TBG CTH DHAs DecuongDHAs sl00moinhat (1)

32 CH NGăVI:ăV NăHOÁăCHệNHăTR ..... Nó mang tính cá nhân nhi uăh n... Nhân dơnălƠăng i làm ch xã h i, làm ch thôngăquaăNhƠăn căvƠăcácăc ăquanăđ i di n, đ ng th i làm ch tr c ti păc ăs th

M C L C

C U C A CHÍNH TR H C 3

I.ă IăT NG VÀ NHI M V NGHIÊN C U 3

II.ăPH NGăPHÁPăNGHIểNăC U 6

CH NGăII:ăQUY N L C CHÍNH TR 7

I QUY N L C VÀ QUY N L C CHÍNH TR 7

II T CH C QUY N L C CHÍNH TR QUA CÁC TH I K L CH S 10 III TH C HI N QUY N L C CHÍNH TR VI T NAM HI N NAY 11

CH NGă III:ă NG CHÍNH TR VÀ QUY T SÁCH C Aă NG CHÍNH TR 15

I M T S V Nă C ăB N V NG CHÍNH TR 15

II QUY T SÁCH CHÍNH TR C Aă NG CHÍNH TR 18

III.ă NG C NG S N VI T NAM TRONG H TH NG CHÍNH TR VI T NAM 21

CH NGăIV:ăNHĨăN CăTRONGăC ăC U QUY N L C CHÍNH TR 23

I NHÀ N C VÀ QUY N L CăNHĨăN C 23

II TH CH NHĨăN C 24

III.ă TÁCă NG C Aă NG CHÍNH TR N TH CH NHĨă N C VÀ QUY N L CăNHĨăN C 26

IV.ăTÁCă NG C A CÁC T CH C CHÍNH TR XÃ H I, T CH C XÃ H I VÀO TH CH VÀ QUY N L CăNHĨăN C 28

s

V.ă NHĨă N C C NG HOÀ XHCN VI T NAM TRONG TH CH

CHÍNH TR VI T NAM 29

CH NGăV:ăCHệNHăTR V I KINH T 31

I KHÁI NI M VÀ M I QUAN H GI A CHÍNH TR VÀ KINH T 31

II.ă I M I KINH T VĨă I M I H TH NG CHÍNH TR VI T NAM HI N NAY 32

CH NGăVI:ăV NăHOÁăCHệNHăTR 35

I M T S V Nă C ăB N V V NăHOÁăCHệNHăTR 35

II.ă Că I M VÀ CH CăN NGăC AăV NăHOÁăCHệNHăTR 38

III TH C TR NGă VĨă PH NGă H NGă NỂNGă CAOă V Nă HịAă CHÍNH TR VI T NAM HI N NAY 39

CH NGăVII:ăCHệNHăTR QU C T VĨăCHệNHăSÁCHă I NGO I C A CÁC QU C GIA TRONG QUAN H CHÍNH TR QU C T 41

I CHÍNH TR QU C T 41

II.ăCHệNHăSÁCHă I NGO I C A CÁC QU C GIA TRONG QUAN H CHÍNH TR QU C T 44

III.ă NG L I,ă CHệNHă SÁCHă I NGO I C Aă NG C NG S N VI Tă NAMă VĨă NHĨă N C C NG HÒA XÃ H I CH NGH Aă VI T NAM HI N NAY 49

TÀI LI U THAM KH O 53

s

CH NGăI:ă IăT NG, NHI M V VĨăPH NGă PHÁP NGHIÊN C U C A CHÍNH TR H C

I.ă IăT NG VÀ NHI M V NGHIÊN C U

+ Platôn: Chính tr là công vi cănhƠăn c, công vi c xã h i, là ngh thu t cai

tr Chính tr là ngh thu tăcungăđìnhăliênăk t tr c ti p các chu n m c c aăng i anh

hùng và s thông minh, s liên k t cu c s ng c a h đ c th c hi n b ng s th ng

nh tăt ăt ng và tinh th n h u ái

+ Aritxt t: Chính tr lƠălƠmăsaoătrongăđ i s ng c ngăđ ngăconăng i s ngăđ că

và s ng t tăh n.ăChínhătr là khoa h călưnhăđ oăconăng i, là khoa h c làm ch , là

khoa h c ki n trúc xã h i c a m i công dân

+ Kh ng T : Chính tr là s s păđ t, lo li u, qu nălỦăđ xã h i có k c ng,ăn

n p (Lu n ng )

+ Mác ậ Vâybe: Xem chính tr là khát v ng tham gia vào quy n l c hay nh

h ngăđ n s phân chia quy n l c,ăđ nh rõ v th c a t ng cá nhân trong m t tr t t

nh tăđ nh

+ Lênin: Cáiăc năb n nh t c a chính tr là t ch c chính quy nănhƠăn c Chính

tr là s tham gia vào các công vi cănhƠăn c,ăđ nhăh ngănhƠăn c,ăxácăđ nh hình

th c, nhi m v , n i dung ho tăđ ng c aăNhƠăn c B t k ho tăđ ng xã h iănƠoăc ngă

có tính ch t chính tr n uănh ăvi c gi i quy t nó tr c ti p hay gián ti p g n v i l i ích

giai c p

- Khái ni mă“chínhătr ”ătrongăgiáoătrìnhăChínhătr h c (H c vi n Hành chính

qu c gia, 2003): chính tr là m tăl nhăv c c aăđ i s ng xã h i, th hi n m i quan h

gi a các giai c p, các dân t c, các qu c gia trong vi c giành, gi , s d ng ho c chi

ph i quy n l cănhƠăn c

s

b) Khái ni m và s ra đ i c a “chính tr h c”

* Khái ni mă“chínhătr h c”

Chính tr h c là m t b môn khoa h c xã h i nghiên c uăl nhăv c chính tr c a

đ i s ng xã h i Chính tr h c làm sáng t nh ng quy lu t, nh ng tính quy lu t chung

nh t c a s v năđ ng chính tr trong xã h iăđ c t ch c thành nhƠăn cănh ăs hình

thành các l că l ng,ă cácă đ ng phái, s hình thành và phát tri n các th ch Nhà

n c.v.v Chính tr h c có m t h th ng các khái ni m, ph m trù đ cătr ngă(quy n l c

chính tr,ăv năhoáăchínhătr , quy t sách chính tr …)

