Một đứa trẻ được học và rèn luyện những kỹ năng cùng với giáo dục cảm xúc sẽ trở nên có trách nhiệm, thông cảm và hài hòa cả về mặt cá nhân và xã hội, sẽ không chỉ nâng cao hành vi cư xử trong lớp, mà còn đem lại thành công trong công sở, xã hội xét về lâu dài. Chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu 55 nguyên tắc giúp trẻ thành công và hạnh phúc hơn trong cuộc sống.
Trang 1Nguyên tắc số 1:
KHI TRẢ LỜI NGƯỜI LỚN
Khi trả lời người lớn tuổi hơn mình, bạn phải tỏ ra lịch sự, không được chỉ gật đầu hoặc lắc đầu, cũng không được nói trống không
Một đứa trẻ được học và rèn luyện những kỹ năng cùng với giáo dục cảm xúc sẽ trở nên có trách nhiệm, thông cảm và hài hòa cả
về mặt cá nhân và xã hội, sẽ không chỉ nâng cao hành vi cư xử trong lớp, mà còn đem lại thành công trong công sở, xã hội xét
về lâu dài Chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu 55 nguyên tắc giúp
trẻ thành công và hạnh phúc hơn trong cuộc sống
Trang 2Nguyên tắc số 2:
GIAO TIẾP BẰNG MẮT
Hãy hướng ánh mắt đến người đang trò chuyện Khi ai đó đưa ra ý kiến hoặc bạn nêu
ý kiến với ai đó, hãy nhìn về phía họ Điều đó không chỉ thể hiện sự tự tin của bạn,
mà còn ngụ ý rằng bạn biết tôn trọng người đang trò chuyện với mình
Nguyên tắc số 3:
CHÚC MỪNG BẠN CÙNG LỚP
Khi ai đó thắng cuộc trong một trò chơi hay đơn giản là đạt được thành tích nào đó, chúng ta sẽ cùng chúc mừng và phải vỗ tay ít nhất ba giây Tất nhiên các bạn có thể biểu lộ cảm xúc theo nhiều cách, miễn là chứng tỏ được rằng bạn đánh giá cao thành tích đó Ở trong một tập thể khi một vài người bắt đầu vỗ tay thì tất cả chúng ta sẽ cùng vỗ tay
Trang 3Vào thời điểm thích hợp, hãy bày tỏ suy nghĩ của mình theo những cách sau: “Tôi
đồng tình với ý kiến đó của bạn Hùng, tuy nhiên tôi cho rằng…”, hay: “Tôi chưa tán thành nhận xét của Hùng Mặc dù bạn ấy đã nêu được vấn đề, và theo tôi thì…”, hoặc
có thể là: “Tôi nghĩ quan điểm của Hùng thật tuyệt, và điều đó làm tôi nhận ra
rằng…”
Nguyên tắc số 5:
CUỘC TRANH LUẬN LÀNH MẠNH
Trang 4đó là điều cần thiết để hiểu nhau hơn và để có tình bạn vững bền Tuy nhiên để có một cuộc tranh luận lành mạnh cần rèn luyện thói quen như:
(1) Ngừng khẳng định mình đúng
(2) Không xúc phạm đến người khác
(3) Chọn đúng thời điểm thích hợp
(4) Không bao giờ khẳng định tuyệt đối
(5) Không lan man, “chuyện nọ xọ chuyện kia”
(6) Lắng nghe và đừng chống chế
(7) Kiểm chứng lại những gì bạn nghe
Nguyên tắc số 6:
THẮNG KHÔNG KIÊU, BẠI KHÔNG NẢN
Khi chiến thắng trong một trò chơi nào đó, đừng tỏ ra kiêu căng, khi thua cuộc đừng
tỏ vẻ chán nản
Bạn hãy nói: “Cuộc đua tranh này thật thú vị, tôi mong lần sau lại được thi đấu với
bạn”, hay “Bạn chơi tốt lắm!”, hoặc không cần nói gì cả
Nếu bạn tỏ thái độ giận dỗi hay phàn nàn kiểu: “Chỉ là tôi chưa dùng hết sức mình
