So với thực nghiệm thu được thì như thế nào?
2
Trang 3Trường THPT Phạm Hồng Thái Tổ KHTN
4 Định nghĩa dao động điện từ tự do ?
5 Nêu biểu thức tính T và f dao động riêng của mạch dao động ? Đơn vị các đại lượng thường cho như thế nào ?
PHT 3: Tìm hiểu năng lượng điện từ
1 Nhắc lại kiến thức về tụ diện và cuộn cảm đã được học lớp 11 ?
2 Khi mạch dao động hoạt động thì mạch có năng lượng hay không, là những dạng năng lượng nào, vì sao?
3 Tại sao gọi năng lượng trong mạch dao động là năng lượng điện từ ?
2 Học sinh:
Ôn tập về hiện tượng cảm ứng điện từ ? Dao động cơ, sóng cơ, hoàn thành phiếu học tập theo từng tiết và bảng phụ ?
III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Nội dung
được hình thành Nội dung 1 (10 phút)
Ổn định lớp ổn định lớp
Nội dung 2 (10 phút)
Mạch dao động:
Chuyển giao nhiệm vụ : Vẽ mạch dao động LC
Kết luận hoặc nhận định hoặc hợp thức hóa kiến thức
Trả lời câu hỏi Nhận xét câu trả lời của bạn
X3
Nội dung 3 (10 phút)
Dao động điện từ tự
do trong mạch dao
động – Năng lượng
- PP: Dạy học nêu vấn đề + thảo luận
nhóm đưa ra kết luận SGK
- Thời lượng: 20 phút
Chuyển giao nhiệm vụ
- Sóng cơ có những đặc trưng cơ bản nào? So sánh với dao động của 1 phần tử
- Hợp thức hóa kiến thức
Phiều HT số 2 và số 3 Thực hiện nhiệm vụ : Thảo luận nhóm kết hợp SGK và
Sử dụng mối liên hệ và kiến thức liên quan về dao động để tiến hành
Báo cáo, thảo luận:
Định luật biến thiên điện tích
và cường độ dòng điện trong mạch dao động lý tưởng Nêu được định luật biến thiên q
và i
Định nghĩa dao động điện từ tự
do, chu kỳ tần số
Nêu được năng lượng điện từ trong mạch dao động
P2,P3, K2, K3, X8,C1
Hoạt động 3: Vận
dụng – củng cố
- PP : Thảo luận nhóm
- Thời lượng: 15 phút
Hoàn thành phiếu học tập
Trả lời câu hỏi 6,7,8 trang
107 thảo luận để tìm kết quả đúng và trình bày trên bảng phụ
Trả lời câu hỏi đã giao về nhà
IV BÀI TẬP KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC HỌC SINH
1 Bảng ma trận kiểm tra các mức độ nhận thức
Cấp
độ
Tên
hoạt động
Vận dụng Cấp độ
thấp
Cấp
độ cao
Mạch dao
động
Cấu tạo của mạch Chu kì dao động
Sự phụ thuộc của chu kì mạch dao
Tính chu kì mạch dao động
Tính cường
độ dòng 3
Trang 4Trường THPT Phạm Hồng Thái Tổ KHTN
điện từ động vào các đại
lượng khác
điện trong mạch
2 Câu hỏi và bài tập củng cố
1: Nhận biết
Câu 1: Mạch dao động điện là mạch kín gồm
A một điện trở thuần và một tụ điện B một tụ điện và một cuộn thuần cảm
C một cuộn thuần cảm và một điện trở thuần D một nguồn điện và một tụ điện
Câu 2: Chu kì dao động điện từ tự do trong mạch dao động LC được xác định bởi hệ thức nào sau đây?