* S raăđ i c a Chính tr h c

Quá trình hình thành và phát tri n c a Chính tr h c

- Trên th gi i

+ Th i c đ i: nh ng v năđ c aăđ i s ng chính tr đưăthuăhútănhi uănhƠăt ă

t ng l n c a nhân lo iănh ăAritxt t,ăPlatôn…Cácăôngăh ng s chú ý c a mình vào

vi c phân tích nh ng kinh nghi măđưăđ c tích lu Tuy nhiên do nh ng h n ch v

l ch s , s phân chia các khoa h călúcănƠyăc ngăcònăh n ch Chính tr h c th i k

này còn g n v i tri t h c - b môn khoa h c có nhăh ng l n trong th i k c đ i

+ Th i k Ph căh ng,ăth i k Khaiăsáng:ăcácăt ăt ng chính tr đưăphátătri n

trên m t n c thang m i H không ch tích lu đ c nh ng kinh nghi m phong phú mƠăcònănêuăraăđ c nh ng lu năđi m m iăcóăliênăquanăđ n các hi năt ng chính tr ,

phát hi n ra nh ng tính quy lu t c a s v năđ ng c aăđ i s ng chính tr …

+ Th i k t ăb n ch ngh a: C.Mác và ngghen đưăcóănh ng c ng hi n l n

trong vi c nghiên c uăl nhăv c chính tr Lêninăđưăb sung nh ngăt ăduyăm i trong

Chính tr h c nghiên c u nh ng quy lu t, tính quy lu t chung di n raătrongăl nhă

v c chính tr c aăđ i s ng xã h i,ăđ c bi t xoay quanh v năđ t ch c và s d ng

quy n l c chính tr

s

b) Nhi m v nghiên c u:

- Chính tr h c nghiên c u các ho tăđ ng chính tr (m cătiêu,ăph ngăti n, ngh

thu t chính tr…)ăc a các cá nhân, l căl ngăthamăgiaăvƠoăđ i s ng chính tr

+ Quan h gi a các t ch c, các c ngăđ ng v i nhau v v năđ nhƠăn c

+ Quan h gi a các ch th chính tr và quan h gi aăcácăc ăquanătrongăb máy

nhƠăn c

+ Quan h gi a các qu c gia, các dân t c g n v i l i ích, ch quy n qu c gia

3 Ch căn ngăvƠănhi m v c ăb n c a Chính tr h c Vi t Nam hi n nay

- Chính tr h c ph năánhăđúngănh ng quy lu t và tính quy lu tăc ăb n nh t c a

đ i s ng chính tr trong qu căgiaăc ngănh ătrênăquyămô th gi i; làm sáng t c ăs

khoa h c c a chính tr , góp ph năđ aăchínhătr t t phát kinh nghi m tr thành t

giác, khoa h c

- Chính tr h c cùng v i các khoa h c khác nghiên c u, phát tri n công tác lý

lu n c aă ng C ng s n Vi t Nam và NhƠăn c Vi t Nam

+ Góp ph n làm sáng t c ăs khoa h c c aăcácăch ngătrình,ăm c tiêu, chính sáchăđ i n iăvƠăđ i ngo i

+ Góp ph n th măđ nh các quy t sách chính tr

+ C th hoá, phát tri n và làm sâu s căh năn a nh n th c v m i quan h gi a

đ i m i kinh t vƠăđ i m i chính tr , gi a xây d ng và b o v T qu c

s

+ Góp ph năhìnhăthƠnhăcácănhƠălưnhăđ o chính tr (cung c p các tri th c lãnh

đ o chính tr )

th c hi n t t nh ng nhi m v trên, chính tr h c Vi t Nam d n ph iăđ t

đ c nh ng thành t u nghiên c u khoa h c đ ng c p qu c t ; k t h p gi a tính nhân

lo i v i tính dân t c, gi a m t khoa h c và m t ngh thu t c a chính tr

+ăPh ngăphápăth c nghi m chính tr

+ăPh ngăphápăphơnătích,ămôăt , mô hình hoá các lo i hình chính tr …

+ Aritxt t: xem quy n l c t n t i trong m i s v t và hi năt ng, không ch

trong th gi i c a m i s v t bi t c m giác, mà c trong gi i t nhiênăvôăc ;ăxem

quy n l c là k t qu c a s tho thu n gi a m iăng i d a trên ý chí c a h nh m

m uăc u h nh phúc

+ Platôn: quy n l c không th là c a m tăng i, quy n l c c n ph iăđ c di

chuy n t ng iănƠyăsangăng i khác

+ Các nhà th n h c th i Trung c :ăđ aăquy n l căth ngăđ lên v tríăhƠngăđ u

+ CácănhƠăkhôngăt ng và các nhà bách khoa th i Ph c H ng: đ a v năđ l t

đ quy n l c phong ki n và thi t l p quy n l căt ăs n là nhi m v trung tâm lúc b y

gi

+ Nhà chính tr h că antra (M ): n m quy n l căcóăngh aălƠăbu căng i khác

ph i ph c tùng

+ Các tác gi cu n Bách khoa tri t h c Xôvi t: quy n l c là kh n ngăth c hi n

ý chí c aămìnhăcóătácăđ ngăđ n hành vi, ph m h nh c aăng i khác nh m tăph ngă

ti nănƠoăđó

- Thu t ng “quy n l c” trong tài li uănƠyăđ c quan ni m: quy n l c là kh

n ngăth c hi n ý chí c a ch th tácăđ ngăđ n hành vi, ph m h nh c a ch th khác

thông qua m tăph ngăti n nh tăđ nh (uy tín, quy n hành, s c m nh…)

