noi dung va hinh thuc cua van ban van hoc

I.Các khái niệm của nội dung và hình thức trong văn bản văn học : 1.. Đề tài : là lĩnh vực đời sống đ ợc nhà văn nhận thức , lựa chọn , khái quát , bình giá và thể hiện trong văn bản.. b

Néi dung vµ H×nh thøc cña v¨n b¶n

V¨n häc

GV : Vi Xuân Hải THPT Chi Lăng

I.Các khái niệm của nội dung và hình

thức trong văn bản văn học :

1 Khái niệm về mặt nội dung :

a Đề tài : là lĩnh vực đời sống đ ợc nhà văn nhận thức , lựa chọn , khái quát , bình giá và thể hiện trong văn bản

VD: “Tắt đèn” của Ngô Tất Tố viết về đề tài nông dân

b.Chủ đề : Là nội dung cuộc sống đ ợc phản ánh trong tác phẩm VD: “ Tắt đèn” có chủ đề : Miêu tả nỗi thống khổ của

ng ời nông dân d ới chế độ s u thuế ngặt nghèo của thực dân và phong kiến địa chủ Đồng thời miêu tả mâu thuẫn giữa nông dân với bọn c ờng hào quan lại

- Chủ đề không lệ thuộc vào độ dài, ngắn của văn bản và

mỗi văn bản có thể có nhiều chủ đề

c.T t ởng :

-Là thái độ , t t ởng , tình cảm của nhà văn đối với cuộc

sống , con ng ời đ ợc thể hiện trong tác phẩm

VD: “ Tắt đèn” thể hiện sự cảm thông của nhà văn lão

thành Ngô Tất Tố Đồng thời thể hiện thái độ của nhà văn với bọn quan lại, địa chủ

d.Cảm hứng nghệ thuật :

-Là tình cảm chủ yếu của văn bản Đó là những trạng thái tâm hồn, cảm xúc đ ợc thể hiện đậm đà nhuần nhuyễn

trong văn bản

VD: Cảm hứng trong “ Tắt đèn” là yêu th ơng và căm giận

2.Các khái niệm về thình thức của văn bản :

a.Ngôn từ :

-Đây là yếu tố thứ nhất của văn bản văn học Nhờ ngôn

từ tạo nên chi tiết , hình ảnh, nhân vật trong văn bản Vì thế tìm hiểu VB phải đi sâu khai thác các lớp ngôn từ

- Ngôn từ hiện diện trong câu, hình ảnh , giọng điệu và mang tính cá thể Có ngôn từ tài hoa của Nguyễn Tuân , trong sáng tinh tế của Thạch Lam , chân chất mang đặc

điểm Nam Bộ của Sơn Nam

b.Kết cấu :

- Là sự sắp xếp , tổ chức các thành tố của văn bản thành một đơn vị thống nhất, hoàn chỉnh có ý nghĩa

- Bất kể văn bản văn học nào cũng phải có một kết cấu nhất định Kết cấu phải phù hợp với nội dung

+ Kết cấu hoành tráng với nội dung

+ Kết cấu đầy bất ngờ của truyện c ời

+ Kết cấu mở theo dòng suy nghĩ của tuỳ bút, tạp văn

c.Thể loại :

- Là quy tắc tổ chức hình thức văn bản sao cho phù hợp với nội dung văn bản

+ Diễn tả cảm xúc mãnh liệt nên có thơ

+ Kể về diễn biến , mối quan hệ của cuộc sống, con

ng ời nên có truyện

+ Miêu tả xung đột gay gắt nên có kịch

+ Thể hiện suy nghĩ tr ớc cuộc sống , con ng ời nên

có thể kí

Chú ý : Ngôn từ, kết cấu , thể loại chỉ tồn tại nh của một nội dung nào đó, không thể c ú hỡnh thức

thuần tuý Hỡnh thức nghệ thuật hoàn mĩ.Vỡ

vậy khi tỡm hiểu và phõn tớch văn bản văn học phải kết hợp giữa nội dung và hỡnh thức

II Ý nghĩa quan trọng của nội dung và hình thức VBVH:

tư tưởng cao đẹp và hình thức nghệ thuật hòan mĩ Đây là ý nghĩa vô cùng quan trọng và cũng là tiêu

chuẩn để đáng giá một tác phẩm

không chỉ chú trọng nội dung mà bỏ rơi hình thức

Phân tích bao giờ cũng phải kết hợp giữa nội dung và hình thức

những văn bản đạt nội dung coi nhẹ hình thức và

ngược lại Chúng ta cần nhận biết điều này khi tìm

hiểu và phân tích văn bản

IIILuyện tập :

Bài 1/130:

- Đề tài : Tiểu thuyết “ Tắt đèn” của Ngô Tất tố và “ Bước đường cùng” của Nguyễn Công Hoan

viết về người nông dân dưới chế độ thực dân nửa phong kiến: quan lại, cường hào địa chủ

ở nông thôn

sưu thuế bức tử người nông dân Nguyễn

Công Hoan lại viết về cho vay nặng lãi của

quan lại địa chủ, thực chất là dồn ép người

nông dân đến bước đường cùng

Bài 2/ 130:

- Hai khổ thơ đầu nói đến lòng mong mỏi đơị chờ cũng như công phu khó nhọc của người mẹ khi chăm sóc cây trái

trong vườn:

Rỏ xuống lòng thầm lặng mẹ tôi

- Đây là hình ảnh có ý nghĩa sâu sắc Những quả bí xanh, quả bầu đúng là có “ dáng giọt mồ hôi”-tượng trưng cho công

sức : đổ mồ hôi của người vun trồng Từ chuyện trồng cây

dưỡng con ngươì :

.

Mình vẫn còn một thứ quả non xanh.

-Nhà thơ ví mình như một thứ quả mà người

mẹ đã gieo trồng , phải cố gắng học tập trau dồi để xứng đáng với tấm lòng người mẹ đã

có công nuôi nấng dạy dỗ, và kì vọng vào

tương lai của con mình Ở đây có hai nhã

ngữ :” bàn tay mẹ” : chưa đến độ chín, chưa trưởng thành Nhưng có thể có hàm ý nữa là quả hỏng : người có nhiều khiếm khuyết ,

nhiều thói hư tật xấu,v v Sự lo lắng sâu sắc

là biểu hiện cao của ý thức trách nhiệm phải đền đáp công ơn người đã nuôi nấng dạy dỗ mình Đó là tư tưởng của bài thơ