A.T 2 L
C
π
L
π C T= 2LCπ D T = 2 π LC
2: Thơng hiểu
Câu 3: Mạch dao động điện từ điều hoà LC có chu kỳ
L vàC
3: Vận dụng thấp
Câu 4: Mạch dao động LC gồm cuộn cảm có độ tự cảm L = 25mH và tụ
điện có điện dung C = 16nF Tần số góc dao động của mạch là
A ω=5.10 Hz− 5 B ω=5.104rad s/ C ω =200Hz D ω =200rad s/
Vận dụng cao
Câu 5: Mạch dao động LC gồm cuộn cảm có độ tự cảm L = 25mH và tụ
điện có điện dung C = 30nF Nạp điện cho tụ điện đến hiệu điện thế 4,8V rồi cho tụ phóng điện qua cuộn cảm, cường độ dòng điện hiệu dụng
trong mạch là A I = 5,20mAB I = 3,72mA C I = 4,28mA D I = 6,43mA
3 Dặn dị
Phát biểu định luật Ơm đối với đoạn mạch điện xoay chiều chỉ cĩ thuần điện trở, tụ điện, cuộn dây thuần cảm Nêu mối quan hệ về pha đối với từng loại đoạn mạch
Bổ sung tác hại của sĩng điện từ
1 Làm giảm trí nhớ
2 "Trung hịa" tinh trùng
Chúng ta đã từng được biết đến tác hại nguy hiểm do nhiệt gây ra cho tinh trùng khi sử dụng máy tính xách tay thường xuyên Nghiên cứu cho thấy việc tiếp xúc với các tần số wifi đã làm giảm chuyển động của tinh trùng và gây phân mảnh DNA
3 Tác động xấu đến sinh sản
Theo kết quả của một nghiên cứu trên động vật cho rằng việc tiếp xúc với một tần số nhất định của các thiết
bị khơng dây cĩ thể cản trở trứng thụ tinh (hình thành phơi thai)
- Phụ nữmang thai được khuyến cáo tránh sử dụng các thiết bị khơng dây và tự tách mình ra khỏi những người dùng mạng wifi khác
Các chuyên gia cho rằng ngủ gần một chiếc điện thoại trong một ngơi nhà cĩ sử dụng wifi hoặc sống trong một căn hộ cĩ nhiều tín hiệu wifi cĩ thể gây ra chứng mất ngủ mạn tính Đối với nhiều người, việc thiếu ngủ cịn là khởi đầu cho những vấn đề nghiêm trọng khác như sự phát triền của bệnh trầm cảm và tăng huyết áp
5 Nguy hại cho sự phát triển của trẻ nhỏ"Sĩng wifi cĩ thể làm gián đoạn sự tổng hợp protein rõ rệt nhất ở các mơ sinh trưởng của trẻ em và thanh thiếu niên", kết quả nghiên cứu năm 2009 của các nhà khoa học đến
từ Austria cho thấy
6 Ngăn cản sự tăng trưởngMột luống cây cải xoong được trồng trong một phịng khơng cĩ sĩng bức
xạ wifi và một luống khác được trồng cạnh hai thiết bị định tuyến cĩ phát hành một lượng bức xạ tương đương với một điện thoại di động Kết quả cho thấy những lồi thực vật trồng gần với bức xạ nhất khơng cĩ
sự tăng trưởng
7 Giảm hoạt động não bộ
4
Trang 5Trường THPT Phạm Hồng Thái Tổ KHTN
Ngày soạn: 1/1/2017
Điện từ trường & Sóng điện từ
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức
- Nêu được khái niệm về điện từ trường
- Nêu được hai điều khẳng định quan trọng của thuyết điện từ
- Nêu được định nghĩa sóng điện từ, nêu được các đặc điểm của sóng điện từ
- Nêu được đặc điểm của sự truyền sóng điện từ trong khí quyển
2 Kỹ năng
- Phân tích được một hiện tượng để thấy được mối liên quan giữa sự biến thiên theo thời gian của cảm ứng
từ với điện tường xoáy và sự biến thiên của cường độ điện trường với từ trường
3 Thái độ
- Tự tin đưa ra ý kiến cá nhân khi thực hiện các nhiệm vụ ở lớp, ở nhà
- Chủ động trao đổi thảo luận với các học sinh khác và với giáo viên
- Hợp tác chặt chẽ với các bạn khi thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu thực hiện ở nhà
4 Xác định nội dung trọng tâm
- Liên hệ giữa điện trường và từ trường
- Sóng điện từ và các tính chất
5 Định hướng phát triển năng lực
Mô tả mức độ thực hiện trong chuyên đề Năng lực thành phần