+ Quy n l căraăđ i và t n t i cùng v i s raăđ i và t n t i c aăconăng i và xã

h i, nó bi u hi n m i quan h gi aăng i ch huy, đi u khi năvƠăng i ph c tùng

+ Quan h quy n l c là quan h ph bi n trong xã h i: m i cá nhân trong xã

h iăth ng tham gia vào nhi u phân h quy n l c khác nhau, có quy n l c xã h i (là

quy n l c c a c ngăđ ng ho c c a các t ch c xã h i: ch ng h n quy n l căgiaăđình,ă

quy n l c c a dòng h …) và quy n l c chính tr Vì v y,ăconăng i luôn t n t i trong

s

xã h i, khó có th thoát kh i các ràng bu c b i các quan h quy n l c, ngay t trong

giaăđìnhălƠăt bào c a xã h iăc ngăđưăt n t i quan h quy n l c.ăH năn a, trong xã h i

có giai c p và có nhƠăn c, m i công dân s ng trong nhƠăn căđóăc ngăph i ch u s

qu n lý c a nhƠăn c,ăđóălƠăcôngăquy n Vì v y, có th nói quan h quy n l c là quan

h ph bi n trong xã h i

* C u trúc quy n l c

- C u trúc quy n l c bao g m: ch th quy n l c, khách th quy n l c, môi

tr ng quy n l c, b n th quy n l c (t călƠăn ngăl c th c hi n quy n l c) B n th

quy n l căđ căquyăđ nh b i ba y u t : ch th , khách th vƠămôiătr ng th c hi n

quy n l c

- Quy n uy và quy n l c

+ Theoă ngghen,ăquy n uy là ý chí c aăng i khác bu c ta ph i ti p thu, quy n

uy l y s ph c tùng làm ti năđ (quaăn ngăl c, ph m ch t -> ph c tùng)

+ Quy năuyăc ngălƠăm t khái ni m ph n ánh v th c a cá nhân trong khi s

d ng quy n l c Nó mang tính cá nhân nhi uăh n

+ Quy n l c dùng s c m nh qua vai trò c m quy n -> bu c ph i tuân theo

Nh ă v y, trong quá trình s d ng quy n l c,ă ng i có quy n có th t o ra

quy n uy c a mình nh uyătín,ăn ngăl c, ph m ch t Uy tín chính là s c ng c thêm

“quy n l c chính tr ” là kh n ngăc a m t giai c p, liên minh giai c p, t păđoƠnă

xã h i ho căh ngăđ n v năđ giành, gi , s d ng ho c chi ph i quy n l cănhƠăn c

l căđ cătr ng,ăquaăđóăth hi n s qu n lý c a giai t ng mình trên toàn xã h i, bu c các

giai t ng khác điătheo nh ng đ nhăh ng đưăđ nh

- NhƠăn călƠăph ngăth c t ch c và th c hi n quy n l c t p trung c a giai

c p th ng tr v kinh t và là trung tâm c a quy n l c chính tr

* Quy n l cănhƠăn c và quy n l c chính tr

Khái ni mă“quy n l cănhƠăn c”: quy n l cănhƠăn c là m t b ph năđ c bi t

c a quy n l c chính tr , vì v yăkhuynhăh ngăđ ng nh t hay tách r i quy n l c chính

tr và quy n l cănhƠăn c đ u không chính xác v m t khoa h c

- cătr ng c a quy n l cănhƠăn c:

nhau;

+ quy n l cănhƠăn c có quy mô l n (trên ph m vi toàn qu căgiaăvƠăđ i di n

cho qu căgiaăđóătrongăquanăh qu c t …),ă

+ đ iăt ng qu n lý r ng (nhân dân)

- M i quan h gi a quy n l c chính tr và quy n l cănhƠăn c:

+ Quy n l cănhƠăn c là lo i quy n l c m nh nh t trong h th ng quy n l c

chính tr

s

+ Quy n l cănhƠăn c là lo i quy n l c quan tr ng nh t trong h th ng quy n

l c chính tr

+ Quy n l cănhƠăn c luôn mang tính chính tr nh ngăkhôngăph i m i quy n

l c chính tr đ u là quy n l cănhƠăn c, ch ng h nănh :ăquy n l c c aăđ ng chính tr ,

quy n l c c a các t ch c chính tr xã h i, t ch c xã h i…

II T CH C QUY N L C CHÍNH TR QUA CÁC TH I K L CH S

1 Th i k chi m h u nô l

- S raăđ i c a ch đ chi m h u nô l đánhăd u th i đi m xu t hi n c a lo i

quy n l c chính tr đ u tiên trong l ch s - quy n l c trong tay giai c p ch nô

- Quy n l c chính tr c a ch nô ch y uăđ c th c hi n b ngănhƠăn c ch nô,

d i hình th c quân ch , công hòa dân ch ch nô ho c công hòa quý t c ch nô

- căđi m:

+ Giai c p ch nô th c hi n quy n l c chính tr c a mình qua hình th c chính

th quân ch B máyănhƠăn căđ năgi n, th c hi n ch căn ngănh ăm t công c tr n

áp V c ăb n, ch nô v aălƠăng iăđ nh pháp lu t, v a t ch c th c hi n pháp lu t,

v aălƠăng i xét x

+ Tính quân phi t, tàn b o v iăđ i b ph nădơnăc ălƠăđ cătr ngăph bi n trong

ho tăđ ng c a h th ng quy n l c ch nô

2 Trong xã h i phong ki n

- Hình th c chính th quân ch lƠăph ngăth c t ch c quy n l c chính tr t i caoătrongănhƠăn c phong ki n

- H th ng quy n l c phong ki n t n t iă d i hai d ng ch y u là mô hình

phong ki n cát c và phong ki n t p quy n Vai trò, v trí c a ch th đ ngăđ u quy n

l c (vua) c ngăcóăs thayăđ i theo t ng mô hình

- Khi ch đ phong ki n phát tri năđ năđ nh cao, hình th c c ngăhòaăđưăb tăđ u

có m m m ng

3 H th ng quy n l c chính tr trong xã h iăt ăs n

- Trongăgiaiăđo n đ u c a ch ngh aăt ăb n, h th ng quy n l c chính tr c a

giai c păt ăs năđ c t ch c ho c theo chính th quân ch l p hi n ho c theo chính th

c ng hòa

s

+ N n dân ch t ăs n th a nh n và th c thi m t s quy n dân ch đ i v i nhân

dân; th a nh n s t n t i c a nhi u nhóm l i ích khác nhau, là ti n thân c a cácăđ ng