thôi, chứ thật ra bạn không giỏi lắm đâu!” thì bạn đang chứng tỏ mình là kẻ tầm
thường
Trang 5Ví dụ, nếu người khác hỏi: “Cuối tuần vui vẻ chứ?”, bạn hãy trả lời: “Vâng, tôi đã có
những ngày nghỉ tuyệt vời Gia đình tôi cùng nhau đi mua sắm Thế còn bạn, cuối tuần vui vẻ chứ?” Đây là phép lịch sự thể hiện thái độ quan tâm của bạn đối với họ
và để đáp lại sự quan tâm của họ đối với bạn
Nguyên tắc số 8:
CHE MIỆNG KHI HO HAY HẮT XÌ HƠI, SAU ĐÓ NÓI CÂU XIN LỖI
Trang 6Khi ho, hắt xì hay ợ hơi, bạn phải quay đầu sang chỗ khác và che miệng bằng khăn (nếu không có phải dùng cả bàn tay, chứ không dùng nắm tay) Sau đó, bạn cần nói:
“Tôi xin lỗi!” và nên rửa tay sau đó nếu ở nơi có điều kiện, hoặc lau tay
Nguyên tắc số 10:
KHI ĐƯỢC NHẬN BẤT CỨ THỨ GÌ, BẠN HÃY NÓI CẢM
ƠN
Trang 7Khi nhận được bất cứ thứ gì, bạn đều phải nói cảm ơn như: “Cháu cảm ơn ông, bà,
bố, mẹ, thầy cô giáo, cô, chú; em cảm ơn anh, chị; cảm ơn bạn, em…”
Lời cảm ơn cần được nói trong vòng ba giây, nếu không thì mọi lời xin lỗi khó được chấp nhận Đừng bao giờ xúc phạm người cho bằng những nhận xét không tốt về món quà, hay bằng cách nói bóng gió rằng bạn không chờ đón món quà đó
Nguyên tắc số 11:
GÂY BẤT NGỜ CHO NGƯỜI KHÁC BẰNG SỰ QUAN TÂM CHU ĐÁO
Hãy gây bất ngờ cho người xung quanh bằng những việc làm thể hiện sự quan tâm,
và hãy thường xuyên đem đến niềm vui cho họ Điều bất ngờ ở đây không giới hạn
là những món quà nhỏ, mà cần hiểu rộng hơn là những điều nho nhỏ, ý nghĩa mà bạn dồn tâm huyết để thực hiện
Trang 8TẬP TRUNG THEO DÕI TRONG GIỜ TẬP ĐỌC
Trong giờ tập đọc, học sinh cần chú ý để theo kịp bài và khi giáo viên yêu cầu, học sinh cần biết chính xác chỗ cần đọc Việc này giúp hạn chế tâm trạng uể oải, thái độ
lơ đãng của học sinh, và tất nhiên giáo viên cũng cần đọc diễn cảm, hóa thân vào nhân vật và lựa chọn những bài đọc có nội dung hấp dẫn, gợi mở trí tưởng tượng của trẻ Trong quá trình đọc bài, học sinh vừa học được nhiều từ mới, vừa rèn cách phát
âm chuẩn Đây là cách làm giàu vốn từ cho trẻ và đồng thời tạo thói quen đọc sách cho chúng sau này
Nguyên tắc số 13:
KHÔNG NGHE ĐIỆN THOẠI TRONG LỚP VÀ MỘT SỐ NƠI CÔNG CỘNG
Trang 9Phải tắt điện thoại di động hoặc để chế độ rung khi vào lớp học Trong lớp học và ở một số nơi công cộng như trong phòng họp, hội thảo, rạp hát, rạp chiếu bóng…tuyệt đối không được gọi điện thoại Nếu có cuộc gọi quá cần thiết thì phải xin đi ra ngoài phòng để nghe
Nguyên tắc số 14:
TRẢ LỜI BẰNG CÂU HOÀN CHỈNH
Khi trả lời, bạn phải dùng câu hoàn chỉnh Trong giao tiếp, việc trả lời câu hỏi bằng một câu hoàn chỉnh là cách thể hiện sự tôn trọng người hỏi
Ví dụ, nếu có ai hỏi: “Bạn khỏe không?”, thay vì trả lời: “Khỏe”, bạn nên nói: “Cảm
ơn bạn, tôi khỏe Còn bạn thế nào?”