- Nêu được biến thiên của từ trường sinh ra điện trường xoáy
- Nêu được biến thiên của điện trường sinh ra từ trường
- Phát biểu được sóng điện từ
K1: Trình bày được kiến thức về các
hiện tượng, đại lượng, định luật, nguyên
lí vật lí cơ bản, các phép đo, các hằng số
vật lí
- Sử dụng các kiến thức dao động điện từ, cuộn cảm và tụ điện lớp 11 để xét mạch dao động hoạt động
K3: Sử dụng được kiến thức vật lí để
thực hiện các nhiệm vụ học tập
- Hiện tượng tự cảm đã học lớp 11
K4: Vận dụng (giải thích, dự đoán, tính
toán, đề ra giải pháp, đánh giá giải pháp
…) kiến thức vật lí vào các tình huống
thực tiễn
Ôn tập kiến thức điện trường, từ trường và tụ điện cuộn cảm P1: Đặt ra những câu hỏi về một sự kiện
vật lí
Các tính chất của sóng điện từ với sóng cơ học P2: mô tả được các hiện tượng tự nhiên
bằng ngôn ngữ vật lí và chỉ ra các quy
luật vật lí trong hiện tượng đó
Tìm kiếm, xử lí thông tin về biểu thức của điện tích q trong mạch dao động
Tìm kiếm, xử lí thông tin về năng lượng điện từ trong lịch sử vật lí, vai trò của năng lượng điện từ trong đời sống và kĩ thuật
P3: Thu thập, đánh giá, lựa chọn và xử lí
thông tin từ các nguồn khác nhau để giải
quyết vấn đề trong học tập vật lí
-Nguồn tạo ra sóng được duy trì năng lượng sóng lan truyền không đổi theo thời gian để nghiên cứu
P6: chỉ ra được điều kiện lí tưởng của
hiện tượng vật lí
Suy ra được các hệ quả có thể kiểm tra được bằng thực nghiệm đo đạt
P7: đề xuất được giả thuyết; suy ra các
hệ quả có thể kiểm tra được
Dao động kí điện tử trong y tế
P8: xác định mục đích, đề xuất phương
án, lắp ráp, tiến hành xử lí kết quả thí
nghiệm và rút ra nhận xét
- Giải thích được một số hiện tượng thường gặp trong đời sống và kĩ thuật liên quan đến dao động kí điện tử
P9: Biện luận tính đúng đắn của kết quả
thí nghiệm và tính đúng đắn các kết luận
được khái quát hóa từ kết quả thí
5
Trang 6Trường THPT Phạm Hồng Thái Tổ KHTN
nghiệm này
Phân biệt được đường sức điện trường xoáy và điện trường tĩnh
X1: trao đổi kiến thức và ứng dụng vật lí
bằng ngôn ngữ vật lí và các cách diễn tả
đặc thù của vật lí
Xét bước sóng trong một môi trường đồng chất khi lan truyền X2: phân biệt được những mô tả các
hiện tượng tự nhiên bằng ngôn ngữ đời
sống và ngôn ngữ vật lí (chuyên ngành
(
Xét sóng điện từ lan truyền trong các moi trường và trong chân không để xét
X3: lựa chọn, đánh giá được các nguồn
thông tin khác nhau
,
Vận dụng mạch dao động trong thực tế X4: mô tả được cấu tạo và nguyên tắc
hoạt động của các thiết bị kĩ thuật, công
nghệ
Ta quan sát trong thực tế chỉ thấy điện trường và từ trường tồn tại riêng lẽ
Tầm quan trong của sóng điện từ hiện nay
C1: Xác định được trình độ hiện có về
kiến thức, kĩ năng , thái độ của cá nhân
trong học tập vật lí
Đề xuất phương án thu và phát sóng điện từ mà ta có thể tiến hành trong điều kiện hiện tại
C2: Lập kế hoạch và thực hiện được kế
hoạch, điều chỉnh kế hoạch học tập vật
lí nhằm nâng cao trình độ bản thân
Sự tồn tại điện từ trường trong thiên nhiên với từ trường của trái đất
Tính tần số của đài phát thanh FM, kênh phát đài truyền hình
Sự khác biệt cơ bản của sóng điện từ với sóng cơ học
C3: Chỉ ra được vai trò (cơ hội) và hạn
chế của các quan điểm vật lí đối trong
các trường hợp cụ thể trong môn Vật lí
và ngoài môn Vật lí
Cảnh báo tác hại của việc lạm dụng các công cụ sử dụng sóng điện từ đối với con người