chính tr và các l căl ng xã h i khác

+ Khi n n dân ch t ăs năđ c thi t l p, nguyên t c ph thôngăđ u phi uăđ c

áp d ng, s bìnhăđ ng c a m iăcôngădơnătr c pháp lu tăđ c th a nh n

- Th i k ch ngh aăt ăb n hi năđ i, quy n l c chính tr và h th ng th c hi n

nó có s bi năđ i quan tr ng v c ăc u,ăph ngăth c t ch c và cai tr : Vai trò ngày

càng l n c aăcácăđ ng phái chính tr trong quy trình t ch c quy n l c; S hình thành

các liên minh, các kh i chính tr - kinh t , kinh t - chính tr ; Khoa h c công ngh có

tácăđ ng m nh m t i t ch c quy n l c

- Trong ch ngh aăt ăb n hi năđ i, ngoài quy n l c chính tr c a các giai c p,

các l căl ng c m quy n còn có quy n l c chính tr c a các giai c p, t ng l p khác

Do v y,ăcóăhaiăc ăch th c hi n khác nhau ng v i t ng lo i quy n l c chính tr c ă

b năđó:ă1- c ăch th c hi n quy n l c chính tr b chi ph i b i giai c p c m quy n; 2-

c ăch th c hi n quy n l c chính tr c a các giai c p, t ng l p khác

III TH C HI N QUY N L C CHÍNH TR VI T NAM HI N NAY

* Quy n l c chính tr Vi t Nam hi nănayăđ c th c hi nătheoăc ăch : ng lưnhăđ o,ăNhƠăn c qu n lý, nhân dân làm ch ; trongăđó:

+ Quy n l c chính tr thu c v nhơnădơn,ădoănhơnădơnălaoăđ ng làm ch Nhân dơnălƠăng i làm ch xã h i, làm ch thôngăquaăNhƠăn căvƠăcácăc ăquanăđ i di n,

đ ng th i làm ch tr c ti păc ăs thôngăquaăc ăch “dơnăbi t, dân bàn, dân làm, dân

ki mătra”;ălƠmăch thông qua hình th c t qu n

+ NhƠăn c pháp quy n XHCN c a nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân

Quy n l c NhƠăn c là th ng nh t; có s phân công, ph i h p và ki m soát gi a các

c ăquanătrongăvi c th c hi n các quy n l păpháp,ăhƠnhăpháp,ăt ăpháp

+ă ng c ng s n Vi t Nam lƠă ng c m quy n,ălưnhăđ oăNhƠăn c và xã h i;

v a là m t b ph n c a h th ng chính tr , v a là h tănhơnălưnhăđ o h th ng y, ho t

đ ng trong khuôn kh Hi n pháp, pháp lu t; không ch p nh năđaănguyênăchínhătr ,ăđaă

đ ngăđ i l p ng C ng s n Vi t Nam t xácăđ nh lƠăđ i tiên phong c a giai c p côngănhơn,ăđ ng th iălƠăđ i tiên phong c a nhân dânălaoăđ ng và c a dân t c Vi t

s

Nam;ăđ i bi u trung thành l i ích c a giai c păcôngănhơn,ănhơnădơnălaoăđ ng và c a

dân t c

+ăCácăđoƠnăth (t ch c chính tr xã h i, t ch c xã h i) có th là liên minh các

giai t ng xã h i ho c là liên minh chính tr vƠăđ u lƠăc ăs chính tr c a chính quy n

nhân dân; có vai trò quan tr ng trong vi c tham gia th c hi n ph n bi n, giám sát xã

h i, tham gia qu n lý xã h i, th c hi n quy n và l i ích h p pháp c a t ch c, thành viên; tham gia xây d ngăNhƠăn c, tham gia xây d ng ng C ng s n Vi t Nam

C u trúc và c ch th c hi n quy n l c chính tr Vi t Nam hi n nay

Các b ph n này có m i liên h v i nhau nh m xây d ng và hoàn thi n n n dân

ch , phátăhuyăđ yăđ quy n làm ch c a nhân dân, b oăđ m quy n l c thu c v nhân

sách, các quy tăđ nh qu n lý c aăNhƠăn c

+ăLưnhăđ o v nhân s và t ch c c aăNhƠăn căc ngănh ăc a c h th ng

chính tr ( ng gi i thi u, b iăd ng,ăđƠoăt o nhân s cho b máyănhƠăn c)

s

+ăLưnhăđ o vi c th c hi năđ ng l i, chính sách c a ng ch y u thông qua

h th ngăc ăquanăNhƠăn căvƠăcácăđoƠnăth

+ Ki m tra vi c th c hi năđ ng l iăc ngănh ăquáătrìnhăxơyăd ngăđ ng l iăđ

k p th i b sung,ăđi u ch nh

- NhƠăn c qu n lý

+ NhƠă n c ban hành pháp lu t, t ch c qu n lý xã h i b ng pháp lu t và

không ng ngăt ngăc ng pháp ch xã h i ch ngh a

+ă NhƠă n că đ nhă h ng, t o khung pháp lý cho ho tă đ ng c a các t ch c

khác

+ NhƠăn c ph c v nhân dân, g n bó v i nhân dân, th c hi năđ yăđ quy n

dân ch c a nhân dân và ch u s giám sát c a nhân dân

+ T ch c và ho tăđ ng c a b máyănhƠăn c theo nguyên t c t p trung dân

ch , có s phân công, phân c p,ăđ ng th i b oăđ m s ch đ o th ng nh t c a trung

+ LƠăc ăs chính tr c a chính quy n nhân dân, gi vai trò n n t ng trong ti n

trình xây d ng m t xã h i công b ng, dân ch ,ăv năminh.ă

+ Nhân dân thông qua các t ch cănƠyăđ th c hi n quy n làm ch c a mình

* V năđ đ i m i h th ng quy n l c chính tr Vi t Nam hi n nay:

+ă i v i NhƠăn c C ng hòa xã h i ch ngh aăVi t Nam Vi t Nam: Xây d ng NhƠăn c pháp quy n xã h i ch ngh a; C i cách th ch vƠăph ngăth c ho tăđ ng

c a NhƠăn c; Phát huy dân ch , gi v ng k lu t, k c ng,ăt ngăc ng pháp ch ;

