Là một giáo viên được phân công dạy khối 3 trường Tiểu học Kinh Dinh thuộc địa bàn thành phố Phan Rang-TC- Ninh Thuận, qua nhiều năm liền đứng lớp, tôi thấy học sinh lớp tôi viết sai chí
Trang 1Sáng kiến kinh nghiệm
Đề tài : Giúp các em học tốt
I HOÀN CẢNH NẢY SINH SÁNG KIẾN:
Chúng ta ai cũng biết ở bậc Tiểu học, học sinh cần được học chính tả một cách khoa học, cẩn thận Chính tả là một phân môn Tiếng Việt, mà công cụ tiếng Việt được sử dụng thường xuyên suốt những năm tháng học tập ở nhà trường cũng như trong suốt cuộc đời Vì vậy dạy học tiếng Việt nói chung và dạy chính tả nói riêng là vấn đề được quan tâm nhằm nâng cao chất lượng môn Tiếng Việt trong trường học Nhưng thực tế, tỉ lệ học sinh viết sai chính tả nhiều dẫn đến chất lượng chính tả còn thấp
Là một giáo viên được phân công dạy khối 3 trường Tiểu học Kinh Dinh thuộc địa bàn thành phố Phan Rang-TC- Ninh Thuận, qua nhiều năm liền đứng lớp, tôi thấy học sinh lớp tôi viết sai chính tả khá nhiều Đó là điều làm tôi suy nghĩ : liệu học cuối bậc Tiểu học các em có hoàn thành vốn kiến thức đọc thông, viết thạo chưa? Chính điều này đã lôi cuốn tôi cố gắng tìm tòi để tìm các biện pháp nhằm giúp học sinh học tốt phân môn Chính tả
+ Cơ sở lý luận :
Học sinh Tiểu học thường mắc lỗi chính tả nhiều bởi lẽ chịu ảnh hưởng của cách phát âm địa phương Ví dụ : Đối với các địa phương miền Bắc thường mắc lỗi l / n, tr / ch, x / s … Còn ở phía Nam Trung bộ, Nam bộ thường mắc lỗi ang / an, ac / at, dấu hỏi, dấu ngã
Qua khảo sát, tôi Thấy học sinh lớp tôi viết sai lỗi chính tả nhiều, phần lớn là viết sai (sai về dấu hỏi, dấu ngã, nặng, tr, ch, iu, iêu, ng, ngh, n , ng….) vì vậy chất lượng chính tả đầu năm của lớp rất thấp
Thử nghĩ : nếu các em hình thành một bài văn được viết đúng chính tả thì người đọc hiểu nội dung, hiểu được các điều các em muốn nói Ngược lại, bài văn của các em mắc quá nhiều lỗi chính tả thì người đọc có thể hiểu sai, không nắm được nội dung bài văn
Chính vì vậy, tôi suy nghĩ nhiều và rất lo lắng : làm thế nào để giúp các
em có thói quen viết đúng chính tả
II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
Người giáo viên đứng lớp phải luôn luôn có ý thức viết đúng chính tả vì nét chữ là nết người Viết cẩn thận, viết đúng chính tả là thể hiện thái độ yêu mến chữ Việt, không những tôn trọng người đọc mà còn làm mẫu nêu gương cho học sinh noi theo Giáo viên phát âm đúng, viết đúng sẽ ảnh hưởng lớn đến việc viết đúng chính tả của học sinh