C6: Nhận ra được ảnh hưởng vật lí lên
các mối quan hệ xã hội và lịch sử
II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
1 Giáo viên: Làm lại thí nghiệm cảm ứng điện từ.
PHT 1: Tìm hiểu quan hệ giữa điện trường và từ trường
1 Nhắc lại thí nghiệm của Farađay vầ hiện tượng cảm ứng điện từ ? Trả lời câu C1 ? Nêu quan hệ giữa từ trường biến thiên và điện trường xoáy ?
2 Khi có điện trường biến thiên thì có sinh ra từ trường hay không ? Dựa vào đâu kiểm tra điều thu được ?
3 Định nghĩa điện từ trường ?
PHT 2: Tìm hiểu sóng điện từ
1 Định nghĩa sóng điện từ ? Trả lời câu C1?
2 Nêu những đặc điểm của sóng điện từ ? Trả lời câu C2 ? Trong thông tin liên lạc bằng sóng vô tuyến thì chia thành mấy loại ?
3 Sóng ngắn lan truyển trong khí quyển như thế nào ? Sự phản xạ của sóng ngắn trên tầng điện li như thế nào ?
4 Trong truyền hình và liên lạc vũ trụ thì dùng sóng nào ? Có đặc điểm gì ?
2 Học sinh: Ôn tập về hiện tượng cảm ứng điện từ.
III Tiến trình dạy học
Năng lực hình thành Nội dung 1 (10
phút)
Ổn định lớp, kiểm
tra bài cũ
1 Nêu cấu tạo và hoạt động của mạch dao động?
2 Nêu định luật biến thiên điện tích của một bản tụ điện và cường độ dòng điện trong mạch dao động?
3 Viết công thức tính chu kỳ và tân số của mạch dao động
4 Dao động điện từ tự do là gì?
K1, X5,X6 6
Trang 7Trường THPT Phạm Hồng Thái Tổ KHTN
5 Năng lượng điện trường là gì?
Hoạt động 4: Mối
quan hệ giữa điện
trường và từ
trường
- Chuyển giao nhiệm vụ : Nêu mối liên hệ điện trường và
từ trường thơng qua thí nghiệm của Fara đay
- Nêu được kết luận theo thuyết điện từ của Mắc - xoen
- Khi điện trường biến thiên thì
từ trường cĩ được tạo ra khơng
Vì sao ?
- Dựa vào cơ sở nào để kiểm tra điều đã đưa ra ?
Thực hiện nhiệm vụ:
- Nêu mối liên hệ khi từ trường biến thiên sinh ra điện trường
- Điện trường xốy với điện trường tỉnh
- Thảo luận nhĩm đưa ra kết quả cuối cùng
- Quan hệ giữa từ trường biến thiên và điện trường
- Kết luận chung giữa điện trường và từ trường khi cĩ sự biến thiên
K2.P5,P6 ,X1,C1
Hoạt động 7 : Sĩng
điện từ
- Thời lượng: 15
phút
- PP : Nêu vấn đề , Thảo luận
nhĩm, giải quyết vấn đề
Thảo luận nhĩm đưa ra kết luận về sĩng điện từ
Trình bày các đặc điểm của sĩng
điện từ Nêu được sĩng điện từ dùng trong
thơng tin liên lạc vơ tuyến
K4,P2,P4 ,P8,X2, X8,C1,C
3
Hoạt động 8: Sự
truyền sĩng vơ
tuyến trong khí
quyển
- PP : Nêu vấn đề , Thảo luận
nhĩm, giải quyết vấn đề
Thực hiện nhiệm vụ tìm hiểu các vùng sĩng ngắn ít bị hấp thụ Sự phản xạ của sĩng ngắn trên tầng điện li
K2,K5, X1, C1
IV BÀI TẬP KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC HỌC SINH
1 Bảng ma trận kiểm tra các mức độ nhận thức
(Mức độ 1)
Thơng hiểu (Mức độ 2)
Vận dụng (Mức độ 3)
Vận dụng cao (Mức độ 4)
về điện từ trường
Bản chất của điện từ trường
từ
Tính bước sĩng điện từ thu được
Tính bước sĩng điện từ thu được
2 Câu hỏi và bài tập củng cố
Nhận biết
Câu 1: Phát biểu nào sau đây là không đúng?