Xây d ngăđ iăng ăcánăb , công ch c trong s ch,ăcóăn ngăl c;ă u tranh ch ng tham

nh ng

+ă i v iă ng C ng s n Vi t Nam: Giáo d c t ăt ng chính tr , rèn luy năđ o

đ c cách m ng, ch ng ch ngh aă cáă nhơn;ă Ti p t că đ i m i công tác cán b ; Xây

s

d ng, c ng c các t ch căc ăs ng; Ki n toàn t ch c,ăđ i m iăph ngăth c lãnh

Câu 6: Trình bày v năđ đ i m i h th ng chính tr Vi t Nam hi n nay theo

n i dung c uătrúcăvƠăc ăch th c hi n quy n l c chính tr H A

s

CH NGăIII:ă NG CHÍNH TR VÀ QUY T SÁCH

I M T S V Nă C B N V NG CHÍNH TR

1 Quan ni m v đ ng chính tr

- Có nhi u quan ni m khác nhau v đ ng chính tr do trong th c t đưăt n t i

nhi u hình th c t ch c c aăđ ng chính tr , nhi u lo iăđ ng chính tr

- M t s quan ni m khác nhau v đ ng chính tr :

+ Cóăquanăđi m cho r ng đ ng chính tr là m t t ng th có t ch c g m nh ng

ng i nh tătríăvƠăhƠnhăđ ng vì quy n l i dân t c th theo nh ng nguyên t c c th mà

h đưătho thu n v i nhau (Ike - Nhà chính tr h c M )

+ăQuanăđi m khác l i cho r ng: đ ng chính tr là m t t ch c g m nh ngăng i uătúănh t c a m t t ng l p hay m t giai c p, ho tăđ ng vì l i ích c a giai c p hay

t ng l păđó.ă

- Có th đ aăraăkháiăquátăquanăni m v đ ng chính tr nh ăsau:ăđ ng chính tr là

m t t ch c chính tr g m nh ngăđ i bi uă u tú nh t c a m t giai c p, m t t ng l p

hay m t nhóm xã h i, cùng th a nh n m t h t ăt ngăhayăquanăđi m chính tr ,ăđ c

t ch c theo nh ng nguyên t c nh tăđ nh,ăđ i di n cho l i ích c a giai c p, t ng l p

hay t păđoƠnăxưăh i y, có m căđíchăc a mình và tho mãn m căđíchăđóăb ng cách

giành l y quy n l c nhƠăn c ho c tham gia vào vi c th c thi quy n l cănhƠăn c

- cătr ng:

+ Là m t t ch c chính tr

+ Cùng th a nh n m t h t ăt ng ho căquanăđi m chính tr nh tăđ nh

+ă c t ch c theo nh ng nguyên t c nh tăđ nhănƠoăđó

+ Có ch căn ngăchínhătr , t călƠăh ng t i m c tiêu giành, gi , s d ng quy n

GT: sau khi cu c cách m ngăt ăs năthƠnhăcông,ănhƠăn c t ăs năraăđ i Khiăđó, trongăđ i s ng chính tr m i ch hình thành các nhóm l i ích chính tr khác nhau ch

ch aăxu t hi n tên g iă“đ ng chính tr ” S phát tri n m nh m c a đ ng chính tr ch

b tăđ u khi ch đ nh b u c m r ng Tiêu chu năđ điăb u c là ph i có tài s năđ c

d b vƠoăđ u nh ngăn mă1800.ăV i s l ng c tri l n,ăđi u này đòiăh i ph i có

ph ngăti năđ huyăđ ngăđ căl ng c triăđôngăđ oăđó.ăCácăhìnhăth c ti năđ c a các

đ ng chính tr đưăđ c th ch hoá và t ch c thƠnhăcácăđ ng phái chính tr đ hoàn

thành nhi m v quan tr ng này Do v y,ăcácăđ ng phái chính tr t ăs n xu t hi n là s n

ph m t t y u c a tr t t dân ch t ăs n M ,ă ng Dân ch xu t hi năn mă1772ămƠă

ti n thân là m t nhóm chính tr ng h ThomasăJeffersonăvƠăđưăn m quy n ki m soát

chính ph khi Jefferson tr thành t ng th ngăvƠoăn mă1801,ă ng C ngăhoƠăraăđ i

mu năh năvƠoăn mă1854;ă Anh, cácăđ ng chính tr c ngăxu t hi n vào cu i th k

XVIII, Pháp thì đ ng chính tr raăđ i mu năh n

- Dùăđ năđ ngăhayăđaăđ ngănh ngătrongăđ i s ng chính tr c a các qu c gia v n

luôn nh t nguyên chính tr

3 Vai trò c aăđ ng chính tr

- V trí: trong xã h i hi nă đ i, m i qu că giaă cóă đ ng c m quy nă vƠă đ ng

không c m quy n trong h th ng quy n l c chính tr

- Vai trò: vai trò c aăđ ng chính tr tr c h t ph thu c vào b n ch t giai c p và

+ Vai trò tham gia th c thi quy n l cănhƠăn c

+ăVaiătròăđƠoăt o, t t ch c hoàn thi n

s

4 Quy n l c c aăđ ng chính tr

- Khái ni m quy n l c c aăđ ng chính tr : quy n l c c a đ ng chính tr là t ng

th kh n ng,ăn ngăl c c aătoƠnăđ ng, c a các t ch căđ ng, c aăđ iăng ăđ ng viên

trong vi călưnhăđ o qu n chúng, th c hi nălỦăt ngămƠăcácăđ ngăđóătheoăđu i

- M cătiêu,ăh ngătácăđ ng c a quy n l c c aăđ ng chính tr : có nhi u m c

tiêu, nhi uăh ng, nh ng ch y uăvƠăc ăb nălƠăvƠoănhƠăn c, quy n l cănhƠăn c và

các thi t ch xã h iăđ thôngăquaăđóăhi n th c hoá các m căđích,ăm c tiêu c a đ ng

- Bi u hi n quy n l c c aăđ ng chính tr : quaăc ngăl nh,ăngh quy t; qua t

ch c đ ng, qua các thi t ch nhƠăn c và xã h iămƠăđ ng chi ph iăđ c (nhƠăn c, đoƠnăth qu n chúng…)