Trang 2Vậy phân môn Chính tả dạy cho học sinh những gì ? Là dạy viết đúng các âm, vần khó, các thanh, viết đúng tên riêng, phiên âm từ và thuật ngữ vay mượn Kết hợp luyện tập chính tả với việc rèn luyện cách phát âm, củng cố nghĩa từ, trau dồi về ngữ pháp tiếng Việt, nhằm phát triển năng lực chuyển từ lời nói sang dạng thức viết và năng lực sử dụng ngôn ngữ ở dạng thức viết vào hoạt động giao tiếp, góp phần phát triển một số thao tác tư duy cho học sinh Thực tế, tiếng Việt là tiếng nói chung của toàn dân tộc Việt nam, là tiếng phổ thông trên cơ sở : một chính tả chung nhưng lại tồn tại dưới nhiều phương ngôn khác nhau (cách phát âm khác nhau) Tiếng Việt là thứ tiếng ghi âm, do đó, cách phát âm là cơ sở chính cho cách thức viết, điều này thể hiện rõ rệt trên
chữ viết của học sinh từng vùng Tuy vậy, thực tế cũng cho thấy nhiều ngưới
phát âm nặng tiếng địa phương nhưng vẫn viết đúng chính tả, bởi lẽ họ đã học
hỏi nhiều trong học tập và giao tiếp cuộc sống
Đối với học sinh Tiểu học thì trí tưởng tượng, tư duy cuộc sống còn non nớt, các em đang bước đầu tập đọc, tập nghe, tập viết nên việc viết chính tả bị phụ thuộc, ảnh hưởng nhiều vào cách phát âm địa phương
Là giáo viên trực tiếp truyền thụ thông tin ngôn ngữ tiếng Việt phổ thông cho học sinh, vì muốn sửa lỗi chính tả cho các em nên tôi đã tìm hiểu thực tế và được biết nguyên nhân chính là học sinh chịu ảnh hưởng cách phát âm địa phương
Nguyên nhân khác là đa số các em đều có hoàn cảnh khó khăn, ngoài giờ học ở lớp, về nhà các em còn phải đi làm để giúp gia đình nên ít chú tâm đến việc thực hành đọc, viết ở nhà Mà khi thực hành viết chính tả cùng lúc các em phải thực hiện nghe – tư duy, nhìn và viết, do vậy những em còn đọc yếu, tiếp thu chậm sẽ sai sót chính tả nhiều hơn Lỗi sai thường là lỗi về dấu thanh như các em thường nhầm lẫn các chữ có thanh hỏi, ngã, nặng, nhầm lỗi phụ âm đầu
r, gi, d, tr, ch… Các em viết sai nhiều các vần có nguyên âm đôi, do các nguyên âm đôi được phát âm thành các nguyên âm đơn (iêu – iu , uôi – ui , oai – oi) do đó các tiếng như diều, chuối, loại được viết thành dìu, chúi, lọi Ngoài ra các
em còn viết sai các tiếng có vần uyu, uyên được viết thành uy, iên, ví dụ : khúc khuỷ, chuyền – chiền
Một nguyên nhân nữa là các em chưa cố gắng nhớ từng chữ khó khi gặp trong bài Tập đọc hoặc trong đoạn viết chính tả
Nguyên nhân tiếp là do các em không hiểu nội dung ngữ nghĩa của tiếng, từ và chưa hiểu biết đầy đủ về qui tắc chính tả
Trên đây là những nguyên nhân dẫn đến tình trạng mắc lỗi chính tả của học sinh nên tôi không ngần ngại và tìm ra một số biện pháp để áp dụng trong tiết học Chính tả của lớp, mà cụ thể là giúp các em học sinh yếu chính tả học tốt hơn phân môn này
Trang 3III.QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP
Để đảm bảo thời lượng giảng dạy cũng như chất lượng lĩnh hội kiến thức của học sinh theo chương trình đổi mới nên trong các tiết dạy chính tả, tôi thực hiện đúng trình tự của từng loại bài Nhìn - viết, nghe – viết, nhớ – viết và phối hợp nhiều phương pháp giảng dạy như : đàm thoại, trực quan, giao tiếp Tổ chức cho học sinh tiếp xúc nhiều các tiếng, từ liên quan đến chính tả bằng nhiều hình thức : hoạt động lớp, cá nhân, nhóm… tạo điều kiện cho mỗi học sinh đều được hoạt động