A Một từ trường biến thiên tuần hoàn theo thời gian , nó sinh ra 1 điện
trường xoáy
B Điện từ trường biến thiên tuần hoàn theo thời gian, lan truyền trong
không gian với vận tốc ánh sáng
C Một điện trường biến thiên tuần hoàn theo thời gian , nó sinh ra 1 từ
trường
D Một từ trường biến thiên tăng dần đều theo thời gian , nó sinh ra 1
điện trường xoáy
Thơng hiểu
Câu 2: Phát biểu nào sau đây là không đúng khi nói về điện từ
trường ?
A Khi 1 điện trường biến thiên theo thời gian, nó sinh ra 1 từ trường
B Khi 1 từ trường biến thiên theo thời gian, nó sinh ra 1 điện trường xoáy.
C Điện trường xoáy là điện trường có các đường sức là những đường
cong không khép kín
D Điện từ trường có các đường sức từ bao quanh các đường sức điện.
7
Trang 8Trường THPT Phạm Hồng Thái Tổ KHTN
Câu 3: Sóng điện từ nào sau đây bị phản xạ mạnh nhất ở tầng điện li?
Sóng dài
Vận dụng thấp
Câu 4: Sóng điện từ trong chân không có tần số f = 150kHz, bước sóng
của sóng điện từ đó là
A λ =2000m B λ =2000kmC.λ =1000m D λ =500m
Vận dụng cao
Câu 5 Mạch chọn sĩng của một máy thu vơ tuyến điện gồm một cuộn thuần cảm cĩ độ tự cảm L = 30mH
và một tụ điện cĩ điện dung C = 4,8pF Mạch này thu được sĩng điện từ cĩ bước sĩng λ là A.2,26m B.22,6m C.226m D.2260m
3 Dặn dị
Câu 1: Một dịng điện một chiều khơng đổi chạy trong dây kim loại thẳng Xung quanh dây dẫn
A cĩ điện trường B cĩ điện từ trường C cĩ từ trường D khơng cĩ trường nào cả
Câu 2: Chọn phát biểu sai.
A Điện trường và từ trường đều tác dụng lực lên điện tích đứng yên
B Điện trường và từ trường đều tác dụng lực lên điện tích chuyển động
C Điện từ trường tác dụng lực lên điện tích đứng yên
D Điện từ trường tác dụng lực lên điện tích chuyển động
Câu 3: Chọn phát biểu sai Xung quanh một điện tích dao động
A cĩ điện trường B cĩ từ trường C cĩ điện từ trường D khơng cĩ trường nào cả
Câu 4: Khi phân tích thí nghiệm về hiện tượng cảm ứng điện từ, người ta phát hiện ra
A điện trường B điện trường xốy C điện từ trường D từ trường
Câu 5: Điện từ trường xuất hiện trong vùng khơng gian nào dưới đây?
A Xung quanh một quả cầu tích điện B Xung quanh một hệ hai quả cầu tích điện trái dấu
C Xung quanh một ống dây điện D Xung quanh một tia lửa điện
Câu 6: Điện từ trường xuất hiện tại chỗ nảy ra tia chớp vào lúc nào ?
A Vào đúng lúc ta nhìn thấy tia chớp
B Trước lúc ta nhìn thấy tia chớp trong một khoảng thời gian rất ngắn
C Sau lúc ta nhìn thấy tia chớp trong một khoảng thời gian rất ngắn
D Điện từ trường khơng xuất hiện tại chỗ cĩ tia chớp
Câu 7: Trong trường hợp nào sau đây xuất hiện điện từ trường ?