- Ph ngăth c th c hi n quy n l c c aăđ ng chính tr : thôngăquaăc ngăl nh,ă

đ ng l i, t ch căđ ng, tuyên truy n, giáo d c, thuy t ph c qu n chúng; thông qua

các thi t ch mƠăđ ng n măđ tácăđ ng vào xã h i

* Làm rõ s gi ng nhau và khác nhau gi a quy n l c c aă ng chính tr và

quy n l cănhƠăn c

- Khái ni m quy n l c c aăđ ng chính tr :ă(…)

- Khái ni m quy n l cănhƠăn c: xét v b n ch t, quy n l c nhƠăn c là quy n

l c c a giai c p th ng tr Là m t b ph n c a quy n l c chính tr , quy n l cănhƠăn c mangăđ yăđ đ cătr ngăc a quy n l c chính tr Vì v y,ăkhuynhăh ngăđ ng nh t hay

tách r i gi a quy n l c chính tr và quy n l cănhƠăn căđ u không chính xác v m t

+ Quy n l cănhƠăn c ngoài tính giai c p còn có tính công quy n

+ăPh ngăth c bi u hi n (quy n l căđ c xem xét, nhìn nh n trong m i quan

h gi aăng i v iăng i):

s

^ Quy n l c c a đ ng chính tr : bi u hi nă quaă đ ng l i, ch tr ng,ă chínhă

sách; qua t ch căvƠăđ iăng ăđ ng viên; qua s c m nh c a các t ch c xã h iămƠăđ ng đóngăvaiătròălưnhăđ o

^ Quy n l c c aănhƠăn c: bi u hi n thông qua pháp lu t, qua b máy qu n lý, quaăđ iăng ăcôngăch cănhƠăn c, qua các thi t ch , các t ch c xã h i mà nhƠăn c

chi ph iăđ c

+ăPh ngăth c th c hi n:

^ ng chính tr : th c hi n thông qua hai h th ng là: 1- H th ng đ ng: tuyên

truy n, giáo d c,ănêuăg ngăđ nhân dân làm theo; 2- Qua nhƠăn c,ăđoƠnăth : đ ng

s d ng các thi t ch nƠyă đ th c hi n quy n l c c a mình (nhƠă n c c th hoá

đ ng l i c aăđ ng thành pháp lu t: pháp lu t mang tính b t bu căchungăđ i v i m i

công dân trong xã h i)

^ NhƠăn c: c ng ch , b t bu c

+ M c tiêu:

^ Quy n l c c a đ ng chính tr : m că tiêuă hƠngă đ u c a đ ng là nhƠă n c

(giành, gi , s d ng ho c chi ph i quy n l cănhƠăn c).ă gi v ng v trí là đ ng

c m quy n,ăđ ng chính tr th ng:ăđ ng l i c aă ng th ng nh t v i pháp lu t c a

nhƠăn c và th c hi n c m quy n v t ch c và nhân s

^ Quy n l c c aănhƠăn c: m c tiêu là năđ nh xã h i, t oăđi u ki n cho xã h i

phát tri n vì l i ích c a giai c p th ng tr và l i ích c a toàn xã h i

- ụăngh aărútăra:

+ă i v i vi căđ i m iăvaiătròălưnhăđ o c a các chi b , chi u đ ng các c ăquan,ăđ aăph ng:ătránh bao bi n, làm thay; nơngăcaoăn ngăl călưnhăđ o c a chi b

đ ng; làm trong s ch đ ng…

+ă i v i vi c nâng cao hi u qu qu n lý c aă cácă c ă quană nhƠă n c đ a

ph ngăch ng h nănh ăUBND các c p: c n ph i nâng cao hi u l c, hi u qu qu n lý;

tránh ch ng chéo, mâu thu n gi a các c p, các ngành

II QUY T SÁCH CHÍNH TR C Aă NG CHÍNH TR

1 Khái ni m

- Quy tăđ nh chính tr và quy t sách chính tr

s

+ Quy tăđ nh chính tr : là s l a ch n c a ch th chính tr gi a hai hay nhi u

ph ngăánăgi i quy tătrongăđ i s ng chính tr

+ Quy t sách chính tr : là nh ng quy tăđ nh chính tr có kh n ngăđ nhăh ng,

đi u ch nh hành vi chính tr c a các ch th , d báoăkhuynhăh ng phát tri n xã h i

Quy t sách chính tr có vai trò làm ti năđ cho m i ho tăđ ng kinh t , chính tr , xã h i,

t ch c…(Vd:ăch tr ngă i m i c aă ng C ng s n Vi t Nam t i i h iăVIăn mă

1986 là m t quy t sách chính tr )

- c tr ngăc a quy t sách chính tr :

+ Quy t sách chính tr n mă trongă c ngă l nh,ă ngh quy t,ă đóă lƠă nh ng ch

tr ng,ăchínhăsáchăl n c aăđ ng c m quy n

+ Ch th c a quy t sách chính tr lƠăđ ng c m quy n

+ Quy t sách chính tr ch y uăd i hình th c các chínhăsáchăv ămô,ănóăkhôngă

bao hàm các quy ph măđ nhăl ng ch t ch

+ Quy t sách chính tr đôiăkhiăcóăgiáătr t oăraăb c ngo t quan tr ngătrongăđ i

s ng chính tr - xã h i

2 M i quan h gi a quy t sách chính tr , quy tăđ nh chính tr và th c ti n

chính tr

M i quan h :

- trong quá trình xây d ng, hình thành quy t sách chính tr

+ T trong ho tăđ ng th c ti n, các ch th chính tr t ng k t, khái quát tình

hình và xây d ng lên các quy tă đ nh chính tr ;ă vƠă c ngă t th c ti nă mƠă đ ng c m

quy n hình thành quy t sách chính tr

s

+ Tuy nhiên, không ph i ngay l p t c mà quy t sách chính tr có th đ c ban

hành mà c n ph i thông qua nhi uăb c,ătrongăđóăcóăb c quan tr ng là qua các quy t

đ nh chính tr c a các ch th chính tr (Vd: các quy tăđ nh chính tr c a các t ch c

chính tr xã h i, t ch c xã h i đóngăgópă vƠoăd th o Báo cáo chính tr c aă ng

C ng s n Vi t Nam.v.v.; vi c bi u quy tăthôngăquaăV năki nă i h iă ng C ng s n

Vi t Nam…)