Nguyên tắc số 15:
KHÔNG ĐÒI ĐƯỢC THƯỞNG
Trang 10Chúng ta cần nỗ lực để hoàn thiện bản thân, chứ không phải để được thưởng, và thật khiếm nhã khi yêu cầu ai đó thưởng quà cho mình kể cả người đó là người thân và ruột thịt
Nguyên tắc số 16:
HOÀN THÀNH BÀI TẬP VỀ NHÀ MỖI NGÀY
Mọi học sinh đều không được phàn nàn và phải hoàn thành bài tập về nhà (nếu có), không có ngoại lệ Bởi vì bài tập về nhà chính là một trong những nhiệm vụ của người học sinh, thông qua nó, bạn học cách thực hiện công việc đúng hẹn và tác phong làm việc nghiêm túc ngay từ khi còn nhỏ
Nguyên tắc số 17:
TRẬT TỰ TRONG KHI CHUYỂN TIẾT
Việc chuyển tiết (chuyển phòng học do mỗi phòng có các dụng cụ chuyên dùng dành
cho từng bộ môn hoặc để học sinh được vận động trong buổi học) cần diễn ra nhanh
chóng và trật tự Các bạn cần chuẩn bị sách vở và dụng cụ cần thiết cho môn học tiếp
Trang 11theo một cách nhanh nhất có thể Thời gian làm việc này là 10 giây, và chúng ta sẽ
cố gắng rút xuống còn 7 giây
Sống có kế hoạch, không làm ảnh hưởng đến mọi người xung quanh và luôn nỗ lực hoàn thành mục tiêu đề ra trước khi bắt đầu một hoạt động mới là yêu cầu đối với tất cả mọi người chúng ta
Nguyên tắc số 18:
LUÔN NGĂN NẮP, GỌN GÀNG
Mọi vật dụng, sách vở, bút mực, dụng cụ, góc học tập… đều cần được sắp xếp một các ngăn nắp, gọn gàng Thói quen ngăn nắp không chỉ cần ở trường học, mà còn cần trong cả cuộc sống và công việc sau này
Nguyên tắc số 19:
LUÔN TÔN TRỌNG NỘI QUY LỚP HỌC, NGAY CẢ KHI HỌC VỚI GIÁO VIÊN DẠY THAY
Trang 12Trong một buổi học với giáo viên dạy thay, mọi nội quy trong lớp vẫn phải được duy
trì “Vắng chủ nhà, gà vọc niêu tôm” như ông bà ta thường nói, nhưng các bạn cần
hiểu rằng, chúng ta học tập vì tương lai của bản thân và cần tự giác trong mọi thời điểm, ngay cả khi không có người giám sát, đôn đốc
Nguyên tắc số 20:
TÔN TRỌNG MỌI QUY TẮC TRONG LỚP
Chúng ta phải chấp hành nội quy của lớp, sắp xếp mọi thứ trật tự và hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao Để làm được như vậy, cần tuân thủ các quy tắc sau:
a Không nên tự ý dời khỏi chỗ ngồi mà chưa xin phép thầy Nhưng nếu cảm thấy trong người khó chịu, các bạn được phép dời chỗ ngồi ngay lập tức
b Không được phép nói trừ khi:
(1) Bạn giơ tay, và thầy cho phép
(2) Thầy đặt câu hỏi, và bạn trả lời
(3) Trong giờ ra chơi và lúc ăn trưa
(4) Thầy cho phép (ví dụ, làm việc nhóm)
Trang 13Nguyên tắc số 21:
TRONG GIỜ HỌC, KHÔNG RA NGOÀI LẤY NƯỚC
Học sinh không nên đem bánh và đồ ăn đến trường, có thể mang theo chai nước, nhưng không được xin phép uống khi giáo viên đang giảng bài Mỗi người chúng ta đều sẽ làm việc tốt hơn nếu được sống trong một môi trường thoải mái, dễ chịu
Nguyên tắc số 22:
GHI NHỚ TÊN CÁC GIÁO VIÊN TRONG TRƯỜNG
Học sinh cần ghi nhớ tên của các thầy, cô trong trường Ở Việt Nam, chúng ta thường không chào thầy cô kèm theo tên, tuy nhiên việc nhớ tên thầy cô thể hiện sự tôn trọng và quý mến Chào tất cả các thầy cô giáo trong trường (kèm theo tên) khi gặp:
“Em/Con chào cô Hạnh ạ!”