A Electron chuyển động trong dây dẫn thẳng.B Electron chuyển động trong dây dẫn trịn
C Electron chuyển động trong ống dây điện
D Electron trong màn hình vơ tuyến đến va chạm vào màn hình
Câu 8: Chỉ ra câu sai.
A Điện trường gắn liền với điện tích.B Từ trường gắn liền với dịng điện
C Điện từ trường gắn liền với điện tích và dịng điện
D Điện từ trường xuất hiện ở chỗ cĩ điện trường hoặc cĩ từ trường biến thiên
Câu 9: Đặt một hộp kín bằng sắt trong điện từ trường Trong hộp kín sẽ
A cĩ điện trường B cĩ từ trường
C khơng cĩ các trường nêu ra D cĩ điện từ trường
Câu 10: Hãy tìm phát biểu sai về điện từ trường.
A Xung quanh một nam châm vĩnh cửu đứng yên ta chỉ quan sát được từ trường, khơng quan sát được điện trường; xung quanh một điện tích điểm đứng yên ta chỉ quan sát được điện trường, khơng quan sát được từ trường
B Khơng thể cĩ điện trường hoặc từ trường tồn tại riêng biệt, độc lập với nhau
C Điện trường biến thiên nào cũng sinh ra từ trường biến thiên và ngược lại
D Điện trường và từ trường là hai mặt thể hiện khác nhau của một loại trường duy nhất gọi là điện từ trường
1 Tại sao ta phải biến điệu các sĩng mang ? Quá trình được tiến hành như thế nào ?
2 Nêu tác dụng của bộ phận tách sĩng ? Tại sao ta phải dùng mạch khuếch đại ?
3 Nêu các khối của một máy phát thanh vơ tuyến đơn giản ? Nhiệm vụ của từng khối ? Vẽ sơ đồ các khối.
4 Nêu các khối của một máy thu thanh vơ tuyến đơn giản ? Nhiệm vụ của từng khối ? Vẽ sơ đồ các khối.
8
Trang 9Trường THPT Phạm Hồng Thái Tổ KHTN
Ngày soạn: 2/1/2017
BÀI TẬP
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức:
- Củng cố các kiến thức về mạch dao động
2 Kĩ năng:
Rèn luyện kĩ năng giải một số bài tập tìm biểu thức của q, u, và i trên mạch dao động điện từ
3 Thái độ
- Tích cực hợp tác, tự học để lĩnh hội kiến thức
4 Xác định nội dung trọng tâm của bài
- Bài tập về mạch dao động
5 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực chung: Năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo, năng lực hợp tác
- Năng lực chuyên biệt:
K2: Trình bày được mối quan hệ
giữa các kiến thức vật lý
- HS xác định được mối quan hệ giữa q và i
- HS xác định được mối quan hệ giữa cường độ dòng điện trong mạch với tốc độ biến thiên của cường độ điện trường trong tụ
K3: Sử dụng được kiến thức vật lý
để thực hiện các nhiệm vụ học tập
- HS sử dụng được kiến thức vật lý để thảo luận và đưa ra các công thức như T và f
P4: Vận dụng sự tương tự và các
mô hình để xây dựng kiến thức vật
lý
Sử dụng công thức tính năng lượng ở lớp 10 xây dựng công thức tính năng lượng điện từ trường
P5: Lựa chọn và sử dụng các công
cụ toán học phù hợp trong học tập
vật lý
Sử dụng các phép toán sơ cấp để thực hiện tính toán các đại lượng
X3: Lựa chọn, đánh giá được các
nguồn thông tin khác nhau
So sánh những nhận xét từ hoạt động của nhóm mình với nhóm khác và kết luận nêu ở SGK
X5: Ghi lại được các kết quả từ các
hoạt động học tập vật lý của mình