1 Giải pháp thứ nhất :
Việc trước tiên tôi phải rèn đọc cho các em qua phân môn Tập đọc Các
em có đọc đúng thì các em mới viết đúng Cách rèn đọc kèm cho các em tập đọc 15 phút truy bài đầu giờ, giao cho những em khá giỏi kèm đọc và tôi theo dõi kiểm tra Trong giờ Tập đọc những em này được ưu tiên đọc nhiều hơn, hầu như tiết Tập đọc nào các em cũng được đọc Tôi thường liên hệ với phụ huynh nhắc nhở phụ huynh về nhà rèn đọc ở nhà cho con mình nhiều hơn Ngoài việc rèn đọc cho các em, tôi còn giao bài về nhà cho các em tập chép thật nhiều lần và khi đến lớp phải kiểm tra các em có chép hay không? Trong giờ tập chép hay giờ viết chính tả, tôi luôn luôn theo dõi, nhắc nhở như đứng cạnh bên em đọc chậm và đọc đi, đọc lại nhiều lần để các em viết được, thậm chí có những từ khó viết, tôi phải đánh vần cho các em viết Qua mỗi bài viết chính tả chấm bài nếu các em được điểm cao, tôi tuyên dương ngay trước lớp
2.Giải pháp thứ hai :
Do một số em nói và phát âm theo tiếng địa phương thường là các em nói sao viết vậy, các em hay lẫn lộn giữa các âm, các vần Bởi chữ cái trong sách là chữ in nên học sinh hay nhầm lẫn con chữ in thường với con chữ in hoa, do vậy học sinh viết hoa tuỳ tiện rất nhiều Vì trong sách có một số con chữ in hoa chỉ khác con chữ in thường về độ cao, rộng, còn mẫu chữ thì giống nhau nên một số
học sinh khó phân biệt (Ví dụ : S - s, X - x).Vì vậy khi dạy các bài chính tả tập
chép tôi lồng ghép đưa mẫu chữ in và chữ viết thường đính lên bảng lớp cho học sinh quan sát và hướng dẫn cách viết (Những mẫu chữ đã được chuẩn bị trước vào các tấm bìa) Hoạt động này hỗ trợ học sinh nhớ cách thức viết chữ thường, có thói quen viết đúng mẫu chữ, không viết hoa tuỳ tiện
3.Giải pháp thứ ba :
Khi dạy các bài Chính tả nghe đọc, ngoài việc hướng dẫn học sinh phân tích tiếng, từ, thỉnh thoảng tôi cho học sinh đặt câu có chứa tiếng, từ cần phân tích để học sinh hiểu được nghĩa, tiếng từ và từ đó học sinh sẽ nhận diện được mặt chữ, sẽ nhớ và viết đúng chính tả hơn Hoặc tôi cho học sinh thảo luận nhóm, tập giải nghĩa các tiếng, từ cần phân tích để học sinh cùng tìm hiểu chung với nhau, cùng nhau khắc phục lỗi chính tả
Trang 44.Giải pháp thứ tư:
Ở mỗi bài chính tả trong quá trình hướng dẫn viết đúng hoặc hướng dẫn làm bài tập, nếu cảm thấy thích hợp thì tôi lồng ghép cung cấp một số qui tắc, mẹo luật chính tả phù hợp với nội dung, đồng thời vừa với sức học của học sinh lớp 3 nhằm giúp các em bước đầu làm quen để viết đúng chính tả
Để tiện trình bày các qui tắc hoặc mẹo luật chính tả, tôi chọn một số bài tập phân biệt có thể lồng ghép được để cung cấp cho học sinh