Trang 14Lưu ý, học sinh không được phép trò chuyện khi đang xếp hàng, nhưng có thể chào hỏi thầy cô giáo lúc vừa đến trường hay trước khi ra về, trong giờ ra chơi, hay trong lúc đổi tiết
Nguyên tắc số 23:
LUÔN GIỮ CƠ THỂ VÀ NHÀ VỆ SINH SẠCH SẼ
Phải luôn xả nước bồn cầu sau khi sử dụng, trước khi xả nước cần đậy nắp bồn cầu Luôn rửa tay bằng xà phòng sau khi đi vệ sinh Tại nhà vệ sinh công cộng, nếu tay bạn quá bẩn, hãy dùng giấy vệ sinh để lót khi mở vòi nước rửa tay
Nguyên Tắc số 24:
CHÀO MỪNG KHÁCH ĐẾN THĂM VÀ LÀM CHO HỌ THẤY THOẢI MÁI
Trang 15Trường học là nơi thường xuyên có khách đến thăm Mỗi khi có khách đến, các bạn nên đứng ở cổng trường để chào đón họ Các bạn được phân công có nhiệm vụ bắt tay chào mừng họ, tự giới thiệu về mình, sau đó dẫn họ đi thăm một vòng quanh trường trước khi đưa họ về lớp
Nguyên tắc số 25:
KHÔNG GIỮ CHỖ TRONG PHÒNG ĂN
Các học sinh không được giữ chỗ trong giờ ăn trưa Nếu một ai đó muốn ngồi xuống, hãy để họ ngồi Chúng ta là một gia đình và các thành viên phải đối xử với nhau bằng thái độ thân thiện và tôn trọng
Nguyên tắc số 26:
KHÔNG NHÌN CHẰM CHẰM VÀO NGƯỜI BỊ TRÁCH PHẠT
Trang 16Khi giáo viên trong trường đang nói chuyện hoặc trách phạt một học sinh nào đó, các học sinh khác không được nhìn chằm chằm vào bạn ấy Tương tự, không ai trong chúng ta muốn bị người khác chú ý khi đang vướng vào rắc rối hay khi bị khiển trách Nếu khi bị trách phạt mà có người cứ nhìn chằm chằm với vẻ hiếu kỳ, các học sinh không được tỏ thái độ giận dữ hay gây gổ với họ, mà hãy báo ngay với giáo viên biết
để xử lý kịp thời Ngược lại nếu không may bị trách phạt thì cũng không được nhìn chằm chằm vào thầy, cô giáo
Trang 17Nguyên tắc số 28:
PHONG CÁCH LỊCH SỰ TRÊN BÀN ĂN
Khi có cơ hội dự những bữa tiệc sang trọng phong cách Châu Âu, chúng ta cần nắm một số nguyên tắc trong ăn uống, điều này sẽ giúp bạn không cảm thấy bối rối Bạn không được cư xử với những người phục vụ như thể họ là đầy tớ Hãy tỏ thái độ tôn trọng và lịch sự
Trong bữa ăn gia đình, phải mời ông bà, cha mẹ trước khi lấy thức ăn cho mình Không chuyện trò, nói to, cười đùa khi ăn
Nguyên tắc số 29:
SAU BỮA ĂN, HÃY THU DỌN RÁC THẬT SẠCH SẼ
Trang 18Sau khi ăn xong, bạn phải dọn dẹp mọi thứ sạch sẽ Điều này bao gồm cả việc lau chùi bàn ăn và nhặt những mẩu rác dưới sàn nhà hay xung quanh khu vực ngồi ăn Bạn cần bỏ rác đúng nơi quy định Sau bữa ăn trong gia đình cần giúp đỡ cha mẹ, anh chị thu dọn bát đĩa, lau chùi bàn ghế
