Nguyên tắc dùng thuốc hạ áp:- Nên dùng những thuốc “ưu tiên” trước tiên.. - Thường phối hợp lợi tiểu trong chế độ điều trị.. - Chọn thuốc phối hợp tùy thuộc nguyên nhân BTM, bệnh tim mạc
Trang 1Nguyên tắc dùng thuốc hạ áp:
- Nên dùng những thuốc “ưu tiên” trước tiên
- Thường phối hợp lợi tiểu trong chế độ điều trị
- Chọn thuốc phối hợp tùy thuộc nguyên nhân BTM, bệnh tim mạch và các bệnh phối hợp khác, tránh tác dụng phụ và tương tác thuốc
- Chế độ dùng thuốc càng đơn giản càng tốt: tác dụng kéo dài, viên phối hợp Bảng : Thuốc ưu tiên (là thuốc có thể làm giảm YTNC tim mạch và chậm tiến triển bệnh thận ngoài cơ chế hạ HA)
Thuốc Bệnh
tim mạch
Lợi tiểu thiazide hay lợi tiểu quai
ACE hay ARB
BB CCB Đối kháng
aldosterone Suy tim có RLCN
RLCN tâm thu
Nguy cơ cao bệnh
Phòng ngừa đột quỵ
+ Thuốc ACEI hoặc ARB:
- Người bệnh bệnh thận do Đái tháo đường nên được điều trị bằng ACEI hoặc ARB dù có THA hay không
- ACEI và ARB hiệu quả trong việc làm chậm tiến triển bệnh thận có vi đạm niệu do ĐTĐ type 1 hoặc type 2
- ACEI và ARB nên được sử dụng liều trung bình đến cao (A)
- ACEI và ARB có thể phối hợp để làm giảm HA và đạm niệu (C )
- Người bệnh nên được theo dõi tụt HA, giảm GFR và tăng Kali máu (A)
- ACEI và ARB phải “ngưng “ nếu : GFR giảm > 30% so với giá trị cơ bản trong 4 tháng ( B) hoặc Kali máu > 5,5 mmol/l
- Một số điều cần lưu ý khi sử dụng ACEI hoặc ARB
Trang 2Không sử dụng Thận trọng
ACEI
Có thai (A)
Tiền sử phù mạch (A)
Ho do ACEI (A)
Dị ứng với ACEI hoặc
ARB
Phụ nữ không áp dụng biện pháp tránh thai (A)
Hẹp ĐM thận hai bên (A) Thuốc gây tăng Kali máu (A)
Dị ứng với ARB (A) Hẹp ĐM thận hai bên (A)
Có thai ( C) Thuốc gây tăng Kali máu (A)
ARB Ho do ARB ( C) Phụ nữ không áp dụng biện pháp tránh
thai (C) Phù mạch do ACEI ( C)
+ Thuốc lợi tiểu ở người bệnh BTM:
- Hầu hết người bệnh BTM nên được điều trị bằng thuốc lợi tiểu ( A)
- Thiazides 1 lần / ngày nên sử dụng ở người bệnh có GFR > 30 ml/ph (BTM giai đoạn 1 - 3 ) (A)
- Lợi tiểu quai nên dành cho người bệnh có GFR < 30 ml/ph ( BTM giai đoạn
4 - 5 ) (A)
- Lợi tiểu quai kết hợp với Thiazides có thể sử dụng cho người bệnh quá tải và phù (A)
- Lợi tiểu giữ Kali nên được sử dụng thận trọng ở người bệnh có GFR < 30 ml/ph (A), dùng đồng thời ACEI hoặc ARB , ở người bệnh có nguy cơ tăng Kali máu
- Nên theo dõi dấu hiệu giảm thể tích tuần hoàn, biểu hiện bởi tụt HA hoặc giảm GFR (A)
- Theo dõi tình trạng tăng Kali máu (B)
- Phối hợp thuốc lợi tiểu cới các thuốc hạ áp khác nên được cân nhắc để tăng tuân thủ điều trị của người bệnh
+ Thuốc chẹn kênh Canxi ở người bệnh BTM:
- Nhóm DHP (Amlodipine, Nifedipine ) và non DHP (Verapamil, Diltiazem) hiệu quả trong hạ áp và giảm nguy cơ tim mạch
- Nhóm Non DHP có hiệu quả trong giảm đạm niệu
- Nhóm DHP tuy không có hiệu quả giảm đạm niệu khi sử dụng một mình nhưng khi phối hợp với ACEI hoặc ARB có tác dụng làm chậm tiến triển bệnh
Trang 3+ Thuốc chẹn Beta ở người bệnh BTM:
- Thế hệ 1: Atenolol, Metoprolol „.làm hạ áp và giảm nguy cơ bệnh tim mạch Tuy nhiên thuốc gây ra các rối loạn chuyển hóa lipid và đề kháng insulin
- người bệnh suy thận tiến triển thường tăng hoạt hệ giao cảm và tăng tần suất biến cố tim mạch
- Các thuốc thế hệ mới như Nebivolol và carvedilol ít gây rối loạn chuyển hóa
và chậm nhịp
+ Các thuốc hạ áp khác :
- Ức chế thụ thể alpha trung ương gồm Clonidine, methyl dopa, và ức chế chọn lọc thụ thể Alphal ( Doxazosin ) có tác dụng hạ áp nhanh, mạnh và có tác dụng có lợi trên chuyển hóa lipid và cải thiện độ nhạy insulin, tuy nhiên có nhiều tác dụng phụ
- Thuốc dãn mạch trực tiếp như hydralazine có thể hạ áp mạnh nhưng gây phù chi dưới và nhịp nhanh