Nh ăv y, quy t sách chính tr là s đúcăk t t th c ti n (nhu c u khách quan)

và s v năđ ng ch quan c a ch th (qua các quy tăđ nh chính tr )

- trong quá trình t ch c th c hi n quy t sách chính tr

Thông qua các quy tăđ nh chính tr mà các quy t sách chính tr đ c c th hoá,ăđ căđ aăvƠoăcu c s ng Th c ti n chính tr lƠăn iăđ ki m nghi m,ăđánhăgiáă

quy t sách chính tr vƠăquaăđóăc ngăs đánhăgiáăđ c vai trò c aăđ ng

3.ăC ăs hình thành và nh ng n iădungăc ăb n c a quy t sách chính tr

a C s hình thành

- C ăs lý lu n: h t ăt ng c aăđ ng chính tr

ng C ng s n Vi t Nam: Ch ngh aăMácă- LêninăvƠăt ăt ng H Chí Minh

- C ăs th c ti n

+ Ti năđ khách quan:

^ Tri th c nhân lo i (Tri th c khoa h c ngh thu t,ăv năhoá )

^ Bài h c kinh nghi m (Trongăn c và qu c t )

^ Ti măn ngăv t ch t c a xã h iăđó

^ Các y u t khách quan n i t i (y u t t nhiên, xã h i, truy n th ng, thói quen, t p t c,ătônăgiáo…)

+ Ti năđ ch quan:

^ B năl nhăchínhătr c aă ng

^ Trí tu t p th c aătoƠnăđ ngăvƠăn ngăl c c a t ngăđ ng viên

b N i dung c b n:

- ánhăgiáăth c tr ng chính tr

- Xácăđ nh các m cătiêuăđ nhăh ng

- Cácăph ngăth căvƠăquyătrìnhăc ăb n th c hi n m c tiêu

s

III.ă NG C NG S N VI T NAM TRONG H TH NG CHÍNH TR

VI T NAM

1 V trí, vai trò c a ng C ng s n Vi t Nam Vi t Nam

- V trí:ă ng C ng s n Vi t nam là đ ng c m quy n, là l căl ng chính tr duy

nh tălưnhăđ oăNhƠăn c và xã h i Vi t Nam

- Vai trò: lưnhăđ o và ch đ o t ch c th c hi n

+ đ nhăraăđ ng l i, ch tr ng,ăchínhăsách

+ă lưnhă đ o quá trình c th hoáă đ ng l i thành pháp lu t, thành các chính

sách, các quy tăđ nh qu n lý c aăNhƠăn c

+ăLưnhăđ o v nhân s và t ch c c aăNhƠăn căc ngănh ăc a c h th ng

chính tr ( ng gi i thi u, b iăd ng,ăđƠoăt o nhân s cho b máyănhƠăn c)

+ăLưnhăđ o vi c th c hi năđ ng l i, chính sách c aă ng ch y u thông qua

h th ngăc ăquanăNhƠăn căvƠăcácăđoƠnăth

+ Ki m tra vi c th c hi năđ ng l iăc ngănh ăquáătrìnhăxơyăd ngăđ ng l iăđ

k p th i b sung,ăđi u ch nh

2 S lưnhăđ o c a ng C ng s n Vi t Nam trong công cu c i m i

- Yêu c uăđ i m i, ch nhăđ n đ ng

- Nguyên t c ch đ o (Gi v ngăvaiătròălưnhăđ o duy nh t c aă ng C ng s n

Vi t Nam; Gi v ngăđ nhăh ng xã h i ch ngh a; L y ch ngh a Mác - Lênin và t ă

t ng HCM làm n n t ngă t ă t ng và là kim ch namă choă hƠnhă đ ng; Th c hi n

nguyên t c t p trung dân ch )

- N iădungăđ i m i:

^ Giáo d căt ăt ng chính tr , rèn luy năđ oăđ c cách m ng, ch ng ch ngh aă

cá nhân

^ Ti p t căđ i m i công tác cán b

^ Xây d ng, c ng c các t ch căc ăs đ ng

^ Ki n toàn t ch c,ăđ i m iăph ngăth călưnhăđ o c aă ng

Câu 2: Trình bày v trí, vai trò c aăđ ng chính tr trong xã h i hi năđ i Liên h

v vai trò c aă ng C ng s n Vi t Nam

Câu 3: Phân tích v trí, vai trò c aă ng C ng s n Vi t Nam trong h th ng

chính tr Vi t Nam hi n nay

Câu 4: Quy t sách chính tr là gì? Phân bi t s khác nhau gi a quy t sách chính

tr v i nh ng quy tăđ nh chính tr thôngăth ng

Câu 5: Phân tích m i quan h gi a quy t sách chính tr v i quy tăđ nh chính

chính tr và th c ti n chính tr

Cơuă6:ăPhơnătíchăc ăs hìnhăthƠnhăvƠăc ăc u n i dung c a quy t sách chính tr

Câu 7: Trình bày nh ng n iădungăc ăb năđ t ngăc ng s lưnhăđ o c aă ng

CH NGăIV:ăNHĨăN CăTRONGăC ăC U QUY N

L C CHÍNH TR

1.ăNhƠăn c - b n ch t và ch căn ng

- NhƠăn c luôn mang b n ch t giai c p

- NhƠăn căraăđ i và t n t i g n v i mâu thu n giai c p không th đi u hoà

^ Th ng tr v m t kinh t (b o v và phát tri n n n t ng kinh t mà giai c p

c m quy nălƠăng iăđ i di n)

^ Xác l p và b o v h t ăt ng

^ Ch ng l i các th l căthùăđ ch c bên trong và bên ngoài qu c gia Có làm t t

đ c ch căn ngănƠyăthìăm i gi đ c quy n th ng tr c a mình

+ Ch căn ng công quy n:

^ Qu n lý xã h i nh m làm cho xã h i phát tri n trong vòng tr t t

^ NhƠăn c xoa d u nh ng mâu thu n giai c p

^ H ng t i vi c xây d ngăc ăs v t ch t,ăv năhoáăxưăh i,ăđápă ng nhu c u s n

+ Là d ng quy n l c chính tr m nh nh t,ăđ c thi t l p trên quy mô toàn xã

^ Quy năt ăpháp

+ C uătrúcătheoăc ăc u t ch c b máy

^ Chính quy nătrungă ng

^ Chính quy năđ aăph ng

- Ph ngăth c th c hi n quy n l cănhƠăn c: nhìn chung, quy n l cănhƠăn c

hi nănayăđ c t ch c và ho tăđ ng theo hai hình th c sau:

+ Th ch phân quy n: trungă ngă giaoă m t s quy nă choă đ aă ph ngă th c

hi n Vd: CHLBă c, còn Vi t Nam là phân c p

+ Th ch phân quy n k t h p v i t n quy n (có nh ng quy n nhƠăn c trung ngăkhông phân cho c păd iămƠănhƠăn cătrungă ngăthi t l p m tăc ăquanăc a

mình c păd i, Vd: C ng hoà Pháp

II TH CH NHĨăN C

1 Khái ni m th ch nhƠăn c

* Quan ni m chung v th ch

- Th ch là m t khái ni măđ cădùngătrongăcácăl nhăv c khác nhau c aăđ i

s ng xã h i có giai c pănh :ăth ch chính tr , th ch nhƠăn c, th ch kinh t …đ

ch các hình th c t ch c,ăcácăquyăđ nh, ch đ ,ăchínhăsách…

- Nó là h th ng v c ăc u, hình th c t ch c, quan h , chính sách, ch đ …ă

h p thành m t ch đ c a nhƠăn c trên m tăl nhăv c nh tăđ nhănƠoăđó

* Th ch nhƠăn c

Th ch nhƠăn c đ c xem xét haiăgiácăđ :

- Giácăđ b n ch t: th ch nhƠăn c đ c păđ n tính ch t cai tr ,ăđi u hành c a

m tănhƠăn c,ăđ n m i quan h gi aănhƠăn c và nhân dân (cá nhân, t ch c, giai

s

c p…) Nó tr l i câu h i nhƠăn c, quy n l cănhƠăn c là c a ai, c a giai c p th ng

tr hay c a toàn th nhơnădơnălaoăđ ng…?

- Giácăđ c ăc u: th ch nhƠăn căđ c xem xét t khía c nh t ch c b máy

(c ăc u t ch c, v trí, ch căn ngănhi m v và m i quan h gi aăcácăc ăquanătrongăb máyănhƠăn c…)

V y, th ch nhƠăn căđ c xem là m tăc ăc u, m t h th ng t ch căcácăc ă

quan trong b máyănhƠăn c c a m t qu c gia nh tăđ nh v i nh ng ch đ xã h i c

th , ph n ánh và bi u hi n m i quan h quy n l c gi a nhƠăn c v i xã h i, công dân

và gi aăcácăc ăquanănhƠăn c v i nhau

Khi nói c i cách th ch nhƠăn c là mu nănóiăđ n c iăcáchăc ăc u, t ch c… Khuynhăh ng c i cách th ch nhƠăn c trên th gi i luôn có s bi năđ ng

2 Các y u t c ăb n nh h ngăđ n s hình thành và bi năđ i c a th ch nhƠăn c

* Y u t kinh t và th ch kinh t

Th ch kinh t là h th ngăcácăquyăđ nh, các chính sách, quan h …ăh p thành

m t ch đ c a nhƠăn cătrênăl nhăv c kinh t

- S tácăđ ng:

+ Kinh t phát tri n, năđ nh góp ph n năđ nh chính tr

+ Kinh t phát tri năc ngălƠmăt ngăv th c aăNhƠăn căđóătrongătr ng qu c t

+ Kinh t phát tri năc ngăđòiăh i ph i nâng cao hi u l c qu n lý c aănhƠăn c NhƠăn căc ngăcóăs tácăđ ng tr l iăđ i v i kinh t và th ch kinh t

* Y u t chính tr và t ng quan l c l ng chính tr trong xã h i

- M t n n chính tr năđ nh s góp ph năthúcăđ y s phát tri n và nâng cao hi u

l c qu n lý c a nhƠăn c.ăNg c l i, nó s kìm ch s phát tri n c a nhƠăn c nói

chung

- V năđ t ng quan l căl ng chính tr trong xã h iăc ngăcóă nhăh ng không

nh đ i v iănhƠăn c, th c ch tăđơyălƠăm i quan h gi aăcácăđ ng chính tr v i nhà

n c trong xã h iăđaăđ ng

* Y u t v n hoá và truy n th ng v n hoá

V năhoáăc a m i m t dân t căđ u có m t b n s c riêng mà không th hoà l n, nóă năsơuăvƠoăb n ch t c a m iăconăng i và khi nh ng cá nhân này tham gia vào

s

ho tăđ ng qu n lý c aănhƠăn c, tr thành công ch cănhƠăn căthìăc ngăđ aăb n s c riêngăđóăvƠoăngayătrongăcôngăvi c c a mình H năn a, truy n th ngăv năhoáăc a m i

dân t c còn nhăh ng sâu s căđ n v năđ t ch c b máyănhƠăn c,ăđ năph ngăth c

ho tăđ ng c a nhƠăn c

* Y u t chính tr qu c t

- Khi tình hình qu c t thayăđ i l n s có nhăh ng nh tăđ nhăđ n chính sách

c a qu c gia, nhăh ngăđ n t ch c và ho tăđ ng c a nhƠăn c trong m i qu c gia

(PT: Vi t Nam v i xu th h i nh p và toàn c u hoá kinh t qu c t )

- Chính tr qu c t năđ nh -> góp ph n năđ nhăđ i s ng chính tr qu c gia và

t oămôiătr ng chính tr thu n l i cho nhƠăn c phát tri năvƠăng c l i

- Quan h qu c t m r ng -> yêu c u ph i nâng cao hi u l c qu n lý c a nhà

- ng không c m quy n: giành l y quy n l cănhƠăn c t trongătayăđ ng c m

quy n ho c tham gia vào quá trình qu nălỦănhƠăn c cùng v iăđ ng c m quy n (khi

đ ngăđóăy u)

2.ăC ăch tácăđ ng

a Tác đ ng đ n c quan l p pháp

- LỦădoătácăđ ng:

+ V trí:ălƠăc ăquanăquy n l cănhƠăn c

+ Vai trò: ban hành lu t, giám sát, l a ch năng iăđ ngăđ u trong b máy nhà