(nghe giảng, tìm kiếm thông tin, thí
nghiệm, làm việc nhóm…)
HS ghi nhận lại được các kết quả từ hoạt động học tập vật lý của mình
X8: Tham gia hoạt động nhóm
trong học tập vật lý
HS tham gia hoạt động nhóm trong học tập vật lý
C1: Xác định được trình độ hiện có
về kiến thức, kĩ năng , thái độ của
cá nhân trong học tập vật lý
Xác định được trình độ hiện có về các kiến thức:
C2: Lập kế hoạch và thực hiện, điều
chỉnh kế hoạch học tập nhằm nâng
cao trình độ bản thân
Lập kế hoạch và thực hiện, điều chỉnh kế hoạch học tập trên lớp và
ở nhà đối với toàn chủ đề sao cho phù hợp với điều kiện học tập
II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1 Chuẩn bị của giáo viên
Các bài tập có chọn lọc và phương pháp giải
2 Chuẩn bị của học sinh
Xem lại những kiến thức đã học về mạch dao động điện từ
III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
hình thành
Ổn định lớp, kiểm tra
bài cũ Kiểm tra bài cũChu kì, tần số, tần số góc của Trả lời câu hỏiNhận xét câu trả lời của X3
9
Trang 10Trường THPT Phạm Hồng Thái Tổ KHTN
mạch dao động: T = 2π LC ; f =
LC
π
2
1
; ω =
LC
1 Biểu thức điện tích q trên một bản
tụ, điện áp giữa hai bản tụ và cường độ dòng điện trong mạch dao động điện từ:
q = q0cos(ωt + ϕ); u = U0cos(ωt +
ϕ) ; i = I0cos(ωt + ϕ +
2
π ) Với:
q0 = I0 LC = CU0 Khi t = 0 nếu q đang tăng (tụ điện đang tích điện) thì ϕ < 0;
nếu q đang giảm (tụ điện đang phóng điện) thì ϕ > 0
bạn
Nội dung 2(30’)
1 T = 2π LC = 4π.10
-5 = 12,57.10-5 s;
f =
T
1
= 8.103 Hz
2 Ta có: ω =
LC
1
=
105 rad/s;
i = I0cos(ωt + ϕ); khi t
= 0 thì i = I0
cosϕ = 1 ϕ = 0
Vậy i = 4.10-2cos105t
(A)
q0 =
ω0
I
= 4.10-7 C;
Vậy: q = 4.10
-7cos(105t -
2
π
)(C)
3 Ta có: ω =
LC
1
=
104 rad/s;
I0 = I 2 = 2 10-3 A;
q0 =
ω0
I
= 2 10-7 C
Khi t = 0 thì WC = 3Wt
W =
3
4
WC q =
2
3
q0
cosϕ
0
q
q
= cos(±
6
π
)
1 Một mạch dao động điện từ LC
gồm cuộn dây thuần cảm có độ tự cảm L = 2 mH và tụ điện có điện dung C = 0,2 µF Biết dây dẫn có điện trở thuần không đáng
kể và trong mạch có dao động điện từ riêng Xác định chu kì, tần
số riêng của mạch
2 Một mạch dao động gồm tụ
điện có điện dung C = 25 pF và cuộn dây thuần cảm có độ tự cảm
L = 10-4 H Giả sử ở thời điểm ban đầu cường độ dòng điện đạt giá trị cực đại và bằng 40 mA Tìm biểu thức cường độ dòng điện và biểu thức điện tích trên các bản tụ điện
3 Mạch dao động kín, lí tưởng có
L = 1 mH, C = 10 µF Khi dao động cường độ dòng điện hiệu dụng I = 1 mA Chọn gốc thời gian lúc năng lượng điện trường bằng 3 lần năng lượng từ trường và tụ điện đang phóng điện Viết biểu thức điện tích trên
tụ điện, điện áp giữa hai bản tụ và cường độ dòng điện trên mạch dao động
Viết công thức tính chu
kỳ và tần số của mạch dao động điện từ, thay số tính
ra số liệu cụ thể
Tính tần số góc ω
Tính pha ban đầu ϕ của i
Viết biểu thức của i
Tính q0 Viết biểu thức của q
Tính tần số góc ω Tính I0
Tính q0 Tính pha ban đầu ϕ của q
Viết biểu thức của q
Viết biểu thức của i
K1, k2, x5
10