Nguyên tắc số 30:
TRƯỚC KHI DỜI NHÀ VÀ SAU KHI VỀ NHÀ
Trước khi đi học, đi chơi cần giữ thân thể sạch sẽ, quần áo đầu tóc gọn gàng, chào hoặc xin phép ông bà, cha mẹ và chào tạm biệt các em Về đến nhà phải chào ông
bà, cha mẹ, anh chị và những người lớn tuổi hơn mình
Nguyên tắc số 31:
KHI ĐI XE BUÝT, LUÔN HƯỚNG MẶT VỀ PHÍA TRƯỚC
Trang 19Khi ngồi trên xe buýt, bạn phải ngồi hướng về phía trước Không được nhoài người qua để nói chuyện với người khác, không được thò đầu hay đưa tay ra ngoài cửa sổ hay tự ý rời khỏi chỗ ngồi Không được đùa nghịch hoặc ném bất kỳ đồ vật gì ra khỏi
xe khi xe đang chạy
Trang 20Nguyên tắc số 33:
KHI ĐI TRÊN CÁC PHƯƠNG TIỆN GIAO THÔNG
Khi đi trên phương tiện công cộng như xe buýt phải tự động nhường chỗ ngồi cho người già, người tàn tật, phụ nữ có thai và các em nhỏ Không chen lấn khi lên và xuống xe, nhường lên xe trước cho người già, người mang thai và trẻ em
Nguyên tắc số 34:
KHI THAM GIA GIAO THÔNG
Khi đi đường bằng phương tiện như xe đạp, xe đạp điện, xe gắn máy (ở độ tuổi được
phép khi có giấy phép lái xe) phải đi đúng luật giao thông, không được đuổi nhau,
không được chạy ngoằn ngoèo, đùa nghịch trên đường… đề phòng gây tai nạn cho mình và cho người khác
Khi đi bộ phải đi trên vỉa hè, không đùa nghịch xô đẩy nhau, không chuyện trò ầm ĩ Chỉ sang đường ở những nơi quy định và khi có tín hiệu cho phép người đi bộ sang đường; chú ý giúp đỡ người già, người tàn tật, phụ nữ có thai, em nhỏ
Trang 21và đợi mọi người ra hết rồi hãy bước vào Trong thang máy cần đứng gọn về phía sau
và hai bên để dành chỗ cho người vào sau
Nguyên tắc số 36:
KHI GẶP NHỮNG NGƯỜI MỚI QUEN, HÃY BẮT TAY, GIỚI THIỆU VÀ GỌI TÊN HỌ
Trang 22Trong những buổi học ngoại khóa, giao lưu, các bạn sẽ có cơ hội gặp gỡ nhiều bạn mới Hãy chủ động bắt tay, giói thiệu về mình, ghi nhớ tên của bạn ngay Khi chia tay, hãy đến bắt tay, chào tạm biệt và phải luôn gọi đúng tên của bạn Đối với người lớn cần lẽ phép chào hỏi và cảm ơn họ về sự giúp đỡ
Nguyên tắc số 37:
CHỈ LẤY VỪA ĐỦ THỨC ĂN
Khi được mời ăn uống, dù ở lớp hay trong buổi tiệc, bạn không nên lấy hơn phần được chia, nếu không, bạn sẽ trở thành kẻ tham ăn trong mắt những người xung quanh Đừng lấy quá nhiều mà không ăn hết, bởi như thế không những lãng phí, mà còn thể hiện bạn thiếu tôn trọng người khác khi để lại cho họ quá ít thức ăn Khi ăn
ở các cửa hàng tự chọn cũng như vậy, lấy đủ ăn, không lấy thừa
Nguyên tắc số 38:
Trang 23NẾU AI ĐÓ ĐÁNH RƠI ĐỒ GẦN CHỖ BẠN, HÃY NHẶT LÊN VÀ ĐƯA LẠI HỌ
Dù ở bất kỳ đâu, nếu thấy ai làm rơi đồ đạc, bạn hãy nhặt lên và đưa lại tận tay họ Thậm chí, nếu món đồ bị rơi nằm gần người đó, chúng ta cũng nên lịch sự cúi xuống nhặt lên giúp họ
Nguyên tắc số 39:
GIỮ CỬA GIÚP NGƯỜI KHÁC
Khi bạn mở cửa và có ai đó đi theo sau, bạn hãy giữ cửa giúp họ Nếu cửa được mở bằng cách kéo ra, hãy kéo cánh cửa và đứng sang một bên để nhường cho người kia
Trang 24Nguyên tắc số 40:
NÓI XIN LỖI KHI VA CHẠM
Nếu ai đó vô tình va vào bạn, dù đó không phải lỗi của mình, bạn cũng nên nói: “Tôi
Trang 25Nguyên tắc số 42:
NÓI NHỮNG LỜI TỐT ĐẸP VỀ NHỮNG NƠI BẠN ĐẾN THĂM
Khi đến thăm một nơi nào đó, chúng ta nên dành những lời nhận xét tốt đẹp về nơi
ấy Ví dụ, khi đến thăm nhà người quen, bạn có thể khen rèm cửa nhà họ thật đẹp Đôi khi mọi người thường có cảm giác thiếu tự tin khi khách đến chơi nhà, vì vậy bạn hãy làm cho họ cảm thấy thoải mái, dễ chịu bằng những lời khen ngợi Nếu đến thăm những nơi như nhà hát hay viện bảo tàng, chúng ta cũng nên khen ngợi về kiến trúc của tòa nhà hoặc về cơ sở vật chất trưng bày ở đó
Nguyên tắc số 43:
TRẢ LỜI ĐIỆN THOẠI VỚI THÁI ĐỘ LỊCH SỰ VÀ ĐÚNG MỰC
Trang 26– Hãy nói: “Cháu chào ông, bà, bác, anh, chị… đây là gia đình…”; khi người gọi nói tên người cần gặp, bạn sẽ trả lời: “Dạ, hiện tại bà cháu có nhà Xin lỗi, cháu có thể
biết ai đang gọi được không ạ?”; sau khi nhận được trả lời, hãy nói: “Xin hãy giữ máy, cháu sẽ đi mời bà cháu”; nhẹ nhàng đặt ống nghe xuống và đi gọi người cần
gặp
– Nếu người cần gặp đi vắng, bạn sẽ trả lời: “Cháu rất tiếc, hiện tại bà cháu không có
nhà Ông có muốn để lại lời nhắn không ạ?”; Nếu người gọi không muốn để lại lời
nhắn, bạn hãy nói: “Khoảng… giờ, Bà cháu sẽ trở về, lúc đó phiền ông gọi lại ạ”; Nếu người gọi muốn để lại lời nhắn, bạn hãy nói: “Xin vui lòng cho cháu biết tên và
số điện thoại của ông được không ạ?”; sau khi ghi lại đầy đủ, bạn hãy nói: “Cháu sẽ nhắn lại ngay khi bà cháu về nhà Xin chào ông ạ”
Trang 27KHÔNG ĐƯỢC CHEN NGANG
Không chen ngang khi xếp hàng Nếu trong lớp có ai đó chen ngang, bạn không được
có hành động gì phản kháng, mà hãy báo cho giáo viên biết để xử lý Nếu tự giải quyết và gây ồn ào, bạn cũng sẽ gặp rắc rối như bạn kia Ngoài ra, bạn cũng hãy xử
lý mọi mâu thuẫn với các bạn trong lớp theo cách trên, tức là báo lại sự việc cho giáo viên trước khi tự giải quyết Nếu muốn đi nhưng có người lớn tuổi chắn đường, bạn phải lễ phép xin nhường đường