a Phân biệt dấu hỏi, dấu ngã, dấu nặng :
a.1 Tôi hướng dẫn học sinh phát hiện ra trong một từ láy 2 tiếng luôn có sự
tương ứng về thanh điệu, các dấu thanh bao giờ cũng cùng một nhóm : huyền, ngã, nặng hoặc không, hỏi, sắc Để tiện áp dụng mẹo này, tôi cho học sinh
ghi nhớ như vậy khi gặp một tiếng không biết viết loà dấu gì thì tìm từ láy viết tiếng đó
Ví dụ : nhã nhặn, nhẫn nại, hãi hùng, nũng nịu, rộng rãi, vội vã … còn nếu
tiếng kia có dấu không (không dấu, dấu ngang) hoặc dấu sắc thì tiếng cần viết là dấu hỏi
Ví dụ : Thơ thẩn, bất cẩn, vớ vẩn, bảnh bao, nhỏ nhen, lanh lảnh… ngoài ra
còn một số từ ngoại lệ như : cẩn thận, vẻn vẹn, ngoan ngoãn, khe khẽ, se sẽ, bền bỉ, kỹ năng, kỹ xảo, bãi bỏ …
a.2 Khi gặp một từ Hán-Việt ta còn phân vân không biết viết là dấu hỏi hay là dấu ngã, ta viết dấu ngã nếu chữ đó có phụ âm đầu là m, n, nh, v, đ, ng, (ngh)
Ví dụ :
- Với m (mình) : miễn dịch, mẫn cảm, mãnh liệt, mã lực, mỹ lệ…
- Với n (nên) : nõn nà, truy nã, nữ nhi, trí não, nũng nịu…
- Với nh (nhớ) : nhã nhặn, truyền nhiễm, nhẫn nại, tham nhũng…
- Với v (viết) : vĩ đại, vĩnh viễn, vũ lực, vãng lai, viễn thị…
- Với l (là) : lẫm liệt, thành luỹ, thung lũng, lễ độ, lữ khách…
- Với d (dấu) : dang dở, dũng mãnh, dũng cảm, diễn viên, dinh dưỡng …
- Với ng, ngh (ngã) : nghĩa hiệp, ngưỡng mộ, ngũ sắc, định nghĩa, ngôn ngữ, ngữ điệu.
a.3 Đối với từ đơn học sinh có thể ghi nhớ các từ viết với dấu hỏi, dấu ngã được xuất hiện với tần suất cao
* Dấu hỏi : Bảo, buổi, cả, của, cảm, chẳng, chả, chủ, đủ, đó, ở, ngủ, nhỏ,
hiểu, phải, phủ, quả, tưởng, thể.
* Dấu ngã : Cũng, đã, chỗ, giữa, giữ, lẽ, mãi, mỗi,nỗi, nữa,những, vẫn, sẽ
b Phân biệt âm r, d, gi :
b.1 Để học sinh viết đúng các tiếng có phụ âm đầu bằng r, tôi cung cấp dần cho các em một số tiếng, từ được xuất hiện với tần suất cao phù hợp với học sinh như :
Trang 5* Tên các con vật : rắn, rết, rận, rồng, rùa…
* Tên đồ vật : rỗ, rá, ra di ô, rìu, rương…
* Một số từ láy thông dụng như : rung rinh, rực rỡ, rậm rạp, rắn rỏi, ra rả, rì
rào, rủ rỉ, róc rácg, rầm rì, rúc rích, râm ran, rục rịch, rũ rượi, rổn rảng, rủi ro, rảnh rang, rủ rê, rầm rộ, ram ráp, rôm rả, rạo rực, rập rờn, ròng rã, rảnh rỗi, ríu rít…
* Một số từ đơn thường xuyên xuất hiện như : rễ, ru, rủ, rõ, rất, rát, run,
rượu, răng, rằm, rừng, rước, rụng, rẫy…
b.2 : Để phân biết d và gi ta cần nhớ nghĩa và cách viết tương ứng :
Ví dụ :
- Giai / trai ; giả / trả ; giao / trao ; giàng / tranh ; giun / ; dòm / nhòm;
dận / nhận; dàu / nhàu
- Đa số các trường hợp khác muốn xác định viết đúng chính tả thì phải dựa vào sự đối lập về nghĩa :
Ví dụ : “gia” tăng thêm ( tăng gia, gia vị …)
“ nhà” ( gia tộc, gia đình, gia giáo, gia trưởng, gia tài…)
“ da” ( da thịt, da trời, da dẻ, da thú ….)
c Cách phân biệt chữ ch/tr:
Qui tắc 1 : Trong tiếng Việt, gặp một số chữ không biết viết âm tr hay ch, ta
viết âm ch nếu chữ đó có thể láy âm với các phụ âm khác Ví dụ : lởm chởm,
chơi bời, chơi vơi, chới với, cheo leo, loạng choạng, chao đảo… trừ 4 trường hợp
ngoại lệ như : trọc lóc, trụi lũi, trót lọt, rẹt lét.
Qui tắc 2 : Những từ hán Việt được mang dấu nặng, dấu huyền thì chỉ đi với
tr Ví dụ : truyền thống, trị giá, trịnh trọng, phong trào, trân trọng…
Qui tắc 3 : Gặp một tiếng không biết viết tr hay ch, ta viết tr nếu chữ ấy
đồng nghĩa hoặc gần nghĩa với tiếng gi Ví dụ : trao – giao; tranh – giành; trẻ
– giẻ ; tra – già; trai – giai …
Qui tắc 4 : Những từ chỉ mối quan hệ họ hàng thân thuộc trong gia đình thì ta
viết ch chứ không viết tr Ví dụ : cha, chú, cháu, chắt, chồng, chút, chít…
Những từ chỉ đồ dùng trong gia đình thì ta viết ch chứ không viết tr Ví dụ :
cái chai, cái chum, cái chiếu, cái chổi, cái chén, cái chảo…- Có một ngoại lệ :
đó là cái tráp
d Phân biệt iêu, iu :
Để phân biệt vần iêu-iu ta cần ghi nhớ là các từ hán Việt bao giờ cũng viết
iêu Ví dụ : chiêu sinh, diễu hành, tiêu chí, kính biếu, hiệu trưởng, hiếu chiến,
tiêu khiển…
IV ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ :
Nhờ những kinh nghiệm trên, trong nhiều năm trực tiếp giảng dạy tại lớp, tôi nhận thấy chất lượng học sinh viết đúng chính tả ngày càng cao Từ đầu
Trang 6năm học cho đến giữa học kì 2, học sinh có sự tiến bộ rõ rệt và đây cũng là điều đáng tuyên dương của lớp
- Tỉ lệ học sinh đạt điểm 9 - 10 : 55 %
- Tỉ lệ học sinh đạt điểm 7 – 8 : 25 %
- Tỉ lệ học sinh đạt điểm 5 – 6 : 15 %
- Tỉ lệ học sinh đạt điểm 5 : 5 %
V RÚT KINH NGHIỆM :
Muốn học sinh viết đúng chính tả, người GV và các em học sinh phải thực hiện một số ý sau :
- Người giáo viên phải có nhiều phương pháp giảng dạy phù hợp với từng đối tượng học sinh
- Người giáo viên phải luôn luôn vui vẻ, kiên trì, động viên, tuyên dương kịp thời khi có học sinh tiến bộ.
- Đối với học sinh, các em phải đọc đúng, phát âm đúng, chịu khó rèn đọc, rèn viết thật nhiều – có đọc đúng, nói đúng các em mới viết đúng
V.KẾT LUẬN :
Trên đây là một vài kinh nghiệm giảng dạy của riêng bản thân tôi; tôi chỉ muốn góp một phần vào việc nâng cao chất lượng học của học sinh, giúp học sinh thêm yêu tiếng mẹ đẻ và ngày càng học tập tiến bộ hơn
Ngày 20 tháng 3 năm 2009
Người viết
Ý KIẾN CỦA HĐKH TRƯỜNG
Nguyễn Thị Thiên Chương